ĐẠI HỌC HUẾ
TRƢỜNG ĐẠI HỌC SƢ PHẠM

TRẦN THỊ LY

PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC TỰ HỌC CHO HỌC
SINH THÔNG QUA DẠY HỌC KIẾN TẠO
CHƢƠNG OXI – LƢU HUỲNH HÓA HỌC 10
Demo Version - Select.Pdf SDK
Chuyên ngành: Lý luận và phƣơng pháp dạy học bộ môn Hóa học

Mã số: 60140111

LUẬN VĂN THẠC SĨ GIÁO DỤC HỌC
THEO ĐỊNH HƢỚNG NGHIÊN CỨU
NGƢỜI HƢỚNG DẪN KHOA HỌC
PGS.TS TRẦN TRUNG NINH

Thừa Thiên Huế 2018

i


LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, các số liệu và
kết quả nghiên cứu ghi trong luận văn là trung thực, đƣợc các đồng tác giả cho
phép sử dụng và chƣa từng đƣợc công bố trong bất kỳ một công trình nào khác.
Tác giả luận văn

Trần Thị Ly


Trang phụ bìa ............................................................................................................... i
Lời cam đoan .............................................................................................................. ii
Lời cảm ơn ................................................................................................................. iii
Mục lục ....................................................................................................................... 1
Danh mục các bảng..................................................................................................... 6
Danh mục các hình ..................................................................................................... 7
Phần 1 :MỞ ĐẦU ....................................................................................................... 8
1. Lý do chọn đề tài .................................................................................................... 8
2. Mục đích nghiên cứu .............................................................................................. 9
3. Nhiệm vụ nghiên cứu ............................................................................................. 9
4. Khách thể và đối tƣợng nghiên cứu ...................................................................... 10
4.1. Khách thể nghiên cứu ........................................................................................ 10
4.2. Đối tƣợng nghiên cứu ........................................................................................ 10
5. Phạm vi nghiên cứu .............................................................................................. 10
6. Phƣơng pháp nghiên cứu ...................................................................................... 10
6.1. Các phƣơng
pháp nghiên
cứu -lýSelect.Pdf
luận ................................................................
10
Demo
Version
SDK
6.2. Các phƣơng pháp nghiên cứu thực tiễn ............................................................. 10
6.3. Phƣơng pháp xử lý thống kê toán học ............................................................... 10
7. Giả thuyết khoa học .............................................................................................. 11
8. Đóng góp mới của luận văn .................................................................................. 11
9. Cấu trúc của luận văn ........................................................................................... 11
PHẦN 2: NỘI DUNG .............................................................................................. 12
CHƢƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA ĐỀ TÀI ......................... 12


1.4.1.3. Vai trò của tự học đối với học sinh THPT .................................................. 28
1.4.2. Vai trò và nhiệm vụ của ngƣời giáo viên trong việc phát huy tính tích cực, tự
học của học sinh ....................................................................................................... 28
1.4.2.1. Vai trò .......................................................................................................... 28
1.4.2.2. Nhiệm vụ ..................................................................................................... 30
1.5. Thực trạng dạy và học hóa học ở trƣờng THPT theo LTKT nhằm phát triển năng
lực tự học của học sinh ............................................................................................. 30
1.5.1. Mục đích điều tra ............................................................................................ 30
1.5.1.1. Về phía học sinh .......................................................................................... 31
1.5.1.2. Về phía giáo viên ......................................................................................... 31
1.5.2. Đối tƣợng điều tra ........................................................................................... 31
1.5.3. Kết quả điều tra .............................................................................................. 31
1.5.3.1. Phiếu điều tra cách dạy của GV .................................................................. 31
1.5.3.2. Phiếu điều tra cách học của HS ................................................................... 33
Tiểu kết chƣơng 1 ..................................................................................................... 35
2


2.1. Phân tích nội dung và cấu trúc chƣơng trình Hóa học 10 ................................. 36
2.1.1. Nội dung và cấu trúc chƣơng trình Hóa học 10 ............................................. 36
2.1.2. Vị trí chƣơng oxi – lƣu huỳnh trong chƣơng trình Hóa học lớp 10 ............... 38
2.1.2.1. Về chuẩn kiến thức kĩ năng ......................................................................... 38
2.1.2.2. Vị trí ............................................................................................................. 38
2.2. Vận dụng LTKT để thiết kế bài học chƣơng oxi – lƣu huỳnh nhằm phát triển năng
lực tự học của học sinh ............................................................................................. 39
2.2.1. Các nguyên tắc cần thiết khi vận dụng LTKT để phát triển năng lực tự học cho
học sinh ..................................................................................................................... 39
2.2.1.1. Khai thác triệt để quan niệm sẵn có của học sinh ....................................... 39
2.2.1.2. Khai thác triệt để các tình huống thực tiễn nhìn nhận dƣới góc nhìn khoa học

3.2.2. Chuẩn bị cho thực nghiệm .............................................................................. 89
3.2.3. Tiến hành thực nghiệm ................................................................................... 89
3.3. Kết quả thực nghiệm.......................................................................................... 90
3.3.1. Đánh giá qua bảng kiểm quan sát và phiếu tự đánh giá ................................. 90
3.3.2. Kết quả các bài dạy thực nghiệm ................................................................... 93
3.3.2.1. Kết quả kiểm tra trƣớc thực nghiệm ............................................................ 93
3.3.1.2. Kết quả kiểm tra sau thực nghiệm ............................................................... 93
3.3.3. Xử lý thống kê kết quả thực nghiệm sƣ phạm .............................................. 100
3.3.3.1. Mô tả dữ liệu.............................................................................................. 101
3.3.3.2. So sánh dữ liệu .......................................................................................... 101
3.3.3.3. Liên hệ dữ liệu ........................................................................................... 103
3.3.4. Đánh giá phân tích kết quả thực nghiệm ...................................................... 104
3.3.4.1. Phân tích kết quả về mặt định tính ............................................................ 104
3.3.4.2. Phân tích kết quả về mặt định lƣợng ......................................................... 105

Demo Version - Select.Pdf SDK

Tiểu kết chƣơng 3 ................................................................................................... 106
PHẦN 3: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ ................................................................ 107
I. Kết luận ............................................................................................................... 107
II. Kiến nghị ............................................................................................................ 108
TÀI LIỆU THAM KHẢO ...................................................................................... 109

4


DANH MỤC CÁC KÍ HIỆU VÀ CHỮ VIẾT TẮT
BT

:


Giáo viên

LĐC

:

Lớp đối chứng

LTKT

:

Lý thuyết kiến tạo

LTN

:

Lớp thực nghiệm

BT

:

Bài tập

PPDH

:


THPT

:

Trung học phổ thông

TN

:

Thực nghiệm

TNSP

:

Thực nghiệm sƣ phạm

VD

:

Ví dụ

5


DANH MỤC CÁC BẢNG
Bảng 1.1. Kết quả điều tra cách dạy của giáo viên .................................................. 31

6


DANH MỤC CÁC HÌNH
Hình 1.1. Chu trình dạy học theo lý thuyết kiến tạo ................................................ 20
Hình 2.1: Sơ đồ khái quát cấu trúc chƣơng trình hóa học 10. .................................. 37
Hình 2.2.. Sơ đồ cấu trúc của năng lực tự học ......................................................... 82
Hình 3.1. Đƣờng lũy tích bài kiểm tra lần 1 của trƣờng THCS & THPT Bàu Hàm.95
Hình 3.2. Đƣờng lũy tích bài kiểm tra lần 2 của trƣờng THCS & THPT Bàu Hàm.96
Hình 3.3. Đồ thị phân loại kết quả học tập của HS trƣờng THCS & THPT Bàu Hàm.
.................................................................................................................................. 97
Hình 3.4. Đƣờng lũy tích bài kiểm tra lần 1 của trƣờng THPT Dầu Giây ............... 98
Hình 3.5. Đƣờng lũy tích bài kiểm tra lần 2 của trƣờng THPT Dầu Giây ............... 99
Hình 3.6. Đồ thị phân loại kết quả học tập của HS trƣờng THPT Dầu Giây. ........ 100

Demo Version - Select.Pdf SDK

7


Phần 1 :MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
Trong những năm gần đây, khoa học công nghệ ngày càng phát triển mạnh mẽ.
Cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ 4 (CMCN 4.0) đƣa thế giới sang một kỉ nguyên
mới. Cùng với sự phát triển của nền kinh tế tri thức đã làm thay đổi nhanh chóng mọi
mặt về xã hội, giáo dục, kinh tế, đời sống… Trong bối cảnh đó, giáo dục phải đáp ứng
đƣợc yêu cầu của xã hội là đào tạo nguồn nhân lực tri thức hóa, năng lực tƣ duy cao,
có khả năng thích ứng và vận dụng tri thức nhân loại vào trong từng điều kiện cụ thể.
Trong quan điểm chỉ đạo Chiến lược phát triển giáo dục 2011 – 2020, quyết định số
711 [12], [18], của Thủ tƣớng chính phủ đã đã nêu rõ: “Đổi mới căn bản, toàn diện nền

Trong lý luận dạy học, lý thuyết kiến tạo (LTKT) đang là một trong những lý
thuyết dạy học vƣợt trội đƣợc sử dụng. LTKT đã và đang đƣợc nhiều nƣớc trên thế
giới sử dụng trong giáo dục vì nó phù hợp với cách con ngƣời phát triển. LTKT là lý
thuyết có tiềm năng phát triển NL ngƣời học vì lý thuyết này khuyến khích ngƣời học
tự xây dựng kiến thức cho mình dựa trên những thực nghiệm cá nhân và áp dụng trực
tiếp vào môi trƣờng học tập của họ.
Với bản chất là một môn khoa học tự nhiên, ngoài các phƣơng pháp (PP) riêng của
mình bộ môn Hóa học còn sử dụng thành quả và các PP của các khoa học khác nhƣ:
Vật lý, Toán học, Triết học…; Với khối lƣợng kiến thức khổng lồ và luôn phát triển
của môn Hóa học mâu thuẫn sâu sắc với thời gian có hạn của học đƣờng, do đó việc
phát triển NL tự học cho HS là rất cần thiết. Tạo nền tảng cho ngƣời học tự học tập và
học tập lâu dài.
Chƣơng oxi – lƣu huỳnh là một trong những nội dung quan trọng trong chƣơng
trình hóa học lớp 10, tìm hiểu về đặc điểm và tính chất hóa học của các nguyên tố và
hợp chất của phi kim điển hình là oxi – lƣu huỳnh. Chúng là những nguyên tố có liên

Demo Version - Select.Pdf SDK

quan trực tiếp đến hầu hết các nội dung của hóa học vô cơ ở PT và có ứng dụng rộng
rãi trong đời sống và sản xuất của con ngƣời.
Xuất phát từ những lý do trên chúng tôi lựa chọn đề tài: PHÁT TRIỂN NĂNG
LỰC TỰ HỌC CHO HỌC SINH THÔNG QUA DẠY HỌC KIẾN TẠO CHƢƠNG
OXI – LƢU HUỲNH HÓA HỌC 10.
2. Mục đích nghiên cứu
Nghiên cứu vận dụng LTKT trong dạy học Hóa học 10 chƣơng oxi – lƣu huỳnh
nhằm phát triển NL tự học cho HS. Đồng thời, thu hút sự quan tâm, yêu thích môn
Hóa học, góp phần nâng cao chất lƣợng dạy – học hóa học theo hƣớng phát triển NL.
3. Nhiệm vụ nghiên cứu
Để đạt đƣợc mục đích trên chúng tôi xác định cần thực hiện những nội dung nhƣ
sau:

– Các trƣờng THPT ở tỉnh Đồng Nai.
– Từ tháng 7 năm 2017 đến tháng 6 năm 2018.
6. Phƣơng pháp nghiên cứu
6.1. Các phƣơng pháp nghiên cứu lý luận
– Nghiên cứu các tài liệu lý luận dạy học và PPDH Hóa học.
– Nghiên cứu các tài liệu về LTKT và dạy học theo LTKT, NL tự học và lý luận
dạy học hoá học ở phổ thông liên quan đến vấn đề nghiên cứu.
6.2. Các phƣơng pháp nghiên cứu thực tiễn
– Khảo sát, điều tra, phỏng vấn, TNSP, chuyên gia…
– Phƣơng pháp TNSP để kiểm chứng giả thuyết khoa học của đề tài.
6.3. Phƣơng pháp xử lý thống kê toán học
10


Phƣơng pháp thống kê toán học trong nghiên cứu khoa học giáo dục để xứ lý và
đánh giá kết quả TNSP.
7. Giả thuyết khoa học
Nếu nghiên cứu đầy đủ cơ sở lý luận và thực tiễn, vận dụng LTKT thông qua việc
sử dụng một số PPDH tích cực vào dạy học hóa học 10 một cách linh hoạt, thiết kế và
sử dụng BT có nội dung thực tiễn một cách phù hợp thì sẽ phát triển đƣợc NL tự học
của HS, góp phần nâng cao chất lƣợng dạy – học hóa học ở trƣờng THPT.
8. Đóng góp mới của luận văn
– Hệ thống hóa và làm sáng tỏ một số vấn đề lý luận và thực tiễn của việc vận
dụng LTKT vào dạy học hóa học nhằm phát triển NL tự học cho HS.
– Đề xuất việc sử dụng một số PPDH tích cực theo LTKT vào chƣơng oxi – lƣu
huỳnh nhằm phát triển NL tự học của HS.
9. Cấu trúc của luận văn
Ngoài phần mở đầu, kết luận và phần tài liệu tham khảo, luận văn gồm 3 chƣơng:
– Chƣơng 1: Cơ sở lý luận và thực tiễn của đề tài.
– Chƣơng 2: Vận dụng lý thuyết kiến tạo trong dạy học chƣơng oxi – lƣu huỳnh