ĐẠI HỌC HUẾ
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ
KHOA KINH TẾ CHÍNH TRỊ
------

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP
XUẤT KHẨU LAO ĐỘNG TRÊN ĐỊA BÀN
TỈNH THỪA THIÊN HUẾ

SINH VIÊN THỰC HIỆN:
PHẠM THỊ NA


Huế, 1/2018


ĐẠI HỌC HUẾ
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ
KHOA KINH TẾ CHÍNH TRỊ
------

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP
XUẤT KHẨU LAO ĐỘNG TRÊN ĐỊA BÀN
TỈNH THỪA THIÊN HUẾ

SVTH:

GVHD:

Phạm Thị Na



dẫn, góp ý của quý thầy cô và các bạn độc giả để
đề tài được hoàn thiện hơn.
Xin chân thành cảm ơn !
Huế, tháng 01 năm
2018
Sinh viên thực hiện
Phạm Thị Na
i


MỤC LỤC
Lời cảm ơn ..................................................................................................................... i
Mục lục ......................................................................................................................... ii
Danh mục viết tắt .........................................................................................................vi
Danh mục bảng ...........................................................................................................vii
Danh mục biểu đồ ......................................................................................................viii
MỞ ĐẦU....................................................................................................................... 1
1.Tính cấp thiết của đề tài...........................................................................................1
2.Tổng quan về tình hình nghiên cứu.........................................................................2
3. Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu của đề tài..........................................................3
3.1 Mục tiêu của đề tài.................................................................................................3
3.1.1 Mục tiêu chung....................................................................................................3
3.1.2 Mục tiêu cụ thể....................................................................................................3
3.2 Nhiệm vụ nghiên cứu.............................................................................................3
4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu...........................................................................3
4.1 Đối tượng nghiên cứu............................................................................................3
4.2 Phạm vi nghiên cứu...............................................................................................3
5. Dữ liệu và phương pháp nghiên cứu......................................................................3
5.1 Dữ liệu nghiên cứu.................................................................................................3

1.2.1 Kinh nghiệm xuất khẩu lao động của các nước trên thế giới........................18
1.2.1.1 Kinh nghiệm xuất khẩu lao động của Philippin..........................................18
1.2.1.2 Kinh nghiệm của Hàn Quốc..........................................................................21
1.2.2 Kinh nghiệm xuất khẩu lao động của một số địa phương trong nước..........23
1.2.2.1 Kinh nghiệm xuất khẩu lao động của Quảng Ngãi......................................23
1.2.2.2 Kinh nghiệm xuất khẩu lao động của Hà Tĩnh............................................25
1.2.3 Bài học kinh nghiệm rút ra cho tỉnh Thừa Thiên Huế...................................27
CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG VỀ XUẤT KHẨU LAO ĐỘNG TRÊN ĐỊA BÀN
TỈNH THỪA THIÊN HUẾ.......................................................................................29
2.1 Đặc điểm tự nhiên, kinh tế - xã hội của tỉnh Thừa Thiên Huế.........................29
2.1.1 Đặc điểm tự nhiên.............................................................................................29
2.1.1.1 Vị trí địa lý và địa hình..................................................................................29
2.1.1.2 Khí hậu...........................................................................................................29
2.1.1.3 Đất đai và tài nguyên thiên nhiên.................................................................30
2.1.2 Đặc điểm xã hội.................................................................................................31
2.1.3 Tình hình phát triển kinh tế của tỉnh Thừa Thiên Huế.................................34
2.1.4 Những thuận lợi và khó khăn về tự nhiên, kinh tế và xã hội ảnh hưởng đến
xuất khẩu lao động ở tỉnh Thừa Thiên Huế.............................................................37
2.1.4.1 Thuận lợi.........................................................................................................37
2.1.4.2 Khó khăn........................................................................................................38
iii


2.2 Thực trạng xuất khẩu lao động trên địa bàn tỉnh Thừa Thiên Huế trong giai
đoạn 2012-2016..........................................................................................................39
2.2.1 Tình hình xuất khẩu lao động trên địa bàn tỉnh Thừa Thiên Huế giai đoạn
2012-2016....................................................................................................................39
2.2.1.1 Về quy mô của lao động xuất khẩu...............................................................40
2.2.1.2 Về cơ cấu thị trường xuất khẩu lao động.....................................................42
2.2.1.3 Về trình độ chuyên môn của lao động xuất khẩu........................................45

tiến hành phổ biến thông tin về các đợt tuyển dụng, công việc và các chi phí có
liên quan đến từng người có nhu cầu đi xuất khẩu lao động..................................66
3.2.1.4 Các doanh nghiệp cần tạo nguồn lao động xuất khẩu có chất lượng có
trình độ ngoại ngữ và quan tâm đến đời sống tinh thần của lao động xuất khẩu.67
3.2.1.5 Tuân thủ nghiêm túc các văn bản quy định của Cục Quản lý lao động với
nước ngoài về đào tạo lao động.................................................................................68
3.2.2 Nhóm giải pháp về phía người lao động..........................................................68
3.2.2.1 Người lao động phải tích cực nâng cao tay nghề, kỹ năng và trình độ ngoại
ngữ của bản thân.......................................................................................................69
3.2.2.2 Ý thức công việc, nổ lực cố gắng lao động, phải có kỷ luật, kỷ cương khi
xuất khẩu lao động ở nước sở tại..............................................................................69
3.2.2.3 Tìm hiểu thông tin về thị trường lao động xuất khẩu.................................70
3.2.2.4 Về vấn đề hậu xuất khẩu lao động................................................................71
3.2.2.5 Cần có ý thức dân tộc, bảo vệ hình ảnh đất nước và con người trong mắt
bạn bè quốc tế............................................................................................................71
3.2.3 Nhóm giải pháp về phía Nhà nước..................................................................72
3.2.3.1 Tăng cường sự lãnh đạo, chỉ đạo của các cấp Đảng ủy, của chính quyền và
sự vào cuộc của Mặt trận, đoàn thể các cấp đối với công tác xuất khẩu lao động 72
3.2.3.2 Đẩy mạnh công tác thông tin, tuyên truyền về xuất khẩu lao động...........74
3.2.3.3 Chính sách hỗ trợ xuất khẩu lao động.........................................................75
3.2.3.4 Khai thác thị trường xuất khẩu lao động.....................................................77
3.2.3.5 Chính sách đào tạo nghề cho nguồn lao động để đưa đi xuất khẩu lao động
..................................................................................................................................... 78
3.2.3.6 Chính sách về hậu xuất khẩu lao động.........................................................79
KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ...................................................................................80
1.Kết luận...................................................................................................................80
2. Kiến nghị................................................................................................................81
2.1 Đối với Nhà nước.................................................................................................81
2.2 Đối với tỉnh Thừa Thiên Huế..............................................................................82
2.3 Đối với doanh nghiệp xuất khẩu lao động..........................................................83


Kinh tế - Xã hội

LĐXK:

Lao động xuất khẩu

LĐ:

Lao động

LĐTB&XH: Lao động - Thương binh và Xã hội
NLĐ:

Người lao động

NKLĐ:

Nhập khẩu lao động

NĐ-CP:

Nghị định - Chính phủ

TM-DV:

Thương mại - Dịch vụ

TTH:


Thiên Huế................................................................................................................... 47
Bảng 2.7: Thu nhập của người lao động xuất khẩu trên địa bàn tỉnh Thừa Thiên
Huế trong giai đoạn 2012-2016.................................................................................48
Bảng 2.8: Tổng Chi phí xuất cảnh của người XKLĐ trên địa bàn.........................48
tỉnh Thừa Thiên Huế giai đoạn 2012-2016...............................................................49
Bảng 2.9: Tổng hợp xuất khẩu lao động theo hình thức trên địa bàn tỉnh Thừa
Thiên Huế giai đoạn 2012-2016.................................................................................50

viii


DANH MỤC BIỂU ĐỒ
Biểu đồ 2.1: Tỷ lệ cơ cấu lao động xuất khẩu ở các thị trường trên địa bàn tỉnh
Thừa Thiên Huế năm 2012 và 2016..........................................................................43
Biểu đồ 2.2: Cơ cấu trình độ của lao động xuất khẩu trên địa bàn tỉnh Thừa
Thiên Huế năm 2017..................................................................................................46

ix


MỞ ĐẦU
1. Tính cấp thiết của đề tài
Trong xu thế toàn cầu hóa và hội nhập kinh tế thế giới của nước ta hiện nay để
giải quyết tốt về việc làm cho người lao động là một vấn đề quan trọng và cần thiết đối
với nền kinh tế của Việt Nam cũng như thế giới hiện nay. Chính vì vậy, hoạt động xuất
khẩu lao động là một trong những chính sách mở đường để giải quyết vấn đề việc làm
cho người lao động và trở thành một trong những hoạt động kinh tế, xã hội góp phần
nâng cao thu nhập, tăng nguồn thu ngân sách cho Nhà nước. Đồng thời, xuất khẩu lao
động được xem là một giải pháp quan trọng trong quá trình triển khai thực hiện những
chương trình, mục tiêu giải quyết việc làm, xóa đói giảm nghèo bền vững.

ra những giải pháp để khắc phục, tiếp tục mở rộng và đẩy mạnh hoạt động xuất khẩu
lao động trên địa bàn tỉnh TTH là vấn đề cấp bách có ý nghĩa cả về lý luận và thực
tiễn. Đó chính là lý do tôi chọn đề tài “Xuất khẩu lao động trên địa bàn tỉnh Thừa
Thiên Huế” làm đề tài khóa luận tốt nghiệp của mình.
2. Tổng quan về tình hình nghiên cứu
Xuất khẩu lao động là một vấn đề được quan tâm nghiên cứu về lý luận cũng như
thực tiễn, cũng đã có nhiều công trình và nhiều bài viết nghiên cứu về vấn đề này như:
- Nguyễn Thị Mỹ Hạnh (2013), “Xuất khẩu lao động của thị xã Hương Thủy,
tỉnh Thừa Thiên Huế“, khóa luận tốt nghiệp. Trường Đại học Kinh Tế Đại học Huế.
- Nguyễn Mạnh Long (2010), “Xuất khẩu lao động của Thành Phố Huế”, khóa
luận tốt nghiệp. Trường Đại học Kinh Tế Đại học Huế.
- Nguyễn Thị Cẩm Tú (2008), “Xuất khẩu lao động ở Thừa Thiên Huế trong
giai đoạn hiện nay”, khóa luận tốt nghiệp. Trường Đại học Kinh Tế Đại học Huế.
- Nguyễn Hữu Lợi (2009), “Xuất khẩu lao động ở huyện Phú Vang, tỉnh Thừa
Thiên Huế trong giai đoạn hiện nay”, đề tài nghiên cứu khoa học cấp trường. Trường
Đại học Kinh Tế Đại học Huế.
- Dương Ngự Bình (2007), “Nâng cao hiệu quả hoạt động xuất khẩu lao động
trên địa bàn tỉnh Thừa Thiên Huế”, Luận văn thạc sỹ khoa học kinh tế. Trường Đại
học Kinh Tế Đại học Huế.
Các đề tài này đã góp phần làm rõ nhiều nội dung lý luận về xuất khẩu lao động
như: khái niệm, các hình thức, sự cần thiết của việc đẩy mạnh xuất khẩu lao động, vai
trò, các nhân tố ảnh hưởng, kinh nghiệm cũng như các đánh giá về hoạt động xuất
khẩu lao động trên địa bàn nghiên cứu, từ đó đề xuất một số giải pháp nhằm đẩy mạnh
hoạt động xuất khẩu lao động.

2


3. Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu của đề tài
3.1 Mục tiêu của đề tài



TTH đã đi xuất khẩu lao động nhằm biết được tình hình xuất khẩu lao động và một số
vấn đề liên quan đến xuất khẩu lao động của tỉnh TTH.
5.2 Phương pháp nghiên cứu
Đề tài được trình bày trên cơ sở sử dụng các phương pháp sau:
- Phương pháp thu thập thông tin:
+ Phương pháp thu thập số liệu thứ cấp: thu thập số liệu từ Nghị quyết HĐND
về XKLĐ, đề án XKLĐ của Phòng Việc làm và An toàn lao động,…
+ Phương pháp thu thập số liệu sơ cấp:
Chọn đối tượng điều tra: những người lao động xuất khẩu đã về nước.
Chọn mẫu điều tra: phát phiếu điều tra cho 70 người LĐ ở tỉnh TTH đã đi xuất khẩu
lao động.
+ Phương pháp tổng hợp và xử lý số liệu:
Thiết lập các bảng biểu phản ánh một cách khoa học các số liệu đã thu thập
được để thuận tiện cho việc phân tích, đánh giá và so sánh.
Phương tiện sử dụng: máy tính, phần mềm excel để tính toán, so sánh, thể hiện
số liệu.
- Phương pháp thống kê, so sánh và một số phương pháp khác.
Phương pháp thống kê: để đánh giá ảnh hưởng của XKLĐ đến sự phát triển
kinh tế, nghiên cứu sử dụng kết hợp phân tích định tính và phân tích định lượng. Hai
phương pháp này sẽ hỗ trợ tích cực cho nhau trong việc làm sáng tỏ nhận định và rút
ra kết luận của vấn đề nghiên cứu.
Phương pháp so sánh: nghiên cứu sử dụng phương pháp này phân tích được
những tiềm năng, lợi thế của tỉnh, so sánh hoạt động xuất khẩu lao động qua các năm
trong giai đoạn 2012-2016 cũng như việc so sánh hoạt động XKLĐ với một số địa
phương trong nước để từ đó rút ra kinh nghiệm XKLĐ cho tỉnh TTH.
6. Đóng góp mới của đề tài
- Đề tài cung cấp cơ sở lý luận và thực tiễn về xuất khẩu lao động.
- Đánh giá thực trạng hoạt động xuất khẩu lao động của tỉnh TTH giai đoạn

1.1.1.2 Nguồn lao động
Nguồn lao động là nguồn lực về con người bao gồm số lượng dân cư trong độ tuổi
lao động và có khả năng lao động. Nguồn lao động là tổng số những người đang trong độ
tuổi lao động quy định đang tham gia lao động hoặc đang tích cực tìm kiếm việc làm.
Nguồn lao động được thể hiện trên hai mặt: số lượng và chất lượng.
1.1.1.3 Sức lao động
Sức lao động là tổng hợp thể lực và trí lực của con người trong quá trình lao
động tạo ra của cải vật chất tinh thần cho xã hội [2].
Sức lao động là khả năng lao động của con người, là điều kiện tiên quyết của
mọi quá trình sản xuất và lực lượng sản xuất chủ yếu của xã hội.
Trong điều kiện nền kinh tế thị trường thì sức lao động cũng là một loại hàng
hóa và cũng được trao đổi trên thị trường nước ngoài. Sức lao động là một loại hàng
hóa đặc biệt không chỉ vì sự khác biệt với hàng hóa thông thường là khi sử dụng nó sẽ
tạo ra một giá trị lớn hơn giá trị bản thân nó mà còn thể hiện ở chất lượng hàng hóa
phụ thuộc chặt chẽ vào một loại nhân tố có tính đặc thù.
1.1.1.4 Thị trường lao động
Thị trường lao động: là nơi diễn ra quan hệ thương lượng về việc làm giữa
người lao động (cung lao động) và người sử dụng lao động (cầu lao động) theo nguyên

6


tắc thỏa thuận về việc làm, tiền công và các điều kiện làm việc khác bằng hình thức
hợp đồng lao động theo pháp luật lao động quy định. Qua đó, cung - cầu về lao động
ảnh hưởng tới tiền công lao động và mức tiền công lao động cũng ảnh hưởng tới cung
- cầu lao động.
Cầu lao động: là lượng lao động mà người thuê có thể thuê ở mỗi mức giá có
thể chấp nhận được. Nó mô tả toàn bộ hành vi người mua có thể mua được hàng hoá
sức lao động ở mỗi mức giá hoặc ở tất cả các mức giá có thể đặt ra.
Cung lao động: là lượng lao động mà người làm thuê có thể chấp nhận được ở

Khi ra khỏi một nước người lao động gọi là người xuất cư còn sức lao động của
người đó gọi là sức lao động xuất khẩu. Khi đến nước đó thì người lao động được gọi
là người nhập cư và sức lao động của người đó được gọi là sức lao động nhập khẩu.
1.1.1.7 Hợp tác quốc tế về lao động
Là sự trao đổi lao động của các quốc gia trên cơ sở các hiệp định đã được thỏa
thuận và ký kết giữa các quốc gia, nó là hợp đồng có thời hạn hợp pháp được pháp luật
cho phép giữa các quốc gia hợp tác về lao động. Nước đưa lao động đi làm việc ở
nước ngoài gọi là nước xuất lao động, còn nước tiếp nhận lao động và sử dụng lao
động gọi là nước nhập khẩu lao động.
1.1.2 Phân loại và các hình thức của xuất khẩu lao động
1.1.2.1 Phân loại xuất khẩu lao động
Căn cứ vào cơ cấu người lao động đưa đi:
+ Lao động có nghề: là loại lao động trước khi ra nước ngoài làm việc đã được
đào tạo thành thạo một loại nghề nào và khi số lao động này ra nước ngoài làm việc có
thể bắt tay ngay vào công việc mà không phải bỏ ra thời gian và chi phí để tiến hành
đào tạo.
+ Lao động không có nghề: là loại lao động mà khi ra nước ngoài làm việc chưa
được đào tạo một loại nghề nào cả. Loại lao động này thích hợp với những công việc
đơn giản, không cần trình độ chuyên môn hoặc phía nước ngoài cần phải tiến hành đào
tạo cho mục đích của mình trước khi đưa vào sử dụng.
Căn cứ vào nước xuất khẩu lao động:
+ Nhóm các nước phát triển: có xu hướng gửi lao động kỹ thuật cao sang các
nước đang phát triển để thu ngoại tệ. Trường hợp này không phải là chảy máu chất
xám mà là đầu tư chất xám có mục đích. Việc đầu tư nhằm một phần thu lại kinh phí
đào tạo cho đội ngũ chuyên gia trong nhiều năm, một phần khác lớn hơn là phát huy
năng lực trình độ đội ngũ chuyên gia, công nhân kỹ thuật bậc cao ở nước ngoài.v.v…
để thu ngoại tệ.

8


ngoại thì hình thức này sẽ ngày càng phát triển.

9


Đặc điểm của hình thức này là: việc tuyển người lao động là để thực hiện hợp
đồng của doanh nghiệp Việt Nam.
Yêu cầu về tiêu chuẩn lao động, các điều kiện lao động do doanh nghiệp Việt
Nam đặt ra, doanh nghiệp Việt Nam sử dụng lao động có thể trực tiếp tuyển dụng lao
động hoặc uỷ quyền cho doanh nghiệp cung ứng lao động tuyển lao động. Doanh
nghiệp Việt Nam đưa lao động đi làm việc ở nước ngoài, quản lý, sử dụng lao động ở
nước ngoài đảm bảo các quyền lợi cho người lao động làm việc ở nước ngoài. Do đặc
điểm và hình thức sử dụng lao động này nên quan hệ lao động tương đối ổn định. Việc
giải quyết các vấn đề phát sinh trong quan hệ lao động của người lao động khi làm
việc ở nước ngoài có nhiều thuận lợi.
Tuy nhiên, do hợp đồng được thực hiện ở nước ngoài nên ít nhiều có sự ảnh
hưởng của pháp luật, phong tục tập quán của nước ngoài. Ngoài việc tuân thủ pháp
luật Việt Nam, cả doanh nghiệp Việt Nam quản lý sử dụng lao động và người lao động
Việt Nam còn phải tuân thủ các quy định của pháp luật nước ngoài.
Theo hợp đồng lao động giữa các cá nhân người lao động với người sử dụng
lao động nước ngoài
Đây là hình thức XKLĐ ở nước ta chưa phổ biến vì muốn ký được hợp đồng
với phía nước ngoài, người lao động phải có những hiểu biết cần thiết về nhiều mặt
như: các thông tin về đối tác nước ngoài, về ngôn ngữ, khả năng giao tiếp với người
nước ngoài…vv. Trong khi đó, trình độ hiểu biết các vấn đề kinh tế, văn hoá, xã hội và
pháp luật của người lao động Việt Nam còn những hạn chế nhất định.
Các hình thức xuất khẩu lao động mà Việt Nam đang sử dụng:
Trong quá trình thực hiện việc xuất khẩu lao động thì Việt Nam đã và đang sử
dụng các hình thức lao động sau:
Đưa lao động đi bồi dưỡng, học nghề, nâng cao trình độ và làm việc có thời hạn

tích cực quan trọng, lâu dài, cần phải được phát triển lên một tầm cao mới, phù hợp
với vai trò của nó. Đó cũng là xu hướng chung mà nhiều nước xuất khẩu lao động đã
quan tâm phát triển từ nhiều thập kỷ trước đây [19].
Để giải quyết được vấn đề này, xuất khẩu lao động đã trở thành một lĩnh vực
cần thiết cho bài toán giải quyết việc làm không những của Việt Nam mà còn đối với
cả hầu hết các nước xuất khẩu lao động trong khu vực và trên thế giới, vì đây là lĩnh
vực đạt được cùng lúc cả hai mục tiêu KT-XH, vừa đảm bảo mục tiêu giải quyết công
ăn việc làm, vừa tạo nguồn thu ngoại tệ mạnh để phát triển kinh tế xã hội trong nước.

11


Nhu cầu sức lao động
Sự phát triển không đồng đều giữa nền kinh tế các nước, sự gia tăng dân số và
nhu cầu sức lao động của các nước có dân số già là nguyên nhân khách quan dẫn đến
xuất khẩu lao động. Trong điều kiện một số nước đang và chậm phát triển nguồn lao
động chủ yếu tập trung vào sản xuất nông nghiệp năng suất thấp, đời sống gặp nhiều
khó khăn, thu nhập không ổn định dẫn đến tình trạng thất nghiệp cao, thừa lao động ở
một số nước, còn ở các nước phát triển với một nền kinh tế phát triển mạnh mẽ thu hút
nhiều lao động, thu nhập cao, có mức sống cao hơn…. lại có nhu cầu về lao động lớn,
là điều kiện hấp dẫn cho những đối tượng lao động ở các nước đang phát triển di
chuyển qua. Đây là xu hướng chủ yếu ngoài ra còn nhiều xu hướng khác [17].
Sự chênh lệch về trình độ phát triển kinh tế - xã hội giữa các nước
Trình độ phát triển kinh tế và tiến bộ khoa học kỹ thuật - công nghệ của mỗi
quốc gia không thể giải quyết hết sự mất cân bằng này, đòi hỏi phải có sự trao đổi lao
động với các quốc gia khác. Hành vi trao đổi này dẫn đến việc xuất khẩu lao động từ
các nước thừa nguồn lao động sang các nước thiếu nguồn lao động. Sự phát triển của
các quốc gia trên thế giới là không giống nhau bởi do nhiều nhân tố khác nhau về điều
kiện tự nhiên, vị trí địa lý, con người, chế độ chính trị,…của mỗi quốc gia cũng không
giống nhau. Sự phân hóa giàu nghèo của giữa các quốc gia cũng đang diễn ra một cách