Lời Cảm Ơn
Trong quá trình thực hiện đề tài em đã nhận được sự giúp đỡ, chỉ bảo nhiệt tình
của các thầy cô trong khoa môi trường, Trường Đại Học Nguyễn Tất Thành và các tập
thể, cá nhân đã tạo điều kiện để cho em hoàn thành tốt báo cáo này.
Với lòng biết ơn sâu sắc, em xin gửi đến các thầy cô trong khoa môi trường đã
dành tất cả tình cảm và tâm huyết của mình để truyền đạt vốn kiến thức quý báu cho
chúng em trong suốt thời gian học tập và rèn luyện tại trường.
Đặc biệt em xin trân thành cảm ơn Th.s Huỳnh Thị Thanh Diệp đã tận tâm
hướng dẫn em trong suốt quá trình thực hiện báo cáo này.
Bước đầu đi vào thực tế đề tài “Tìm Hiểu Thực Trạng Và Đề Xuất Giải Pháp
Trong Công Tác Thu Hồi Đất, Bồi Thường, Hỗ Trợ Tái Định Cư Một Số Dự Án
Trên Địa Bàn Huyện Phú Riềng - Tỉnh Bình Phước” em còn bỡ ngỡ và gặp nhiều
hạn chế về kiến thức. nhưng sau đó em đã nhận được sự chỉ bảo tận tình, sự giúp đỡ
quý báu của các anh chị trong Phòng Tài Nguyên Và Môi Trường Huyện Phú Riềng.
Qua đây em cũng xin gửi lời cảm ơn đến các cán bộ trong văn phòng nói riêng và tập
thể các bộ UBND Huyện Phú Riềng nói chung.
Báo cáo thực tập của em chắc chắn còn nhiều thiếu xót, em rất mong nhận được
những ý kiến đóng góp của thầy cô để bài báo cáo của em được hoàn thiện hơn nữa.
Em kính chúc thầy cô trong khoa môi trường dồi dào sức khỏe đạt được nhiều
thành công trong công việc là thực hiện sứ mệnh truyền đạt kiến thức cho các thế hệ
mai sau.

TP.HCM, ngày tháng năm
Sinh viên thực hiện
Mai Văn Hải

1


Mục Lục


HĐND

Hội Đồng Nhân Dân

GPMB

Giải phóng mặt bằng

TĐC

Tái định cư

GCN

Giấy chứng nhận

QSDĐ

Quyền sử dụng đất

NĐ

Nghị định

CP

Chính phủ

TT


TTLB

Thông tư liên bộ

BTC

Bộ tài chính

THCS

Trung học cơ sở

BTGPMB

Bồi Thường Giải Phóng Mặt Bằng

TTHC

Trung Tâm Hành Chính

SX-NN

Sản Xuất Nông Nghiệp

BTHTTĐC
TN&MT

Bồi Thường Hỗ Trợ Tái Định Cư

TTCN

.....................................................................................................................................
Nhận xét sinh viên trong thời gian thực tập:
.....................................................................................................................................
.....................................................................................................................................
.....................................................................................................................................
Đánh giá chung và kiến nghị:...................................................................................
.....................................................................................................................................
Điểm báo cáo:............................................
TPHCM, ngày … tháng … năm 20…
Cán bộ hướng dẫn
Họ và tên:
Học hàm, học vị:
Nhận Xét Của Giảng Viên Hướng Dẫn
Họ và tên sinh viên:
Lớp:

Ngành:

6


Tên Đề Tài: Tìm Hiểu Thực Trạng Công Tác Thu Hồi Đất,Bồi Thường, Hỗ Trợ
Tái Định Cư Một Số Dự Án Trên Địa Bàn Huyện Phú Riềng - Tỉnh Bình Phước
Nhận xét về nội dung báo cáo thực tập tốt nghiệp:
Về hình thức:...............................................................................................................
.....................................................................................................................................
.....................................................................................................................................
Về nội dung: ................................................................................................................
.....................................................................................................................................
.....................................................................................................................................

.....................................................................................................................................
.....................................................................................................................................
Nhận xét sinh viên trong thời gian thực tập:
.....................................................................................................................................
.....................................................................................................................................
.....................................................................................................................................
Đánh giá chung và kiến nghị:...................................................................................
.....................................................................................................................................
.....................................................................................................................................
Điểm phản biện:........................................
TPHCM, ngày … tháng … năm 20…
Giảng viên phản biện
Họ và tên:
Học hàm, học vị:

8


Nhật Ký Thực Tập
THỜI
GIAN

NỘI DUNG

ĐÁNH GIÁ

THỰC TẬP

RÚT KINH NGHIỆM


yêu cầu giá bồi thường về đất cao hơn nhiều lần so với thực tế. Chính điều này đã làm
nảy sinh nhiều vướng mắc trong việc thực hiện các thủ tục khi thu hồi đất. Gần đây,
Đảng và nhà nước ta đã có nhiều cố gắng trong việc xây dựng và thực hiện chính sách
bồi thường hỗ trợ và tái định cư. Tuy nhiên đất đai, công tác bồi thường, hỗ trợ, giải
phóng mặt bằng và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất đang là vấn đề hết sức nhạy


cảm và phức tạp do đó thực tế công tác bồi thường, hỗ trợ giải phóng mặt bằng tái
định cư vẫn còn nhiều vướng mắc và tồn tại gây nhiều bức xúc trong nhân dân. Tình
trạng tiến độ GPMB chậm là rất phổ biến làm chậm tiến độ thực hiện dự án.
Huyện Phú Riềng - Tỉnh Bình Phước là một huyện với nhiều tiềm năng để phát
triển kinh tế, phát triển du lịch hiện đang có những chính sách để thu hút đầu tư. Cùng
với quá trình CNH - HĐH đất nước thì nền kinh tế-xã hội đang từng ngày phát triển.
Trên địa bàn toàn Huyện có rất nhiều dự án đã và đang được đầu tư, nhưng công tác
bồi thường hỗ trợ giải phóng mặt bằng và tái định cư đang gặp rất nhiều khó khăn do
nhiều nguyên nhân và một trong các nguyên nhân chủ yếu đó là đất ở và nhà cửa cũng
như vật kiến trúc, hoa màu trên đất là tài sản rất lớn đối với người dân nơi đây làm ảnh
hưởng nhiều đến sản xuất và đời sống của nhân dân. Đây là một vấn đề hết sức nhạy
cảm, phức tạp tác động tới mọi mặt của đời sống kinh tế - xã hội.
Xuất phát từ thực tế đó em đã tiến hành thực hiện đề tài: “ Tìm Hiểu Thực
Trạng Và Đề Xuất Giải Pháp Trong Công Tác Thu Hồi Đất, Bồi Thường, Hỗ Trợ
Và Tái Định Cư Tại Huyện Phú Riềng - Tỉnh Bình Phước”.
2. Mục tiêu của đề tài
- Tìm hiểu thực trạng công tác thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ khi nhà nước thu

hồi đất trên địa bàn Huyện Phú Riềng thông qua một số dự án và những vấn đề
-

tồn đọng trong công tác này.
Đề xuất các biện pháp khắc phục trong chính sách thu hồi, bồi thường, hỗ trợ,

Chính sách bồi thường, hỗ trợ được áp dụng để thực hiện dự án :
Xây Dựng Sân Vận Động Xã Bình Tân
Chính sách bồi thường, hỗ trợ được áp dụng để thực hiện dự án :
Xây Dựng Trường Tiểu Học Phú Trung Xã Phú Trung
Chính sách bồi thường, hỗ trợ được áp dụng để thực hiện dự án :
Xây Dựng Trung Tâm Hành Chính Xã Phú Riềng
Kết quả thực hiện công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư trên địa bàn Huyện

-

Phú Riềng - Tỉnh Bình Phước
Đưa ra một số giải pháp nâng cao hiệu quả công tác GPMB trên địa bàn Huyện

Phú Riềng - Tỉnh Bình Phước
5. Yêu Cầu
Hiểu và nắm vững các văn bản quy định về chính sách bồi thường, hỗ trợ khi nhà
nước thu hồi đất và các văn bản có liên quan được ban hành.
Công tác điều tra, thu thập số liệu, các số liệu phải chính xác đầy đủ và phản ánh
trung thực khách quan.
Phân tích được thực trạng việc thực hiện chính sách bồi thường hỗ trợ khi nhà
nước thu hồi đất trên địa bàn thực hiện báo cáo.
Đưa ra một số giải pháp mang tính khoa học và phù hợp với thực tiễn tại địa phương.
6. Phương Pháp Thực Hiện
a. Phương Pháp Điều Tra, Thu Thập Tài Liệu, Số Liệu

Thu thập các tài liệu, số liệu về điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội; hiện trạng
sử dụng đất; tình hình kê khai, thu hồi, đền bù giải phóng mặt bằng và các thông tin
cần thiết khác để phục vụ cho mục đích đề tài.
Điều tra trực tiếp: Điều tra thông tin qua cán bộ địa chính, chuyên viên phòng,
người dân địa phương.

Chương 1: Giới thiệu về đơn vị thực tập
Chương 2: Tổng quan các vấn đề cần tìm hiểu
Chương 3: Kết quả của công tác thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ tái định cư khi nhà
nước thu hồi đất một số dự án cụ thể trên địa bàn Huyện Phú Riềng - Bình Phước
Chương 4: Tình hình thực hiện chính sách bồi thường, hỗ trợ giài phóng mặt bằng khi
nhà nước thu hồi đất tại địa bàn Huyện Phú Riềng.
CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU VỀ ĐƠN VỊ THỰC TẬP
1.1

Tổng Quan Về Đơn Vị

Tên Cơ Quan: Phòng Tài Nguyên Và Môi Trường Huyện Phú Riềng


Địa Chỉ: Thôn Phú Nguyên Xã Phú Riềng Huyện Phú Riềng - Tỉnh Bình Phước.
Huyện Phú Riềng được thành lập và đi vào hoạt động trên cơ sở Nghị quyết số
931/NQ-UBTVQH ngày 15/5/2015 của Ủy Ban Thường Vụ Quốc Hội về việc điều
chỉnh địa giới hành chính Huyện Bù Gia Mập.
-

Vị Trí Địa Lý, Diện Tích Dân Số
Huyện có tổng diện tích tự nhiên 67.497 ha, dân số 92.016 người, gồm 10 xã:

Phú Riềng, Phú Trung, Long Hà, Long Tân, Long Hưng, Long Bình, Bình Tân, Bù
Nho, Phước Tân, Bình Sơn.
Về vị trí địa lý của Huyện Phú Riềng:
-

Hướng Bắc Giáp Thị Xã Phước Long Và Huyện Bù Gia Mập.
Hướng Nam Giáp Huyện Đồng Phú.

Toàn huyện

67.465,21

97.219

144

1

Xã Long Bình

9.486,36

10.251

108

2

Xã Bình Tân

5.289,13

8.341

158

3


Xã Bù Nho

3.939,84

12.059

306

7

Xã Long Hà

9.382,70

15.591

166

8

Xã Long Tân

7.462,92

9.231

124

9




Hình 1. 1 Bản Đồ Hành Chính Huyện Phú Riềng
(Nguồn: Phòng Tài Nguyên Môi Trường)

1.2

Cơ Cấu Nhân Sự


Nguyễn Danh Tùng
( Trưởng Phòng )

Trần Ngọc Lâm
( Phó Phòng Môi
Trường )
Chuyên
viên

Chuyên
viên

Chuyên
viên

Nguyễn Trí Hoàng
( Phó Phòng Tài
Nguyên)
Chuyên
viên

sinh trên địa bàn huyện.
Phối hợp với Ủy Ban Nhân Dân Xã, Thị Trấn và các ban ngành điều tra thu
thập các tài liệu có liên quan đến việc tranh chấp khiếu nại về Tài Nguyên Môi
Trường, kiểm kê áp giá bồi hoàn lập thủ tục thu hồi đất để thực hiện công trình của Xã,
Huyện, Tỉnh.
Làm tham mưu cho Ủy Ban Nhân Dân Huyện triển khai theo dõi các hoạt động
về môi trường đối với các cơ sở sản xuất kinh doanh dịch vụ trên địa bàn Huyện.


CHƯƠNG 2: TỔNG QUAN CÁC VẤN ĐỀ CẦN TÌM HIỂU
2.1 Cơ Sở Lý Luận
2.1.1 Một Số Khái Niệm
a. Thu Hồi Đất
Thu hồi đất không chỉ hiểu một cách thuần túy là Nhà Nước sẽ tước đi quyền sử
dụng của các chủ sử dụng đất mà qua đó thiết lập một quan hệ sử dụng đất mới phù
hợp với lợi ích Nhà Nước và xã hội. Thực tế thu hồi đất là giai đoạn kết thúc việc sử
dụng đất của chủ thể này nhưng là bước kế tiếp của việc sử dụng đất của một chủ thể
mới. Do vậy các quy định về thu hồi đất cần kết nối được ba lợi ích của ba chủ thể
quan trọng là: Nhà Nước - chủ đầu tư - người bị thu hồi đất.
Tại Khoản 11 Điều 3 luật đất đai năm 2013 thì thu hồi đất được hiểu là việc
Nhà Nước quyết định thu lại quyền sử dụng đất của người được Nhà Nước trao quyền
sử dụng đất hoặc thu lại đất của người sử dụng đất vi phạm pháp luật về đất đai.
b. Bồi Thường Khi Nhà Nước Thu Hồi Đất

Theo từ điển Tiếng Việt thông dụng “ Bồi Thường ” là đền bù những tổn hại
gây ra. Theo Khoản 6 Điều 4 luật đất đai năm 2003 và Khoản 11 Điều 3 luật đất đai
2013 “Bồi Thường khi nhà nước thu hồi đất là việc Nhà Nước trả lại giá trị quyền sử
dụng đất đối với diện tích đất bị thu hồi cho người bị thu hồi đất” vì vậy, Bồi Thường
được hiểu là việc trả lại tương xứng với giá trị hoặc công lao cho một chủ thể nào đó
bị thiệt hại vì hành vi của chủ thể khác.

mà phải di chuyển chỗ ở thì được bố trí tái định cư bằng một trong các hình thức sau:
•
•
•

Bồi thường bằng nhà ở.
Bồi thường bằng giao đất ở mới.
Bồi thường bằng tiền để tự lo chỗ ở mới.
Như vậy, căn cứ vào quy định này và nội dung các quy định về bồi thường, hỗ

trợ, tái định cư khi nhà nước thu hồi đất của luật đất đai năm 2003, và các văn bản
hướng dẫn thi hành, chúng ta có thể hiểu :
Tái định cư là việc người sử dụng đất được bố trí nơi ở mới bằng một trong các
hình thức : bồi thường bằng nhà ở mới hoặc bồi thường bằng giao đất ở hoặc bồi
thường bằng tiền để tự lo chỗ ở mới khi họ bị nhà nước thu hồi đất ở và phải di chuyển
chỗ ở.
Do vậy, tái định cư là một bộ phận không thể tách rời và giữ vị trí rất quan trọng
trong chính sách giải phóng mặt bằng. các dự án tái định cư cũng được coi là các dự án
phát triển và phải được thực hiện như các dự án phát triển khác. Cần thực hiện một


chính sách tái định cư bắt buộc sẽ tạo nên một môi trường pháp chế lành mạnh khi nhà
nước cần thu hồi đất phục vụ cho mục đích công cộng của quốc gia.
2.1.2

Các Yếu Tố Tác Động Trong Thực Tiễn Thực Hiện Công Tác Bồi
Thường, Hỗ Trợ, Tái Định Cư Khi Nhà Nước Thu Hồi Đất

Việc thu hồi đất để thực hiện các dự án đã góp phần rất quan trọng trong phát
triển kinh tế - xã hội. Để thu hồi đất, Nhà nước phải tiến hành công tác bồi thường, hỗ

định cư để GPMB chưa thực hiện đúng trình tự, thủ tục từ công khai quy hoạch,
thông báo kế hoạch, quyết định thu hồi đất, đề xuất phương án,... cho tới khâu
cưỡng chế.


-

Nhiều dự án chưa có khu tái định cư đã thực hiện thu hồi đất ở. Nhìn chung các
địa phương chưa coi trọng việc lập khu tái định cư chung cho các dự án tại địa
bàn, một số khu tái định cư đã được lập nhưng không bảo đảm điều kiện tốt hơn

-

hoặc bằng nơi ở cũ.
Trong việc thu hồi đất tại một số dự án còn có những biểu hiện tiêu cực như:
thu hồi đất để sử dụng vào mục đích phát triển kinh tế hoặc xây dựng công trình
công cộng nhưng một thời gian sau lại quyết định sử dụng vào mục đích xây
dựng nhà ở hoặc phân lô bán nền; trong khu tái định cư bố trí cả những đối
tượng không thuộc diện tái định cư, trong đó có cả những trường hợp là người
nhà, người thân của cán bộ lãnh đạo trong khi nhiều người thuộc diện tái định

cư không được bố trí.
2.1.3 Căn Cứ Pháp Lý Của Công Tác Bồi Thường, Hỗ Trợ, Tái Định Cư Khi
Nhà Nước Thu Hồi Đất
• Căn Cứ Luật Đất Đai ngày 29/11/2013;
• Căn Cứ Nghị Định Số 47/2014/NĐ-CP ngày 15/05/2014 của chính phủ về bồi
•

thường, hỗ trợ, tái định cư khi nhà nước thu hồi đất;
Căn Cứ Thông Tư Số 30/2014/TT-BTNMT ngày 30/6/2014 của Bộ Trưởng Bộ

chi tiết thi hành một số điều của luật đất đai;
• Căn Cứ Thông Tư Số 02/2015/TT-BTNMT ngày 02/6/2014 ngày 27/01/2015
của Bộ Tài Nguyên Và Môi Trường quy định chi tiết một số điều của Nghị
Định Số 43/2014/NĐ-CP và Nghị Định Số 44/2014/NĐ-CP ngày 15/5/2014 của
•

Chính Phủ;
Căn Cứ Thông Tư Số 30/2014/TT-BTNMT ngày 02/6/2014 của Bộ Tài Nguyên
Và Môi Trường quy định về hồ sơ giao đất, cho thuê đất, chuyển mục đích sử

dụng đất, thu hồi đất;
• Căn Cứ Thông Tư Số 33/2017/TT-BTNMT ngày 29/9/2017 của Bộ Tài Nguyên
Và Môi Trường quy định chi tiết một số điều của Nghị Định Số 01/2017/NĐCP ngày 06/01/2017 của Chính Phủ sửa đổi bổi sung một số Nghị Định Quy
Định chi tiết thi hành luật đất đai và sử đổi bổ sung một số điều của các Thông
Tư hướng dẫn thi hành luật đất đai;
• Căn Cứ Thông Tư Số 02/2015/TT-BTNMT ngày 27/01/2015 của Bộ Tài
Nguyên Và Môi Trường quy định chi tiết một số điều của Nghị Định Số
43/2014/NĐ-CP và Nghị Định Số 44/2014/NĐ-CP ngày 15/5/2014 của Chính
Phủ quy định về giá đất;
• Căn Cứ Nghị Định Số 14/2014/NĐ-CP ngày 26/02/2014 của Chính Phủ Quy
Định chi tiết thi hành luật điện lực về an toàn điện;
• Căn Cứ Nghị Định Số 45/2014/NĐ-CP ngày 15/5/2014 của Chính Phủ về thu
tiền sử dụng đất
• Căn Cứ Thông Tư Số 36/2014/TT-BTNMT ngày 30/6/2014 của Bộ Trưởng Bộ
Tài Nguyên Và Môi Trường quy định chi tiết phương pháp định giá đất; xây
dựng, điều chỉnh bảng giá đất; định giá đất cụ thể và tư vấn xác định giá đất;
• Căn Cứ Quyết Định Số 63/2015/QĐ-TTg ngày 10/12/2015 của Thủ Tướng
Chính Phủ về chính sách hỗ trợ đào tạo nghề và giải quyết việc làm cho người
lao động bị thu hồi đất;
• Quyết định số 13/2015/QĐ-UBND ngày 08/06/2015 của UBND Tỉnh

thường thiệt hại. Khi Nhà nước thu hồi đất thì bồi thường bằng đất cùng loại, nếu
không có đất cùng loại thì bồi thường bằng tiền với giá trị tương đương. Cách tiếp cận
này xuất phát từ quan niệm coi đất đai là tài sản có thể quy đổi giá trị sang tiền. Mức
giá bồi thường được quyết định và thống nhất thực hiện bởi cơ quan hành chính địa
phương dựa trên nguyên tắc dân chủ, khách quan, công bằng, công khai và kịp thời.
Ngoài quy định ở Điều 74, Điều 88 Luật đất đai 2013 đề cập đến “nguyên tắc
bồi thường thiệt hại về tài sản sản xuất, kinh doanh khi Nhà nước thu hồi đất” như sau
:
-

Khi Nhà nước thu hồi đất mà chủ sở hữu tài sản hợp pháp gắn liền với đất bị
thiệt hại về tài sản thì được bồi thường.

-

Khi Nhà nước thu hồi đất mà tổ chức, hộ gia đình, cá nhân, người Việt Nam
định cư ở nước ngoài, doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài phải ngừng sản
xuất, kinh doanh mà có thiệt hại thì được bồi thường thiệt hại.


b. Nguyên Tắc Hỗ Trợ

Được quy định tại Điều 83. Hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất luật đất đai 2013
•

Nguyên tắc hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất:
Người sử dụng đất khi Nhà nước thu hồi đất ngoài việc được bồi thường theo

-


a. Điều Kiện Bồi Thường Về Đất

căn cứ vào Điều 75 Luật Đất đai năm 2013 có quy định về điều kiện được bồi
thường về đất khi Nhà nước thu hồi đất vì mục đích quốc phòng, an ninh; phát triển
kinh tế-xã hội vì lợi ích quốc gia, công cộng, thì có các trường hợp sau:
Hộ gia đình, cá nhân đang sử dụng đất không phải là đất thuê trả tiền thuê đất
hàng năm, có Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, Giấy chứng nhận quyền sở hữu nhà
ở và quyền sử dụng đất ở, Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và
tài sản khác gắn liền với đất (sau đây gọi chung là Giấy chứng nhận) hoặc có đủ điều
kiện để được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản


khác gắn liền với đất theo quy định của Luật này mà chưa được cấp, trừ trường hợp
quy định tại khoản 2 Điều 77 của Luật này; người Việt Nam định cư ở nước ngoài
thuộc đối tượng được sở hữu nhà ở gắn liền với quyền sử dụng đất ở tại Việt Nam mà
có Giấy chứng nhận hoặc có đủ điều kiện được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng
đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất theo quy định của Luật này mà
chưa được cấp.
Cộng đồng dân cư, cơ sở tôn giáo, tín ngưỡng đang sử dụng đất mà không phải
là đất do Nhà nước giao, cho thuê và có Giấy chứng nhận hoặc có đủ điều kiện để
được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn
liền với đất theo quy định của Luật này mà chưa được cấp.
Người Việt Nam định cư ở nước ngoài được Nhà nước giao đất có thu tiền sử
dụng đất, cho thuê đất trả tiền thuê đất một lần cho cả thời gian thuê; nhận chuyển
nhượng quyền sử dụng đất trong khu công nghiệp, cụm công nghiệp, khu chế xuất,
khu công nghệ cao, khu kinh tế, có Giấy chứng nhận hoặc có đủ điều kiện được cấp
Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với
đất theo quy định của Luật này mà chưa được cấp.
Tổ chức được Nhà Nước giao đất có thu tiền sử dụng đất, cho thuê đất trả tiền
thuê đất một lần cho cả thời gian thuê; nhận thừa kế quyền sử dụng đất, nhận chuyển