PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO NGỌC HỒI
TRƯỜNG TIỂU HỌC ………….
------------------

ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU
KHOA HỌC SƯ PHẠM ỨNG DỤNG

NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG MÔN LỊCH SỬ
CHO HỌC SINH LỚP 5..... –TRƯỜNG TH ………. THÔNG QUA
VIỆC ỨNG DỤNG CÔNG NGHỆ THÔNG TIN VÀO DẠY HỌC

Chuyên ngành: GIÁO DỤC TIỂU HỌC

Người thực hiện:
Đơn vị :

………….
……………………..

THÁNG 10 / 2016
1


PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO NGỌC HỒI
TRƯỜNG TIỂU HỌC …………….
------------------

ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU
KHOA HỌC SƯ PHẠM ỨNG DỤNG

NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG MÔN LỊCH SỬ

Trang phụ bìa
Lời cam đoan
Mục lục
Bảng ghi chú
I.

TÓM TẮT ĐỀ TÀI

II.

GIỚI THIỆU

1

1. Thực trạng

3

2. Nguyên nhân.

4

3. Giải pháp thay thế

5

4. Vấn đề nghiên cứu.

5



19

VI. KẾT QUẢ VÀ KIẾN NGHỊ
1. Kết luận

19

2. Kiến nghị

19

VII. TÀI LIỆU THAM KHẢO

21

VIII. THU THẬP MINH CHỨNG
1. Kế hoạch bài học

21

2. Đề kiểm tra và đáp án chấm

26

3. Bảng điểm kiểm tra

30
BẢNG GHI CHÚ


gia đình, yêu quê hương đất nước và lòng tự hào dân tộc. Có biết được quá trình
đấu tranh dựng nước; giữ nước đầy máu và nước mắt của ông cha mới biết ơn,
kính trọng những thế hệ đi trước và nhận thức được trách nhiệm của mình trong
việc giữ gìn, phát huy truyền thống dân tộc.
Dạy lịch sử có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong việc giáo dục nhân cách
đạo đức và tinh thần yêu nước cho thế hệ trẻ: “Việc dạy và học Lịch sử của các
thế hệ học sinh Việt Nam sẽ làm phát triển ở các em hứng thú và say mê tìm hiểu
những giá trị cơ bản của văn hóa, truyền thống, đạo lý dân tộc, tinh hoa văn hóa
của nhân loại, giá trị cốt lõi và nhân văn của chủ nghĩa Mác – Lênin và tư tưởng
Hồ Chí Minh; hình thành những giá trị sống và năng lực xã hội trên cơ sở những
cách tiếp cận lịch sử khoa học, hiện đại”. (Trích lời phát biểu của Thứ trưởng Bộ
Giáo dục và đào tạo Nguyễn Vinh Hiển). Lịch sử là một học có sứ mệnh thiêng
liêng của mình là làm cho quá khứ sống trong hiện tại và tăng thêm sức mạnh
cho hiện tại. Nó làm cho mỗi người suy nghĩ, cảm thụ, tự hào về quá khứ, tin
6


tưởng, mơ ước và tích cực đấu tranh cho sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc,
góp phần vào sự phát triển tương lai tốt đẹp của dân tộc và nhân loại.
Công nghệ thông tin được xem như là một công cụ hỗ trợ đắc lực nhất cho
việc đổi mới phương pháp dạy học ở các môn học. Nhưng làm thế nào để việc
ứng dụng công nghệ thông tin trong các tiết dạy đạt hiệu quả cao nhất? Đó là
điều mà khiến mỗi giáo viên như tôi luôn trăn trở. Có những giáo viên do nhiều
tuổi, việc ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy học còn gặp nhiều khó khăn;
để soạn giáo án điện tử lại là một điều không đơn giản. Bởi tạo được những hình
ảnh đẹp, sống động trên các slide, tìm các video minh họa cho phù hợp với bài
dạy đòi hỏi mất nhiều thời gian và công sức. Nhất là trong môn Lịch sử. Thực tế
hiện nay, việc ứng dụng công nghệ thông tin vào dạy học không còn xa lạ đối
với mỗi giáo viên mà nó trở nên gần gũi và là việc làm thường xuyên của mỗi
giáo viên ở toàn huyện Ngọc Hồi nói chung và Trường Tiểu học ................... nói

Trong sách giáo khoa Lịch sử và địa lí lớp 5, nội dung các bài học Lịch sử
tương đối dài, nhiều hình ảnh và tư liệu lịch sử. Qua thời gian trực tiếp giảng dạy
môn Lịch sử lớp 5….. - Trường Tiểu học ………., tôi phát hiện trong lớp có
nhiều em học sinh không nắm được các sự kiện lịch sử chính, nhân vật lịch sử
quan trọng. Đồng thời các em không hứng thú trong các tiết học Lịch sử trên lớp.
Ví dụ: Khi dạy bài “Đường Trường Sơn” mà giáo viên dạy “chay” thì học sinh
không biết sâu sắc về nội dung bài: Những nét chính về đường Trường Sơn? Sự
hi sinh vất vả của bộ đội và thanh niên xung phong trên tuyến đường Trường Sơn
như thế nào? Tầm quan trọng của đường Trường Sơn ra sao? Tất nhiên, dẫn đến
chất lượng môn Lịch sử cuối kì, cuối năm hạn chế rất nhiều so với các môn khác
như Khoa học, Địa lí…
Thực tế, qua kinh nghiệm bốn năm trực tiếp giảng dạy lớp 5, tôi tiến hành
tìm hiểu nguyên nhân, các biện pháp để giúp đỡ học sinh nắm được sâu sắc nội
dung các bài học Lịch sử một cách dễ dàng. Sau thời gian tìm hiểu, tôi nhận thấy
việc học sinh còn hạn chế kiến thức về Lịch sử cũng như không hứng thú trong
các tiết học là do những nguyên nhân sau đây:
2. Nguyên nhân
Đối tượng học sinh: Học sinh trường Tiểu học ……….. đa số là người dân
tộc Dẻ Triêng, trình độ nhận thức không đồng đều, hạn chế về tư duy, ý thức tự
8


học, tự tìm tòi trong hoc tập chưa cao. Các em còn ham chơi, chưa có ý thức học
tập, chưa biết cách tự học và sáng tạo. Học sinh học thuộc lòng, máy móc, chỉ
hiểu trên lớp còn về nhà thì đã quên mất, các em làm biếng suy nghĩ, không tạo ra
một cách học tích cực, tự mình tìm hiểu các sự kiện lịch sử, tạo thói quen ngại
học các sự kiện lịch sử khó. Nhiều gia đình chưa có sự quan tâm đến việc học của
con em mình.
Phương pháp và hình thức tổ chức các hoạt động dạy - học của giáo viên
đối với phân môn Lịch sử còn hạn chế, chủ yếu theo lối truyền thống thầy nói, trò

lớp, đồng thời cung cấp cho các em hệ thống kiến thức qua kênh hình, phim tư
liệu một cách đầy đủ nhất, tạo không khí sôi động, vui vẻ trong các giờ học bằng
hệ thống trò chơi thú vị có trong phần mềm Violet.
4.Vấn đề nghiên cứu: Việc ứng dụng công nghệ thông tin vào dạy học có
giúp nâng cao chất lượng môn Lịch sử của học sinh lớp 5..... – Trường Tiểu
học ................... không?
5.Giả thuyết nghiên cứu: Việc ứng dụng công nghệ thông tin vào dạy nâng
cao được chất lượng môn Lịch sử của lớp 5..... – Trường Tiểu học ....................
Giải pháp tôi đưa ra có thể áp dụng để đổi mới phương pháp và hình thức giảng
dạy môn Lịch sử cho học sinh lớp 5 trong toàn huyện.
III. PHƯƠNG PHÁP
1. Khách thể nghiên cứu
* Giáo viên: Giáo viên giảng dạy khối 5 có lòng nhiệt tình và trách nhiệm
cao trong công tác giảng dạy và giáo dục học sinh.
1. ……. – Giáo viên giảng dạy lớp 5..... (nhóm thực nghiệm)
2. Thầy ........... – Giáo viên giảng dạy lớp 5A (nhóm đối chứng)
2. .......... – Khối trưởng 3+4+5 (giám sát và hỗ trợ ra đề thi + chấm thi)
* Học sinh: Hai lớp được chọn tham gia nghiên cứu có nhiều điểm tương
đồng nhau về tỉ lệ giới tính, dân tộc. Cụ thể như sau:
Bảng 1. Giới tính và thành phần dân tộc của học sinh hai lớp 5 Trường TH ....................
Lớp 5A : Học sinh dân tộc thiểu số chiếm: 89,4% học sinh cả lớp
Học sinh nữ chiếm: 47 % học sinh cả lớp
Lớp 5.....: Học sinh dân tộc thiểu số chiếm: 94,7 % học sinh cả lớp
10


Học sinh nữ chiếm: 47 % học sinh cả lớp
Về thành tích học tập của năm học trước, hai lớp tương đương nhau về
điểm số của tất cả các môn học.
Lớp

xong 5 đến 6 bài tôi lại thiết kế đề kiểm tra để kiểm mức độ nhận thức, vận dụng
của học sinh cả hai lớp (có duyệt của khối trưởng). Tổng trong quá trình nghiên
cứu tôi đã tiến hành kiểm tra 5 lần. Cụ thể:
Lần 1: Kiểm tra trước tác động
Lần 2: Sau bài 11: Ôn tập: Hơn 80 năm chống thực dân Pháp xâm lược và
đô hộ (1858 – 1945)
Lần 3: Tuần 18: Kiểm tra cuối kì I (Đề kiểm tra chung của nhà trường)
Lần 4: Sau khi học xong bài 26: Tiến vào Dinh Độc Lập.
Lần 5: Tuần 34. Kiểm tra cuối năm (Đề kiểm tra chung của nhà trường)
Kết quả kiểm tra cho thấy điểm trung bình của hai lớp có sự khác nhau, do
đó chúng tôi dùng phép kiểm chứng T-Test để kiểm chứng sự chênh lệch giữa
điểm số trung bình của 2 lớp trước khi tác động.
Kết quả:
Bảng 2. Kiểm chứng để xác định các nhóm tương đương
Trung bình chung
p=

Đối chứng
3,0

Thực nghiệm
3,1
0,1

11


p = 0,1 > 0,05, từ đó kết luận sự chênh lệch điểm số trung bình của hai lớp
thực nghiệm và đối chứng là không có ý nghĩa, hai lớp được coi là tương đương.
*Trước khi tác động ta có bảng sau:

=Stdev(I4:I24)

Kiểm tra trước TĐ

Tác động

O1

3.00
3.00
3.00
0,81

3.20
3.20
3.10
0,61
KT
sau TĐ

Dạy học có sử dụng PP
đang nghiên cứu
Đối chứng
O2
Dạy học không sử dụng
PP đang nghiên cứu
Ở thiết kế này, chứng tôi sử dụng phép kiểm chứng Test độc lập

O3
O4

Bước 3: Soạn thảo nội dung, chèn hình ảnh, video, trò chơi vào các thư mục
đã tạo:
a) Soạn thảo nội dung
Để soạn thảo nội dung, ta cần xác định nội dung trọng tâm của tiết học, các
sự kiện lịch sử quan trọng để soạn thảo vào thư mục SỰ KIỆN CHÍNH.
Từ giao diện chính ta chọn mục Sự kiện chính
dung cần truyền đạt.

b) Chèn hình ảnh, lược đồ, bản đồ

14

Văn bản. Ta nhập nội


Để chèn hình ảnh, lược đồ, bản đồ ta cần tìm kiếm các hình ảnh, lược đồ
của bài học. Chọn ẢNH/PHIM

Xuất hiện bảng như sau, ta chọn hình ảnh lưu ở ổ đĩa trong máy tính để
chèn.

c) Chèn phim (video)
Để chèn phim ta cần tìm kiếm các đoạn phim, tư liệu lịch sử liên quan đến
nội dung bài học để chèn. Cách chèn tương tự như ở mục b.

15


d) Thiết lập trò chơi
Cuối mỗi hoạt động, cuối tiết học giáo viên thường khắc sâu kiến thức cho

Lịch sử lớp 5
Lịch sử lớp 5
Lịch sử lớp 5
Lịch sử lớp 5
Lịch sử lớp 5
Lịch sử lớp 5

Tuần thực
hiện
Tuần 5
Tuần 6
Tuần 7
Tuần 8
Tuần 9
Tuần 10
Tuần 14
Tuần 19

Tên bài dạy
Phan Bội Châu và phong trào Đông Du
Quyết chí ra đi tìm đường cứu nước
Đảng Cộng sản Việt Nam ra đời
Xô – viết Nghệ Tĩnh
Cách mạng mùa thu
Bác Hồ đọc bản tuyên ngôn độc lập
Thu – đông 1947, Việt Bắc “mồ chôn giặc Pháp”
Chiến thắng lịch sử Điện Biên Phủ
18





GV kết luận kiến thức hoạt động 1 qua sơ đồ tư duy tạo sẵn ở phần mềm
Violet

Học sinh xem đoạn phim về sự hi sinh của cán bộ, thanh niên xung phong
trên đường Trường Sơn (Video đã được thiết lập sẵn trong phần mềm)

20


Học sinh hăng hái tham gia trò chơi “Cóc vàng tài ba” củng cố kiến thức
sau mỗi hoạt động, sau tiết học (Trò chơi được tích hợp sẵn trong phần mềm)

4.3 Sự tiện dụng và hiệu quả khi sử dụng phần mềm này:
- Tất cả các giáo viên đều làm được sau khi tạo ra các bài giảng có thể lưu
giữ và sử dụng qua nhiều năm
- Áp dụng rất hiệu quả cho mọi đối tượng học sinh.
- Khi thực hiện giáo viên giảng dạy bài nào, giáo viên chỉ cần mở tệp và lựa
chọn bài đó.
- Khi sử dụng phần mềm này giáo viên chủ động hơn trong việc giảng dạy
môn Lịch sử, không cần chuẩn bị đồ dùng, bảng phụ, tranh ảnh nhiều ở mỗi tiết
học. Giáo viên chủ động lựa chọn các trò chơi mà học sinh mình yêu thích.
4.4 Bài học kinh nghiệm:
Trong quá trình giảng dạy môn Lịch sử lớp 5, bản thân tôi đã rút ra được
một số kinh nghiệm sau:
- Giáo viên luôn phải sử dụng linh hoạt những phương pháp dạy cho từng
đối tượng, từng lớp cho phù hợp, khai thác kĩ, mở rộng kiến thức bài dạy để thu
hút học sinh.
- Luôn luôn lắng nghe tâm tư, nguyện vọng của học sinh, để có phương

0,71

Thực nghiệm
3,5
1,64
0,0387

SMD

0,71

Ta có bảng chi tiết sau:
KT trước

KT sau

tác động

tác động

Nhóm thực nghiệm (a)
Nhóm đối chứng (b)
Giá trị chênh lệch (c =

3,0
3,1
0,1
22

4,0

Hình 1. Biểu đồ so sánh ĐTB trước tác động và sau tác động
của lớp thực nghiệm và lớpđối chứng
V. BÀN LUẬN
Kết quả của bài kiểm tra sau tác động của nhóm thực nghiệm là TBC= 4,0 kết
quả bài kiểm tra tương ứng của nhóm đối chứng là TBC = 3,5. Độ chênh lệch điểm
số giữa hai nhóm là 0,5; Điều đó cho thấy điểm điểm trung bình của hai lớp đối
chứng và thực nghiệm đã có sự khác biệt rõ rệt, lớp được tác động có điểm điểm
trung bình cao hơn lớp đối chứng.
Chênh lệch giá trị trung bình chuẩn của hai bài kiểm tra là SMD = 0,9859.
Điều này có nghĩa mức độ ảnh hưởng của tác động là lớn.

23


Phép kiểm chứng T-test điểm trung bình sau tác động của hai lớp là
p=0.0387 < 0.05. Kết quả này khẳng định sự chênh lệch điểm trung bình của hai
nhóm không phải là do ngẫu nhiên mà là do tác động.
VI. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
1. Kết luận
Việc ứng dụng công nghệ thông tin vào dạy học đã có hiệu quả trong việc
nâng cao chất lượng môn Lịch sử cho học sinh lớp 5..... – Trường Tiểu
học .................... Các vấn đề, biện pháp nêu ra trong đề tài này đảm bảo tính
khoa học, tính kinh tế, tính khả thi và dễ áp dụng trong dạy học Lịch sử. Chúng
tôi mạnh dạn khuyến nghị các bạn đồng nghiệp nên vận dụng phần mềm này
vào việc giảng dạy môn Lịch sử trong trường Tiểu học. Chắc chắn, chất lượng
dạy và học sẽ được cải thiện đáng kể. Với năng lực, kinh nghiệm, sự tâm huyết
và với cách sử dụng các biện pháp nêu trên một cách sáng tạo và linh hoạt của
các bạn đối với các đối tượng học sinh khác, thì chắc chắn hiệu quả chất lượng
giáo dục sẽ cao hơn.
2. Kiến nghị