Phần 1. Thực trạng đề tài
Từ nhiều năm nay, phong trào xây dựng trường học xanh - sạch - đẹp - an
toàn luôn được nhà trường quan tâm bởi việc làm ấy có ý nghĩa thiết thực trong công
tác giáo dục học sinh ý thức xây dựng và bảo vệ môi trường, hình thành kỹ năng sống
cho các em. Bên cạnh đó, việc đẩy mạnh giáo dục ý thức xây dựng trường học xanh sạch - đẹp - an toàn vừa có ý nghĩa phát triển cơ sở vật chất, tôn tạo cảnh quan ngôi
trường, vừa góp phần nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện học sinh. Tuy nhiên, việc
thực hiện phong trào ấy của trường vẫn còn một số nội dung cần bổ sung, khắc phục
bởi khuôn viên nhà trường còn thiếu bóng mát của cây xanh, thiếu cây cảnh, việc trang
trí phòng học chưa đạt yêu cầu thẩm mĩ, vệ sinh trường lớp chưa được duy trì thường
xuyên, các em còn vứt rác bừa bãi, còn hiện tượng học sinh đánh nhau, chơi trò chơi
không an toàn,… Trước thực trạng trên, với chức năng của một Hiệu trưởng, trong
năm học 2017 - 2018 này, tôi quyết định chọn vấn đề: “Một vài kinh nghiệm Hiệu
trưởng tiểu học quản lý công tác xây dựng trường học xanh - sạch - đẹp - an
toàn” làm đề tài nghiên cứu nhằm hình thành cho học sinh ý thức và thói quen bảo vệ
môi trường, góp phần xây dựng nếp sống văn minh trong trường học.
Phần 2: Nội dung cần giải quyết
Khi nắm bắt thực trạng, tôi đã tiến hành tìm hiểu nguyên nhân, suy nghĩ giải
pháp để thực hiện có hiệu quả việc xây dựng trường học xanh - sạch - đẹp - an toàn
gắn với tình hình thực tế của đơn vị. Trong đề tài này, tôi tập trung vào các nội dung
sau:
- Thành lập Ban chỉ đạo, phân công nhiệm vụ cụ thể của từng thành viên.
- Tăng cường các hoạt động tuyên truyền và chỉ đạo các hoạt động nhằm nâng
cao hiệu quả phong trào xây dựng trường học xanh - sạch - đẹp - an toàn.
- Cung cấp cho trẻ các kiến thức về bảo vệ môi trường, giáo dục lòng yêu thiên
nhiên. Giúp các em có kỹ năng chăm sóc sức khỏe.
1
- Hình thành cho học sinh những thói quen hành vi, thái độ ứng xử đúng đắn,
thân thiện với môi trường xung quanh.
- Tăng cường công tác phối kết hợp trong quản lý; tham mưu với lãnh đạo địa
phương quy hoạch tổng thể và chi tiết về xây dựng và bố trí phòng học, phòng làm
việc; chọn và bố trí cây trồng phù hợp với môi trường và khuôn viên trường học.
- Ban giám hiệu chỉ đạo việc giữ vệ sinh chung để trường, lớp luôn sạch sẽ, các
phòng làm việc, phòng học luôn được sắp xếp gọn gàng, khoa học.
- Chỉ đạo việc thực hiện lồng ghép giáo dục môi trường ở một số tiết học chính
khóa và các hoạt động ngoại khóa.
- Phát động phong trào thi đua trong toàn trường về xây dựng trường học xanh sạch - đẹp - an toàn.
* Đối với các đoàn thể và giáo viên:
- Chi bộ nhà trường, Ban chấp hành công đoàn, Đoàn thanh niên cùng với Ban
giám hiệu tuyên truyền, vận động đội ngũ thực hiện tốt kế hoạch đã đề ra và duy trì có
hiệu quả phong trào xây dựng trường học xanh - sạch - đẹp - an toàn.
- Giáo viên tập trung nghiên cứu các văn bản chỉ đạo của ngành, của nhà trường
về xây dựng trường học xanh - sạch - đẹp - an toàn; tổ chức triển khai cho học sinh
nắm và thực hiện, có sự giúp đỡ kịp thời đối với những em chưa thực hiện tốt; thực
hiện việc lồng ghép giáo dục môi trường ở một số tiết học có liên quan.
* Đối với các ban ngành đoàn thể địa phương và phụ huynh học sinh:
Ban giám hiệu yêu cầu sự phối hợp chặt chẽ giữa các ban ngành với nhà trường
và phụ huynh học sinh trong việc giáo dục các em ý thức xây dựng, bảo vệ môi trường,
phòng tránh tai nạn thương tích.
* Đối với học sinh:
Tôi khuyến khích các em:
3
- Tham gia tốt các hoạt động vì môi trường xanh, sạch, đẹp, biết giữ an toàn
cho bản thân và những người xung quanh. Nhắc nhở và báo ngay với giáo viên chủ
nhiệm hoặc Tổng phụ trách khi phát hiện bạn vi phạm, biết nhìn nhận những sai phạm
của mình để khắc phục.
- Các em phải tìm hiểu, ghi nhớ và khắc sâu kiến thức qua các tiết học chính
Trường học không thể thiếu cây xanh, cây bóng mát và các loại hoa kiểng. Cây
trồng mang lại không khí mát mẻ, trong lành và tô điểm cho ngôi trường thêm sắc màu
thiên nhiên. Nhằm mục tiêu “Xanh hóa trường học”, tôi đã chỉ đạo việc trồng cây ở
trường như sau:
a.1. Trồng cây tạo bóng mát, cây cảnh:
- Cây tạo bóng mát: Trẻ em lứa tuổi tiểu học hay nghịch ngợm, leo trèo nên
trường không trồng các loại cây ăn quả, cây có gai, cây có thân cành dễ gãy và không
trồng cây có hoa quả hấp dẫn ruồi nhặng, sâu bọ. Trên sân trường, tôi bố trí trồng: cây
phượng vĩ, cây bằng lăng, cây điệp vàng, cây xà cừ, cây muồng hoàng yến, cây lộc
vừng,… Các loại cây được trồng thành hàng trông rất đẹp mắt, đã tạo được bóng mát
trong sân trường cho các em vui chơi.
- Cây cảnh: được trồng trong các chậu hoa, bồn hoa và bố trí dọc theo hai bên
lối đi nội bộ, bồn hoa ven tường trước các phòng làm việc, phòng học gồm các loại
cây: cây cau cảnh, cây cọ ta, cây trạng nguyên, hoa kèn đỏ… Đặc biệt trồng cây lưỡi
hổ, cây lan ý, cây dây nhện, cây lưỡi mèo không những thanh lọc không khí mà còn
hút nhanh chất độc trong môi trường.
a.2. Vườn thuốc nam:
Vườn thuốc nam của trường được nhân viên y tế cùng với đoàn viên trồng nhiều
loại cây: đinh lăng, nghệ, dừa cạn, lá lốt, ngãi cứu, sả, rau tần dày lá… góp phần tạo
cảnh quan cho ngôi trường. Giáo viên tuyên truyền cho học sinh biết vai trò thiết thực
của cây thuốc nam trong việc sơ cứu, chữa trị một số bệnh thông thường. Qua đó,
5
khuyến khích mọi người trồng và sử dụng cây thuốc nam tại gia đình, việc làm đó tuy
đơn giản nhưng hữu ích.
* Tóm lại: Với phong trào “Xanh hóa trường học” nhà trường đã tìm những loại
cây phù hợp với khí hậu, thổ nhưỡng địa phương, ít tốn thời gian chăm sóc, dễ trồng và
đã thay đổi nhiều loại cây mới. Nhờ sự chung tay góp sức của tất cả các thành viên mà
hoa tạo cho các em cảm giác dễ chịu và vẽ trang trí lên tường những hình ảnh thân
thiện vừa đạt yêu cầu thẩm mỹ, thoáng mát, vừa có tác dụng giáo dục học sinh, giúp
các em có ý thức hơn trong việc giữ gìn vệ sinh môi trường. Nhà vệ sinh luôn đảm bảo
yêu cầu sạch sẽ.
* Tóm lại: Việc giữ gìn vệ sinh chung luôn được nhà trường thực hiện tốt với
những việc làm thường xuyên và định kì đã tạo được một môi trường học tập, sinh
hoạt thoáng mát, sạch sẽ, hợp vệ sinh.
c. Trường học đẹp:
Cây xanh, cây cảnh đa dạng về chủng loại được giáo viên, học sinh trồng theo
quy hoạch, có trật tự, khoa học, có bảng ghi tên cây trồng và được chăm sóc thường
xuyên. Cây cảnh được nhân viên bảo vệ cắt tỉa tạo hình phù hợp trông rất đẹp mắt,
những khoảng đất trống sân trường giờ đây là thảm cỏ xanh.
Sân trường được vệ sinh sạch sẽ hàng ngày cùng với những hình ảnh thân thiện
được giáo viên Mĩ thuật cùng với học sinh có năng khiếu vẽ trang trí lên tường các
phòng học làm cho cảnh quang của trường thêm đẹp.
Việc làm đẹp ngôi trường luôn gắn liền với việc làm đẹp của mỗi thành viên đó
là: đẹp trong cách trang phục (trang phục phải phù hợp với môi trường trường học),
đẹp trong từng lời nói, cử chỉ, hành động. Bởi thế, tôi luôn coi trọng việc tu dưỡng
phẩm chất đạo đức, lối sống nhà giáo và rèn luyện phẩm chất, nhân cách cho học sinh,
đẩy mạnh xây dựng môi trường văn hóa trong trường học thông qua việc thiết lập quy
tắc giao tiếp ứng xử để mỗi cá nhân lấy đó làm mục tiêu phấn đấu.
d. Trường học an toàn:
7
Tôi thiết nghĩ: Trường học an toàn trước tiên đó là ngôi trường không có bạo lực
học đường. Bởi thế, tôi luôn nhắc nhở giáo viên thực hiện nghiêm túc việc không xúc
phạm thân thể, nhân phẩm học sinh. Ban giám hiệu kết hợp với công đoàn thường
xuyên vận động giáo viên chấp hành tốt quy định của nhà trường, mỗi giáo viên viết
e. Lớp em gọn gàng, sạch đẹp:
Nhà trường phát động các lớp trồng cây xanh, cây cảnh trang trí lớp học nhằm
rèn luyện cho học sinh có thói quen quan tâm đến môi trường thiên nhiên để các em có
thể cảm nhận rằng có thêm chậu cây lớp học như có thêm bạn. Phía trước các lớp học,
giáo viên cùng với học sinh trồng cây cảnh, trên vách tường có dây trầu bà, phía ngoài
hành lang của lớp treo một số chậu nhỏ trồng dây nhện, hoa lan… Các loại cây trồng
được các em chăm sóc hàng ngày. Lớp học chan hòa cùng sắc màu thiên nhiên sẽ làm
giảm đi sự căng thẳng, mệt mỏi trong học tập của học sinh.
Tôi yêu cầu các lớp làm vệ sinh lớp học sạch sẽ hàng ngày trước giờ học, sắp
xếp bàn ghế thẳng lối, thẳng hàng. Góc y tế, góc thư viện, đồ dùng học tập phải được
sắp xếp ngăn nắp, gọn gàng. Tôi phân công tổ giáo dục sức khỏe, Tổng phụ trách kiểm
tra việc thực hiện của các lớp. Ngoài ra, tôi khuyến khích giáo viên hướng dẫn các em
trang trí những hình ảnh thân thiện với lứa tuổi, phù hợp với chức năng của mỗi phòng
học và mang tính giáo dục cao.
* Tóm lại: Phong trào lớp em sạch, đẹp đã rèn luyện tinh thần tập thể cho học
sinh. Các em cùng nhau xây dựng lớp học gọn gàng, sạch đẹp như chính ngôi nhà của
mình.
f. Tổ chức lao động thường xuyên, định kì:
Ngay từ đầu năm học, nhà trường xây dựng kế hoạch lao động thường xuyên,
phân công khu vực vệ sinh hàng ngày cho các lớp. Ngoài ra, mỗi tháng ít nhất một lần,
các lớp tổng vệ sinh phòng học, tất cả học sinh tham gia tổng vệ sinh toàn trường, nhặt
cỏ bồn hoa.
9
Các phòng hành chính, phòng chức năng được vệ sinh sạch sẽ hàng ngày, tủ,
bàn, ghế được sắp xếp hợp lí. Các phòng được trang trí bằng những chậu hoa nhỏ, cây
kiểng tạo môi trường thoải mái cho giáo viên, học sinh học tập và làm việc.
* Tóm lại: Tổ chức lao động thường xuyên, định kỳ, kiểm tra, đôn đốc đảm bảo
Được sự chỉ đạo của Ban giám hiệu, giáo viên chủ nhiệm đã chủ động phối hợp
với phụ huynh trong việc giáo dục học sinh về ý thức bảo vệ môi trường, chấp hành
nội qui trường học để đảm bảo an toàn trong vui chơi, chấp hành nghiêm luật An toàn
giao thông.
Phần 4: Kết quả
Trong những năm qua, nhà trường triển khai việc thực hiện phong trào thi đua:
“Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực” với những bước đi thích hợp bằng
những việc làm cụ thể có tính sáng tạo, phù hợp với điều kiện của trường, địa phương.
Trong đó, nội dung xây dựng trường học xanh - sạch - đẹp - an toàn được sự hưởng
ứng nhiệt tình của toàn thể cán bộ giáo viên, nhân viên và học sinh của trường cùng
với sự quan tâm giúp đỡ của lãnh đạo các cấp, chính quyền địa phương, phụ huynh học
sinh. Giờ đây, mỗi ngày đến trường, chúng tôi đều cảm nhận được không gian trong
lành, mát mẻ. Ngôi trường khang trang, sạch, đẹp và thân thiện đã góp phần tạo môi
trường học tập, vui chơi thoải mái cho học sinh.
Đội ngũ giáo viên nắm bắt khá đầy đủ nội dung bảo vệ môi trường, vận dụng các
phương pháp giảng dạy và giáo dục thích hợp để hình thành cho học sinh ý thức, hành
động bảo vệ môi trường, giữ gìn trường, lớp xanh - sạch - đẹp.
Thông qua các biện pháp giáo dục, học sinh biết chăm sóc, giữ gìn sức khỏe cho
bản thân, biết giữ vệ sinh cá nhân, vệ sinh lớp học, vệ sinh sân trường, đi vệ sinh đúng
cách... Các em đã có thói quen tốt: bỏ rác đúng nơi qui định, đi vệ sinh đúng qui định,
tham gia giao thông đúng luật, vui chơi đúng cách nên không xảy ra tai nạn thương
tích. Các em không gây gổ, đánh nhau biết cách cư xử với nhau bằng tình thương.
Trong trường không xảy ra tình trạng bạo lực học đường.
11
Với phong trào trên đã hình thành cho học sinh ý thức và thói quen hành động
đúng đối với việc bảo vệ môi trường nói chung và công tác xây dựng trường học xanh
- sạch - đẹp - an toàn toàn nói riêng. Mỗi em đã trở thành một tuyên truyền viên để
vận động mọi người xung quanh cùng chung tay bảo vệ môi trường.
trường, lớp khang trang, thoáng mát, vừa có tác dụng giáo dục học sinh ý thức về giữ
gìn vệ sinh và làm đẹp môi trường. Phong trào “Trường em không có tai nạn thương
tích” đã nhắc nhở mọi người không để xảy ra tình trạng bạo lực học đường, các em
không gây gổ, đánh nhau, luôn chấp hành nghiêm Luật giao thông, thực hiện tốt khu
vực cổng trường an toàn đã giảm thiểu tai nạn xảy ra trong trường.
- Tổ chức lao động thường xuyên, định kì đã tạo cho mọi người thói quen yêu lao
động và ý thức giữ gìn ngôi trường luôn sạch, đẹp, thoáng mát.
- Giáo dục môi trường cho học sinh thông qua các tiết học nội khóa, hoạt
động ngoại khóa nhằm cung cấp cho học sinh những kiến thức cơ bản về môi trường,
rèn luyện cho các em ý thức giữ gìn, bảo vệ môi trường và các kỹ năng gìn giữ, làm
đẹp môi trường.
Nhà trường phối hợp với phụ huynh để mọi người cùng chung tay góp sức xây
dựng trường học xanh - sạch - đẹp - an toàn. Mỗi giáo viên và các bậc phụ huynh
phải thực sự là một tấm gương sáng cho các em noi theo. Đây là vấn đề hết sức quan
trọng trong công tác giáo dục.
- Ban chỉ đạo phải thường xuyên quan tâm, kiểm tra, giám sát việc thực hiện các
nội dung về giáo dục môi trường, về xây dựng trường học xanh - sạch - đẹp - an toàn,
xem đó là một hoạt động chuyên môn của nhà trường.
* Tóm lại: Mỗi chúng ta ai cũng mong muốn được sinh hoạt, học tập và làm việc
trong một ngôi trường xanh - sạch - đẹp - an toàn. Việc tạo ra một môi trường học tập
sinh hoạt và vui chơi đầy thú vị, hấp dẫn làm cho chúng ta càng thêm yêu trường, yêu
lớp. Chính ngôi trường ấy đã để lại dấu ấn tốt đẹp trong lòng mỗi người. Phong trào
13
xây dựng trường học xanh - sạch - đẹp - an toàn có ý nghĩa rất thiết thực trong việc
giáo dục mọi người về ý thức, thói thói quen giữ gìn bảo vệ môi trường nói chung, môi
trường trường học nói riêng, giúp trẻ có kỹ năng sống tốt và góp phần giáo dục các em
trở thành một học sinh toàn diện.
2. Phạm vi, đối tượng áp dụng đề tài: