BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC VINH

LÊ THỊ YẾN TÂM

MỘT SỐ GIẢI PHÁP QUẢN LÝ
CÔNG TÁC XÂY DỰNG VĂN HÓA NHÀ TRƯỜNG
Ở TRƯỜNG ĐẠI HỌC SÀI GÒN

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

NGHỆ AN - 2013


BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC VINH

LÊ THỊ YẾN TÂM

MỘT SỐ GIẢI PHÁP QUẢN LÝ
CÔNG TÁC XÂY DỰNG VĂN HÓA NHÀ TRƯỜNG
Ở TRƯỜNG ĐẠI HỌC SÀI GÒN

Chuyên ngành: Quản lý giáo dục
Mã số: 60.14.05

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

Người hướng dẫn khoa học:

PGS. TS. NGUYỄN VIẾT NGOẠN

3. KHÁCH THỂ NGHIÊN CỨU VÀ ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU 14
4. GIẢ THUYẾT KHOA HỌC 15
5. NHIỆM VỤ NGHIÊN CỨU 15
6. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 15
7. ĐÓNG GÓP CỦA ĐỀ TÀI 16
8. CẤU TRÚC CỦA LUẬN VĂN 16
16
Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA VẤN ĐỀ QUẢN LÝ CÔNG TÁC
XÂY DỰNG VĂN HÓA NHÀ TRƯỜNG Ở TRƯỜNG ĐẠI HỌC 17
1.1. TỔNG QUAN VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 17
1.2. MỘT SỐ KHÁI NIỆM CƠ BẢN 18
1.2.1. Văn hóa 18
1.2.2. Văn hóa tổ chức và văn hóa nhà trường (School culture) 20
1.2.3. Văn hóa trường đại học 24
1.2.4. Quản lý và các chức năng của quản lý 26
1.2.5. Quản lý giáo dục 29
1.2.6. Quản lý nhà trường 30
1.2.7. Khái niệm về giải pháp 32
1.2.8. Khái niệm về giải pháp quản lý 33

1.3. QUẢN LÝ CÔNG TÁC XÂY DỰNG VHNT TRONG TRƯỜNG
ĐẠI HỌC 33
1.3.1. Khái niệm 33
1.3.2. Vai trò của quản lý công tác xây dựng VHNT 34
1.3.3. Nội dung cơ bản của quản lý công tác xây dựng VHNT ở trường đại
học 34

1.4. SỰ CẦN THIẾT PHẢI XÂY DỰNG VĂN HÓA NHÀ TRƯỜNG
38
1.4.1. Vai trò quan trọng của việc xây dựng VHNT 38

2.3.2. Thực trạng quản lý công tác kiểm tra, đánh giá việc xây dựng VHNT ở
Trường Đại học Sài Gòn 79
2.3.3. Thực trạng quản lý công tác đảm bảo các điều kiện của việc xây dựng
VHNT ở Trường Đại học Sài Gòn 80

2.4. ĐÁNH GIÁ CHUNG VỀ THỰC TRẠNG QUẢN LÝ CÔNG
TÁC XÂY DỰNG VHNT Ở TRƯỜNG ĐẠI HỌC SÀI GÒN 80
2.4.1. Thành tựu 80
2.4.2. Hạn chế 81
2.4.3. Nguyên nhân của những hạn chế 81

TIỂU KẾT CHƯƠNG 2 82
Chương 3 MỘT SỐ GIẢI PHÁP QUẢN LÝ CÔNG TÁC XÂY DỰNG
VĂN HÓA NHÀ TRƯỜNG Ở TRƯỜNG ĐẠI HỌC SÀI GÒN 83
3.1. NGUYÊN TẮC ĐỀ XUẤT GIẢI PHÁP 83
3.1.1. Nguyên tắc đảm bảo tính khoa học, hệ thống 83
3.1.2. Nguyên tắc đảm bảo tính cụ thể, thực tiễn và kế thừa 83
3.1.3. Nguyên tắc đảm bảo tính hiệu quả, khả thi 84

3.2. MỘT SỐ GIẢI PHÁP QUẢN LÝ CÔNG TÁC XÂY DỰNG
VHNT Ở TRƯỜNG ĐẠI HỌC SÀI GÒN 84
3.2.1. Tăng cường, nâng cao chất lượng hiệu quả quản lý công tác tuyên
truyền nhận thức về vai trò quan trọng của việc xây dựng VHNT 84
3.2.2. Quản lý công tác xây dựng kế hoạch, nội dung hoạt động và xây dựng
đội ngũ cán bộ phụ trách việc xây dựng VHNT 86


6
3.2.3. Quản lý công tác phối hợp tổ chức thực hiện giữa các đơn vị, tổ chức,
đoàn thể trong và ngoài trường về việc xây dựng VHNT ở Trường Đại học Sài Gòn


1

CBCNV

Cán bộ công nhân viên

2

CBQL

Cán bộ Quản lý

3

CNV

Công nhân viên

4

GV

Giảng viên

5

GD

Giáo dục


11

VH

Văn hóa

12

VHNT

Văn hóa nhà trường


DANH MỤC CÁC BẢNG
Trang
Bảng 2.1. Bảng thống kê số lượng và trình độ của đội ngũ giảng viên 49
50
Cơ cấu tổ chức của Trường Đại học Sài Gòn 50
Bảng 2.2. Tự đánh giá của CBQL-CNV-GV về mức độ biểu hiện vi phạm
nội quy, chuẩn mực 56
Bảng 2.3. Tự đánh giá của HSSV về mức độ biểu hiện vi phạm chuẩn
mực và nội quy nhà trường 57
Bảng 2.4. Nhận thức về vai trò của xây dựng VHNT của các thành viên
trong nhà trường 61
Bảng 2.5. Nhận thức của CBQL,CBCNV-GV về nội dung xây dựng
VHNT ở Trường Đại học Sài Gòn 62
Bảng 2.6. Nhận thức của các thành viên về các nội dung giáo dục VHNT
đến HSSV hiện nay 64
Bảng 2.7. Nhận thức của các thành viên trong nhà trường về sự ảnh

Theo kinh nghiệm phát triển của các trường đại học danh tiếng trên thế
giới, để giải quyết vấn đề đó, điều quan trọng nhất là bản thân các nhà trường
phải xây dựng nền văn hóa của mình thật đặc sắc. Vì nhà trường chính là một
trong những nơi bảo tồn và lưu truyền các giá trị văn hóa của nhân loại; là nơi
đào tạo những thế hệ chủ nhân mới để tiếp tục xây dựng và phát triển nền văn
minh nhân loại và cũng chính là môi trường lý tưởng nhất để con người
(người dạy và người học) cùng nhau sáng tạo và chiếm lĩnh các mục tiêu văn
hóa của tương lai.
VHNT được hình thành và phát triển trong quá trình xây dựng và phát
triển của nhà trường, không thể tự nhiên là có ngay, mà phải qua thời gian.
Sự phong phú, sâu sắc và bền vững của VHNT sẽ được nhân lên theo
cùng với sự trưởng thành của nhà trường. Mặt khác VHNT còn chịu ảnh
hưởng từ trình độ phát triển kinh tế xã hội của địa phương, từ chất lượng đời


11
sống VH của địa phương. Do đó, nhìn vào trình độ của VHNT người ta có thể
suy ra, nhận ra trình độ chất lượng giáo dục của nhà trường, và phần nào hình
dung ra được bộ mặt của đời sống văn hóa địa phương.
Trong nền kinh tế toàn cầu như hiện nay và nhất là khi Việt nam đã gia
nhập WTO với nhiều thời cơ và thách thức, mặt trái của nền kinh tế thị trường
và hội nhập đã tác động lớn đến xã hội nói chung cũng như giáo dục nói
riêng, nó làm cho bộ mặt văn hóa của xã hội dần bị biến dạng và đã có nhiều
biểu hiện xuống cấp, tha hóa. Những ảnh hưởng tiêu cực đến đời sống văn
hóa con người, nhất là thế hệ trẻ đã được nêu trong báo cáo chính trị tại Đại
hội XI của Đảng như sau: “Môi trường văn hóa bị xâm hại lai căng, thiếu lành
mạnh, trái với thuần phong mỹ tục, các tệ nạn xã hội, tội phạm và sự xâm
nhập của các sản phẩm và dịnh vụ độc hại làm suy đồi đạo đức, nhất là trong
thanh thiếu niên, rất đáng lo ngại” [3; tr.169].
Trong công cuộc đổi mới đất nước, chúng ta đã chuyển sang nền kinh

học theo nhiều góc độ: đạo đức học, giáo dục học, tâm lý học, xã hội học,
văn hoá học.
Theo Kết luận số 51-KL/TW ngày 29/10/2012 của Hội nghị Trung
ương Đảng lần thứ sáu khóa XI có nhận định một trong những yếu kém của
giáo dục nước ta hiện nay là: “Chất lượng giáo dục và đào tạo chưa đáp ứng
yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội. Chưa giải quyết tốt mối quan hệ giữa tăng
quy mô và nâng cao chất lượng đào tạo, giữa dạy chữ, dạy người và dạy
nghề; nội dung giáo dục còn nặng về lý thuyết, có mặt xa rời thực tế, chạy
theo thành tích, chưa chú trọng giáo dục đạo đức, ý thức và trách nhiệm
công dân” [2; tr.98].
Chính vì vậy, trong quan điểm chỉ đạo phát triển giáo dục của Thủ
tướng Chính phủ về Chiến lược phát triển giáo dục 2011-2020 có nêu rõ:
“Đổi mới căn bản, toàn diện nền giáo dục theo hướng chuẩn hóa, hiện đại
hóa, xã hội hóa, dân chủ hóa, hội nhập quốc tế, thích ứng với nền kinh tế thị
trường định hướng xã hội chủ nghĩa, phát triển giáo dục gắn với phát triển


13
khoa học và công nghệ, tập trung vào nâng cao chất lượng, đặc biệt chất
lượng giáo dục đạo đức, lối sống, năng lực sáng tạo, kỹ năng thực hành để
một mặt đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội, đẩy mạnh công nghiệp
hóa, hiện đại hóa đất nước, đảm bảo an ninh quốc phòng; mặt khác phải chú
trọng thỏa mãn nhu cầu của mỗi người học những người có năng khiếu được
phát triển tài năng” [25].
Như vậy, rõ ràng một trong những biện pháp quan trọng, hiệu quả để
thực hiện tốt nhiệm vụ chính trị trọng tâm của ngành dưới sự chỉ đạo của
Đảng, Chính phủ, địa phương về giáo dục là cần giáo dục cho học sinh
lý tưởng, đạo đức, lối sống, ý thức trách nhiệm xã hội…Với xã hội, chúng ta
phải xây dựng “Đời sống văn hoá”, mỗi trường học của chúng ta, mỗi
Hiệu trưởng chúng ta đều rất cần thiết phải xây dựng được “Trường học thân

nhiều việc phải làm để khẳng định thương hiệu cũng như việc xây dựng một
môi trường văn hóa học đường lành mạnh, thân thiện, văn minh. Điều đó đòi
hỏi phải có sự nghiên cứu về thực trạng và đưa ra các giải pháp quản lý công
tác xây dựng VHNT để tạo cho trường một nền văn hóa riêng không thể lẫn
với bất kỳ trường nào khác. Chính vì vậy chúng tôi chọn đề tài: “Một số giải
pháp quản lý công tác xây dựng văn hóa nhà trường ở Trường Đại học Sài
Gòn” làm đề tài nghiên cứu cho luận văn thạc sĩ của mình.
2. Mục đích nghiên cứu
Trên cơ sở nghiên cứu lý luận và đánh giá thực trạng về văn hóa nhà
trường ở Trường Đại học Sài Gòn, đề xuất một số giải pháp quản lý công tác
xây dựng VHNT ở Trường Đại học Sài Gòn nhằm góp phần nâng cao chất
lượng đào tạo nguồn nhân lực của nhà trường.
3. Khách thể nghiên cứu và đối tượng nghiên cứu
3.1. Khách thể nghiên cứu
Công tác xây dựng VHNT ở các trường đại học trong giai đoạn hiện nay.

3.2. Đối tượng nghiên cứu
Một số giải pháp quản lý công tác xây dựng VHNT ở Trường Đại học
Sài Gòn.


15
4. Giả thuyết khoa học
Nếu đề xuất và thực hiện được những giải pháp quản lý công tác xây
dựng VHNT có cơ sở khoa học, phù hợp với thực tiễn, có tính khả thi thì sẽ góp
phần nâng cao chất lượng đào tạo nguồn nhân lực ở Trường Đại học Sài Gòn.
5. Nhiệm vụ nghiên cứu
5.1. Hệ thống hóa một số vấn đề lý luận về công tác xây dựng VHNT
ở trường đại học.
5.2. Khảo sát thực trạng môi trường văn hóa và thực trạng công tác

xây dựng VHNT ở Trường Đại học Sài Gòn
Những giải pháp quản lý do tác giả đề xuất có giá trị thực tiễn nhằm
nâng cao chất lượng công tác quản lý xây dựng VHNT ở Trường Đại học
Sài Gòn và của các trường đại học, cao đẳng có điều kiện tương tự.
8. Cấu trúc của luận văn
Ngoài phần Mở đầu, Kết luận, Danh mục tài liệu tham khảo và Phụ lục,
Luận văn gồm có 3 chương:
Chương 1. Cơ sở lý luận của vấn đề quản lý công tác xây dựng VHNT
ở trường đại học
Chương 2. Thực trạng quản lý công tác xây dựng VHNT ở Trường
Đại học Sài Gòn
Chương 3. Một số giải pháp quản lý công tác xây dựng VHNT ở
Trường Đại học Sài Gòn


17
Chương 1
CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA VẤN ĐỀ QUẢN LÝ CÔNG TÁC
XÂY DỰNG VĂN HÓA NHÀ TRƯỜNG Ở TRƯỜNG ĐẠI HỌC
1.1. Tổng quan vấn đề nghiên cứu
Văn hóa luôn đi liền với giáo dục, giáo dục luôn đi liền với văn hóa. Cả
hai đều là sản phẩm đặc thù của xã hội loài người và chỉ có loài người mới có,
Vladimir Ilyich Lênin đã khẳng định: Giáo dục là “phạm trù vĩnh hằng” - tồn
tại mãi mãi cùng loài người. Giáo dục được coi là nhân tố cực kỳ quan trọng
quyết định sự trường tồn của quốc gia và dân tộc. Cách đây khoảng 5.000
năm, thì phạm trù nhà trường như là một thiết chế xã hội có tổ chức, có mục
tiêu mới ra đời ở Trung Đông, rồi 1.500 năm sau ra đời ở Ai cập; tiếp theo từ
giữa thiên niên kỷ trước Công nguyên lớp học và trường học khá phát triển ở
Trung hoa và Hy Lạp [12]. Trong tiếng Anh thuật ngữ “văn hóa” xuất hiện
năm 1420 rồi đến giữa thế kỷ XX khoa học nghiên cứu VH gọi là “văn hóa

văn hóa nhà trường như: tác giả Lê Thị Ngoãn với đề tài “Biện pháp xây
dựng văn hoá nhà trường ở Trường Cao đẳng Công nghiệp Nam định; Đại
học Thái Nguyên 2009; tác giả Trần Nguyên Thục với đề tài “Một số giải
pháp quản lý công tác xây dựng văn hóa nhà trường ở Trường Cao đẳng
Kinh tế TP.HCM”, Đại học Vinh 2010… Các đề tài đã đưa ra nhiều giải pháp
nhằm góp phần xây dựng văn hóa nhà trường, nhưng chưa có công trình nào
nghiên cứu về quản lý công tác VHNT ở Trường Đại học Sài Gòn.
Ở Trường Đại học Sài Gòn, do mới thành lập vì vậy cần tập trung thời
gian để xây dựng phát triển nhân sự và chuyên môn nên cũng chưa xây dựng
được một kế hoạch hoàn chỉnh về quản lý công tác xây dựng VHNT.
1.2. Một số khái niệm cơ bản
1.2.1. Văn hóa


19
Muốn nghiên cứu về VHNT và vai trò của VH đối với sự phát triển,
trước tiên phải có một khái niệm chính xác và nhất quán về VH cũng như cấu
trúc của nó.
Theo định nghĩa của từ điển Wikipedia thì văn hóa là khái niệm mang
nội hàm rộng với rất nhiều cách hiểu khác nhau, liên quan đến mọi mặt đời
sống vật chất và tinh thần của con người vì vậy có rất nhiều định nghĩa về
văn hoá.
Theo nhà Nhân loại học người Anh Edward Burnett Tylor (1832 1917) đã đưa ra một định nghĩa mà đến nay vẫn được coi là định nghĩa kinh
điển về văn hóa. Trong tác phẩm nổi tiếng Văn hóa nguyên thủy (1871) ông
viết: “Văn hóa là tổng thể phức hợp gồm kiến thức, đức tin, nghệ thuật, đạo
đức, luật pháp, phong tục và bất cứ những khả năng, tập quán nào mà con
người thu nhận được với tư cách là một thành viên của xã hội”. Còn theo Chủ
tịch Hồ Chí Minh thì “Văn hóa là tổng hợp của mọi phương thức sinh hoạt
cùng với biểu hiện của nó mà loài người đã sản sinh ra nhằm thích ứng những
nhu cầu đời sống và đòi hỏi của sự sinh tồn” [22; tr.341].

Thể hiện thành một hệ thống các chuẩn mực, các giá trị, niềm tin, quy tắc ứng
xử được xem là tốt đẹp và được mỗi người trong tổ chức chấp nhận.
1.2.2.2. Văn hóa nhà trường
Có rất nhiều định nghĩa khác nhau về VHNT, tùy theo mỗi người nhấn
mạnh khía cạnh này hay khía cạnh khác. Tuy nhiên, tư trưởng xuyên suốt
trong mọi định nghĩa là VHNT chính là văn hoá một tổ chức.
Hệ thống giá trị của VHNT bao gồm cả những giá trị vật chất và giá trị
tinh thần, nó tồn tại dưới dạng thức khác nhau như: những tồn tại vật lý bao
gồm cấu trúc, những nét hoa văn trang trí của các phòng học, khung cảnh nhà
trường, đồng phục của nhà trường, những biểu tượng, khẩu hiệu, các lễ nghi,
các hoạt động VH và học tập của nhà trường, trong đó nó mang các giá trị
tinh thần, những tồn tại tinh thần - phi vật thể như truyền thống, ý thức, tình
cảm, niềm tin của các thành viên đối với nhà trường, bầu không khí tâm lý.


21
- Kent.D.Peterson cho rằng: “Văn hóa nhà trường là tập hợp các chuẩn
mực, giá trị và niềm tin, các lễ nghi và nghi thức, các biểu tượng và truyền
thống tạo ra “vẻ bề ngoài” của nhà trường” [31].
- Stephen Stolp cho rằng: Văn hóa nhà trường như là “một cấu trúc,
một quá trình và bầu không khí của các giá trị và chuẩn mực dẫn dắt giáo viên
và học sinh đến việc giảng dạy và học tập có hiệu quả” [31].
Như bất kỳ một cơ quan công sở hoặc doanh nghiệp nào, mỗi khi bước
vào một nhà trường, người ta thường cảm nhận được bầu không khí đặc trưng
của nhà trường đó qua hàng loạt các dấu hiệu: hoặc hiển hiện dễ thấy, hoặc
ngầm định khó thấy. Mỗi nhà trường đều tự mình biểu lộ ra bên ngoài một
hình ảnh tốt đẹp hoặc tầm thường nào đó. Hình ảnh này được tạo nên bởi
người dạy, người học, người quản lý trong nhà trường, được chuyển tải và
phản ánh bởi đồng nghiệp trong địa phương và phụ huynh cũng như cộng
đồng xã hội xung quanh, bởi cơ quan quản lý và người sử dụng sản phẩm GD

nhường dưới… với các giá trị hiện đại: tinh thần trách nhiệm, tôn trọng lẫn
nhau, hợp tác làm việc…
+ Mục đích, mục tiêu: định hướng tổng quát và cụ thể cho từng giai
đoạn phát triển của nhà trường để có cơ sở đề ra các giải pháp thiết thực, hiệu
quả phù hợp.
- Ảnh hưởng của các nhà lãnh đạo trong nhà trường đến mọi thành
viên:
Sự ảnh hưởng này nếu được xác lập sẽ đảm bảo tôn ti trật tự cộng đồng,
nhờ đó sẽ dễ dàng triển khai các hoạt động nhằm thực hiện các giải pháp đã
đề ra. VHNT chịu ảnh hưởng không nhỏ từ phong cách lãnh đạo, quản lý cho
đến việc chỉ đạo thực hiện và ra quyết định.
- Các chính sách khuyến khích cho mọi hoạt động trong nhà trường:
Ban hành những chính sách khuyến khích tất cả các thành viên trong
nhà trường tham gia mọi hoạt động của nhà trường và cộng đồng: Dạy -


23
học, nghiên cứu khoa học, hoạt động ngoài giờ lên lớp, các hoạt động
chuyên môn, nghiệp vụ, hoạt động đoàn thể toàn trường… Tham gia hoạt
động là con đường giúp mọi thành viên thể hiện bản lĩnh của cá nhân trong
quá trình vận dụng những kiến thức và kinh nghiệm đã học. Đặc biệt là khả
năng hợp tác giữa các thành viên nhằm mang lại hiệu quả cao nhất các mục
tiêu đã đề ra.
- Xây dựng phương châm xử thế, bầu không khí chung cho cộng đồng:
Ứng xử, giao tiếp giữa các thành viên trong nhà trường, không khí hội
họp, sinh hoạt…. phù hợp với thuần phong mỹ tục, với xu thế phát triển của
thời đại trong từng giai đoạn phát triển của đất nước. Đây là yếu tố dễ dàng
nhận thấy nhất trong văn hóa trường học.
- Xây dựng khung cảnh nhà trường, cách bài trí lớp học:
Thể hiện sự khác biệt về hình thức so với bất kỳ một tổ chức nào đó

Kennedy, 1982; Bartell, 2003). Giá trị và niềm tin được coi là có ảnh hưởng
lớn lao đối với quá trình ra quyết định ở các trường đại học (Tierney, 1988;
Bartell, 2003) và định hình cách xử sự của các cá nhân cũng như của tổ chức.
Cách xử sự dựa trên những giả định ngầm ẩn và niềm tin thì được thể hiện
qua những câu chuyện kể, những thứ ngôn ngữ đặc biệt và những chuẩn mực
của nhà trường (Bartell, 2003; Bartell, 1984; Cameron & Freeman, 1991;
Sporn, 1996) [21].
Văn hóa nhà trường trong giáo dục đại học cũng được coi như nhân
cách của một tổ chức. Thông qua quan sát kiến trúc của các tòa nhà, việc bảo
trì thiết bị của nhà trường, và tương tác giữa sinh viên với nhau, người ta có
thể thấy rất nhiều điều về văn hóa của một trường đại học. Các nhà lãnh đạo
ngày càng nhận thức rõ hơn khái niệm văn hóa và vai trò to lớn của nó trong
việc thay đổi và phát triển nhà trường [21].


25
Văn hóa đại học còn là văn hóa tìm kiếm chân lý, là văn hóa nghiêm
chỉnh coi trọng thực tế, là văn hóa theo đuổi sự tìm kiếm lý tưởng và hoài bão
của đời người, là văn hóa tôn thờ tự do học thuật, văn hóa đề xướng lý luận
gắn với thực tế, văn hóa tôn thờ đạo đức, văn hóa bao dung, là dạng văn hóa
có tinh thần phê phán quyết liệt [9].
1.2.3.2. Các yếu tố cơ bản để hoàn thành sứ mệnh của trường đại học
Từ bài viết của chủ nhân giải Nobel James Tobin (Nobel kinh tế 1981),
ông Richard C. Levin hiệu trưởng đại học Yale dẫn ra mấy yếu tố cơ bản để
thực hiện sứ mệnh của trường đại học như sau:
Thứ nhất, phải có tài sản hữu hình (tangible assets);
Thứ hai, phải có tài nguyên con người (human resources);
Thứ ba, phải có nội hàm văn hoá (internal culture).
Tài sản hữu hình không chỉ gồm có trường lớp mà còn có thiết bị, thư
viện… Cũng như vậy, tài nguyên con người cũng không chỉ có giảng viên