ĐẠI HỌC HUẾ
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ
PHẠM

HỒ THỊ
HIỀN

ĐÁNH GIÁ ĐIỀU KIỆN TỰ NHIÊN PHỤC
VỤ QUY HOẠCH PHÁT TRIỂN NÔNG - LÂM
NGHIỆP HUYỆN ĐỨC TRỌNG, TỈNH LÂM
ĐỒNG

LUẬN VĂN THẠC SĨ ĐỊA
LÍ


Huế, Năm
2016


ĐẠI HỌC HUẾ
TRƢỜNG ĐẠI HỌC SƢ
PHẠM

HỒ THỊ
HIỀN

ĐÁNH GIÁ ĐIỀU KIỆN TỰ NHIÊN PHỤC
VỤ QUY HOẠCH PHÁT TRIỂN NÔNG - LÂM
NGHIỆP HUYỆN ĐỨC TRỌNG, TỈNH LÂM
ĐỒNG

Hồ Thị Hiền

ii


Lời Cảm Ơn
Để hoàn thành được luận văn này tôi xin chân thành gửi lời
cảm ơn tới
thầy giáo - PGS.TS. Lê Văn Thăng - Viện trưởng viện Tài nguyên Môi
trường và Công nghệ sinh học - Đại học Huế đã tận tình hướng dẫn
tôi trong suốt quá trình thực hiện đề tài.
Tôi cũng xin gửi lời cảm ơn tới những ý kiến đóng góp của các
thầy, cô
giáo trong khoa Địa lí trường Đại học sư phạm
Huế.
Tôi xin cảm ơn Sở Tài nguyên và Môi Trường, Sở giáo dục
tỉnh Lâm Đồng, Cục thống kê, Phòng Tài nguyên và Môi trường
huyện Đức Trọng, Ủy ban nhân dân huyện Đức Trọng, Trường CĐSP
Đà Lạt đã tạo điều kiện thuận lợi để tôi hoàn thành luận văn này.
Xin trân trọng cảm ơn!
Huế, ngày 18 tháng 9 năm
2016
Tác giả luận
văn Hồ Thị
Hiền

iii


MỤC LỤC


lục................................................
.....................................................
...................1
Danh mục các chữ viết tắt
.....................................................
......................................5
Danh mục các bảng biểu
.....................................................
........................................6
Danh
mục
các
hình
.....................................................
.................................................8
Danh mục các bản đồ
.....................................................
.............................................9
MỞ
ĐẦU
.....................................................
.....................................................
........10
1. Tính cấp thiết củ a đề tà i
...............................................
......................................10
2. Mục tiêu và nhiệm vụ
...............................................
.........................................11


quan

............................................................
..........14 1.1.1.1. Điều kiện tự nhiên
và

tài

nguyên

thiên

....................................14

nhiên
1.1.1.2.

Đánh

giá

............................................................
.................................14 1.1.1.3.Cảnh
quan

và

sinh


..........................................
20
1.2.1.Lịch sử nghiên cứu
....................................
....................................
...........20

1.2.1.1.

Trên

thế

giới.............................
....................................
......................20
1.2.1.2. Ở Việt Nam
...................................
...................................
..................21


1.2.1.3. Các công trình nghiên cứu về điều kiện tự nhiên phục vụ cho phát
triển N – LN có liên quan đến huyện Đức Trọng, tỉnh Lâm Đồng.................23
1.2.2.Quan điểm tiếp cận...................................................................................23
1.2.2.1.

Quan

điểm


nhân

tố

hình

thành

khí

hậu..........................................................32 2.1.4.2. Một số đặc trưng khí
hậu chủ yếu......................................................33
2.1.5.Thủy văn ...................................................................................................37
2.1.5.1.

Nước

mặt............................................................................................37

2.1.5.2.

Nước ngầm.........................................................................................38
2.1.6.Thổ nhưỡng ..............................................................................................38
2.1.6.1.

Các

loại


................................................49
2.4.1.Lựa chọn đơn vị sinh thái cảnh quan phục vụ đánh giá ...........................49
2.4.2.Hệ thống phân loại cảnh quan lãnh thổ nghiên cứu .................................50
2.4.3.Nguyên tắc, phương pháp xây dựng bản đồ STCQ phục vụ đánh giá .....52
2.5. Phân vùng lãnh thổ nghiên cứu
...................................................................53
2.5.1.Vấn đề ranh giới và tên gọi ......................................................................53
2.5.2.Phân vùng lãnh thổ nghiên cứu ................................................................54
2.6. Đánh giá tổng hợp điều kiện tự nhiên phục vụ phát triển
nông – lâm
nghiệp huyện Đức Trọng, Lâm Đồng
................................................................56
2.6.1.Lựa chọn các loại hình nông - lâm nghiệp phục vụ mục tiêu đánh giá....56
2.6.2.Lựa chọn đơn vị và xây dựng hệ thống các chỉ tiêu đánh giá ..................58
2.6.2.1.

Lựa

chọn

đơn

vị

đánh

giá

..................................................................58 2.6.2.2. Nguyên tắc lựa chọn
các chỉ tiêu đánh giá và các chỉ tiêu đánh giá..58


Định

hướng

chung

.............................................................................74 3.1.3.2. Định hướng
phát triển nông - lâm nghiệp của huyện Đức Trọng......76
3.1.4. Kết quả đánh giá, phân hạng thích nghi của các loại sinh thái cảnh
quan......78
3.1.5 Đánh giá hiệu quả kinh tế - xã hội và môi trường một số loại hình sản
xuất nông - lâm nghiệp chủ yếu .........................................................................79
3.2. Đề xuất sử dụng hợp lí lãnh thổ huyện Đức Trọng, Lâm
Đồng ...........86
3.2.1 Đề xuất hướng sử dụng hợp lí theo các loại đơn vị sinh thái cảnh quan ..86
3.2.2. Đề xuất hướng sử dụng hợp lí theo các tiểu vùng sinh thái cảnh quan....88
3.3 Các giải pháp phát triển nông - lâm nghiệp huyện Đức
Trọng, tỉnh Lâm
Đồng....................................................................................................................
...90
3.3.1.Giải pháp về khoa học kỹ thuật ................................................................90
3.3.2.Giải pháp về vốn.......................................................................................91
3.3.3.Giải pháp về chính sách............................................................................91
3.3.3.1.

Chính

sách


CQ

Cảnh quan

ĐKTN

Điều kiện tự nhiên

KT – XH

Kinh tế - xã hội

N – LN

Nông - lâm nghiệp

STCQ

Sinh thái cảnh quan

TNTN

Tài nguyên thiên nhiên


DANH MỤC CÁC BẢNG
BIỂU

Trang
Bảng 1.1. Các yếu tố

trung bình tháng của
một số yếu tố khí hậu
ở huyện Đức
Trọng....37
Bảng 2.6. Diện tích
các loại đất huyện
Đức
Trọng........................
...........................38


Bảng 2.7. Diện tích đất phân theo độ dốc, tầng dày huyện
Đức Trọng ....................40
Bảng 2.8. Diện tích đất phân theo thành phần cơ giới huyện
Đức Trọng ................41
Bảng 2.9. Tổng hợp độ che phủ rừng huyện Đức Trọng năm
2014 .........................41
Bảng 2.10. Hệ thống và chỉ tiêu phân loại cảnh quan lãnh thổ
huyện Đức Trọng .....51
Bảng 2.12. Tổng hợp phân cấp chỉ tiêu đánh giá cảnh quan
huyện Đức Trọng .......61
Bang 2.11: Ma tran

Bảng 2.13. Nhu cầu sinh thái của một số loại hình sử dụng
nông - lâm nghiệp chủ
yếu ở huyện Đức
Trọng........................................................................................
.....62
Bảng 2.14. Tổng hợp diện tích các hạng thích nghi theo loại
hình sử dụng.............66

Bảng 3.12. Kết quả đánh giá hiệu quả kinh tế - xã hội của các loại hình sử dụng
nông - lâm nghiệp huyện Đức Trọng ........................................................................84
Bảng 3.13. Phân cấp chỉ tiêu đánh giá hiệu quả môi trường của các loại hình nông lâm nghiệp .................................................................................................................85
Bảng 3.14. Kết quả đánh giá định lượng hiệu quả môi trường của các loại hình sản
xuất nông - lâm nghiệp huyện Đức Trọng ................................................................86
Bảng 3.15. Đề xuất quy hoạch sử dụng lãnh thổ theo các loại STCQ ......................87


DANH MỤC CÁC
HÌNH
Hình 1.1. Mô hình địa - hệ sinh thái .........................................................................17
Hình 1.2. Mô hình đánh giá tự nhiên đối với hoạt động kinh tế ...............................21
Hình 1.3. Sơ đồ các bước đánh giá tổng hợp điều kiện tự nhiên của một đơn vị lãnh
thổ ..29
Hình 3.2. Chú giải bản đồ hiện trạng sử dụng đất huyện Đức Trọng năm 2014 ......70


DANH MỤC CÁC BẢN
ĐỒ

Trang
Hình 2.1. Bản đồ hành
chính huyện Đức Trọng
......................................
.................30
Hình 2.2. Bản đồ địa
hình huyện Đức Trọng
......................................
......................31
Hình 2.3. Bản đồ nhiệt


Hình 2.10. Bản đồ phân hạng thích nghi cho cây công
nghiệp lâu năm và cây ăn quả
huyện Đức Trọng
.............................................................................................
.........67
Hình 2.11. Bản đồ phân hạng thích nghi cho rừng trồng
huyện Đức Trọng ............67
Hình 2.12. Bản đồ phân hạng thích nghi cho nông - lâm
kết hợp huyện Đức Trọng....... 67
Hình 3.1. Bản đồ hiện trạng sử dụng đất huyện Đức Trọng
năm 2014 ....................69
Hình 3.3. Bản đồ đề xuất quy hoạch phát triển nông - lâm
nghiệp huyện Đức Trọng ..87


MỞ ĐẦU
1.

Tính cấp thiết củ a đề tà i
Điều kiện tự nhiên (ĐKTN) là cơ sở, nguồn lực quan trọng trong các hoạt

động quy hoạch, phát triển sản xuất nông - lâm nghiệp (N - LN) nói riêng và các
ngành kinh tế khác nói chung. Cũng chính vì thế để thực hiện một chiến lược, dự án
kinh tế dù ở cấp quy mô lãnh thổ lớn hay nhỏ đều phải đánh giá ĐKTN. Nó tạo ra
cơ sở khoa học giúp các nhà quản lý đưa ra được kế hoạch, chương trình hợp lý
đem lại hiệu quả nhất.
Ở Việt Nam tập quán canh tác nông - lâm kết hợp đã có từ lâu đời, như các
hệ thống canh tác nương rẫy truyền thống của đồng bào các dân tộc ít người, hệ sinh
thái vườn nhà ở nhiều vùng địa lí trên cả nước. Xét ở khía cạnh mô hình và kỹ thuật

- Tổng quan những vấn đề lí luận và thực tiễn liên quan đến nội
dung
nghiên cứu.
- Khảo sát thực địa lãnh thổ nghiên cứu.
- Lựa chọn phân cấp các chỉ tiêu và thành lập bản đồ sinh thái cảnh
quan (STCQ) phục vụ cho việc đánh giá.
- Đánh giá ĐKTN phục vụ cho định hướng quy hoạch phát triển N - LN.
- Phân tích hiệu quả kinh tế - xã hội (KT - XH) và môi trường của một
số
loại hình N - LN chủ yếu.
- Xác lập các mô hình kinh tế nông - lâm phù hợp các tiểu vùng STCQ.
- Đề xuất định hướng quy hoạch phát triển N - LN ở huyện Đức Trọng.
3.

Giới hạn phạm vi nghiên cứu
3.1. Giới hạn về lãnh thổ
Đề tài giới hạn lãnh thổ huyện Đức Trọng, tỉnh Lâm Đồng gồm 14 xã: Hiệp

An, Hiệp Thạnh, Liên Hiệp, Phú Hội, Tân Hội, Tân Thành, N’Thôn Hạ, Bình Thạnh,
Ninh Gia, Tà Hine, Ninh Loan, Đà Loan, Tà Năng, Đa Quyn và thị trấn Liên Nghĩa.
về nôị dung
3.2. G
iớ i
haṇ
- Tổng quan nghiên cứu.
- Phân tích sự phân hóa lãnh thổ và thành lập bản đồ STCQ.
- Đánh giá ĐKTN và đề xuất định hướng quy hoạch sản xuất N - LN.
3.3. Giới hạn về thời gian



tượng nghiên cứu.
4.4. Phƣơng pháp lấy ý kiến chuyên gia
Lấy ý kiến của các chuyên gia về vấn đề nghiên cứu thông qua trực tiếp trao
đổi... để có hướng nghiên cứu toàn diện và chính xác nhất.
Mặc dù các phương pháp nghiên cứu kể trên đều được nêu tách biệt, rõ ràng
nhưng trong quá trình nghiên cứu các phương pháp này được vận dụng một cách
linh hoạt và đan xen lẫn nhau để tạo ra kết quả nghiên cứu có độ chính xác cao hơn.


5.

Cấu trúc củ a đề tà i
Cấ u trú c đề tà i ngoà i phầ n mở đầ u , kế t

luâṇ dung gồ m 3 chương:

và kiế n nghi ̣, phụ lục, phần nội
Chƣơng 1: Tổng
quan các vấn đề nghiên
cứu
Chƣơng 2: Đánh giá
điều kiện tự nhiên phục
vụ định hướng quy
hoạch phát
triển nông – lâm nghiệp lãnh
thổ nghiên cứu
Chƣơng 3: Đề xuất
định hướng quy hoạch
phát triển nông - lâm
nghiệp ở