MỤC LỤC
MỞ ĐẦU ..................................................................................1
Chương 1. NHỮNG LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ SỬ DỤNG TIẾNG
ĐỘNG HIỆN TRƯỜNG TRONG TIN TRUYỀN HÌNH............12
1.1. Một số khái niệm .....................................................................................12
1.2. Các dạng tiếng động hiện trường ............................................................18
1.3. Vai trò của tiếng động hiện trường trong Tin truyền hình .......................20
1.4. Yêu cầu về sử dụng tiếng động hiện trường trong Tin truyền hình .........25
Chương 2. THỰC TRẠNG SỬ DỤNG TIẾNG ĐỘNG HIỆN
TRƯỜNG TRONG TIN TRUYỀN HÌNH HIỆN NAY .............29
2.1. Khái quát về các chương trình khảo sát ..................................................29
2.2. Khảo sát việc sử dụng tiếng động hiện trường trong Tin truyền hình
hiện nay ..........................................................................................................32
2.3. Đánh giá chung ..............................................................57
Chương 3. MỘT SỐ GIẢI PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG
VIỆC SỬ DỤNG TIẾNG ĐỘNG HIỆN TRƯỜNG TRONG TIN
TRUYỀN HÌNH....................................................................... 69
3.1. Giải pháp chung .......................................................................................69
3.2. Một số kinh nghiệm và kiến nghị cụ thể trong việc sử dụng tiếng động
hiện trường trong Tin truyền hình ..................................................................78
KẾT LUẬN .............................................................................84
TÀI LIỆU THAM KHẢO .........................................................86


MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
Đạo diễn Trần Chí Kông khi viết về âm thanh trong truyền hình: “Âm
thanh cho ta một bầu không gian chân thực. Âm thanh phá vỡ 4 cạnh khung
hình, vỡ người xem một thế giới rộng hơn. Âm thanh tạo một sự liên tưởng ý
nhị” [9]. Phóng viên Đài quốc gia NBC Bob Dotson cho rằng: những phóng
viên tầm thường để khán giả thấy được sự kiện, phóng viên giỏi cho khán giả

bản tin này cũng được coi là một trong những kênh thông tin thể thao nhanh
chóng, đáng tin cậy đối với công chúng báo chí yêu thể thao.
Tuy nhiên, trước yêu cầu hết sức khắt khe của cuộc sống, chương trình
Thời sự 19h và bản tin Thể thao 24/7 không tránh khỏi một số hạn chế, trong
đó có những hạn chế về phương diện âm thanh. Những thế mạnh của âm
thanh chân thực, sinh động từ hiện trường nhiều khi chưa được khai thác triệt
để, thậm chí cách sử dụng còn thiếu linh hoạt, đôi khi sai sót ảnh hưởng tới
việc tiếp nhận thông tin của khán giả.
Tiếng động hiện trường trong tin tức truyền hình có vai trò lớn trong
việc cung cấp “trải nghiệm” cho khán giả, nhưng trong thực tế nó lại chưa
được sử dụng thường xuyên và số tác phẩm tin tức truyền hình sử dụng tiếng
động thành công còn ít. Nhiều phóng viên, biên tập viên trong quá trình tác
nghiệp chỉ chú trọng tới nội dung hình ảnh và lời bình của tin tức mà xem nhẹ
yếu tố âm thanh, trong đó bao gồm tiếng động truyền hình. Do đặc trưng của
báo truyền hình nên những khiếm khuyết đó không được thể hiện dưới dạng
văn bản; nhưng trong quá trình tiếp nhận thông tin, khán giả vẫn có thể nhận
ra và cảm thấy khó chịu. Hơn nữa, tiếng động hiện trường chính là minh
chứng rõ ràng nhất cho sự xuất hiện của phóng viên, biên tập viên tại địa điểm
xảy ra sự kiện; là yếu tố làm tăng tính chân thực cho tin tức truyền hình.
Tại Việt Nam đã có nhiều nghiên cứu khác nhau về sử dụng tiếng động
hiện trường nhưng chủ yếu trong các lĩnh vực như phim điện ảnh, phim tài
liệu, ký sự, phóng sự truyền hình…còn việc nghiên cứu vai trò, cách sử dụng

2


tiếng động hiện trường trong tin tức truyền hình nói chung trong thể loại Tin thể loại nòng cốt của truyền hình nói riêng chưa được quan tâm đúng mức.
Tiếng động hiện trường có cần thiết cho Tin truyền hình không? Làm thế
nào để sử dụng linh hoạt, hợp lý tiếng động trong thể loại này? Nên sử dụng
với tần suất và dung lượng ra sao? Làm sao để kỹ năng tác nghiệp của chúng

- “Sự vận động, phát triển của tin phát thanh ở Việt Nam trong điều kiện
hiện nay”, Đinh Thị Thu Hằng - Luận án tiến sỹ truyền thông đại chúng, Học
viện Báo chí và Tuyên truyền, H, 2010.
Luận án tập trung vào việc phân tích sự vân động và phát triển của Tin
phát thanh ở Việt Nam hiện nay. Và để làm rõ hơn vấn đề, tác giả cũng đã
dành dung lượng nhất định để phân tích yếu tố góp phần quyết định chất
lượng của Tin phát thanh đó là tiếng động hiện trường. Trong luận án, cũng có
đôi chỗ so sánh với tiếng động trong tin truyền hình nhưng với tần số rất ít.
Khác với báo phát thanh, những nghiên cứu trực tiếp về vấn đề sử dụng
tiếng động hiện trường trong truyền hình nói chung, trong thể loại Tin truyền
hình nói riêng còn rất hạn chế. Dưới đây xin liệt kê một số công trình có liên
quan ít nhiều đến đề tài khóa luận như sau:
- “Phóng sự trong chương trình Thời sự Đài truyền hình Việt Nam”,
Thái Kim Chung - Luận văn thạc sỹ Truyền thông đại chúng, Học viện Báo
chí và Tuyên truyền, H, 2005.
Luận văn đề cập đến âm thanh (tiếng động hiện trường và lời bình) trong
phóng sự thời sự. Tác giả đưa ra một số ví dụ để chứng minh cho luận điểm
“tiếng động hiện trường là một trong những yếu tố quan trọng trong hình
thức thể hiện; trở thành vấn đề “sống còn” trong phóng sự thời sự”. Tuy
nhiên, luận văn chưa đưa ra được một cách thuyết phục về khái niệm, vai trò
cũng như những tiêu chí đánh giá chất lượng tiếng động hiện trường trong thể
loại Tin mà mới chỉ khai thác tiếng động hiện trường trong phóng sự.
- “Nâng cao chất lượng chương trình Thời sự của Đài Truyền hình
Việt Nam”, Nguyễn Thị Thu Hiền - Luận văn Thạc sĩ Truyền thông đại
chúng, H, 2011.

4


Tác giả đã chỉ ra các yêu cầu đối với chất lượng chương trình thời sự của



công cộng tại Đại học Florida, tác giả cuốn Going Solo: Doing Video
journalism in the 21st Century, University of Missouri Press, 6/2011); Robert
Thompson, Cindy Malone (tác giả cuốn The broadcast Journalism
Handbook: A Television News Survival Guide, 2004, Rowman & Littlefield
publishers, Inc)… trong các cuốn sách của mình cũng đã có đề cập tới “tiếng
động tự nhiên” (natural sound) hay tiếng động hiện trường. Trong đó, họ đưa
ra các khái niệm, phân biệt dạng tiếng động theo nội dung, hình thức và chức
năng với nhiều ví dụ sinh động; đưa ra những lưu ý khi sử dụng tiếng động
hiện trường trong tin truyền hình (bao gồm cả tin thời sự và tin thể thao).
Giảng viên báo chí khoa Báo chí và Truyền thông mới Đại học
Mississippi Brad Schultz là tác giả của các cuốn Sports Broadcasting
(8/2001); Broadcast News Producing (8/2014); Sports Media: Reporting,
Producing and Planning (9/2005); Media Relations in Sport (Sport
Management Library) (9/2010); Media Relations in Sport (12/2013). Trong
mỗi cuốn sách kể trên, ông đều viết về tiếng động hiện trường trong tin tức.
Khái niệm và cách sử dụng tiếng động hiện trường trong tin tức (đặc biệt là
tin thể thao) đã được ông bổ sung và hoàn thiện dần qua mỗi cuốn sách. Tuy
nhiên, những nghiên cứu đó còn mang tính chất khái quát chung chung, chưa
tập trung vào một thể loại cụ thể như Tin truyền hình.
Bài báo “Làm phát thanh - truyền hình, âm thanh phải chuyên nghiệp!”
đăng trên Báo điện tử Đài Tiếng nói Việt Nam, 18/6/2012 là chân dung nghề
nghiệp của kỹ sư Trần Công Chí - chuyên gia âm thanh cao cấp Đài Tiếng nói
Việt Nam - cũng đã nhắc tới âm thanh trong phát thanh, truyền hình nhưng lại
chỉ nhắc đến âm thanh là âm nhạc trong phát thanh, truyền hình, hoàn toàn bỏ
qua các yếu tố lời bình và tiếng động hiện trường.
Bài viết “Làm thế nào để có tác phẩm truyền hình hay” (ThS. Nguyễn
Minh Hải - Khoa Báo chí; Khoa quay phim và Đạo diễn - Trường Cao đẳng
Truyền hình - Đài Truyền hình Việt Nam, www.ctvmedia.vn, 18/4/2015)

động hiện trường trong thể loại Tin truyền hình. Đó là khoảng trống, chúng
tôi sẽ tiếp cận để nghiên cứu. Với mong muốn khái quát và góp một phần vào

7


lý thuyết về tiếng động trong truyền hình nói chung và trong thể loại tin
truyền hình nói riêng. Trong khóa luận, chúng tôi sẽ kế thừa những ý tưởng
khai phá của những nhà nghiên cứu đi trước và coi đó là tiền đề lý luận và
thực tiễn để triển khai đề tài nghiên cứu của mình.
3. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu
3.1. Mục đích nghiên cứu
Khóa luận hệ thống những vấn đề lý luận liên quan đến đề tài nghiên
cứu, khảo sát thực tiễn, chỉ ra thực trạng việc sử dụng tiếng động hiện trường
trong Tin truyền hình hiện nay, những thành công, hạn chế và nguyên nhân
hạn chế thông qua việc khảo sát chương trình Thời sự 19h và chương trình
Thể thao 24/7 - Đài truyền hình Việt Nam; từ đó tìm ra những giải pháp nâng
cao chất lượng việc khai thác, sử dụng tiếng động trong Tin truyền hình.
3.2. Nhiệm vụ nghiên cứu
Để đạt được mục đích trên, khóa luận phải thực hiện nhiệm vụ sau:
Một là: Làm rõ những vấn đề lý luận về tiếng động hiện trường trong
tin truyền hình như: khái niệm, vai trò của tin truyền hình, âm thanh - tiếng
động trong tin truyền hình.
Hai là: Tiến hành khảo sát, thống kê, phân tích làm rõ thực trạng, thành
công, hạn chế và chất lượng việc sử dụng tiếng động hiện trường trong
chương trình Thời sự 19h và chương trình Thể thao 24/7 - Đài Truyền hình
Việt Nam phát sóng từ tháng 3/2014 đến tháng 3/2015.
Ba là: Đề xuất một số giải pháp nhằm góp phần nâng cao chất lượng,
hiệu quả việc khai thác, sử dụng tiếng động hiện trường trong Tin truyền hình.
4. Đối tượng nghiên cứu và phạm vi khảo sát

3/2014 đến tháng 3/2015 trên VTV1 hoặc phát lại trên kênh VTV2.
- Phương pháp phân tích, tổng hợp:
Phương pháp này được sử dụng nhằm phân tích, khảo sát việc sử dụng
tiếng động hiện trường trong tin truyền hình thông qua khảo sát chương trình
Thời sự 19h và chương trình Thể thao 24/7 - Đài truyền hình Việt Nam có ý
nghĩa và sự tác động như thế nào với nội dung tin tức và với khán giả.
- Phương pháp điều tra xã hội học, phỏng vấn sâu, phỏng vấn bảng
hỏi anket):
9


Phương pháp này được dùng để điều tra công chúng, phỏng vấn những
người làm chương trình trong diện khảo sát và các chuyên gia, các nhà quản
lý, cố vấn của chương trình nhằm thu thập ý kiến đánh giá của cá nhân xung
quanh vấn đề nghiên cứu. Tác giả đã tiến hành phỏng vấn 7 phóng viên, biên
tập viên của các Ban, Đài phát thanh - truyền hình khác nhau và điều tra xã
hội học với 304 người.
6. Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của khóa luận
- Về mặt lý luận - nhận thức: Khóa luận hệ thống hoá và phân tích
chuyên sâu về vai trò, ý nghĩa của việc sử dụng tiếng động hiện trường
trong tin truyền hình. Qua đó, kết quả khóa luận mong muốn góp một phần
nhỏ làm phong phú hơn lý luận về cách khai thác, sử dụng yếu tố này trong
thể loại Tin truyền hình.
- Về mặt thực tiễn: Việc nghiên cứu đề tài này sẽ cho thấy một cách
nhìn cụ thể, bản chất hơn, chỉ ra sự cần thiết của việc sử dụng tiếng động hiện
trường trong tin truyền hình. Từ đó gợi ý giúp các phóng viên, người quay
phim, biên tập viên bổ sung hoặc thay đổi cách đưa tin truyền hình sao cho
chân thực hơn, hấp dẫn hơn. Đồng thời, đặt ra những yêu cầu với các nhà báo
rèn luyện kỹ năng và kiến thức nhằm nâng cao hiệu quả trong sử dụng tiếng
động hiện trường nói riêng và quá trình sáng tạo tác phẩm báo chí truyền hình

người và vạn vật tạo ra trong quá trình vận động phát sinh, phát triển mà bằng
thiết bị đo lường, người ta có thể đo được mức âm lượng (đề-xi-ben, viết tắt là
dB) và tai người có thể nghe được.
Một số cuốn tài liệu chia âm thanh tự nhiên thành ba dạng: geophony
- âm thanh tự nhiên từ nguồn phi sinh học (bao gồm hiệu ứng tiếng dòng
nước chảy, tiếng sóng đại dương, tiếng gió làm cỏ cây xao động và âm
thanh được tạo ra bởi trái đất như tiếng sông băng, tuyết lở hay động đất);
biophony - âm thanh của những động vật hoang dã và các âm thanh không
được tạo ra bởi con người trong môi trường tương đối yên tĩnh;
anthrophony - những âm thanh được tạo ra bởi con người (âm nhạc, sân
khấu, tiếng máy móc, điện tử…).
Như vậy có thể hiểu, tiếng động là một phần của âm thanh và âm
thanh bao chứa trong đó có tiếng động. Và với cách phân chia như ở trên thì
có thể thấy tiếng động bao gồm cả tiếng động tự nhiên (do thiên nhiên, vạn
vật chung quanh tạo nên) và tiếng động nhân tạo (do con người tạo nên).

 Hiện trường
Theo Từ điển Tiếng Việt, “hiện trường” là nơi xảy ra sự việc hay hoạt
động nào đó. [6; tr.460]

12


Hiện trường là nơi diễn ra sự việc, sự kiện hay hoạt động thực tế nào
đó. Trong truyền hình, thì hiện trường là nơi xảy ra sự kiện, vấn đề đang được
phản ánh. Để thực hiện tác phẩm truyền hình phóng viên truyền hình phải đến
hiện trường - nơi xảy ra sự kiện, không đến hiện trường không thể ghi hình
được sự kiện, vấn đề đang diễn ra, đây chính là điểm khác nhau đối với phóng
viên báo viết. Hiện trường là một yếu tố quan trọng góp phần tạo nên một tin
sinh động. Phóng viên truyền hình phải đến hiện trường để ghi hình ảnh, trao

Vậy, từ sự phân tích đó, có thể quan niệm “sử dụng tiếng động hiện
trường là việc dùng tiếng động hiện trường vào một việc gì đó nhằm một
mục đích nhất định”.
Như vậy, cụ thể hóa khái niệm trên thì: “Sử dụng tiếng động hiện
trường là việc dùng các loại âm thanh (có thể là tự nhiên hoặc nhân tạo)
được ghi âm lại trong chính môi trường âm thanh của nguồn phát âm vào
một việc gì đó nhằm một mục đích nhất định”.
1.1.3. Tin truyền hình
- Tin
Từ trước khi có báo chí, trong cuộc sống đã tồn tại tin tức với ý nghĩa
là những thông điệp về các sự việc, sự kiện, hiện tượng, tình huống mới xảy
ra hoặc mới xuất hiện, được chuyển tải dưới những hình thức như khói lửa,
hay tiếng tù và, chiêng, thanh la, mõ…
Khi báo chí ra đời để đáp ứng nhu cầu thông tin của con người hiện đại,
lúc này tin trở thành một thể loại cơ bản, thông dụng nhất, giữ vai trò quan
trọng trong các thể loại báo chí. Tin có nhiệm vụ thông tin nhanh về những sự
kiện thời sự, có ý nghĩa trong đời sống với ngôn ngữ cô đọng, ngắn gọn, trực
tiếp và dễ hiểu.
So với các thể loại báo chí khác, tin là thể loại ra đời sớm nhất, đồng
thời với sự xuất hiện của báo chí. Sự xuất hiện của tin gắn liền với nhu cầu
nhận thức về cái mới của con người giúp con người hiểu biết về thế giới, từ
đó giúp họ hành động phù hợp với những lợi ích và sự tồn tại của chính bản
thân họ.

14


Khái niệm “tin” mà chúng tôi nghiên cứu trong khóa luận này với tư
cách là một thể loại báo chí. So với tất cả các thể loại khác, tin là thể loại phổ
biến nhất, năng động nhất và thể hiện rõ nhất sự nhạy bén, tính xác thực của

sự kiện có ý nghĩa xã hội; cách thể hiện phải ngắn gọn, cô đúc, dễ hiểu. Tin
tức mang tính tư tưởng (tính khuynh hướng chính trị), mang quan điểm của
nhà báo, của cơ quan báo chí, của giới lãnh đạo, cầm quyền.
Xuất phát từ lí luận và thực tiễn đó, để tiện cho quá trình nghiên cứu
của mình, xin đưa ra một khái niệm về thể loại tin như sau: Tin là một thể loại
báo chí phản ánh những sự kiện mới xảy ra, đang xảy ra hoặc sắp xảy ra
được mọi người quan tâm với cách thể hiện thông tin nhanh, ngắn gọn và
được đăng trên báo chí, nhất là báo hàng ngày.
- Tin truyền hình
Là một trong những thể loại ra đời sớm nhất, từ những năm 20 của thế
kỷ XX - cùng với sự ra đời của loại hình báo chí truyền hình, đến nay tin
truyền hình vẫn tồn tại và ngày càng phát triển.
Tin truyền hình là một thể loại báo chí, chính vì vậy nó cũng mang đầy
đủ những đặc điểm của thể loại tin nói chung, đó là thông báo những sự kiện
mới, có ý nghĩa xã hội bằng hình thức ngắn gọn nhất, trực tiếp nhất. Điều làm
nên sự khác biệt giữa tin truyền hình với tin ở các loại hình báo chí khác đó là
những sự kiện mới được chuyển tải thông qua hình ảnh và âm thanh.
Hình ảnh và âm thanh là ngôn ngữ để chuyển tải nội dung thông tin của
tin truyền hình. Đây là đặc trưng của loại hình báo chí truyền hình. Với đặc
trưng này các thể loại báo chí truyền hình nói chung và tin truyền hình nói
riêng đã tạo nên cho mình một thế mạnh và sức hấp dẫn rất lớn. Nếu như ở
báo viết, việc thể hiện tin tức thông qua các con chữ, ở phát thanh là âm thanh
(lời nói, tiếng động) thì ở truyền hình đặc điểm thể hiện của tin là sự kết hợp
giữa hình ảnh và âm thanh. Hình ảnh trong tin truyền hình là cuộc sống thực,
là sự hiện thực được ghi lại qua máy thu hình.
Hình ảnh của tin truyền hình là các chi tiết phản ánh bản chất sự kiện,
nó tạo được ấn tượng, kích thích tò mò và thôi thúc người xem tiếp tục theo

16


17


Như vậy, cụ thể hóa khái niệm trên thì: “Sử dụng tiếng động hiện
trường trong Tin truyền hình là việc dùng các loại âm thanh (có thể là tự
nhiên hoặc nhân tạo) được ghi âm lại trong chính môi trường âm thanh của
nguồn phát âm vào một việc gì đó nhằm mục đích làm cho Tin đó thêm chân
thực, sinh động”.
Trong khuôn khổ khóa luận này, chúng tôi chỉ nghiên cứu tiếng động
hiện trường trong Tin là tiếng động được ghi lại ở nơi diễn ra sự kiện - diễn ra
Tin đó, chứ không phải tiếng động hiện trường ở một nơi khác được tận dụng,
đưa vào vào sự kiện đang nói tới để cung cấp thêm thông tin.
1.2. Các dạng tiếng động hiện trường
Có nhiều cách để phân biệt các dạng tiếng động hiện trường nhưng dựa
theo nguồn gốc xuất xứ nơi tạo ra tiếng động hiện trường, có thể chia thành:
tiếng động tự nhiên và tiếng động nhân tạo.
Theo ThS. Trương Thị Kiên, đối với báo phát thanh, tiếng động tự
nhiên là dạng tiếng động do vạn vật hoặc con người tạo nên trong quá trình
vận động, phát triển. Chẳng hạn, tiếng chim hót, tiếng nước chảy róc rách,
tiếng ồn của đám đông ở chợ, tiếng xe cộ trên đường phố, những đoạn âm
nhạc vô tình lọt vào micro, tiếng mưa gió, sấm chớp, tiếng nói cười trong một
hội thơ, tiếng trống mõ trong một buổi chầu văn… đều là những tiếng động tự
nhiên, có thể do vạn vật hoặc con người tạo nên.[10]
Định nghĩa này được đưa ra để phân biệt với tiếng động nhân tạo là
những âm thanh được con người tạo ra bằng cách mô phỏng tiếng động tự
nhiên… Ví dụ: gõ tay vào bàn để tạo nên tiếng giày của người đi trên sàn
nhà; huýt sáo để tạo tiếng chim hót; dùng ống hút thổi vào thau nước để tạo
tiếng nước sôi; chuyển động những mảnh vải dày để tạo tiếng gió bão; tạo
tiếng đóng cửa bằng sự va chạm của hai miếng gỗ; tạo tiếng mưa nhỏ bằng
cách lấy chổi tre quét lên giấy báo hoặc vò giấy gói đồ nhè nhẹ; tạo tiếng

hội. Ví dụ như tiếng trò chuyện của hai nguyên thủ trong cuộc gặp gỡ cấp cao,
tiếng cười nói trong một quán café, tiếng la hét của đám đông hay tiếng hò reo
cổ vũ… (không phải một đoạn phỏng vấn).

19


Như vậy có thể thấy tiếng động hiện trường rất phong phú. Thực tế
tiếng động hiện trường xuất hiện bao giờ cũng có những bối cảnh cụ thể. Với
những sản phẩm báo chí, đặc biệt là phát thanh và truyền hình, tiếng động
hiện trường cũng được khai thác và sử dụng có mục đích trong những hoàn
cảnh cụ thể. Chẳng hạn, tiếng động hiện trường có thể xuất hiện đồng thời
(song hành) cùng với lời nhân chứng tại hiện trường. Đó có thể là âm thanh tự
nhiên hay âm thanh nhân tạo phát ra cùng thời điểm ghi hình nhân chứng tại
hiện trường (phóng viên hiện trường, người được phỏng vấn, nhân vật quan
trọng…). Cũng có khi, tiếng động làm nền cho lời nhà báo: những âm thanh
phát ra tại hiện trường ghi hình, thường có âm lượng thấp, được dùng để minh
họa cho lời bình của phóng viên, biên tập viên. Và cũng có thể, tiếng động
hiện trường độc lập (không kèm với lời nói): âm thanh mang thông tin liên
quan đến nội dung tin bài, xuất hiện riêng rẽ, không đi kèm với lời bình, lời
dẫn của phóng viên/biên tập viên, thường xuất hiện ở mức âm lượng lớn hoặc
vừa phải.
1.3. Vai trò của tiếng động hiện trường trong Tin truyền hình
Theo Từ điển tiếng Việt, “vai trò” là tác dụng, chức năng của ai hoặc cái
gì trong sự hoạt động, sự phát triển chung của một tập thể, một tổ chức.[6;
1130]. Vậy tìm hiểu vai trò của tiếng động hiện trường trong tin truyền hình
chính là tìm hiểu hay chỉ ra những tác dụng, chức năng của tiếng động hiện
trường trong sự tồn tại, phát triển của thể loại tin truyền hình.
- Tiếng động hiện trường góp phần cung cấp thông tin, thể hiện
những sắc thái biểu cảm của sự kiện đó

qua sự thật thúc đẩy xã hội phát triển. Tính chân thực của báo chí là thật một
trăm phần trăm, sự thật được nêu rõ bản chất, có tên người, địa chỉ, chi tiết rõ
ràng cụ thể, người đọc, người nghe, người xem có thể tìm đến tận nơi để
chiêm nghiệm, học hỏi, đúc kết, rút kinh nghiệm [11]
Tính chân thực là một đặc trưng quan trọng của báo chí, bao gồm trong
đó có báo truyền hình. Tiếng động hiện trường là một trong nhiều yếu tố góp
phần làm tăng tính chân thực cho truyền hình. Nói về tiếng động hiện trường

21


trong phóng sự, nhà báo Lê Hồng Quang trong cuốn “Một ngày thời sự
truyền hình” viết: “Âm thanh, kể cả những âm thanh có vẻ tầm thường nhất
là một phương pháp cổ điển để dẫn người xem đến nơi xảy ra sự kiện. Âm
thanh chính là hơi thở cuộc sống, làm cho phóng sự sinh động hơn, thực
hơn.” [7; 102]
Sự xuất hiện của tiếng động hiện trường không chỉ bổ sung thông tin cho
nội dung tin tức, mà còn là bằng chứng xác thực nhất cho sự xuất hiện, chứng
kiến sự kiện của phóng viên tại hiện trường.
Biên tập viên Kiều Minh (Đài Truyền hình Kỹ thuật số VTC) cho rằng:
“Tiếng động truyền hình là yếu tố quan trọng trong tin truyền hình. Nó chứng
thực sự có mặt của phóng viên, biên tập viên tại nơi diễn ra sự kiện. Trên
truyền hình, chỉ có thể loại tọa đàm tại trường quay (talk) mới không có tiếng
động hiện trường. Nếu có, đó thường là những tiếng động không mong muốn
bị lọt vào micro. Nếu một tin tức không có tiếng động hiện trường, có thể mặc
định đó là tin do phóng viên khai thác, không phải do chính anh ta thực hiện.”
Trong báo in, tính chân thực thể hiện ở số liệu, thông tin sự kiện về thời
gian, địa điểm, thông tin cụ thể của nhân vật về tuổi tác, nghề nghiệp, địa
chỉ… Tuy nhiên, tin tức trên báo in chỉ là con chữ, là những trích dẫn được
biên tập nhiều lần hoặc không khí tại sự kiện được nhà báo miêu tả lại. Công

tuyệt đối vào tivi khi tin tức bắt đầu. Chính vì vậy, tiếng động hiện trường được
sử dụng hợp lý đặc biệt là ở ngay đầu một tin với âm lượng phù hợp sẽ tạo được
sự chú ý nhất định từ khán giả. Tiếng động kiến người ta quay lại nhìn tivi khi
người ta lơ đãng hay đang đọc sách hoặc trò chuyện với ai đó.
Ngoài việc thu hút sự chú ý, tiếng động hiện trường còn có khả năng
định hướng được thông tin, sự chú ý của khán giả.
Ví dụ như đưa tin về một đám cháy lớn, mở đầu tin là hình ảnh kèm
theo tiếng người la hét, tiếng công nhân cứu hỏa gọi nhau, tiếng vòi rồng xả
nước…, tất cả “chưa hề” có một chút lời bình nào nhưng những âm thanh đó
ngay lập tức dễ dàng thu hút sự quan tâm của khán giả và cũng rất nhanh chỉ

23


tiếng động đó (tiếng la hét, kêu gào…) đã nhanh chóng định hướng thông tin
cho người xem biết rằng đó là một sự kiện gì đó gấp gáp, nguy kịch…
Tiếng động hiện trường có vai trò như lời dẫn dắt đặc biệt. Nói vậy bởi
nếu sử dụng hợp lý, chưa cần đến lời bình tiếng động dẫn đường giúp khán
giả biết mình sắp được dẫn dắt đến đâu. Trong nhiều trường hợp, thay bằng hệ
thống lời dẫn, một chuỗi âm thanh tự nhiên có thể cho người nghe hiểu được
hoàn cảnh giao tiếp của nhà báo, hiểu được không gian, thời gian, nội dung
tiếp theo sau của câu chuyện…
Tiếng động hiện trường không chỉ cung cấp thông tin mà nếu sử dụng
hợp lý sẽ góp phần làm đa dạng hóa âm thanh, tạo sự sinh động cho tác phẩm.
Âm thanh nói chung, tiếng động hiện trường nói riêng là một trong những
nguồn “tài nguyên” phong phú của truyền hình. Muốn tạo nên sự sống động
cho tác phẩm truyền hình cần sử dụng đa dạng các thành tố âm thanh trong đó
có tiếng động hiện trường.
- Tiếng động hiện trường làm nền cho lời bình trong tin truyền hình:
Tiếng động hiện trường không chỉ đứng độc lập để cung cấp thông tin