Kinh nghiệm Một số biện pháp sử dụng đồ dùng trực quan trong môn học mĩ thuật
theo phương pháp mới ở Tiểu học đạt hiệu qủa.

MỘT SỐ BIỆN PHÁP SỬ DỤNG ĐỒ DÙNG TRỰC QUAN TRONG MÔN
HỌC MĨ THUẬT THEO PHƯƠNG PHÁP MỚI Ở TIỂU HỌC
ĐẠT HIỆU QUẢ

A. ĐẶT VẤN ĐỀ
I. LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI
Bộ môn Mĩ thuật là một trong những môn nghệ thuật. Nếu dạy học là khó,
thì dạy nghệ thuật càng khó, cần phải mang tính nghệ thuật cao hơn. Song, khó
không có nghĩa là không dạy được, vì học Mĩ thuật đem lại niềm vui cho mọi
người, làm cho mọi người nhìn ra cái đẹp, thấy cái đẹp có ở trong mình và xung
quanh mình trở nên gần gũi đáng yêu. Đồng thời, Mĩ thuật giúp con người tự tạo ra
cái đẹp theo ý mình và thưởng ngoạn nó ngay trong sinh hoạt hàng ngày của mình,
làm cho cuộc sống thêm hài hòa, đẹp đẽ hơn.
Môn Mĩ thuật ở trong trường tiểu học chiếm một vị trí và vai trò hết sức
quan trọng. Bởi lẽ môn Mĩ thuật ở trường tiểu học đào tạo học sinh phát triển hài
hòa về nhiều mặt như đức, trí, thể, mỹ. Bên cạnh đó giúp học sinh làm quen, tiếp
xúc với các hoạt động Mĩ thuật để các em có hiểu thêm về các yếu tố làm ra cái đẹp
và những tiêu chuẩn của cái đẹp từ đó bồi dưỡng thị hiếu tình cảm thẩm mĩ giúp
các em có thể cảm thụ vẻ đẹp của tác phẩm hội họa vẻ đẹp của quê hương đất nước,
thiên nhiên con người. Ngoài ra dạy Mĩ thuật để bồi dưỡng năng khiếu và khả năng
sáng tạo nghệ thuật cho HS ở mức độ bước đầu.
Như vậy bộ môn Mĩ thuật chiếm vai trò rất quan trọng trong sự nghiệp giáo
dục. Vì vậy, đòi hỏi mỗi một giáo viên dạy môn Mĩ thuật phải nâng cao được ý
thức trách nhiệm trong giảng dạy, phải không ngừng học tập, tìm tòi nghiên cứu để
1


Kinh nghiệm Một số biện pháp sử dụng đồ dùng trực quan trong môn học mĩ thuật

Vận dụng triết lý: “Nghe rồi sẽ quên, nhìn rồi sẽ nhớ, chỉ có tự làm mới hiểu”,
với phương pháp dạy học này giáo viên có trách nhiệm đặc biệt là tổ chức các quy
trình dạy – học mĩ thuật nhằm phát triển Trí tuệ thị giác – không gian và ngôn ngữ
thẩm mĩ cho học sinh. Giáo dục mĩ thuật khuyến khích học sinh phát triển các năng
lực:
- Trải nghiệm và trình bày kinh nghiệm của mình thông qua tác phẩm mĩ thuật.
- Tạo ra những sản phẩm mĩ thuật, hợp tác và chia sẻ kinh nghiệm trên kênh
thông tin đã lựa chọn.
- Biểu đạt ý kiến, ấn tượng và cảm giác của các em.
- Phân tích và diễn giải sự lựa chọn của mình trong suốt quy trình.
- Giao tiếp và đánh giá quy trình, kết quả, tác phẩm mĩ thuật đạt được từ nghệ
thuật thị giác.
Trong môn học Mĩ thuật theo phương pháp mới luôn lấy Học sinh làm trung
tâm, kích thích sự tương tác, tư duy sáng tạo và phát triển nhận thức. Để từ đó, các
em có thể hình thành và phát triển ba năng lực:
Thứ nhất, sáng tạo Mĩ thuật và qua đó biểu đạt bản thân ( suy nghĩ, tình cảm,
mong muốn..)
Thứ hai, hiểu cảm nhận và phản ánh được hình ảnh của sản phẩm? tác phẩm
mĩ thuật ( phân tích, đánh giá được sản phẩm/ tác phẩm).
3


Kinh nghiệm Một số biện pháp sử dụng đồ dùng trực quan trong môn học mĩ thuật
theo phương pháp mới ở Tiểu học đạt hiệu qủa.
Thứ ba, giao tiếp/ trao đổi, tiếp nhận ý tưởng và ý nghĩa thông qua sản phẩm/
tác phẩm mĩ thuật.
Bên cạnh đó, học sinh có thể phát triển các giác quan, các kĩ năng sống, kinh
nghiệm và khả năng giải quyết vấn đề, các năng lực hợp tác, năng lực tự học và tự
đánh giá.
Vậy, để giảng dạy môn Mĩ thuật theo phương pháp mới đạt hiệu quả, phát

Nguyên nhân từ Giáo viên, sự nghiên cứu, chuẩn bị nội dung bài dạy còn
đơn giản, chưa phong phú ,linh hoạt thay đổi trong phương pháp giảng dạy.Sự
chuẩn bị đồ dùng sơ sài chưa hấp dẫn lôi cuốn, có đồ dùng nhưng chưa trọng tâm.
Bên cạnh đó, trong hoạt động giảng dạy Mĩ thuật theo phương pháp mới do Thời
gian điều tiết chương trình phải phụ thuộc vào thời gian hoạt động chung của toàn
trường đối với những môn học khác nên tiết học chưa liền mạch, hiện đang thực
hiện dạy 1tiết/tuần, khoảng cách các tiết cách nhau quá xa nên quá trình học một
chủ đề bị gián đoạn, sản phẩm của các em còn bị bỏ dở gây nên nguồn cảm hứng
của các em bị gián đoạn.
Vì thế mà tôi muốn đề cập đến phương pháp sử dụng đồ dùng trực quan
trong giảng dạy môn Mĩ thuật theo phương pháp mới đạt kết quả cao nhất từ đồ
dùng trực quan và mạnh dạn xây dựng đề tài sáng kiến kinh nghiệm: “ Một số biện
pháp sử dụng đồ dùng trực quan trong môn học mĩ thuật theo phương pháp mới đạt
hiệu qủa ở Tiểu học”.
II. ĐỐI TƯỢNG, PHẠM VI NGHIÊN CỨU
1. Đối tượng nghiên cứu
Học sinh tiểu học - Trường tiểu học đang công tác.
2. Phạm vi nghiên cứu
Chương trình giảng dạy Mĩ thuật các chủ đề từ lớp 1 đến lớp 5
III. MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU
5


Kinh nghiệm Một số biện pháp sử dụng đồ dùng trực quan trong môn học mĩ thuật
theo phương pháp mới ở Tiểu học đạt hiệu qủa.
Giúp các em Học sinh học tốt hơn về phân môn Mĩ thuật. Có hứng thú và
đam mê với môn học nghệ thuật. Giúp các em bước đầu hình thành thị hiếu tình
cảm thẩm mĩ và dần hoàn thiện phẩm chất , năng lực của mình. Đồng thời bước
đầu giúp cho các có các kiến thức cơ bản ban đầu về Mĩ thuật, có được năng lực
thực tế trải nghiệm trong cuộc sống qua học phân môn Mĩ thuật theo phương pháp

Trong những năm học vừa qua, tôi được phân công giảng dạy bộ môn Mĩ
thuật tại trường Tiểu học , tôi thấy hầu hết các em đều thích học vẽ, cảm nhận được
cái hay, cái đẹp được thể hiện từ nội dung và hình thức mỗi khi các em vẽ một bức
tranh hay sáng tạo làm được một sản phẩm đẹp. Bên cạnh đó còn một số học sinh
nhút nhát, rụt rè chưa mạnh dạn nói lên những suy nghĩ của mình, một số em còn
chán nản không thích học vẽ. Tất cả những vấn đề trên rất đáng lo ngại, ảnh hưởng
lớn đến việc học Mĩ thuật của học sinh cho nên tôi đã tiến hành điều tra ở một số
lớp xem có bao nhiêu em thích học vẽ và không thích học vẽ để từ đó tìm ra biện
pháp khắc phục.
Chúng ta đã biết việc sử dụng đồ dùng trực quan tốt ở tiết giảng sẽ phát huy
được sự tham gia của nhiều giác quan. Hơn nữa, lứa tuổi học sinh tiểu học lại là lứa
tuổi tư duy còn đang ở độ thấp (tư duy cụ thể), cho nên khi sử dụng đồ dùng trực
quan thì đồ dùng phải sinh động, phải cụ thể để học sinh có được khả năng tự giác
tư duy trừu tượng qua tay sờ, mắt thấy, tai nghe và có được hứng thú học tập, hiểu
vấn đề nhanh, nhớ đồ dùng trực quan lâu trong khi vận dụng làm thực hành.
Chính vì thế khi nói đến phương pháp sử dụng đồ dùng trực quan trong môn
Mĩ thuật là ta phải nghĩ ngay đến một vấn đề có ý nghĩa quan trọng, vấn đề đưa lên
hàng đầu trong các phương pháp giảng dạy Mĩ thuật ở tiểu học. Như chúng ta đã
biết, một tiết dạy Mĩ thuật có đồ dùng trực quan được khai thác triệt để sẽ bồi
7


Kinh nghiệm Một số biện pháp sử dụng đồ dùng trực quan trong môn học mĩ thuật
theo phương pháp mới ở Tiểu học đạt hiệu qủa.
dưỡng và phát triển cho các em lòng ham thích, say mê học tập và đáp ứng yêu cầu,
mục đích của bài. Khi các em biết khai thác đồ dùng trực quan độc lập các em sẽ
nắm được các yếu tố tạo nên vẻ đẹp trong môn Mĩ thuật, ngoài ra còn phát huy óc
tưởng tượng, tư duy sáng tạo tốt hơn. Cho nên việc đổi mới phương pháp sử dụng
đồ dùng trực quan là một nhu cầu tất yếu của quá trình dạy học và cũng là để hoàn
thành tốt nhiệm vụ của người giáo viên trên bục giảng.

việc sử dụng đồ dùng để minh hoạ cũng vậy, nếu không để học sinh khai thác một
cách tự nhiên thì cũng không có hiệu quả. Vì thế mà tôi muốn đề cập đến một số
biện pháp sử dụng đồ dùng trực quan trong giảng dạy môn Mĩ thuật ở tiểu học sao
cho bài giảng đạt kết quả cao nhất từ đồ dùng trực quan.
II. CƠ SỞ THỰC TIỄN
1. Đối với giáo viên
Trong phân môn học Mĩ thuật theo phương pháp mới của Đan Mạch có bảy
quy trình đó là :
1. Quy trình vẽ cùng nhau và sáng tạo các câu chuyện (vẽ kí họa dáng).
2.Quy trình vẽ biểu cảm (vẽ theo mẫu).
3.Quy trình trang trí và vẽ tranh qua âm nhạc (làm bìa sách, bưu thiếp, giấy
mời...).
4.Quy trình xây dựng cốt truyện (hình ảnh các nhân vật được xé dán, cắt dán,
tạo hình 3D để tạo một chủ đề có cốt truyện).
5. Quy trình tạo hình 3D tiếp cận theo chủ đề: Các hình khối được tạo ra từ các
vật tìm được, dây thép, đất nặn, giấy bồi… và được kết nối với nhau trong một
không gian nhất định.
6 . Quy trình điêu khắc – Nghệ thuật tạo hình không gian (các nhân vật được tạo
hình từ các vật dụng tìm được và câu chuyện được phát triển theo chủ đề).
7. Quy trình “tạo hình con rối và nghệ thuật biểu diễn” (tạo hình các con rối và
tạo ra một buổi trình diễn ấn tượng).
9


Kinh nghiệm Một số biện pháp sử dụng đồ dùng trực quan trong môn học mĩ thuật
theo phương pháp mới ở Tiểu học đạt hiệu qủa.
Tất cả các quy trình này luôn luôn là nguồn cảm hứng cho học sinh và Giáo
viên, các quy trình này đạt hiệu quả cao trong giờ dạy Mĩ thuật hay không nếu như
sử dụng kết hợp hiệu quả với đồ dùng trực quan.
Qua thực tế đã cho thấy nhiều Giáo viên trong giờ dạy Mĩ thuật theo chủ đề

học này, quan điểm của một số phụ huynh học sinh trong trường chưa có cái nhìn
tích cực về môn Mĩ thuật nên dẫn đến việc một số học sinh chưa có đầy đủ đồ dùng
.
Chúng ta đã biết việc sử dụng đồ dùng trực quan tốt ở tiết giảng sẽ phát huy
được sự tham gia của nhiều giác quan. Hơn nữa, lứa tuổi học sinh tiểu học lại là lứa
tuổi tư duy còn đang ở độ thấp (tư duy cụ thể), cho nên khi sử dụng đồ dùng trực
quan thì đồ dùng phải sinh động, phải cụ thể phù hợp với từng chủ đề để học sinh
có được khả năng tự giác tư duy trừu tượng có hứng thú học tập, hiểu vấn đề
nhanh, nhớ đồ dùng trực quan lâu trong khi vận dụng làm vẽ bài hay sáng tạo các
sản phẩm.
Chính vì thế khi nói đến phương pháp sử dụng đồ dùng trực quan trong môn
Mĩ thuật là ta phải nghĩ ngay đến một vấn đề có ý nghĩa quan trọng, vấn đề đưa lên
hàng đầu trong dạy học Mĩ thuật theo phương pháp mới ở tiểu học. Như chúng ta
đã biết, một tiết dạy Mĩ thuật có đồ dùng trực quan được khai thác triệt để sẽ bồi
dưỡng và phát triển cho các em lòng ham thích, say mê học tập và đáp ứng yêu cầu,
mục đích của bài. Khi các em biết khai thác đồ dùng trực quan độc lập các em sẽ
nắm được các yếu tố tạo nên vẻ đẹp trong môn Mĩ thuật, ngoài ra còn phát huy óc
tưởng tượng, tư duy sáng tạo tốt hơn. Cho nên việc đổi mới phương pháp sử dụng
đồ dùng trực quan là một nhu cầu tất yếu của quá trình dạy học và cũng là để hoàn
thành tốt nhiệm vụ của người giáo viên trên bục giảng.
Hiện nay ở các trường tiểu học, nhìn chung đã có đủ giáo viên dạy chuyên
môn Mĩ thuật. Do vậy trong mỗi bài giảng việc nghiên cứu áp dụng sử dụng đồ
11


Kinh nghiệm Một số biện pháp sử dụng đồ dùng trực quan trong môn học mĩ thuật
theo phương pháp mới ở Tiểu học đạt hiệu qủa.
dùng trực quan luôn là vấn đề mà các giáo viên chuyên Mĩ thuật quan tâm để cho
chất lượng của môn mĩ thuật ngày một được nâng cao.
Dạy Mĩ thuật nói chung góp phần mở rộng môi trường Mĩ thuật cho xã hội

học sinh quan sát và nhận xét, đưa đồ dùng cho học sinh quan sát ở phần cách vẽ
hay cách làm các sản phẩm, đưa đồ dùng là sản phẩm cho học sinh quan sát trước
lúc học sinh thực hành....
3.2 Phương pháp chuẩn bị cần thiết cho mỗi bài giảng:
a) Sự chuẩn bị của giáo viên:
Bước 1: Giáo viên phải nghiên cứu kỹ nội dung bài giảng, phải có giáo án
chi tiết trước khi lên lớp, phải tìm phương pháp truyền đạt nhanh nhất, ngắn nhất từ
trực quan. Bởi đồ dùng trực quan nó phù hợp với đặc điểm môn học, phù hợp với
đặc điểm tri giác của học sinh (tri giác bằng trực quan cụ thể)
Bước 2: Chuẩn bị đồ dùng trực quan phù hợp với các tiến trình giảng dạy
trong mục đích yêu cầu bài soạn. Đồ dùng gồm mẫu vẽ như đồ vật, dụng cụ sinh
hoạt, hoa quả, hình khối...Tranh, ảnh như các phiên bản tranh của họa sĩ, minh hoạ
các bước thực hiện bài vẽ cách sáng tạo làm một sản phẩm, các sản phẩm của Học
sinh đã làm ở các lớp trước…. Tất cả phải đáp ứng yêu cầu thẩm mĩ, đúng trọng
tâm.
Bước 3: Sử dụng trực quan để có hiệu quả thì khi sử dụng đồ dùng trực quan
trong một tiết học vẽ giáo viên cần lấy mẫu , tranh ảnh, sản phẩm mẫu làm trung
tâm. Lấy mẫu, tranh ảnh thay tiếng giảng giải, thuyết trình của cô. Cô chỉ gợi mở
để học sinh tự tư duy, khám phá, khai thác kiến thức từ mẫu. Có như vậy phương
pháp trực quan mới được khai thác triệt để, kết quả bài học mới đạt chất lượng cao.
Giờ học có không khí nghệ thuật sôi nổi hơn.

13


Kinh nghiệm Một số biện pháp sử dụng đồ dùng trực quan trong môn học mĩ thuật
theo phương pháp mới ở Tiểu học đạt hiệu qủa.
Qua đó ta thấy phương pháp trực quan sử dụng ở phần mở bài thu hú, lôi
cuốn học sinh vào bài học. Quan sát, nhận xét sẽ phát huy được tác dụng tốt, học
sinh hiểu bài một cách dễ dàng, nhanh, độc lập và hiểu sâu Giáo viên thì làm việc

- Đồ dùng sử dụng không nên dễ dãi, không có chọn lọc hoặc nhiều quá làm cho
đảo lộn nhận thức của học sinh.
- Ví dụ: Chủ đề: EM VÀ NHỮNG NGƯỜI THÂN YÊU ở lớp 2
Giáo viên cần sử dụng đồ dùng trực quan Tranh vẽ, ảnh chụp . Các bài vẽ
của Học sinh năm trước để minh họa hướng dẫn Học sinh .
Tiến trình dạy học Mĩ thuật một chủ đề Ví dụ: Chủ đề : EM VÀ NHỮNG NGƯỜI
THÂN YÊU ( 2 tiết)
CHỦ ĐỀ:

EM VÀ NHỮNG NGƯỜI THÂN YÊU

Thời lượng : 2 tiết

I ) Mục tiêu:
1.Kiến thức:
- Học sinh biết cách quan sát, hình dung các bộ phận trên khuôn mặt để vẽ
tranh chân dung theo cảm nhận.
- Học sinh vẽ được chân dung của bản thân hoặc người mình yêu thích
2.Kĩ năng:
- Học sinh phát huy được khả năng diễn đạt cảm xúc của bản thân đối với
người khác.
15


Kinh nghiệm Một số biện pháp sử dụng đồ dùng trực quan trong môn học mĩ thuật
theo phương pháp mới ở Tiểu học đạt hiệu qủa.
3.Thái độ:
- Học sinh yêu quý bạn bè kính trọng những người thân xung quanh.
II ) Chuẩn bị:
1) Đồ dùng dạy học:

Tìm hiểu về tranh chân dung

Hoạt động của Giáo viên
*) Gv cho HS quan sát 2 bức tranh chân

Hoạt động của Học sinh
- HS quan sát

dung biểu cảm

GV: Em hãy quan sát hai bức tranh và cho
cô biết Bức tranh 1 vẽ chân dung ai? Bức
tranh2 vẽ chân dung ai?
GV: Hãy kể các màu sắc có trong bức
tranh?

HS: Trả lời

GV: Cả hai bức tranh chân dung này đều là
tranh vẽ chân dung biểu cảm.
GV: Em hãy cho cô biết Tranh chân dung là
tranh vẽ gì?

17


Kinh nghiệm Một số biện pháp sử dụng đồ dùng trực quan trong môn học mĩ thuật
theo phương pháp mới ở Tiểu học đạt hiệu qủa.

HS: Tranh chân dung là tranh vẽ

18


Kinh nghiệm Một số biện pháp sử dụng đồ dùng trực quan trong môn học mĩ thuật
theo phương pháp mới ở Tiểu học đạt hiệu qủa.

- HS quan sát
- HS quan sát và cảm nhận

- GV: Gợi ý HS sang quy trình tiếp theo.

Hoạt động 2: Quan sát và vẽ không nhìn giấy
Hoạt động của Giáo viên

Hoạt động của Học sinh

19


Kinh nghiệm Một số biện pháp sử dụng đồ dùng trực quan trong môn học mĩ thuật
theo phương pháp mới ở Tiểu học đạt hiệu qủa.
GV hướng dẫn HS vẽ theo quan sát và
không nhìn giấy:
- Chú ý quan sát ghi nhớ các nét đặc trưng.
- Phát triển khả năng kết hợp mắt và tay.
- Làm việc theo cặp tập trung và yên lặng.
- Mắt nhìn tới đâu thì tay cầm bút vẽ trên
giấy theo các bộ phận mắt quan sát. HS vẽ

- Hs chú ý lắng nghe.


Kinh nghiệm Một số biện pháp sử dụng đồ dùng trực quan trong môn học mĩ thuật
theo phương pháp mới ở Tiểu học đạt hiệu qủa.

+ GV giáo dục HS qua bài học giúp các em
biết cách quan sát và cảm nhận vẻ đẹp
chân dung bạn bè, người thân, biết yêu quý
bạn bè , kính trọng người lớn tuổi.

Tiết 2
Hoạt động 3 :

Thể hiện tranh biểu đạt bằng màu sắc

Hoạt động của Giáo Viên

Hoạt động của Học sinh

- Giáo viên sẽ khuyến khích học
sinh:
21


Kinh nghiệm Một số biện pháp sử dụng đồ dùng trực quan trong môn học mĩ thuật
theo phương pháp mới ở Tiểu học đạt hiệu qủa.
• Lựa chọn bức vẽ phù hợp với biểu cảm
mà các em muốn thể hiện;

- HS thực hành



- TB HT yêu cầu các bạn thảo luận
và đặt câu hỏi cho bài vẽ của bạn.
22


Kinh nghiệm Một số biện pháp sử dụng đồ dùng trực quan trong môn học mĩ thuật
theo phương pháp mới ở Tiểu học đạt hiệu qủa.
GV gợi HS suy nghĩ và chia sẻ:

Dựa vào các gợi ý của GV.

+ Tranh vẽ ai?
+ Thể hiện tâm trạn bạn vui hay buồn?

HS trình bày trước lớp

+ Bài vẽ nào ngộ nghĩnh đáng yêu nhất?

HS chọn bài vẽ đẹp, nêu cảm tưởng

+ Bài vẽ nào vẽ màu đẹp nhất?

của bản thân.

+ Em thích bài vẽ của bạn nào? Tại
sao?
- GV nhận xét bổ sung, khen ngợi về các
bài vẽ của HS.
*) Dặn dò: Chuẩn bị đồ dùng đầy đủ cho - HS lắng nghe.


Số HS

Sản phẩm đẹp
SL

%

1

1

96

53

55

2

2

87

57

65

3


đồ dùng trực quan bản thân tôi nhận thấy kết quả đạt được rất tích cực với tỉ lệ học
24


Kinh nghiệm Một số biện pháp sử dụng đồ dùng trực quan trong môn học mĩ thuật
theo phương pháp mới ở Tiểu học đạt hiệu qủa.
sinh hoàn thành sản phẩm dẹp, có tính sáng tạo cao, với những yêu cầu cụ thể có
khả quan chứng tỏ thành tích đạt được qua trải nghiệm hoàn toàn có sức thuyết
phục. Những con số biểu hiện trong bảng thống kê dưới đây đó chứng minh điều đó
(thời gian đó áp dụng phương pháp mới này từ học kì 2 năm 2015 cho tới hết học
kì 1 năm 2016) cụ thể:

STT Khối Lớp

Số HS

Sản phẩm đẹp
SL

%

1

1

96

68

70


5

5

89

73

82

MỘT SỐ BÀI VẼ, SẢN PHẨM CỦA HỌC SINH

25