1

ỦY BAN NHÂN DÂN TỈNH QUẢNG TRỊ
SỞ KHOA HỌC CÔNG NGHỆ

BÁO CÁO TỔNG KẾT
ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU KHOA HỌC
Tên Đề tài:

“Điều tra kiến thức, thái độ, hành vi của người chăm sóc trẻ
về phòng tránh tai nạn thương tích trẻ em tại huyện Hải
Lăng”
Chủ nhiệm đề BS Lê Phƣớc Nho
tài:




2

Quảng Trị, 2013

Mục lục
LỜI CẢM ƠN ............................................................................................................................................................... 3
TÓM TẮT ................................................................................................................................................................... 15
GIỚI THIỆU VÀ THÔNG TIN CHUNG: ............................................................................................................... 16
THÔNG TIN CHUNG VỀ ĐỊA BÀN ĐIỀU TRA ......................................................................................................... 16
MỤC TIÊU CỦA CUỘC ĐIỀU TRA ......................................................................................................................... 16
ĐỐI TƢỢNG VÀ PHƢƠNG PHÁP ĐIỀU TRA: .................................................................................................... 17
ĐỊA BÀN ĐIỀU TRA ............................................................................................................................................ 17
ĐỐI TƢỢNG ĐIỀU TRA ........................................................................................................................................ 17


Nâng cao sự tham gia của các ban ngành trong phòng chống tai nạn thương tích trẻ em ............. 46

5.

Vận động thay đổi chính sách .......................................................................................................... 47

BỘ CÂU HỎI ĐIỀU TRA...................................................................................................................................... 50


3

LỜI CẢM ƠN
Đoàn đánh giá xin gửi lời cảm ơn chân thành tới các bà mẹ, ngƣời chăm sóc trẻ tại
huyện Hải Lăng, tỉnh Quảng Trị đã nhiệt tình hợp tác để đề tài nghiên cứu, đánh giá
thực trạng tai nạn thƣơng tích đạt đƣợc kết quả tốt đẹp.
Chúng tôi xin chân thành cám ơn các cán bộ y tế tuyến huyện, xã và thôn tại các xã
trên địa bàn điều tra, mặc dù công việc rất bận rộn nhƣng các anh chị đã rất nhiệt tình
tham gia cũng nhƣ cung cấp thông tin và số liệu cần thiết cho đợt đánh giá.
Cuộc đánh giá sẽ không đạt đƣợc kết quả nhƣ mong đợi nếu nhƣ không có sự hỗ trợ
giúp đỡ của chính quyền đại phƣơng các cấp tại các xã và Huyện Hải Lăng.
Chúng tôi xin trân trọng cảm ơn Sở Khoa Học Công Nghệ Tỉnh Quảng Trị đã hỗ trợ
nguồn kinh phí, giám sát và góp ý cho đề tài ngay từ những ngày đầu mới thực hiện.
Xin cảm ơn Phòng Y Tế, Trung Tâm Y Tế Huyện Hải Lăng đã tạo mọi điều kiện
thuận lợi cho đoàn đánh giá hoàn thành công việc thu thập số liệu thực địa.

Chúng tôi xin cảm ơn các thành viên trong nhóm khảo sát và đặc biệt gửi lời cám ơn
tới ông Hoàng Thế Kỷ, cán bộ Trung tâm nghiên cứu sức khỏe cộng đồng và phòng
chống chấn thƣơng (CCHIP) đã hỗ trợ về mặt kỹ thuật trong quá trình thiết kế nghiên
cứu và xây dựng công cụ thu thập thông tin trong đợt đánh giá này.

6

7

Đơn vị thực hiện
Trung Tâm Y Tế Huyện
Hải Lăng
Hội thảo: Đánh giá thực trạng Phòng Y Tế Huyện Hải
và giải pháp phòng ngừa Tai Lăng
Nạn Thƣơng Tích
Xây dựng bộ công cụ, bao gồm Nhóm Khảo Sát
cả công cụ thu thập số liệu và
công cụ nhập liệu
Tập huấn cho nhóm khảo sát
Nhóm Khảo Sát

Ngƣời Chủ Trì
Lê Phƣớc Nho
Nguyễn
Luy

Phúc

Trƣơng
Hòa

Quang

Trƣơng Quang
Hòa


Các cán bộ tham gia khác:
1) Thạc sỹ y tế công cộng: Hoàng Thế Kỷ - Trung tâm nghiên cứu sức khỏe cộng
đồng và phòng chống chấn thƣơng (CCHIP).
Các đơn vị phối hợp khác:
2. Tiến độ thực hiện các nhiệm vụ chính:
STT Các nội dung, công việc chủ Thời gian ( bắt
yếu cần đƣợc thực hiện; các đầu – kết thúc)
mốc đánh giá chủ yếu
(1)
(2)
(4)
1
Viết thuyết minh đề tài
Tháng 4/2013
2
Hội thảo: Đánh giá thực trạng Tháng 5/2013
và chƣơng trình can thiệp đã
thực hiện phòng ngừa TNTT
giai đoạn 2002 - 2010
3
Xây dựng bộ công cụ, bao Tháng 6/2013
gồm cả công cụ thu thập số
liệu và công cụ nhập liệu
4
Tập huấn cho nhóm khảo sát
Tháng 7/2013
5

6

Nhập liệu & Phân tích số liệu Tháng 10/2013
Làm sạch số liệu, nhập
liệu và phân tích số liệu
Viết báo cáo (Bao gồm báo Tháng 10/2013
Hoàn thành báo cáo tổng
cáo chính và báo cáo tóm tắt)
kết lần thứ 1
Gửi báo cáo đến các chuyên Tháng 11/2013
Phải hồi và tổng hợp các
gia và xin ý kiến góp ý, bổ
góp ý
sung cho đề tài.
Chỉnh sửa và hoàn thành đề tài Tháng 12/2013
Hoàn thành bản báo cáo
bàn cuối cùng
đề tài cuối cùng


6

11

12
13

Hội thảo chia sẻ kết quả
nghiên cứu sơ bộ và góp ý của
các chuyên gia
Thù lao trách nhiệm chung của
chủ nhiệm đề tài

– Có bảng mô tả công việc

Quy cách, chất lƣợng
- Phản ánh đƣợc thực trạng
TNTT tại huyện Hải Lăng.
- Đánh giá kiến thức, thái độ,
thực hành của ngƣời chăm sóc
trẻ tại huyện Hải Lăng.
- Đề xuất các biện pháp can
thiệp tại cộng đồng.

Tài chính:
Tổng kinh phí đã nhận theo hợp đồng 100 triệu đồng
Đã sử dụng đƣa vào quyết toán: 100 triệu đồng
Số kinh phí chƣa sử dụng: 0 triệu đồng
Tổng kinh phí thu hồi: 0 triệu đồng
Tồng kinh phí phải nộp:
triệu đồng

PHẦN II
BÁO CÁO KẾT QUẢ KHOA HỌC
A. MỞ ĐẦU
1. Tính cấp thiết của đề tài:
Trên thế giới hiện đang tiếp cận nghiên cứu theo mô hình dịch tễ học nên đã mô tả
đƣợc các vấn đề trong tai nạn thƣơng tích liên quan đến vật chủ (con ngƣời), tác nhân
(xe cộ hay sản phẩm) và môi trƣờng (tự nhiên hay xã hội) nên các nghiên cứu đƣợc
nhìn nhận dƣới nhiều góc độ khác nhau và có nhiều cách tiệp cận hiệu quả trong hạn
chế chấn thƣơng (nguồn Peter và cs).
Tại việt Nam các nghiên cứu vẫn chủ yếu tập trung vào thực trạng tai nạn thƣơng tích
đang xảy ra tại các địa phƣơng và các loại hình tai nạn thƣơng gặp tại cộng đồng nên

sóc cho những nạn nhân mang thƣơng tật đang cản trở quá trình phát triển kinh
tế của các gia đình. Bên cạnh đó trẻ em là lực lƣợng đang trong giai đoạn phát
triển mạnh mẽ về tâm sinh lý và thể lực, là nguồn nhân lực cho đất nƣớc trong tƣơng
lai. Vì thế TNTT sẽ gây nên những hậu quả nghiêm trọng đối với gia đình và xã hội.
(nguồn trích dẫn: KẾT QUẢ ĐIỀU TRA QUỐC GIA LIÊN TRƢỜNG VỀ TAI
NẠN
THƢƠNG
TÍCH
NĂM
2010;
http://203.162.20.210/homebyt/vn/portal/HomeArea.jsp?area=222)
Hải Lăng là một huyện nghèo, 96,4% diện tích đất bị ô nhiễm bom mìn, vật nỗ, có
trục đƣờng sắt và đƣờng bộ cắt ngang địa bàn huyện, hệ thống sông ngòi dày đặc, các
trục đƣờng liên thôn, liên xã chƣa đƣợc nâng cấp, ngƣời dân chủ yếu là làm nông..
chính vì thế nguy cơ gây tai nạn thƣơng tích đang ẩn chứa nhiều mối nguy hiểm đối
với trẻ em huyện Hải Lăng. Vì vậy việc nâng cao kiến thức, thái độ, hành vi của ngƣời
chăm sóc trẻ về tai nạn thƣơng tích là một việc làm thiết thực, cấp bách để hạn chế tỷ
lệ mắc/ tử vong của trẻ do tai nạn thƣơng tích gây nên do sự bất cẩn của ngƣời chăm
sóc. (nguồn trích dẫn:kết quả điều tra khảo sát tình hình ô nhiễm bom mìn, vật nổ tại
6 tỉnh miền Trung - www.congan.com.vn)
2. Mục tiêu:


8

-

3.
4.
5.

ngƣời chăm sóc trẻ trong huyện Hải Lăng thuộc phạm vi của đề tài.
Nội dung thực hiện:
Cuộc điều tra đã áp dụng phƣơng pháp định lƣợng sử dụng bộ câu hỏi có sẳn để
phỏng vấn ngƣời chăm sóc trẻ. Bộ câu hỏi bao gồm 6 phần:
Thông tin chung của ngƣời trả lời phỏng vấn;
Quan sát hộ gia đình – Bảng kiểm ngôi nhà an toàn cho trẻ;
Các loại tai nạn thƣơng tích đối với con của ngƣời phỏng vấn;
Kiến thức, thái độ về phòng tránh tai nạn thƣơng tích trẻ em;
Kênh tiếp cận thông tin mong muốn.


9

B. CÁC

KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU, ỨNG DỤNG


10

CHƢƠNG I
TỔNG QUAN VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
Tổng quan tình hình nghiên cứu thuộc lĩnh vực của đề tài
Ngoài nƣớc:
- Năm 1923, Julian Harvey giới thiệu Es ba (giáo dục, kỹ thuật, và thực thi) để kiểm
soát nguyên nhân gây ra tai nạn. Tuy nhiên, trong một khuôn khổ dịch tễ học về
những cách thức các phƣơng pháp tiếp cận này không góp phần đáng kể trong
việc giảm chấn thƣơng. (nguồn trích dẫn: Lê Vũ Anh (2003), Điều tra liên trường
về chấn thương ở Việt Nam: kết quả sơ bộ, Trường đại học Y tế công cộng, Luận
văn thạc sĩ y tế công cộng, Trường Đại học Y Hà Nội.

11

-

-

Năm 2006 NGUYỄN THÖY QUỲNH, PHẠM VIỆT CƢỜNG ,Trƣờng Đại học Y
tế công cộng đã thực hiện đề tài nghiên cứu về Thực trạng tai nạn thƣơng tích
(TNTT) ở học sinh tiểu học tại thành phố Đà Nẵng. Thời gian nghiên cứu từ tháng 5
đến tháng 8 năm 2006. Kết quả cho thấy tỷ suất TNTT học sinh tiểu học là 387/100.
000. Sáu nguyên nhân gây TNTT không tử vong thƣờng gặp đối với trẻ là ngã, chấn
thƣơng giao thông, bỏng, chấn thƣơng do vật sắc nhọn, động vật tấn công và đuối
nƣớc; 3 nguyên nhân hàng đầu gây TNTT không tử vong là ngã, NTGT và bỏng.
Nguyên nhân hàng đầu gây tử vong do TNTT ở học sinh tiểu học là đuối nƣớc và
ngã. Học sinh nông thôn có nguy cơ TNTT không tử vong cao gấp hơn 2 lần học
sinh thành thị; TNTT ở nam cao gấp 2 lần so với nữ. Ngã là nguyên nhân hàng đầu
gây TNTT cho học sinh tiểu học ở tất cả các khối lớp trong đó cao nhất ở khối lớp
2; thứ nhì khối lớp 3; thứ 3 là khối lớp 4. TNGT là nguyên nhân đứng hàng thứ 2 và
có xu hƣớng tăng dần từ học sinh lớp 1 đến học sinh lớp 5. Bỏng là nguyên nhân
thứ 3 gây TNTT cho học sinh tiểu học, TNTT do bỏng cao ở các khối lớp 3,4 và 5.
Về địa điểm xảy ra TNTT, tỷ lệ xảy ra cao nhất ở trên đƣờng phố, đƣờng làng
(31,5%); thứ nhì ở nhà (29,6%) và thứ 3 xảy ra ở trƣờng (21,7%). Trƣờng học là nơi
xảy ra ngã nhiều nhất, chiếm 38,2% các trƣờng hợp TNTT ở trƣờng; TNGT xảy ra
nhiều trên đƣờng phố đƣờng làng (80%); hơn 93,3% TNTT do bỏng xảy ra ở nhà.
Điểm hạn chế của đề tài này là số mẫu chỉ là học sinh nên chƣa đánh giá đƣợc các
yêu tố nguy cơ do ngƣời chăm sóc trẻ gây nên. Nghiên cứu vẫn tập trung vào đánh
giá thực trạng chƣa phân tích đƣợc các yếu tố liên quan đến ngƣời chăm sóc trẻ.
(nguồn trích dẫn: Thực trạng tai nạn thƣơng tích (TNTT) ở học sinh tiểu học tại
thành phố Đà Nẵng – Nguyễn Thúy Quỳnh – Phạm Việt Cƣờng)
6/2009 TS. Lê Vũ Anh, Ths. Nguyễn Thuý Quỳnh và các cộng sự đã có nghiên

Atlantic Philanthropies đã triển khai Điều tra tai nạn thƣơng tích năm (VNIS) trên
quy mô toàn quốc ký hiệu VNIS 2010 ... VNIS 2010 sẽ là công cụ hữu dụng cho
PCTNTT ở Việt Nam. Với thiết kế quy mô lớn và chất lƣợng mang tầm quốc gia,
điều tra sẽ cung cấp một bức tranh tổng thể đúng đắn về thực trạng TNTT ở Việt
Nam. VNIS 2010 đƣợc thiết kế với hai cấu phần:
+ Cấu phần tử vong đƣợc thiết kế để xác định các nguyên nhân chính dựa trên nền
cuộc Điều tra di biến động dân số Việt Nam năm 2010 (PC 2010). Hoàn cảnh cụ
thể của gần 5.000 trƣờng hợp tử vong do tai nạn thƣơng tích đƣợc điều tra chi tiết
thông qua công cụ xác định nguyên nhân tử vong bằng phƣơng pháp phỏng vấn do
Tổ chức Y tế Thế Giới (WHO) xây dựng và đã đƣợc chỉnh sửa phù hợp với Việt
Nam.
+ Cấu phần tai nạn thƣơng tích là một cuộc khảo sát với cỡ mẫu là gần 50.000 hộ
gia đình dựa trên khung mẫu của PC 2010. Các sự kiện tai nạn thƣơng tích của tất
cả các thành viên hộ gia đình, các yếu tố nguy cơ môi trƣờng của tai nạn thƣơng
tích ở cấp độ hộ gia đình và các yếu tố nguy cơ hành vi tai nạn thƣơng tích của
ngƣời trả lời trong hộ gia đình đƣợc thu thập bằng bộ câu hỏi tiêu chuẩn.
Kết quả khảo sát cho thấy, TNTT là nguyên nhân gây ra từ 43-63% tử vong ở nhóm từ
5-19 tuổi và 9,6% tử vong ở trẻ dƣới 5 tuổi. TNGT là nguyên nhân hàng đầu gây ra tử
vong và tập trung chủ yếu trong nhóm tuổi lao động. Kết quả điều tra VNIS 2010 cũng
cho thấy, ngã là nguyên nhân gây tử vong thứ 2 trong các nguyên nhân TNTT, trong
đó tập trung vào nhóm đối tƣợng trên 60 tuổi. Đuối nƣớc là nguyên nhân TNTT gây tử
vong đứng thứ 3 trong quần thể đặc biệt tập trung vào trẻ em dƣới 19 tuổi và rất cao
trong nhóm tuổi 0-4 và 5-9 tuổi. Trẻ em ở các hộ gia đình nghèo và cận nghèo, khu
vực nông thôn có nguy cơ TNTT cao gấp 2 lần so với khu vực khác.
- Tại Quảng trị theo số liệu thống kế: Trong năm 2006 trên địa bàn tỉnh có, 88
ngƣời tử vong do tai nạn đuối nƣớc, 68 ngƣời tử vong do tai nạn giao thông. Bên
cạnh đó, 92% diện tích đất ở Quảng Trị còn ô nhiễm bom mìn hoặc nghi ngờ ô
nhiễm bom mìn, năm 2007, 28 ngƣời chết và bị thƣơng do bom mìn tại Quảng Trị
. (nguồn trích dẫn:Báo cáo tình hình TNTT Tỉnh Quảng Trị năm 2006 – Sở Y Tế
Quảng Trị)

Việt Nam, TNTT ngày càng gia tăng và diễn biến phức tạp. Theo báo cáo của Cục
môi trƣờng bồ Ytế: năm 2011 tại 55 tỉnh thành có gần 1.250.000 trƣờng hợp mắc
tai nạn thƣơng tích, tăng trên 7,37% so với năm 2010. Trong đó, TNTT do tai nạn
giao thông chiếm tỷ lệ lớn nhất với 40,06%, tiếp theo là ngã, tai nạn lao động và
bạo lực, đuối nƣớc…Độ tuổi mắc TNTT ở trẻ em ngày càng tăng, đang là một
trong các môi nguy cơ hàng đầu gây tử vong và chấn thƣơng ở trẻ em Việt
Nam nói chung và Quảng Trị nói riêng. Tai Nạn Thƣơng Tích đang gây nên
tình trạng tử vong thƣơng tật vĩnh viễn hoặc phải nằm viện dài ngày ở trẻ
em. Nhƣng chi phí cho y tế, hay chăm sóc cho những nạn nhân mang
thƣơng tật đang cản trở quá trình phát triển kinh tế của các gia đình. Bên
cạnh đó trẻ em là lực lƣợng đang trong giai đoạn phát triển mạnh mẽ về tâm
sinh lý và thể lực, là nguồn nhân lực cho đất nƣớc trong tƣơng lai. Vì thế TNTT
sẽ gây nên những hậu quả nghiêm trọng đối với gia đình và xã hội.
- Hải Lăng là một huyện nghèo, 96,4% diện tích đất bị ô nhiễm bom mìn, vật nỗ,
có trục đƣờng sắt và đƣờng bộ cắt ngang địa bàn huyện, hệ thống song ngòi dày
đặc, các trục đƣờng liên thôn, liên xã chƣa đƣợc nâng cấp, ngƣời dân chủ yếu là
làm nông.. chính vì thế nguy cơ gây tai nạn thƣơng tích đang ẩn chứa nhiều mối
nguy hiểm đối với trẻ em huyện Hải Lăng. Vì vậy việc nâng cao kiến thức, thái
độ, hành vi của ngƣời chăm sóc trẻ về tai nạn thƣơng tích là một việc làm thiết


14

thực, cấp bách để hạn chế tỷ lệ mắc/ tử vong của trẻ do tai nạn thƣơng tích gây
nên do sự bất cẩn của ngƣời chăm sóc.


15

CHƢƠNG II

dụng cụ đựng nƣớc cần có nắp đậy an toàn hoặc ao, hồ, sông suối cần có biển cảnh
báo nguy hiểm thì lại có tỷ lệ thấp đối tƣợng biết đƣợc điều này.
Kết quả phân tích cho thấy các đối tƣợng điều tra mong muốn đƣợc tiếp nhận thông tin
liên quan tới tai nạn thƣơng tích trẻ em từ nhiều nguồn khác nhau bao gồm truyền


16

hình, loa đài phát thanh của địa phƣơng, các hội/ tổ chức tại địa phƣơng, qua các buổi
truyền thông trực tiếp tại thôn/ xóm và qua các tranh ảnh, áp phích, tờ rơi. Trong
những nguồn đó, truyền thông trực tiếp tại thôn/ xóm đƣợc các đối tƣợng mong muốn
nhất. Đây là một gợi ý tốt cho các hoạt động can thiệp về truyền thông trong thời gian
tới.
Từ những phân tích trên, nhóm nghiên cứu đƣa ra một số kiến nghị nhằm giảm tỷ lệ tai
nạn thƣơng tích của trẻ em tại cộng đồng cũng nhƣ nâng cao kiến thức về phòng chống
tai nạn thƣơng tích trẻ em cho những ngƣời chăm sóc trẻ, đặc biệt là bố mẹ trẻ và trẻ.
Nhóm kiến nghị bao gồm:
- Nâng cao sự tham gia của các ban ngành liên quan tại địa phƣơng trong phòng
chống tai nạn thƣơng tích trẻ em
- Nâng cao nhận thức về nguy cơ dẫn tới tai nạn thƣơng tích trẻ em cho ngƣời
chăm sóc trẻ, giáo viên và trẻ em tại địa huyện Hải Lăng.
- Giảm thiểu các nguy cơ dẫn tới tai nạn thƣơng tích trẻ em tại gia đình, nhà
trƣờng và cộng đồng
- Vận động chỉnh sửa/ thay đổi chính sách của địa phƣơng liên quan tới phòng
chống tai nạn thƣơng tích trẻ em.
- Các kênh truyền thông mong muốn của ngƣời dân để nhận thông tin về phòng
tránh tai nạn thƣơng tích tại cộng đồng.
GIỚI THIỆU VÀ THÔNG TIN CHUNG:
Thông tin chung về địa bàn điều tra
Hải Lăng là một huyện nằm ở phía Nam của tỉnh Quảng Trị. Hiện nay Hải Lăng là một

TNTT trẻ em, bao gồm tai nạn giao thông, đuối nƣớc, bỏng, ngộ độc, ngã, điện
giật, động vật cắn/húc tại 19 xã, 01 thị trấn của huyện Hải Lăng.
Khảo sát kiến thức – thái độ - thực hành phòng chống tai nạn thƣơng tích của
ngƣời chăm sóc trẻ trong các xã của huyện Hải Lăng.
Khảo sát kiến thức – thực hành sơ cứu và chăm sóc chấn thƣơng tại cộng đồng.
Mô tả mối liên quan giữa các yếu tố ảnh hƣởng đến hành vi phòng ngừa tai nạn
thƣơng tích trẻ em của ngƣời chăm sóc trẻ
Khuyến nghị các giải pháp cải thiện kiến thức – thái độ - thực hành phòng ngừa tai
nạn thƣơng tích trẻ em của ngƣời dân cộng đồng

ĐỐI TƢỢNG VÀ PHƢƠNG PHÁP ĐIỀU TRA:
Địa bàn điều tra
Điều tra đƣợc tiến hành trên 19 xã, 1 thị trấn của huyện Hải Lăng, tỉnh Quảng Trị:
Đối tượng điều tra
Đối tƣợng của cuộc điều tra là các bà mẹ, ngƣời chăm sóc trẻ có con dƣới 16 tuổi tại
địa bàn 19 xã, 01 thị trấn trong địa bàn dự án tại huyện Hải Lăng, Quảng Trị
Phương pháp điều tra
Thiết kế điều tra
Cuộc điều tra đã áp dụng phƣơng pháp định lƣợng sử dụng bộ câu hỏi có sẵn để phỏng
vấn bà mẹ và ngƣời chăm sóc trẻ. Bộ câu hỏi bao gồm 6 phần: 1) Thông tin chung của
ngƣời trả lời phỏng vấn; 2) Quan sát hộ gia đình – Bảng kiểm ngôi nhà an toàn cho trẻ;
3) Các loại tai nạn thƣơng tích đối với con của ngƣời phỏng vấn; 4) Kiến thức, thái
độn về phòng tránh tai nạn thƣơng tích trẻ em; 5) Kiến thức về thực hành sơ cứu ban
đầu một số tai nạn thƣơng tích chính; 6) Kênh tiếp cận thông tin mong muốn.
Cỡ mẫu và phƣơng pháp chọn mẫu
Đối tƣợng nghiên cứu là hộ gia đình có con dƣới 16 tuổi tại địa bàn 19 xã và 01 thị
trấn, huyện Hải Lăng, tỉnh Quảng Trị
Cỡ mẫu đƣợc tính theo phƣơng pháp tính cỡ mẫu cho một cuộc điều tra cắt ngang,
theo công thức:


18

Nhóm nghiên cứu sử dụng phƣơng pháp xác suất tỷ lệ với quy mô dân số (Probability
Proportion to Size) để tiến hành chọn ngẫu nhiên đơn tham gia phỏng vấn tại mỗi xã.
- Với cách tính trên, cỡ mẫu dự tính sẽ là 600.
Tại 20 xã có tổng cộng là 98 thôn. Nhóm nghiên cứu lấy đơn vị mẫu cơ bản (PSU) là
thôn nhƣ vậy mỗi thôn sẽ là 1 PSU. Số lƣợng ngƣời đƣợc phỏng vấn tại mỗi PSU sẽ
bằng tổng số ngƣời dự kiến chia cho tổng số PSU. Mỗi PSU sẽ lựa chọn 6.1 ngƣời và
nhóm quyết định là lấy 7 ngƣời/ PSU để dự phòng. Cuối cùng, tổng số ngƣời đƣợc
mời phỏng vấn dự kiến tăng lên là 686 ngƣời.
Cách tính cở mẩu : lập danh sách tất cả các hộ gia đình có con dƣới 16 tuổi trong toàn
huyện và chia đều cho 686 , chọn khoảng cách K
Bảng 1. Cỡ mẫu phỏng vấn của từng xã
STT

Xã

Số lƣợng mẫu Thực tế
mong muốn
thập đƣợc

1
2
3
4
5
6
7
8
9

Hải Vĩnh
Hải Xuân
Thị trấn
Tổng cộng

28
42
77
35
28
14
42
14
21
21
56
28
21
35
42
14
49
42
35
42
686

26
42
77

0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
-2

Thu thập số liệu
Các điều tra viên đƣợc tập huấn 2 ngày 27/06/2013 đến 28/06/2013 trƣớc khi tiến hành
điều tra thực tế tại địa bàn. Nội dung cuộc tập huấn bao gồm: 1) Giới thiệu chung về
cuộc nghiên cứu; 2) Các kỹ năng cần thiết khi tiến hành thu thập số liệu sử dụng bảng
hỏi; 3) Khía cạnh đạo đức trong nghiên cứu; 4) Giới thiệu về bộ câu hỏi; 5) Thực hành
bộ câu hỏi tại cộng đồng; 6) Quy trình thu thập số liệu tại thực địa


19

Nhóm điều tra bao gồm 25 điều tra viên chia làm 5 nhóm và các giám sát viên là thành
viên nhóm nghiên cứu là nhân viên phòng y tế huyện Hải Lăng, Trung Tâm Y Tế,
Chƣơng trình phát triển vùng Huyện Hải Lăng, tỉnh Quảng Trị, chịu trách nhiệm
chung cho cả nhóm nghiên cứu là chủ nhiệm đề tài, thƣ ký đề tài. Tại mỗi nhóm điều
tra, có một nhóm trƣởng và 1 giám sát viên chịu trách nhiệm giám sát chất lƣợng phiếu
thu thập đƣợc của các thành viên trong nhóm. Giám sát viên của mỗi nhóm đọc hết
100% số phiếu của các thành viên của mình sau mỗi buổi thu thập tại thôn để kiểm tra
số lƣợng và chất lƣợng các phiếu thu thập đƣợc sau đó tổng hợp lại báo cáo cho chủ

Thông tin về nhân khẩu học
Cuộc điều tra đƣợc tiến hành tại 98 thôn của 19 xã, 01 thị trấn: Hải Dƣơng, Hải Xuân,
Hải Trƣờng, Hải Thiện, Hải Hòa, Hải Quy, Hải Thành, Hải Lâm, Hải Vĩnh, Hải Tân,
Hải Thƣợng, Hải Phú, Hải Ba, Hải An, Hải Khê, Hải Quế, Hải Chánh, Hải Sơn, Hải
Thọ và Thị trấn Hải Lăng; huyện Hải Lăng, tỉnh Quảng Trị. Tổng cộng có 684 ngƣời
chăm sóc trẻ tại hộ gia đình đƣợc phỏng vấn với bộ câu hỏi có sẵn. Kết quả phân tích
cho thấy toàn bộ đối tƣợng trên là ngƣời dân tộc Kinh, và ngôn ngữ sử dụng chính
trong giao tiếp hàng ngày là tiếng Kinh.
A2 Dan toc (100% dân tộc kinh)
Frequency Percent
Valid 1
684
(Kinh)

100.0

Valid
Percent

Cumulative
Percent

100.0

100.0

Về tình trạng hôn nhân
Hầu hết đối tƣợng tham gia tại thời điểm điều tra đã kết hôn và hiện đang sống cùng
với vợ/ chồng chiếm 92.5%. Có 0.7 % đối tƣợng sống độc thân. Tỷ lệ ly dị và ly thân
chiếm tỷ lệ rất nhỏ trong tổng số đối tƣợng trả lời chiểm một tỷ lệ tƣơng đƣơng là


.4

93.7

4 (Ly thân)

1

.1

.1

93.9

5 (Góa)

42

6.1

6.1

100.0

Total

684

100.0


108

15.8

15.8

15.8

2 con

215

31.4

31.4

47.2

>= 3con 361

52.8

52.8

100.0

Total

100.0


.948

Minimum

1

Maximum

6

Ngƣời chăm sóc trẻ chính trong gia đình
Kết quả nghiên cứu cho thấy, bố mẹ là ngƣời chăm sóc trẻ chính và chiếm tỷ lệ cao
nhất trong số những ngƣời chăm sóc cho trẻ với tỷ lệ 95%, sau đó là ông bà chiếm
4.7%. Anh/ chị và ngƣời khác đóng vai trò rất nhỏ trong việc chăm sóc trẻ trong gia
đình.
Bảng tỉ lệ % ngƣời chăm sóc trẻ chính trong gia đình
Frequency Percent

Valid
Percent

Cumulative
Percent

650

95.0

95.0


100.0

Valid 1 (Bố/mẹ)


22

Bảng tỉ lệ % ngƣời chăm sóc trẻ chính trong gia đình
Frequency Percent

Valid
Percent

Cumulative
Percent

650

95.0

95.0

95.0

2 (Ông/bà)

32

4.7


100.0

Valid 1 (Bố/mẹ)

Trình độ học vấn cao nhất
Hầu hết đối tƣợng trả lời phỏng vấn có trình độ học vấn cao nhất từ trung học cơ sở
(cấp 2) trở xuống. Có rất ít số lƣợng đối tƣợng hoàn thành cao đẳng hoặc đại học.
Trong số đó, tỷ lệ đối tƣợng hoàn thành trung học cơ sở chiếm tỷ lệ cao là 43.6%,
hoàn thành tiểu học là 25.3%, chƣa học hết tiểu học là 7.5% và tỷ lệ không đi học
chiếm 1.2%. Trong khi đó tỷ lệ hoàn thành từ trung học phổ thông đến đại học cũng
còn thấp. Cụ thể, trung học phổ thông là 13.2%, hoàn thành cao đẳng và trung cấp
nghề là 1.9% và đại học chỉ chiếm có 3.4%. Biểu đồ 1 dƣới đây mô tả cụ thể trình độ
học vấn của đối tƣợng điều tra.
Biểu đồ 1. Trình độ học vấn của đối tƣợng điều tra
Frequenc
Valid
y
Percent Percent

Cumulative
Percent

8

1.2

1.2

1.2


5 (TH phổ thông)

90

13.2

13.2

90.6

6 (Trung cấp/đào tạo
28
nghề)

4.1

4.1

94.7

7 (Cao đẳng)

13

1.9

1.9

96.6

số lƣợng nhỏ chỉ có 3.1%. Đối tƣợng làm nông nghiệp chiếm lớn nên hầu hết đối
tƣợng làm việc ngay tại địa bàn thôn/ xóm của mình chiểm 51.8%.
Bảng phân bố nghề nghiệp hiện tại của ngƣời chăm sóc trẻ
Frequency Percent

Valid
Percent

Cumulative
Percent

10

1.5

1.5

1.5

3 (Làm công ăn lƣơng)

66

9.6

9.6

11.1

4 (Phi Nông nghiệp)

40
lƣơng)

5.8

5.8

92.8

96 (Khác: thợ may, sửa
49
xe…)

7.2

7.2

100.0

Total

100.0

100.0

Valid 2 (Ko làm gì)

684

Thu nhập trong vòng 12 tháng qua

quanh ao cá và những hỗ nƣớc, hố vôi trong khu vực nhà; 3) Tay vịn cầu thang, cầu
vào nhà có chấn song chắc chắn, an toàn; 4) Có cửa chặn ở đầu hoặc cuối cầu thang đủ
cao; 5) Chấn song ở ban công và cửa sổ chắc chắn và an toàn; 6) Có bậc thềm phụ cho
trẻ bƣớc xuống an toàn.
Bảng 4. Tiêu chí về phòng chống ngã cho trẻ
Tiêu chí

K
áp Đạt
dụng
97
Có cửa/ ban công/ hàng rào chắc chắn nếu nhà ở 476
gần đường/ đường ray xe lửa
33
Có hàng rào quanh ao cá và những hỗ nước, hố vôi 581
trong khu vực nhà
49
Tay vịn cầu thang, cầu vào nhà có chấn song chắc 601
chắn, an toàn
592
53
Có cửa chặn ở đầu hoặc cuối cầu thang đủ cao
300
Chấn song ở ban công và cửa sổ chắc chắn và an 311
toàn
195
294
Có bậc thềm phụ cho trẻ bước xuống an toàn

K đạt

thấy các hộ có nhận thức khá cao về nguy cơ dẫn tới bỏng từ những vật dụng dễ cháy.
Tuy nhiên, những nguy cơ gây bỏng khác từ bếp nấu ăn lại có vẻ ít đƣợc quan tâm
hơn. Trong tổng số 515 hộ áp dụng thì chỉ có 275 hộ đạt tiêu chí có rào chắn xung
quanh bếp nếu bếp ở trên sàn nhà và nếu có nhà bếp thì phải có bậc cao hoặc cửa ngăn
(53.3%). Cũng có tỷ lệ khá cao các hộ ý thức về việc có hộp đựng phích nƣớc nóng và
để ở nơi trẻ không với tới đƣợc chiếm 70.6%.
4. Nguy cơ dẫn tới đuối nước
Tiêu chí cho phòng chống đuối nƣớc ở gia đình là giếng và các dụng cụ đựng nƣớc có
nắp đậy an toàn. Trong tổng số 499 hộ áp dụng thì có 365 hộ đáp ứng tiêu chí này
tƣơng đƣơng 73.1%. Điều này cho thấy việc nhận thức về nguy cơ dẫn đến đuối nƣớc
từ những dụng cụ chứa nƣớc tại gia đình trong số các hộ gia đình quan sát chƣa cao.
5. Nguy cơ dẫn tới điện giật
Kết quả quan sát các hộ gia đình cho thấy các hộ có ý thức cao trong việc phòng chống
điện giật cũng nhƣ nguy cơ bị điện giật từ những vật dụng điện trong gia đình. Có tới
624 hộ trên tổng số 672 hộ quan sát đạt yêu cầu về các ổ điện, phích cắm an toàn, dây
điện không hở và đƣợc đặt ở nơi trẻ không với tới đƣợc.
6. Nguy cơ dẫn tới hóc/ sặc:
Liên quan tới nguy cơ dẫn tới hóc/ sặc từ những đồ chơi nhỏ hoặc những vật nhỏ dễ
nuốt ở chỗ trẻ chơi, kết quả quan sát hộ cho thấy có tới 475 hộ đạt yêu cầu trên tổng số
599 hộ áp dụng. Điều này cho thấy, các hộ có ý thức khá tốt trong việc phòng chống
hóc/ sặc cho trẻ tại gia đình.
7. Nguy cơ dẫn tới ngộ độc:
Nguy cơ dẫn tới ngộ độc từ thuốc sâu, thuốc trừ sâu, thuốc diệt chuột và các chất độ
khác dẫn tới ngộ độc cho trẻ cũng đƣợc các hộ gia đình ý thức khá cao. Trong tổng số
741 hộ áp dụng thì có tới 525 hộ đạt yêu cầu khi để bình thuốc sâu, các hóa chất độc
hại ở nơi an toàn trẻ không với tới đƣợc hoặc không tiếp xúc đƣợc.
8. Nguy cơ dẫn tới súc vật cắn:
Kết quả phân tích cho thấy, nguy cơ bị chó, mèo cắn khá cao trong các hộ đƣợc quan
sát. Trong tổng số 469 hộ áp dụng thì chỉ có 203 hộ đạt tiêu chí vật nuôi trong nhà phải
xích ở chỗ riêng, trẻ không đến gần đƣợc và phải có rọ mõm. Điều này cho thấy các hộ