BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP.HCM
--------------------

LÂM THANH PHI QUỲNH
CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN MỨC XẾP HẠNG
TÍN NHIỆM CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI
– NGHIÊN CỨU TẠI CÁC NỀN KINH TẾ PHÁT TRIỂN
VÀ CÁC NỀN KINH TẾ MỚI NỔI

LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ

TP. Hồ Chí Minh - Năm 2018


ii

MỤC LỤC
----&&&---Trang
Trang phụ bìa
LỜI CAM ĐOAN................................................................................................................. i
LỜI CẢM ƠN ...................................................................................................................... ii
MỤC LỤC ............................................................................................................................ iii
DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT .................................................................................... vi
DANH MỤC SƠ ĐỒ VÀ ĐỒ THỊ .................................................................................... vii
DANH MỤC BẢNG BIỂU ................................................................................................. ix
TÓM TẮT ............................................................................................................................ xii
CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU
1.1 Bối cảnh nghiên cứu ....................................................................................................... 1
1.2 Vấn đề nghiên cứu.......................................................................................................... 2
1.3 Mục tiêu nghiên cứu ...................................................................................................... 3

2.3.3 Sự tác động của các yếu tố đặc thù của NHTM đến MXHTN ................................. 24
2.4 Cơ sở lý thuyết về sự khác biệt trong tác động của các yếu tố ảnh hưởng đến
MXHTN của NHTM tại các nền kinh tế mới nổi so với các nền kinh tế phát triển ..... 25
2.4.1 Khái niệm về bất cân xứng thông tin.......................................................................... 25
2.4.2 Nguyên nhân dẫn đến sự khác biệt trong tác động của các yếu tố ảnh hưởng
đến MXHTN của NHTM tại các nền kinh tế mới nổi so với các nền kinh tế phát
triển ....................................................................................................................................... 25
2.4.3 Bất cân xứng thông tin tạo ra sự khác biệt trong tác động của các yếu tố ảnh
hưởng đến MXHTN của NHTM tại các nền kinh tế mới nổi so với các nền kinh tế
phát triển ............................................................................................................................... 30
2.5 Tổng hợp các nghiên cứu thực nghiệm có liên quan .................................................. 33
2.5.1 Mức độ tin cậy và tính thống nhất trong các đánh giá MXHTN của NHTM .......... 35
2.5.2 Xây dựng mô hình dự báo MXHTN ........................................................................... 38
2.5.2.1 Các nghiên cứu sử dụng phương pháp phân loại bằng các mô hình hồi quy
thống kê ................................................................................................................................. 38
2.5.2.2 Các nghiên cứu sử dụng các phương pháp phân loại trí tuệ nhân tạo ................. 39
2.6 Khe hổng nghiên cứu và khung phân tích của luận án .............................................. 43
2.6.1 Khe hổng nghiên cứu .................................................................................................. 43
2.6.2 Khung phân tích của luận án ..................................................................................... 44
CHƯƠNG 3: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
3.1 Mô hình nghiên cứu đề xuất ......................................................................................... 47
3.1.1 Mô hình hồi quy Ordered Logit .................................................................................. 47


iv

3.1.2 Xác định và đo lường biến phụ thuộc......................................................................... 51
3.1.3 Xác định và đo lường các biến giải thích ................................................................... 51
3.2 Dữ liệu nghiên cứu ......................................................................................................... 59
3.3 Các giả thuyết nghiên cứu............................................................................................. 63


4.6.2 Thảo luận các kết quả nghiên cứu từ mô hình dự đoán MXHTN của NHTM
tại các nền kinh tế phát triển................................................................................................ 116
4.6.2.1 Tác động của các yếu tố mang tính chất hệ thống đến MXHTN của NHTM
tại các nền kinh tế phát triển................................................................................................ 116
4.6.2.2 Tác động của yếu tố sở hữu đến MXHTN của NHTM tại các nền kinh tế
phát triển. .............................................................................................................................. 117
4.6.2.3 Tác động của yếu tố quy mô đến MXHTN của NHTM tại các nền kinh tế
phát triển. .............................................................................................................................. 118
4.6.2.4 Tác động của các chỉ tiêu tài chính đến MXHTN của NHTM tại các nền
kinh tế phát triển. .................................................................................................................. 119
4.6.3 Thảo luận kết quả xác định sự khác biệt trong tác động của các yếu tố
ảnh hưởng đến MXHTN của NHTM tại các nền kinh tế phát triển so với các nền
kinh tế mới nổi ...................................................................................................................... 125
4.6.3.1 Sự khác biệt trong tác động của các yếu tố mang tính chất hệ thống đến
MXHTN của NHTM tại các nền kinh tế phát triển so với các nền kinh tế mới nổi. ........ 125
4.6.3.2 Sự khác biệt trong tác động của yếu tố sở hữu đến MXHTN của NHTM tại
các nền kinh tế phát triển so với các nền kinh tế mới nổi. ................................................. 126
4.6.3.3 Sự khác biệt trong tác động của yếu tố quy mô và các chỉ tiêu tài chính đến
MXHTN của NHTM tại các nền kinh tế phát triển so với các nền kinh tế mới nổi ......... 128
CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN VÀ GỢI Ý CHÍNH SÁCH
5.1 Kết luận .......................................................................................................................... 134
5.2 Gợi ý chính sách ............................................................................................................. 137
5.2.1 Các gợi ý chính sách cho các cơ quan quản lý hoạt động ngân hàng ...................... 137
5.2.2 Các gợi ý chính sách cho các NHTM ......................................................................... 139
5.3 Hạn chế của nghiên cứu và đề xuất hướng nghiên cứu tiếp theo.............................. 141
DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH CÔNG BỐ CỦA TÁC GIẢ
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
PHỤ LỤC
Phụ lục 1a .............................................................................................................................. i


Federal Financial Instutions

Hội đồng Giám sát các tổ

Examination Council

chức tài chính liên bang

Gross National Products

Tổng sản phẩm quốc gia

GNP
HSHQ

Hệ số hồi quy

IMF

International Monetary Fund

Quỹ Tiền tệ quốc tế

MDA

Multiple discriminant analysis

Phân tích đa biệt thức
Mức xếp hạng tín nhiệm

Tổ chức Hợp tác và

Co-operation and Development

Phát triển kinh tế

OLS

Ordinary Least Squares

Bình phương nhỏ nhất

ROAA

Return on average assets

Tỷ số lợi nhuận trên tổng
tài sản bình quân

ROAE

Return on average equity

Tỷ số lợi nhuận trên tổng
vốn chủ sở hữu bình quân

VIF

Variance inflation factor


Đồ thị 4.7: Tác động của biến LnAss đến xác suất phân loại NHTM vào các MXHTN
khác nhau tại các nền kinh tế phát triển ................................................................................ 118
Đồ thị 4.8: Tác động của biến LoanLoss_Ln đến xác suất phân loại NHTM vào các
MXHTN khác nhau tại các nền kinh tế phát triển ................................................................. 119
Đồ thị 4.9: Tác động của biến NIM đến xác suất phân loại NHTM vào các MXHTN
khác nhau tại các nền kinh tế phát triển ................................................................................ 122
Đồ thị 4.10: Tác động của biến ROAE đến xác suất phân loại NHTM vào các
MXHTN khác nhau tại các nền kinh tế phát triển ................................................................. 123
Sơ đồ 2.1: Khung phân tích MXHTN NHTM của Fitch ....................................................... 13
Sơ đồ 2.2: Các yếu tố tác động đến MXHTN của NHTM .................................................... 21
Sơ đồ 2.3: Khung phân tích của luận án ................................................................................ 45


ix

Sơ đồ 3.1: Trình tự thực hiện các bước phân tích của luận án .............................................. 66
Sơ đồ 3.2: Xác định sự khác biệt trong tác động của các yếu tố ảnh hưởng đến
MXHTN của NHTM tại các nền kinh tế mới nổi so với các nền kinh tế phát triển ............. 70


x

DANH MỤC BẢNG BIỂU
----&&&---Bảng 3.1: Định nghĩa các biến giải thích trong mô hình nghiên cứu .................................... 52
Bảng 3.2: Mức xếp hạng tín nhiệm NHTM tại các nền kinh tế phát triển trong mẫu dữ
liệu nghiên cứu giai đoạn 2013 - 2015 ................................................................................. 62
Bảng 3.2: Mức xếp hạng tín nhiệm NHTM tại các nền kinh tế mới nổi trong mẫu dữ
liệu nghiên cứu giai đoạn 2013 - 2015 .................................................................................. 62
Bảng 4.1: Giá trị trung bình các chỉ số tài chính NHTM theo từng MXHTN tại các
nền kinh tế mới nổi ................................................................................................................ 73

Bảng 4.14: Hệ số BIC của các mô hình Ordered logit trên mẫu dữ liệu các NHTM tại
các nền kinh tế mới nổi. ......................................................................................................... 91
Bảng 4.15: Hệ số BIC của các mô hình Ordered logit trên mẫu dữ liệu các NHTM tại
các nền kinh tế phát triển. ...................................................................................................... 92
Bảng 4.16: Hệ số VIF của các biến giải thích trong mô hình Ordered logit trên mẫu dữ
liệu các NHTM tại các nền kinh tế mới nổi .......................................................................... 94
Bảng 4.17: Hệ số VIF của các biến giải thích trong mô hình Ordered logit trên mẫu dữ
liệu các NHTM tại các nền kinh tế phát triển ........................................................................ 94
Bảng 4.18: Mô hình Ordered logit trên mẫu dữ liệu các NHTM tại các nền kinh tế mới
nổi với giả định phương sai thay đổi ..................................................................................... 95
Bảng 4.19: Mô hình Ordered logit trên mẫu dữ liệu các NHTM tại các nền kinh tế
phát triển với giả định phương sai thay đổi ........................................................................... 96
Bảng 4.20: Mô hình kiểm tra đối với mô hình Ordered logit trên mẫu dữ liệu các
NHTM tại các nền kinh tế mới nổi. ....................................................................................... 97
Bảng 4.21: Mô hình kiểm tra đối với mô hình Ordered logit trên mẫu dữ liệu các
NHTM tại các nền kinh tế phát triển. .................................................................................... 98
Bảng 4.22: Tác động biên của các biến giải thích lên xác suất phân loại biến phụ thuộc
vào từng MXHTN trong mô hình Ordered logit trên mẫu dữ liệu các NHTM tại các
nền kinh tế mới nổi. ............................................................................................................... 98
Bảng 4.23: Tác động biên của các biến giải thích lên xác suất phân loại biến phụ thuộc
vào từng MXHTN trong mô hình Ordered logit trên mẫu dữ liệu các NHTM tại các
nền kinh tế phát triển. ............................................................................................................ 99
Bảng 4.24: Mô hình Ordered logit trên mẫu dữ liệu gộp khi thêm biến Emer và
Country_rating_Emer. ........................................................................................................... 100
Bảng 4.25: Mô hình Ordered logit trên mẫu dữ liệu gộp khi thêm biến Emer và
Bicra_Emer. ........................................................................................................................... 101
Bảng 4.26: Mô hình Ordered logit trên mẫu dữ liệu gộp khi thêm biến Emer,
Government_Emer và Group_Emer. ..................................................................................... 102



ảnh hưởng đến MXHTN của các đơn vị này tại các nền kinh tế mới nổi hơn so với các
nền kinh tế phát triển. Bên cạnh đó, kết quả nghiên cứu cũng chỉ ra có tồn tại sự khác
biệt trong tác động của đặc điểm sở hữu đến MXHTN của NHTM giữa 2 nhóm quốc
gia nêu trên.
Từ những kết quả nghiên cứu của luận án, tác giả đề xuất một số gợi ý chính
sách cho NHTW tại các nền kinh tế mới nổi nhằm nâng cao MXHTN của các NHTM
trong phạm vi quốc gia điều hành. Đồng thời, tác giả cũng đưa ra một số khuyến nghị


xiv

đối với các NHTM tại các nền kinh tế mới nổi để cải thiện MXHTN của chính các
đơn vị này.


1

CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU

1.1 Bối cảnh nghiên cứu
Mức xếp hạng tín nhiệm của một ngân hàng thương mại được công bố bởi các
tổ chức xếp hạng tín nhiệm quốc tế được xem như là một công cụ cung cấp cho các
nhà đầu tư những thông tin cơ bản về tình hình tài chính của các NHTM mà họ đang
quan tâm. Đó cũng là một cơ sở quan trọng để các nhà đầu tư đưa ra mức lãi suất
tương ứng với mức độ rủi ro tín dụng của NHTM đang xem xét khi cung cấp vốn cho
đối tượng này.
Bên cạnh đó, khi tham khảo phương pháp đánh giá và kết quả đánh giá
MXHTN các NHTM do các tổ chức xếp hạng tín nhiệm công bố, ta có thể thấy được
rằng MXHTN của NHTM bị tác động bởi rất nhiều yếu tố khác nhau như: rủi ro quốc
gia, rủi ro ngành ngân hàng, quy mô, đặc điểm sở hữu NHTM và rất nhiều chỉ tiêu

động vốn trên thị trường tài chính quốc tế của chính các đơn vị này. Ngoài ra,
MXHTN của các NHTM còn được các nhà đầu tư và những người gởi tiền vào các
NHTM quan tâm vì điều này ảnh hưởng rất lớn đến an toàn nguồn vốn của chính các
đối tượng này (Kumar, 2007).
Tuy vậy, để có thể đánh giá được tình hình tài chính của một NHTM đòi hỏi
phải thực hiện một phân tích khoa học đầy đủ các yếu tố ảnh hưởng đến tình hình tài
chính của NHTM. Để giải quyết vấn đề này, Cơ quan Quản lý hoạt động NHTM tại
Mỹ đã thiết lập hệ thống đánh giá CAMELS nhằm đánh giá tình hình tài chính của các
NHTM tại Mỹ định kỳ từ 12-18 tháng từ năm 1997 đến nay. Ngoài ra, ba tổ chức xếp
hạng tín nhiệm quốc tế lớn nhất hiện nay là Fitch, Standard & Poor’s và Moody’s
cũng thường xuyên công bố thông tin về MXHTN của các NHTM ở rất nhiều quốc
gia khác nhau. Các tổ chức xếp hạng tín nhiệm này ngày càng có tầm ảnh hưởng rộng
lớn trên phạm vi thế giới xuất phát từ tầm quan trọng của các thông tin về MXHTN
trong các quyết định định đầu tư trên thị trường tài chính quốc tế.
Tuy nhiên, các tổ chức xếp hạng tín nhiệm quốc tế không thể thực hiện đánh
giá thường xuyên và đầy đủ tất cả các NHTM trong một quốc gia cụ thể, đặc biệt là tại
các quốc gia có quy mô nền kinh tế và hệ thống NHTM còn khiêm tốn. Bên cạnh đó,
như đã nêu ở trên, các tổ chức xếp hạng tín nhiệm quốc tế không nêu cụ thể các yếu tố
cơ bản có tác động trực tiếp đến MXHTN của NHTM cũng như chiều hướng tác động
của các yếu tố này. Ngoài ra, một câu hỏi luôn được các nhà nghiên cứu đặt ra đó là
liệu các tổ chức xếp hạng tín nhiệm có sử dụng cùng một phương pháp để đánh giá
MXHTN của các NHTM tại các nền kinh tế phát triển và các nền kinh tế mới nổi hay


3

không? Cụ thể, một số nhà nghiên cứu như: Liu và Ferri (2001), Shen và cộng sự
(2012) đã chỉ ra rằng có tồn tại sự khác biệt trong tác động của các yếu tố ảnh hưởng
đến MXHTN của các NHTM hay doanh nghiệp tại các nước phát triển so với các
nước đang phát triển. Tuy nhiên, các nghiên cứu này chỉ mới chứng minh được có sự


trên đối với MXHTN của các NHTM. Trên cơ sở đó, luận án cần đạt được những mục
tiêu cụ thể như sau:
(1): Phân tích và so sánh tác động của các yếu tố mang tính chất hệ thống như mức
độ rủi ro quốc gia và mức độ rủi ro ngành ngân hàng đến MXHTN của các NHTM tại
các nền kinh tế phát triển và tại các nền kinh tế mới nổi .
(2): Phân tích và so sánh tác động của các yếu tố thể hiện những đặc trưng riêng
NHTM bao gồm quy mô, đặc điểm sở hữu và các chỉ tiêu tài chính đến MXHTN của
các đơn vị này tại các nền kinh tế phát triển và tại các nền kinh tế mới nổi.
1.4 Câu hỏi nghiên cứu
Xuất phát từ vấn đề nghiên cứu và các mục tiêu nghiên cứu cụ thể đã trình bày
ở phần trên, tác giả đưa ra một số câu hỏi nghiên cứu chi tiết như sau:
Thứ nhất, có tồn tại sự khác biệt trong tác động của các yếu tố mang tính chất
hệ thống như mức độ rủi ro quốc gia và mức độ rủi ro ngành ngân hàng đến MXHTN
của các NHTM tại các nền kinh tế phát triển so với các NHTM tại các nền kinh tế mới
nổi hay không ?
Thứ hai, có tồn tại sự khác biệt trong tác động của các yếu tố thể hiện những
đặc trưng riêng của NHTM như quy mô, đặc điểm sở hữu và các chỉ tiêu tài chính đến
MXHTN của các NHTM tại các nền kinh tế phát triển so với các NHTM tại các nền
kinh tế mới nổi hay không ?
1.5 Đối tượng, phạm vi, dữ liệu và phương pháp nghiên cứu
Đối tượng nghiên cứu: là MXHTN và các yếu tố tác động đến MXHTN của
các NHTM tại các quốc gia có nền kinh tế phát triển bao gồm: các nước thuộc nhóm
G7 và một số quốc gia khác như Australia, New Zealand, Thụy Sĩ, Thụy Điển, Hà
Lan, Bỉ,… ; và các NHTM tại các quốc gia được IMF đánh giá là các thị trường mới
nổi như: Trung Quốc, Ấn Độ, Brazil, Argentina, Chile, Mexico, Thái Lan,
Philippinies, Việt Nam,…. (chi tiết tham khảo phụ lục 1a và phụ lục 1b).
Phạm vi nghiên cứu: luận án tập trung nghiên cứu các MXHTN của NHTM
và các yếu tố tác động đến MXHTN của các NHTM thuộc hai nhóm nước nêu trên
trong giai đoạn từ 2010 đến 2015.

quả nghiên cứu của luận án cung cấp thêm các cơ sở tham khảo cho các cơ quan quản
lý hoạt động ngân hàng tại các nền kinh tế mới nổi khi đưa ra các quy định nhằm đảm
bảo an toàn cho hoạt động của các NHTM và cải thiện MXHTN của NHTM tại các
quốc gia này theo tiêu chuẩn đánh giá của các tổ chức xếp hạng tín nhiệm quốc tế.
Thứ hai, việc xác định những yếu tố ảnh hưởng đến MXHTN và sự khác biệt
trong tác động của các yếu tố này đến MXHTN của NHTM tại các nền kinh tế mới
nổi so với các nền kinh tế phát triển giúp cho các NHTM tại các nền kinh tế mới nổi
chủ động lựa chọn các giải pháp phù hợp nhằm cải thiện được MXHTN cho bản thân.


6

Qua đó, các NHTM này có thể củng cố uy tín và nâng cao năng lực huy động vốn trên
cả thị trường trong và ngoài nước.
1.7 Những đóng góp của luận án
Các nghiên cứu về xây dựng mô hình dự đoán MXHTN sử dụng mẫu quan sát
bao gồm các NHTM từ nhiều quốc gia khác nhau về điều kiện và trình độ phát triển
nền kinh tế (Poon và cộng sự, 1999; Matousek và Steward, 2009; Ioannidis và cộng
sự, 2010; Caporale và cộng sự, 2012). Tuy nhiên, trong luận án này, tác giả xây dựng
mô hình phản ánh tác động của các yếu tố ảnh hưởng đến MXHTN của NHTM trên
mẫu dữ liệu các NHTM tại các nền kinh tế phát triển và các nền kinh tế mới nổi một
cách tách biệt nhau. Đây là một đóng góp của luận án so với các nghiên cứu trước,
nhằm mục đích để mô hình phản ánh chính xác và đầy đủ những yếu tố tác động và
mức độ tác động của các yếu tố này đến MXHTN của các NHTM tại riêng các nền
kinh tế phát triển và tại riêng các nền kinh tế mới nổi.
Các nghiên cứu trước về sự chính xác và tính thống nhất trong các đánh giá
MXHTN đối với NHTM chủ yếu nhằm chứng minh các đánh giá MXHTN được thực
hiện không theo yêu cầu của đơn vị được đánh giá thấp hơn các đánh giá MXHTN
được thực hiện theo yêu cầu của đơn vị được đánh giá và việc có đánh giá MXHTN
theo yêu cầu hay có đánh giá MXHTN không theo yêu cầu có ảnh hưởng quan trọng

của NHTM tại các nền kinh tế phát triển so với các nền kinh tế mới nổi.
Chương 4 “Kết quả nghiên cứu và thảo luận”. Chương 4 trình bày kết quả
phân tích phương sai một yếu tố các biến giải thích trong mô hình nghiên cứu theo các
MXHTN khác nhau và kết quả của phương pháp lựa chọn biến giải thích trong mô
hình Ordered logit để xác định các yếu tố ảnh hưởng đến MXHTN của NHTM tại các
nền kinh tế phát triển và tại các nền kinh tế mới nổi. Mặt khác, nội dung của chương
cũng bao gồm kết quả đánh giá mức độ phù hợp và kết quả kiểm định một số giả định
của mô hình nghiên cứu. Ngoài ra, chương này cũng trình bày kết quả phân tích nhằm
xác định sự khác biệt trong tác động của các yếu tố ảnh hưởng đến MXHTN của
NHTM tại các nền kinh tế phát triển so với các nền kinh tế mới nổi. Cuối cùng, nội
dung của chương trình bày phần thảo luận các kết quả nghiên cứu của luận án và kiểm
định các giả thuyết nghiên cứu trong luận án đã đề ra trong chương 3.
Chương 5 “Kết luận và gợi ý chính sách”. Chương này tóm tắt lại một số kết
quả chính của luận án, những gợi ý chính sách cho các cơ quan quản lý hoạt động
ngân hàng và bản thân các NHTM. Cuối cùng, chương 5 trình bày một số hạn chế của
luận án và đề xuất hướng nghiên cứu tiếp theo.


8

CHƯƠNG 2
XẾP HẠNG TÍN NHIỆM NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI
TẠI CÁC NỀN KINH TẾ PHÁT TRIỂN VÀ
CÁC NỀN KINH TẾ MỚI NỔI.
Mục đích của chương này nhằm giới thiệu một cách khái quát một số vấn đề cơ
bản liên quan đến MXHTN của NHTM, đặc điểm các nền kinh tế phát triển, các nền
kinh tế mới nổi và đặc điểm của các NHTM tại các quốc gia này. Mặt khác, Chương 2
cũng đề cập đến sự bất cân xứng thông tin trong việc đánh giá MXHTN của NHTM
và tác động của vấn đề này dẫn đến sự khác biệt trong tác động của các yếu tố ảnh
hưởng đến MXHTN của NHTM tại các nền kinh tế phát triển so với các nền kinh tế

nhiệm uy tín nhất trên thế giới được trình bày ở trên, ta có thể hiểu được rằng
MXHTN của NHTM là thước đo phản ánh cụ thể mức độ uy tín và khả năng thanh
toán đúng hạn các nghĩa vụ tài chính của NHTM.
Bên cạnh đó, các nghiên cứu thực nghiệm về MXHTN của NHTM cụ thể như
nghiên cứu của Matousek và Stewart (2009), Iannotta và cộng sự (2010), Caporale và
cộng sự (2012), … cũng đều thống nhất với nhau về khái niệm MXHTN của NHTM
như trên. Mặt khác, Bellotti và cộng sự (2011a) còn chỉ ra rằng MXHTN do các tổ
chức xếp hạng tín nhiệm công bố là những thang đo thứ bậc phản ánh tình hình tài
chính của các NHTM không chỉ trong hiện tại mà còn cả trong tương lai. Nói một
cách khác, quá trình đánh giá MXHTN của một đơn vị là một quá trình độc lập với
mục đích là xác định khả năng và mức độ sẳn sàng để thanh toán những nghĩa vụ tài
chính. Quá trình này được thực hiện bởi các tổ chức xếp hạng tín nhiệm thông qua
việc phân tích và đánh giá tổng hợp những yếu tố rủi ro có thể nhận biết được của đơn
vị được đánh giá.
MXHTN của một NHTM có thể được thay đổi, tạm đình chỉ việc áp dụng hay
được thu hồi lại bởi các tổ chức xếp hạng tín nhiệm do những sự thay đổi trong những
thông tin tài chính của đơn vị hay tính sẳn có của các thông tin này.
Việc đánh giá MXHTN của một NHTM do các tổ chức xếp hạng tín nhiệm
thực hiện căn cứ trên những thông tin hiện tại được cung cấp bởi chính NHTM được
đánh giá hay có thể từ những nguồn thông tin đáng tin cậy khác. Các tổ chức xếp hạng
tín nhiệm không thực hiện kiểm toán đối với những thông tin tài chính này và đôi khi
dựa trên những thông tin tài chính chưa được kiểm toán.
MXHTN của một NHTM bao gồm MXHTN ngắn hạn và MXHTN dài hạn.
MXHTN ngắn hạn thể hiện mức độ tin cậy của một đơn vị trong việc hoàn tất các
nghĩa vụ tài chính của đơn vị này trong khoảng thời gian ngắn (Standard & Poor’s,
2010).


10


hiện nay là Fitch, Standard & Poor’s và Moody’s. Tuy nhiên, Alsakka và cộng sự
(2014) đã chứng minh rằng cả 3 tổ chức xếp hạng tín nhiệm này sẽ nhanh chóng điều


11

chỉnh MXHTN của họ tương đồng với các MXHTN của các tổ chức xếp hạng tín
nhiệm còn lại.Vì vậy, trong phạm vi luận án khái niệm MXHTN của các NHTM được
hiểu là MXHTN dài hạn của NHTM do Fitch công bố. Vấn đề này không làm giảm ý
nghĩa khoa học và mức độ khái quát của luận án.
2.1.2 Phương pháp đánh giá MXHTN các NHTM
Hiện nay, ba tổ chức xếp hạng tín nhiệm quốc tế uy tín nhất bao gồm: Fitch,
Standard & Poor’s và Moody’s đều có công bố các nguyên tắc đánh giá MXHTN các
NHTM. Bên cạnh đó, Hội đồng Giám sát các tổ chức tài chính Liên Bang Mỹ
(FFIEC) cũng đưa ra Hệ thống thống nhất đánh giá các tổ chức tài chính. Tuy nhiên,
những phương pháp đánh giá NHTM được trình bày bởi các đơn vị này mang tính
chất hướng dẫn tổng quát mà không đưa ra các tiêu chí và thang đo cụ thể để đánh giá
MXHTN của NHTM.
2.1.2.1 Hệ thống thống nhất đánh giá các tổ chức tài chính (The Uniform
Financial Institutions Rating System - UFIRS)
Hệ thống đánh giá này được Hội đồng giám sát các tổ chức Tài chính Liên
Bang Mỹ ban hành năm 1979. Hệ thống này ban đầu được áp dụng ở Mỹ, sau đó được
áp dụng ở nhiều quốc gia khác trên thế giới bởi sự khuyến khích của Cục dự trữ Liên
Bang Mỹ. Hệ thống này được biết đến trên phạm vi thế giới với tên viết tắt là
CAMELS, phản ánh 6 yếu tố được đánh giá của NHTM bao gồm: mức độ đầy đủ của
nguồn vốn chủ sở hữu - CAPITAL ADEQUACY, chất lượng tài sản – ASSET
QUALITY, năng lực điều hành – MANAGEMENT CAPABILITY, thu nhập –
EARNING, hệ số thanh khoản – LIQUIDITY RATIOS, và mức độ nhạy cảm với rủi
ro thị trường – SENSITIVITY TO MARKET (Christopolous, 2011).
Theo hệ thống đánh giá này, mỗi NHTM được xếp vào một mức xếp hạng cụ