Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN

htp://www.lrc.tnu.edu.vn

ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM

VŨ ĐÌNH LẬP

PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ GIÁO VIÊN CỐT CÁN ĐÁP
ỨNG YÊU CẦU BỒI DƯỠNG GIÁO VIÊN CÁC
TRƯỜNG THCS HUYỆN BÌNH GIANG, TỈNH HẢI
DƯƠNG
Chuyên ngành : Quản lý giáo dục
Mã số : 60.14.01.14

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

Người hướng dẫn khoa học: TS. Nguyễn Thị Thu Hằng

THÁI NGUYÊN - 2016


Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN

htp://www.lrc.tnu.edu.vn

LỜI CAM ĐOAN
Luận văn “Phát triển đội ngũ giáo viên cốt cán đáp ứng yêu cầu bồi
dưỡng giáo viên các trường Trung học cơ sở huyện Bình Giang, tỉnh Hải
Dương” được thực hiện từ tháng 11/2015 đến tháng 4/2016. Luận văn sử

nghiên cứu được hoàn chỉnh hơn.
Thái Nguyên, tháng 4 năm 2016
Tác giả

Vũ Đình Lập

ii


MỤC LỤC
Lời cam đoan ........................................................................................................ i
Lời cảm ơn ........................................................................................................... ii
Mục lục ............................................................................................................... iii
Danh mục các ký hiệu, chữ viết tắt .................................................................... iv
Danh mục các bảng.............................................................................................. v
MỞ ĐẦU ............................................................................................................. 1
1. Lý do chọn đề tài ............................................................................................. 1
2. Mục đích nghiên cứu ....................................................................................... 4
3. Khách thể và đối tượng nghiên cứu................................................................. 4
4. Giả thuyết khoa học ......................................................................................... 4
5. Nhiệm vụ nghiên cứu ...................................................................................... 4
6. Giới hạn và phạm vi nghiên cứu...................................................................... 5
7. Phương pháp nghiên cứu .................................................................................
5
8. Cấu trúc luận văn ............................................................................................. 6
Chương 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA VIỆC PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ GIÁO VIÊN
CỐT CÁN ĐÁP ỨNG YÊU CẦU BỒI DƯỠNG GIÁO VIÊN CÁC TRƯỜNG TRUNG
HỌC CƠ SỞ................................................ 7
1.1. Tổng quan nghiên cứu vấn đề....................................................................... 7
1.2. Một số khái niệm cơ bản .............................................................................. 9

2.1.2. Đặc điểm dân tộc, tôn giáo ...................................................................... 29
2.1.3. Đặc điểm kinh tế ...................................................................................... 29
2.1.4. Đặc điểm Văn hoá - Xã hội .................................................................... 30
2.1.5. Đặc điểm Giáo dục và Đào tạo huyện Bình Giang ................................. 30
2.2. Thực trạng về giáo dục THCS huyện Bình Giang ..................................... 32
2.2.1. Về số lượng học sinh và chất lượng giáo dục ......................................... 32
2.2.2. Về số lượng và chất lượng đội ngũ giáo viên.......................................... 32
2.3. Thực trạng đội ngũ đội ngũ giáo viên cốt cán ............................................ 34
iv


2.4. Thực trạng phát triển đội ngũ giáo viên cốt cán đáp ứng yêu cầu bồi
dưỡng GV THCS huyện Bình Giang, tỉnh Hải Dương .................................... 39
2.4.1. Về cơ cấu độ tuổi và trình độ đào tạo của giáo viên ............................... 39
2.4.2. Về các hoạt động của nhà trường hỗ trợ phát triển nghề nghiệp ............
40
2.4.3. Về công tác đào tạo bồi dưỡng giáo viên ................................................ 41
2.4.4. Về những khó khăn của giáo viên trong việc phát triển nghề nghiệp .....
44
2.4.5. Đánh giá chung về thực trạng phát triển đội ngũ giáo viên cốt cán
đáp ứng yêu cầu bồi dưỡng giáo viên THCS ở huyện Bình Giang ................... 44
2.4.6. Nguyên nhân của thực trạng ....................................................................
45
Tiểu kết chương 2 .............................................................................................. 46
Chương 3: ĐỀ XUẤT CÁC BIỆN PHÁP PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ GIÁO VIÊN CỐT
CÁN ĐÁP ỨNG YÊU CẦU BỒI DƯỠNG GIÁO VIÊN CÁC TRƯỜNG THCS HUYỆN
BÌNH GIANG, TỈNH HẢI DƯƠNG.................. 48
3.1. Các định hướng để đề xuất biện pháp ........................................................
48
3.1.1. Chiến lược phát triển giáo dục của quốc gia ........................................... 48

68
3.3.6. Biện pháp 6: Xây dựng cơ chế chính sách và các điều kiện phát triển
đội ngũ giáo viên cốt cán ................................................................................... 73
3.3.7. Biện pháp 7: Kiểm tra đánh giá việc phát triển đội ngũ giáo viên cốt cán ....
76
3.4. Mối quan hệ giữa các biện pháp .................................................................
79
3.5. Khảo nghiệm tính cấp thiết và tính khả thi của các biện pháp đề xuất ......
80
3.5.1. Mức độ cần thiết của các biện pháp được đề xuất...................................
80
3.5.2. Mức độ khả thi của các biện pháp được đề xuất ....................................
83
3.5.3. Nhận xét chung về mức độ cần thiết và khả thi của các biện pháp
được đề xuất.......................................................................................................
85
Tiểu kết chương 3 .............................................................................................. 85
KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ ................................................................. 86
1. Kết luận.......................................................................................................... 86
2. Khuyến nghị................................................................................................... 88
TÀI LIỆU THAM KHẢO............................................................................... 90
PHỤ LỤC

vi


DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU, CHỮ VIẾT TẮT
CBQL

Cán bộ quản lý


THCS

Trung học cơ sở THPT

Trung học phổ thông TB
Trung bình
UBND

Uỷ ban nhân dân

iv


DANH MỤC CÁC BẢNG
Bảng 1.1: Các mô hình phát triển nghề nghiệp giáo viên ................................. 16
Bảng 2.1: Thống kê số lượng và chất lượng học sinh cấp THCS huyện
Bình Giang ............................................................................... 32
Bảng 2.2: Thống kê giáo viên bậc THCS huyện Bình Giang năm học
2014- 2015................................................................................ 33
Bảng 2.3: Kết quả thanh tra, kiểm tra giáo viên của Phòng Giáo dục và Đào
tạo đối với cấp THCS huyện Bình Giang ......................................... 33
Bảng 2.4: Thổng kê chất lượng thi giáo viên THCS dạy giỏi cấp tỉnh huyện
Bình Giang......................................................................................... 34
Bảng 2.5: Thống kê chất lượng đội ngũ giáo viên cốt cán THCS huyện
Bình Giang năm học 2014 – 2015..................................................... 35
Bảng 2.6: Đánh giá về việc tuyển chọn đội ngũ giáo viên cốt cán bậc THCS
huyện Bình Giang.............................................................................. 36
Bảng 2.7: Tiêu chuẩn để tuyển chọn đội ngũ giáo viên cốt cán........................ 37
Bảng 2.8: Nhiệm vụ của đội ngũ giáo viên cốt cán........................................... 38

Sơ đồ 3.4. Mối quan hệ giữa các giải pháp ....................................................... 79
Biểu đồ 3.1. Tỷ lệ % mức độ cần thiết của các biện pháp đề xuất .................... 82
Biểu đồ 3.2. Tỷ lệ % tính khả thi của các biện pháp đề xuất ............................ 84


MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
1.1. Các cấp học trong hệ thống giáo dục là một chỉnh thể thống nhất,
có mối quan hệ chặt chẽ với nhau, tạo nên một dòng chảy liên tục có chủ đích
cho quá trình phát triển của mỗi con người. Trong hệ thống này công bằng mà
nói chúng ta có thể khẳng định, giáo dục phổ thông có một vị trí hết sức
quan trọng, nó là chiếc cầu nối cơ bản, nó là cấp học mang tính nền tảng của
cả hệ thống giáo dục của mỗi quốc gia. Chất lượng của giáo dục phổ thông do
vậy trước tiên ảnh hưởng rất lớn tới chất lượng giáo dục dậy nghề và đại
học, sâu xa hơn, mở rộng hơn, chính nó là nguồn gốc góp phần quan trọng
quyết định chất lượng của nguồn lực lao động từng nước. Bởi vậy trong chiến
lược phát triển giáo dục, phát triển nguồn nhân lực của mỗi quốc gia, trọng
tâm đột phá đầu tiên là chú trọng chăm lo cho cấp học phổ thông. Trong
giáo dục phổ thông, giáo dục THCS có vị trí quan trọng trong việc nâng cao
dân trí, góp phần đào tạo nhân lực, bồi dưỡng nhân tài cho đất nước. Mục
têu của Giáo dục THCS nhằm giúp học sinh củng cố, phát triển những kết
quả của giáo dục Tiểu học; có học vấn phổ thông ở trình độ cơ sở và những
hiểu biết ban đầu về kĩ thuật và hướng nghiệp để tiếp tục học Trung học phổ
thông, trung cấp, học nghề hoặc đi vào cuộc sống lao động.
1.2. Nghị quyết Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XI đã khẳng định "Đổi
mới căn bản, toàn diện nền giáo dục Việt Nam theo hướng chuẩn hoá, hiện
đại hoá, xã hội hoá, dân chủ hoá và hội nhập quốc tế. Trong đó, đổi mới cơ
chế quản lý giáo dục, phát triển đội ngũ giáo viên và cán bộ quản lý giáo
dục là khâu then chốt” và “Giáo dục và Đào tạo có sứ mệnh nâng cao dân
trí, phát triển nguồn nhân lực, bồi dưỡng nhân tài, góp phần quan trọng xây

bồi dưỡng giáo viên có những chuyển biến tch cực song cũng còn nhiều hạn
chế. Hiệu trưởng các trường đã có nhiều cố gắng, tuy nhiên quản lý việc bồi
dưỡng giáo viên còn không ít yếu kém, bất cập, đặc biệt là chất lượng đội ngũ
giáo viên chưa ngang tầm với yêu cầu phát triển giáo dục trong giai đoạn hiện
nay. Đội ngũ giáo viên cốt cán cấp THCS của huyện hàng năm đã được thành
lập, song hoạt động và phát triển chưa đáp ứng được yêu cầu, mô hình mạng
lưới giáo viên cốt cán chưa được nghiên cứu thấu đáo để có thể hỗ trợ quá
trình bồi dưỡng phát triển nghề nghiệp của giáo viên một cách hiệu quả.
Trong huyện chưa có đề tài nào nghiên cứu về phát triển đội ngũ giáo viên cốt
cán và sử dụng đội ngũ này, nhất là trong bồi dưỡng giáo viên THCS hiện nay.
Những phân tích trên là lý do để tôi lựa chọn đề tài nghiên cứu luận văn tốt
nghiệp với têu đề: “Phát triển đội ngũ giáo viên cốt cán đáp ứng yêu cầu
bồi dưỡng giáo viên các trường trung học cơ sở huyện Bình Giang, tỉnh Hải
4


Dương”.

5


2. Mục đích nghiên cứu
Trên cơ sở nghiên cứu làm rõ những vấn đề lý luận và thực tễn
phát triển đội ngũ giáo viên cốt cán, các biện pháp nhằm phát huy vai trò
của đội ngũ giáo viên cốt cán đáp ứng yêu cầu bồi dưỡng giáo viên THCS theo
chuẩn nghề nghiệp, góp phần nâng cao chất lượng của đội ngũ giáo viên THCS
huyện Bình Giang tỉnh, Hải Dương.
3. Khách thể và đối tượng nghiên cứu
3.1. Khách thể nghiên cứu
Giáo viên trường trung học cơ sở, quản lý trường trung học cơ sở, lãnh

nghiên cứu một số trường THCS mang tính mẫu, điển hình: THCS Vũ Hữu,
Tráng Liệt, Kẻ Sặt, Thái Học, Nhân Quyền, Bình Xuyên, Vĩnh Hồng, Long Xuyên,
Thúc Kháng, Hưng Thịnh.
6.3. Giới hạn về khách thể nghiên cứu: Điều tra, nghiên cứu về phát
triển đội ngũ giáo viên cốt cán đáp ứng yêu cầu bồi dưỡng giáo viên các
trường trung học cơ sở huyện Bình Giang, tỉnh Hải Dương với mẫu khách thể:
200 người, trong đó cán bộ và chuyên viên Phòng GD&ĐT huyện 11 người, cán
bộ quản lý 19 người, giáo viên các trường THCS là 170 người.
7. Phương pháp nghiên cứu
7.1. Nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận
Sử dụng các phương pháp: phân tích, tổng hợp, hệ thống hóa, khái quát
hóa, so sánh, mô hình hóa để thao tác với các văn bản tài liệu nhằm xây dựng
các khái niệm công cụ và khung lý thuyết cho vấn đề nghiên cứu.
7.2. Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn
Khảo sát, điều tra tình hình thực tiễn, thu thập các dữ kiện, số liệu có
liên quan đến phát triển đội ngũ giáo viên cốt cán đáp ứng yêu cầu bồi dưỡng
giáo viên các trường THCS huyện Bình Giang, tỉnh Hải Dương.
7.2.1. Phương pháp điều tra bằng bảng hỏi: Xây dựng hệ thống câu hỏi,
điều tra với mục đích chủ yếu là thu thập các số liệu nhằm xác định thực trạng
việc phát triển đội ngũ giáo viên cốt cán đáp ứng yêu cầu bồi dưỡng giáo viên
các trường THCS huyện Bình Giang, tỉnh Hải Dương, phân tích các nguyên nhân
thành công và hạn chế của thực trạng này.
7


7.2.2 Phương pháp phỏng vấn trực tiếp: Tiến hành trao đổi trực tếp với
lãnh đạo, chuyên viên Phòng GD&ĐT, cán bộ quản lý, giáo viên cốt cán, giáo
viên các trường THCS để tìm hiểu kỹ hơn về thực trạng phát triển đội ngũ giáo
viên cốt cán đáp ứng yêu cầu bồi dưỡng giáo viên các trường THCS huyện
Bình Giang, lý giải nguyên nhân của vấn đề.


Chương 1
CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA VIỆC PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ GIÁO VIÊN CỐT CÁN
ĐÁP ỨNG YÊU CẦU BỒI DƯỠNG GIÁO VIÊN CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC
CƠ SỞ
1.1. Tổng quan nghiên cứu vấn đề
Xuất phát từ nhận thức về vai trò của giáo viên nên và tính chất chuyên
nghiệp trong lao động nghề nghiệp của giáo viên nên các nghiên cứu về vấn đề
bồi dưỡng giáo viên phải nhằm mục đích phát triển nghề nghiệp của giáo viên.
Nhiều đánh giá thiết thực về công việc của giáo viên và đề cao kỹ năng giảng
dạy như một lĩnh vực chuyên nghiệp cần được đào tạo, huấn luyện đã được
khẳng định .
Theo Eleonora Villegas – Reimers (1998), các nghiên cứu về phát triển
nghề nghiệp đã khẳng định [30]:
(i) Những phương pháp giảng dạy tốt sẽ có ảnh hưởng tích cực đến việc
học sinh học gì và học như thế nào. Học cách dạy và làm việc để trở thành một
giáo viên giỏi là cả một quá trình lâu dài đòi hỏi không chỉ sự phát triển những
kỹ năng nghề nghiệp (lý luận và thực tiễn) dưới sự hướng dẫn, giám sát của
các chuyên gia mà còn là sự lĩnh hội những kiến thức nghề nghiệp và sự thúc
đẩy những giá trị và quan điểm đạo đức nhất định;
(ii) Phát triển nghề nghiệp giáo viên là một quá trình lâu dài bắt đầu từ
sự chuẩn bị khởi đầu ở cơ sở đào tạo nghề và tếp tục cho đến khi người giáo
viên đó về hưu.
Những công trình nghiên cứu của các tác giả: Guzman (1995), Glatthorn
(1995), Darling Hammond (1999), Ganser (2000), Groosso de Leon (2001).
Báo cáo của ủy ban quốc gia về Giáo dục và Tương lai của Hoa Kỳ các
năm 1996, 1997 cho thấy các xu hướng chính trong nghiên cứu các vấn đề này
là [31]:
(i) Nghiên cứu các mô hình và kinh nghiệm thực tễn về phát triển nghề
8

của mình theo phân công của sở hoặc phòng giáo dục. Tuy nhiên,
những nghiên cứu lý luận về đội ngũ giáo viên cốt cán không nhiều. Gần đây
một số tác giả như Bùi Văn Quân [23], Nguyễn Hữu Độ [10]; [11]; [12] có đề
8


cập đến vấn đề này.

9