TR NG Đ I H

Nguy n Thanh Hùng

M
I QUAN H GI
A TH C TI N
N
QU N TR
NGU
NHÂN L C, TRÁCH NHI M XÃ H I VÀ K T QU
HO T Đ NG KINH DOANH: TR
NG H P CÁC
DOANH NGHI P CH BI N TH C PH M
T I Đ NG B NG SÔNG C U LONG

LU N ÁN TI N Sƾ KINH T

Tp.H Chí Minh - Năm 2018


TR NG Đ I H
-----------------

Nguy n Thanh Hùng

M I QUAN H GI A TH C TI N QU N TR NGU
N

NHÂN L C, TRÁCH NHI M XÃ H I VÀ K T QU
HO T Đ NG KINH DOANH: TR

M C LC

M CL C

........

DANH M

C CÁ

DANH M

CB

DANH M

C HÌ

CH

NG 1 - GI

1.1 LÝ DO CH
1.2 M

C TIÊU NGHIÊN C
1.2.1 M c tiêu chung ............................................................................................
1.2.2 M c tiêu nghiên cu c
1.2.3 Câu h i nghiên c u ......................................................................................


2.1.4 Lý thuy

LÝ


ii

2.2 C S LÝ THUY T V TRÁCH NHI M XÃ H I C A DOANH NGHI P
23
2.3 C S LÝ THUY T V CAM K T T CH C.......................................... 35
2.4 C S LÝ THUY T V K T QU

HO T Đ NG KINH DOANH...........38

2.5 M I QUAN H GI A CÁC KHÁI NI M NGHIÊN C U.........................42
2.5.1 M i quan h gi a qu n tr ngu n nhân l c và trách nhi m xã h i............42
2.5.2 M i quan h gi a th c ti n QTNNL và cam k t t ch c..........................48
2.5.3 M i quan h gi a TNXH và cam k t t ch c........................................... 50
2.5.4. M i quan h gi a trách nhim xã h i và k t qu ho t đ ng kinh doanh
c a doanh nghi p.............................................................................................. 54
2.5.5 M i quan h gi a cam k t t ch c và k t qu ho t đ ng kinh doanh c a
doanh nghi p.................................................................................................... 57
2.5.6 nh h ng c a th c ti n QTNNL đ n k t qu ho t đ ng c a doanh
nghi p (mô hình c nh tranh)............................................................................. 59
2.6 Đ C ĐI M NGÀN H CH

BI N TH C PH M......................................... 60

2.7 Đ C ĐI M NGU N NHÂN L C VÀ TRÁCH NHI M XÃ H I C A
CÁC DOANH NGHI P CH BI N TH C PH M ĐBSCL.............................62

3.3.1 Các b c nghiên c u s b........................................................................ 78
3.3.2 K t qu xây d ng thang đo nháp........................................................... 79
3.3.3 K t qu xây d ng thang đo s b.............................................................. 92
CH

NG 4 - PHÂN TÍCH K T QU NGHIÊN C U....................................... 108

4.1 NGHIÊN C U CHÍNH TH C V M I QUAN H GI A TH C TI N
QTNNL, TNXH VÀ K T QU HO T Đ NG KINH DOANH C A CÁC
DOANH NGHI P CH BI N TH C PH M.................................................. 108
4.1.1 Thi t k các b c nghiên c u chính th c.............................................. 108
4.1.2 Mô hình nghiên c u chính th c............................................................... 109
4.1.3 Thang đo và m u nghiên c u chính th c................................................ 112
4.2 PHÂN TÍCH NHÂN T KH NG Đ NH CFA............................................ 115
4.2.1 Phân tích CFA thang đo th c ti n QTNNL........................................... 115
4.2.2 Phân tích CFA đ i v i thang đo trách nhi m xã h i............................120
4.2.3 Phân tích CFA đ i v i thang đo cam k t t ch c................................... 123
4.2.4 Phân tích CFA đ i v i thang đo k t qu ho t đ ng kinh doanh..............124
4.2.5 Phân tích CFA mô hình t i h n.............................................................. 126
4.3.KI M Đ NH MÔ HÌNH LÝ THUY T....................................................... 128
4.3.1 Ki m đ nh gi thuy t b ng mô hình c u trúc tuy n tính (SEM)..............128
4.3.2. Ki m đ nh

cl

ng mô hình c nh tranh........................................... 131


iv


L

PH

L

PH

L

PH

L

PH

L

PH

L

PH

L


v

DANH M C CÁC KÝ HI U, CÁC CH

VCCI


vi

DANH M C B NG
B ng 2.1. T ng h p các thành ph n c a th c ti n QTNNL....................................... 21
B ng 2.2. T ng h p các thành ph n c a trách nhi m xã h i.................................... 32
B ng 2.3. Danh m c các ngành s n xu t ch bi n th c ph m................................... 60
B ng 2.4. Tăng tr ng tiêu dùng Th c ph m – Đ u ng – Thu c lá........................ 61
B ng 3.1. Nhân t tuy n d ng.................................................................................. 79
B ng 3.2. Nhân t Đào t o....................................................................................... 80
B ng 3.3. Nhân t Đánh giá công vi c.................................................................... 81
B ng 3.4. Nhân t L ng, th ng........................................................................... 82
B ng 3.5. Nhân t Tính n đ nh công vi c.............................................................. 83
B ng 3.6. Khuy n khích s tham gia, đ i m i......................................................... 84
B ng 3.7. Trách nhim đ i v i nhân viên.................................................................... 85
B ng 3.8. Trách nhim đ i v i khách hàng................................................................. 86
B ng 3.9. Trách nhi m đ i v i môi tr ng.............................................................. 87
B ng 3.10. Trách nhi m xã h i đ i v i pháp lý......................................................... 88
B ng 3.11. Thang đo cam k t t ch c...................................................................... 90
B ng 3.12. Thang đo K t qu ho t đ ng kinh doanh................................................ 91
B ng 3.13. Th ng kê mô t c m u.......................................................................... 92
B ng 3.14. K t qu Cronbach’s alpha thang đo th c ti n QTNNL........................93
B ng 3.15. K t qu Cronbach’s alpha thang đo trách nhi m xã h i....................94
B ng 3.16. K t qu Cronbach’s alpha thang đo cam k t t ch c........................... 96
B ng 3.17. K t qu Cronbach’s alpha thang đo k t qu ho t đ ng.........................97
B ng 3.18. H s t i các nhân t thu c thang đo th c ti n QTNNL..........................99
B ng 3.19. H s t i nhân t thang đo TNXH......................................................100
B ng 3.20. H s t i nhân t thang đo cam k t t ch c.........................................101

B ng 4.18.
c l ng Bootstrap v i m u N = 600............................................... 135
B ng 4.19. T ng h p k t qu ki m đ nh gi thuy t................................................ 136
B ng 4.20. K t qu tác đ ng tr c ti p, gián tip và t ng h p gi a các khái nim
trong mô hình nghiên c u....................................................................................... 137


viii

DANH M C HÌNH
Hình 2.1. Mô hình m i quan h QTNNL v i k t qu ho t đ ng............................... 19
Hình 2.2. Mô hình ngu n nhân l c và k t qu ho t đ ng.......................................... 19
Hình 2.3. Mô hình kim t tháp TNXH.................................................................... 24
Hình 2.4. Mô hình nghiên c u đ xu t..................................................................... 67
Hình 3.1. S đ th hi n quy trình nghiên c u............................................................ 71
Hình 4.1. Mô hình nghiên c u chính th c..............................................................110
Hình 4.2. K t qu phân tích CFA thang đo th c ti n QTNNL.............................116
Hình 4.3. K t qu phân tích CFA thang đo trách nhi m xã h i..........................120
Hình 4.4. K t qu CFA thang đo cam k t t ch c.................................................123
Hình 4.5. K t qu CFA thang đo k t qu ho t đ ng kinh doanh.............................124
Hình 4.6. K t qu CFA mô hình đo l ng t i h n.................................................127
Hình 4.7. Mô hình SEM chu n hóa...................................................................... 129
Hình 4.8. K t qu SEM mô hình c nh tranh..........................................................132


1

CH

NG 1 - GI I THI U


c p đ vƿ mô, theo lý thuy t tăng tr ng n i


sinh đã cho th y s
kinh t vƿ mô (Mankiw và c ng s
nh

là ngu

n cung

nhân (Wright và c
th

hi n rõ

c a kinh t
viên cho m t th
thêm vào đó n n kinh t
ngày càng tăng c
c

ng công tác QTNNL là m t trong nh ng yêu c u c n thi t và c p bách trong các

doanh nghi p hi n nay, b i vì:
Thứ nhất, Qu n tr ngu n nhân l c là quan tr ng h n so v i qu n tr các ngu n
c nh tranh khác vì con ng i s d ng các tài s n c a công ty, t o ra kh năng c nh
tranh và giúp công ty đ t đ c m c tiêu mong mu n. Do đó, các doanh nghi p c n
ph i hi u đ c nh ng mong đ i t

t tài s n vô hình không th

ti

n ngu

đ

ng có tay ngh

n nhân l c. Nh

hi n công vi
c

b n. T t nhiên, kin th c c

riêng mà đ

c duy trì thông

chia sẻ và s

d

nh
ch

ng ki n th
c. Nh

v ngu n tài s n này. Lado & Wilson (1994) xác đ nh QTNNL là m t h th ng “...

nh

m t t p h p riêng bi t nh ng có liên quan đ n các ho t đ ng, ch

trình h
Đ

ng vào vi c thu hút, phát trin và duy tr
ng tr

khó có th
nâng cao vi c th c hành qu n tr ngu

c b i c nh toàn c
nâng cao hi u qu


3

m t h th ng ph c h p. V i lý do này, các t ch c luôn th n tr ng trong vi c đánh giá th

c ti n QTNNL hi n có và ti n hành c i ti n liên t c đ nhân viên có th góp
ph n c i thi n hi u su t ho t đ ng. Thêm vào đó, đ duy trì l i th c nh tranh và phát tri
n b n v ng thì bên c nh vi c quan tâm đ n y u t ngu n nhân l c, các t ch c c n ph i
chú ý đ n các khía c nh khác liên quan đ n trách nhi m xã h i (TNXH) nh các

bên có liên quan, khách hàng, c ng đ
tranh gi a các doanh nghi p hi n nay không ch

TNXH (Baptiste, 2008 trích t Buciuniene and Kazlauskaite, 2012).
Th c t cho th y, th
hi n nay. Vì đ
Hoa Kỳ và Châu Âu thì các doanh nghi p c n ph i tăng c
áp d ng các tiêu chun qu c t
đây nh t là ISO26000 đ
m t trong nh ng thách th c đ i v


4

Qu c (Code of Conduct - COC) đã đ a ra nh ng quy t c c
b o v môi tr
ng

i lao đ ng và phát tri n c ng đ ng …. Song, nh n th

nghi p Vi t Nam nói chung và m
ch , m t s doanh nghi p còn nghƿ r ng TNXH ch đ n thu n là vi c làm t
ch

a hi u rõ b

c i thi n quan h trong công vi c, gi m chi phí, tăng năng su t lao đ ng, gi m tỷ l

nhân viên ngh , b vi c, gi m chi phí tuy n d ng và đào t o nhân viên m i, tăng
doanh thu, t o uy tín và nâng cao danh ti ng cho doanh nghi p thì ch a đ
th

cđyđ.

tích h i quy cho th y có m i quan h tích c
QTNNL và vi
(2011) đã ch ra r ng có m

c duy


5

nhân viên, trong đó trách nhi m xã h i c a doanh nghi p đ
qu n lý nhân s là m t y u t t o đ ng l c cho ng

c th c hi n thông qua

i lao đ ng.

Cooke and He (2010) nghiên c u v trách nhim xã h i và qu n tr ngu n nhân l c t i
các doanh nghi p d t và may m c t i Trung Qu c thông qua kh o sát 31 doanh nghi p, k
t qu nghiên c u cho th y có m i quan h hai chi u gi a TNXH và
QTNNL, khi đó QTNNL giúp hoàn thành cácho t đ ng c a TNXH. H n n a, nghiên
c u cũng ch ra lý do chính cho th c hi n TNXH t i các doanh nghi p là dùng đ
nâng cao danh ti ng, s
doanh nghi p có xu h
TNXH khía c nh t
Vazifeh và c
TNXH, nghiên c u t i tr ng Đ i h c Y khoa Zabol thông qua kh o sát 102 nhân
viên.Trong đó, QTNNL t p trung vào các chính sách, ph
lý

nh h


nh h


6

năng thu hút, duy trì nhân viên có năng l
tỷ l ngh vi c và làm tăng k t qu ho t đ
Thang (2016) nghiên c u nh h
B ng ch ng t các doanh nghi p d ch v
nhân t thu c thành ph n TNXH nh
và an toàn, hu n luy n và đào t o đ u
k t ti p t c và cam k t quy ph m, tuy nhiên cân b ng cu c s ng – công vi c có nh
h ng tiêu c c đ n cam k t tình c m.
Qua l c kh o m t s nghiên c u trong và ngoài n

c, có th cho th y có khá

nhi u nghiên c u v QTNNL, TNXH trong cácdoanh nghi p. Tuy nhiên, nghiên c u
v m i quan h gi a QTNNL, TNXH đ t trong s cam k t t ch c và k t qu kinh

doanh c a doanh nghi p còn r t h n ch . H n n a, ch a th y nghiên c u nào v m i
quan h gi a th c ti n QTNNL và TNXH đ c th c hi n trong lƿnh v c ch bi n th c
ph m t i Vi t Nam. Thêm vào đó, Vi t Nam có ngu n nguyên li u phong phú
và có s

nl

và ch
c


trách nhiệm xã h ội và k ết qu ho t động của doanh nghiệp: Trường hợp các doanh
nghiệp chế biến thực phẩm ” là c p thi t và có c s khoa h c v lý lu n, có tính th i s và
ý nghƿa th c ti n.


7

Khe h ng nghiên cu: M c dù, có nhi

u nghiên c u đ

c p đ n m i quan h

gi a th c ti n QTNNL và TNXH nh nghiên c u c a Buciuniene and Kazlauskaite
(2012), Ambagahawella và c ng s (2010), Jamali và c ng s (2015), tuy nhiên phn
l n các nghiên cu t p trung vào TNXH khía c nh nhân viên bên trong doanh nghip. H
n n a, v khía c nh TNXH nh h ng đ n cam k t đ c m t s tác gi nghiên
c u nh Turker (2009a), Mory và c ng s (2015), Farooq và c ng s (2013), Thang

(2016). Tuy nhiên, th c ti n QTNNL đ t trong m i quan h v i TNXH khía c nh
nhân viên và các khía cnh bên ngoài tác đ ng đ n cam k t t ch c và k t qu ho t đ ng
c a doanh nghi p thì h u nh ít th y nghiên c u nào khám phá v m i quan h này trong
cùng m t mô hình nghiên c u, đ c bi t là trong ngành ch bi n th c ph m
t i Vi t Nam. Do đó, lu n án tp trung vào nghiên c u khám phá mi quan h tác đ ng gi a
th c ti n QTNNL đ n các thành ph n c a TNXH khía c nh nhân viên và các khía c nh
khác có liên quan bên ngoài doanh nghip. Qua đó, đánh giá nh
h

ng c a khía c nh TNXH đ n s cam k t t ch c và k t qu ho t đ ng c a doanh

i, cam k t t
Đánh giá và phát tri n thang đo th

xã h

i và k t qu
Ki m đ nh thang đo, mô hình lý thuy t v

ngu n nhân l
doanh nghi p ch

t


8

Đ xu t các hàm ý qu n tr nh m hoàn thi n th c ti n qu n tr ngu n nhân l c
g n trách nhi m xã h i, góp ph n nâng cao s cam k t t ch c và k t qu ho t đ ng
c a các doanh nghip ch bi n th c ph m.
1.2.3 Câu h i nghiên c u
Các thành ph n nào đo l

ng th c ti n QTNNL, TNXH, cam k t t

ch c và

k t qu kinh doanh c a các doanh nghi p ch bi n th c ph m?
Có s khác bit nh
nghiên c u tr


ch bi n th c ph m.
1.3.2 Đ i t

ng kh o sát:Cácdoanh nghi p và h

s n xu t kinh doanh ch

bi n

th c ph m đang ho t đ ng t i khu v c ĐBSCL.
1.4 PH M VI NGHIÊN C U
Gi i h n n i dung nghiên c u: Th c ti n QTNNL và TNXH là m
t

t khái ni m

ng đ i r ng. Vì v y, lu n án ch gi i h n nghiên c u trong ph m vi các hot đ ng

chính c a QTNNL và nh ng đánh giá c a ng
m

cđ

th c hi n TNXH c a doanh nghi p, phân tíc

QTNNL, TNXH đ n cam k t t
các doanh nghip thu c lƿnh v
Gi

i h n không gian: Lu n án nghiên cu ti p c n

li

us cpđ

it

1.5 PH

NG PHÁP N
Nghiên c u đ

v i ph ng v n chuyên giavà phân tích đ nh l
Trong đó, ti p c n theo ph
tiên, tác gith c hi n l
c

u, đ

đó, nghiên c u s
phát trin thang đo s
c

uđ

cs

nh ng khác ph m vi, lƿnh v
nên m c đ
ph ng v n chuyên gia,đ
Vi c ph ng v n này s

lu n án.
Ch

ng 2. Trình bày c

Qu n tr ngu

n nhâ

doanh và các lý thuy t liên quan nh
di n xã h

i, bên c nh đó mô t

ngành ch

bi n th c ph m t i Vi t Nam, s

c

s đó hình thành các gi thuy t và đ xu t mô hình nghiên c u s
Ch

ng 3. Xây d ng thi t k nghiên c

trên c s
b

các nghiên cu tr
, th o lu n c


c a nghiên c u và h

ng nghiên c u k ti p.