BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC CÔNG NGHỆ TP. HCM

ĐẶNG THỊ THÚY AN

GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN DU LỊCH
CỘNG ĐỒNG TẠI HUYỆN LẠC DƯƠNG
TỈNH LÂM ĐỒNG

LUẬN VĂN THẠC SĨ
Chuyên ngành: Quản trị dịch vụ du lịch và lữ hành
Mã số ngành: 60340103

HỒ CHÍ MINH, năm 2017


BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC CÔNG NGHỆ TP. HCM

ĐẶNG THỊ THÚY AN

GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN DU LỊCH
CỘNG ĐỒNG TẠI HUYỆN LẠC DƯƠNG
TỈNH LÂM ĐỒNG

LUẬN VĂN THẠC SĨ
Chuyên ngành: Quản trị dịch vụ du lịch và lữ hành
Mã số ngành: 60340103

CÁN BỘ HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: TS. TRẦN VĂN THÔNG


Phản biện 2
Ủy viên
Ủy viên, Thư kí

Xác nhận của Chủ tịch Hội đồng đánh giá Luận văn sau khi Luận văn đã được
chỉnh sửa ( nếu có).
Chủ tịch hội đồng đánh giá luận văn


TRƯỜNG ĐH CÔNG NGHỆ
TP. HỒ CHÍ MINH
Khoa Đào tạo sau Đại Học

CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA
VIỆT NAM
Độc lập- Tự do- Hạnh Phúc
Tp. Hồ Chí Minh, ngày

tháng

năm 2017.

NHIỆM VỤ LUẬN VĂN THẠC SĨ
Họ tên học viên: ĐẶNG THỊ THÚY AN

Giới tính: Nữ

Ngày, tháng, năm sinh: 08/5/1989

Nơi sinh: Nghệ An

Tổng quan về loại hình du lịch cộng đồng. Đánh giá tiềm năng và thực trạng phát
triển du lịch cộng đồng tại huyện Lạc Dương, tỉnh Lâm Đồng. Định hướng và một số
giải pháp nhằm phát triển du lịch cộng đồng tại huyện Lạc Dương, tỉnh Lâm Đồng.
III.

Ngày giao nhiệm vụ: 19/01/2017.

IV.

Ngày hoàn thành nhiệm vụ: 25/09/2017

V.

Cán bộ hướng dẫn: TS. TRẦN VĂN THÔNG

CÁN BỘ HƯỚNG DẪN

KHOA QUẢN LÝ CHUYÊN NGHÀNH

(Họ tên và chữ ký)

(Họ tên và chữ ký)


i
LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu độc lập của tôi, có sự hỗ trợ từ
TS. Trần Văn Thông. Số liệu được nêu trong luận văn là trung thực, các phân tích,
đánh giá là của tôi và chưa được công bố trong bất cứ công trình nào khác.
Tôi xin cam đoan mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện luận văn này đã được cảm

.


iii
TÓM TẮT
Hiện nay, du lịch cộng đồng đang được coi là loại hình du lịch đảm bảo sự
phát triển kinh tế bền vững và mang lại nhiều lợi ích cho dân cư bản địa. Du lịch
cộng đồng không chỉ giúp người dân bảo vệ tài nguyên môi trường sinh thái, mà
còn là dịp để bảo tồn và phát huy những nét văn hoá độc đáo của địa phương...Theo
các chuyên gia du lịch, việc phát triển các sản phẩm du lịch cộng đồng là phù hợp
với xu thế thời đại, đáp ứng nhu cầu khám phá của đông đảo du khách muốn tìm
hiểu văn hoá dân tộc đặc sắc.
Lạc Dương là huyện phụ cận thành phố Đà Lạt, có vị trí địa lý thuận lợi, thiên
nhiên ưu đãi, khí hậu trong lành, quanh năm mát mẻ, có nhiều cảnh quan thiên
nhiên đẹp, hệ động thực vật phong phú, nhân dân các dân tộc huyện Lạc Dương có
nền văn hóa phong phú, độc đáo, giàu bản sắc dân tộc, hứa hẹn nhiều tiềm năng du
lịch hấp dẫn. Nhận thấy việc phát triển du lịch cộng đồng trên địa bàn huyện Lạc
Dương đã và đang là một hướng đi mới góp phần bảo vệ tài nguyên thiên nhên, các
giá trị văn hóa bản địa. Luận văn đã tiến hành nghiên cứu đề tài “Giải pháp phát
triển du lịch cộng đồng huyện Lạc Dương tỉnh Lâm Đồng”.
Bằng những phương pháp nghiên cứu định tính, kết hợp khảo sát số liệu, luận
văn đã hệ thống hóa lại cơ sở lý luận về du lịch cộng đồng. Luận văn cũng tập trung
đánh giá thực trạng phát triển du lịch trên địa bàn huyện, kết hợp khảo sát ý kiến
của khách du lịch và cộng đồng địa phương bằng phương pháp định lượng thông
qua việc phát phiếu khảo sát. Sau khi tổng hợp phân tích kết quả, tác giả đưa ra
những giải pháp nhằm phát triển du lịch cộng đồng huyện Lạc Dương đạt hiệu quả
cao hơn.


iv

TÓM TẮT ................................................................................................................ iii
ABSTRACT ............................................................................................................. iv
MỤC LỤC ..................................................................................................................v
DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU ............................................................................x
DANH MỤC HÌNH, BIỂU ĐỒ .............................................................................. xi
PHẦN MỞ ĐẦU ........................................................................................................1
Chương 1: TỔNG QUAN VỀ LOẠI HÌNH DU LỊCH CỘNG ĐỒN ..................9
1.1. Tổng quan về cơ sở lý luận ..............................................................................9
1.1.1. Các quan điểm về du lịch cộng đồng ........................................................9
1.1.2. Một số khái niệm cơ bản về du lịch cộng đồng ........................................9
1.1.3. Mục tiêu phát triển du lịch cộng đồng ....................................................12
1.1.4. Các điều kiện hình thành và phát triển du lịch cộng đồng ......................14
1.1.5. Các nguyên tắc tham gia phát triển du lịch cộng đồng ...........................16
1.1.6. Sự tham gia của cộng đồng địa phương trong hoạt động du lịch............17
1.2. Xu hướng phát triển du lịch cộng đồng hiện nay ..........................................17
1.3. Tác động của du lịch đến cộng đồng .............................................................18
1.3.1. Tích cực ...................................................................................................18
1.3.2. Tiêu cực ...................................................................................................20
1.4. Một số mô hình phát triển du lịch cộng đồng ở Châu Á và Việt Nam ..........21
1.4.1. Một số mô hình phát triển du lịch cộng đồng ở Châu Á .........................21
1.4.1.1. Kinh nghiệm phát triển du lịch cộng đồng tại Malaysia...................21
1.4.1.2. Kinh nghiệm phát triển du lịch tại Bali (Indonesia) .........................22
1.4.2. Một số mô hình phát triển du lịch cộng đồng ở Việt Nam .....................23
1.4.2.1. Du lịch cộng đồng ở Hà Giang .........................................................23
1.4.2.2. Mô hình du lịch cộng đồng tại làng quê Yên Đức- Quảng Ninh......25
1.4.3. Bài học kinh nghiệm ...............................................................................26


vi
TÓM TẮT CHƯƠNG 1. .........................................................................................27

vii
2.5.1.4 Khách du lịch và doanh thu ...............................................................47
2.5.2. Đánh giá mức độ hài lòng của khách du lịch ..........................................49
2.5.2.1 Mức độ hài lòng về cảnh quan môi trường ........................................49
2.5.2.2 Mức độ hài lòng về tài nguyên nhân văn ...........................................50
2.5.2.3 Mức độ hài lòng về yếu tố con người ................................................51
2.5.2.4 Mức độ hài lòng về cơ sở hạ tầng ......................................................51
2.5.2.5 Loại hình cư trú nếu được xây dựng tại đây ......................................53
2.5.2.6 Những mong đợi của du khách khi quay lại ......................................53
2.5.3. Thực trạng tham gia của cộng đồng địa phương vào hoạt động du lịch. 54
2.5.3.1 Hình thức tham gia phục vụ du lịch của CĐĐP ................................54
2.5.3.2 Mức độ ảnh hưởng của du lịch tới cảnh quan môi trường địa phương
........................................................................................................................55
2.5.3.3 Mức độ ảnh hưởng của du lịch tới hoạt động nông nghiệp ...............55
2.5.3.4 Mức độ ảnh hưởng của du lịch tới cộng đồng địa phương ................56
2.6. Những hạn chế còn tồn tại ở huyện Lạc Dương ............................................58
TÓM TẮT CHƯƠNG 2 ..........................................................................................60
Chương 3: ÐỊNH HUỚNG VÀ GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN DU LỊCH CỘNG
ÐỒNG TẠI HUYỆN LẠC DƯƠNG , TỈNH LÂM ĐỒNG. ................................61
3.1. Định hướng phát triển du lịch tỉnh Lâm Đồng ..............................................61
3.2. Định hướng phát triển du lịch huyện Lạc Dương ..........................................61
3.2.1. Những cơ hội và thuận lợi .......................................................................61
3.2.2. Những khó khăn và thách thức ...............................................................62
3.3. Quan điểm, mục tiêu phát triển du lịch huyện Lạc Dương. ..........................62
3.3.1. Các quan điểm phát triển. ........................................................................62
3.3.2. Mục tiêu phát triển ..................................................................................63
3.3.3. Các chỉ tiêu cụ thể ...................................................................................64
3.4. Các giải pháp phát triển du lịch cộng đồng tại huyện Lạc Dương ................65
3.4.1. Tăng cường và nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước về du lịch trên địa
bàn .....................................................................................................................66


CSHT

Cơ sở hạ tầng

DL

Du lịch

DLCĐ

Du lịch cộng đồng

DLST

Du lịch sinh thái

GTVT

Giao thông vận tải

JICA

Cơ quan hợp tác quốc tế Nhật Bản

KDL

Khách du lịch

TNDgL

Bảng 2.6: Doanh thu du lịch huyện Lạc Dương giai đoạn 2013-2016 .....................49
Bảng 2.7: Mức độ hài lòng của du khách về điều kiện về cảnh quan, môi trường
thiên nhiên và môi trường. ........................................................................................49
Bảng 2.8: Mức độ hài lòng của du khách về tài nguyên du lịch nhân văn ...............50
Bảng 2.9: Mức độ hài lòng của du khách về cộng đồng dân cư ...............................51
Bảng 2.11: Mong muốn của du khách về loại hình cư trú nếu được xây dựng tại đây.
...................................................................................................................................53
Bảng 2.12: Các hoạt động cần được quan tâm, đầu tư, phát triển ............................54
Bảng 2.13: Mức độ ảnh hưởng tới cảnh quan môi trường địa phương .....................55
Bảng 2.14: Mức độ ảnh hưởng tới hoạt động nông nghiệp ......................................56
Bảng 2.15: Tác động của hoạt động du lịch tới đời sống dân cư. .............................57


xi
DANH MỤC HÌNH, BIỂU ĐỒ
Hình 2.1: Bản đồ hành chính tỉnh Lâm Đồng ...........................................................29
Hình 2.2: Bản đồ hành chính huyện Lạc Dương ......................................................30
Biểu đồ 2.1: Tình hình khách du lịch đến Lạc Dương ..............................................48


1
PHẦN MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài.
Du lịch đã là một xu hướng phổ biến trên toàn cầu, du lịch quốc tế liên tục
tăng trưởng, du lịch nội địa chiếm tỷ trọng lớn. Du lịch trở thành một trong những
ngành kinh tế dịch vụ phát triển nhanh nhất và lớn nhất trên bình diện toàn cầu, góp
phần vào sự phát triển và thịnh vượng của các quốc gia, đặc biệt là các nước đang
phát triển, vùng sâu, vùng xa coi phát triển du lịch là công cụ xoá đói, giảm nghèo
và tăng trưởng kinh tế. Đây là cơ hội to lớn có tính xu thế và thời đại mà Việt Nam
có thể tận dụng để phát triển các loại hình du lịch mới, đa dạng tận dụng lợi thế về

công cuộc phát triển du lịch của nước nhà. Qua việc nghiên cứu, tìm hiểu hoạt động
du lịch cũng như đời sống cư dân địa phương tôi đã chọn đề tài “ Giải pháp phát
triển du lịch cộng đồng huyện Lạc Dương tỉnh Lâm Đồng” làm đề tài luận văn
của mình.
2. Mục tiêu nghiên cứu của đề tài
- Hệ thống hoá có chọn lọc và làm rõ thêm một số khái niệm về Du lịch cộng
đồng, hình thành cơ sở lý luận cho việc nghiên cứu đề tài luận văn.
- Nghiên cứu, đánh giá thực trạng tiềm năng Du lịch về tài nguyên thiên nhiên,
tài nguyên nhân văn, nguồn nhân lực, các yếu tố ảnh hưởng khác, trên cơ sở đó xác
định giá trị du lịch của chúng.
- Từ kết quả nghiên cứu đề xuất một số giải pháp chủ yếu phát triển loại hình
du lịch cộng đồng tại huyện Lạc Dương, góp phần vào sự phát triển của tỉnh Lâm
Đồng và các tỉnh Tây Nguyên.
3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
3.1 Đối tượng nghiên cứu:
Đề tài tập trung nghiên cứu các điều kiện phù hợp cho loại hình du lịch cộng
đồng tại ba xã Lát, Đạ Nhim, Đạ Chais, huyện Lạc Dương, Lâm Đồng
3.2 Phạm vi nghiên cứu
Về không gian: Đề tài tập trung nghiên cứu hoạt động du lịch trên địa bàn
huyện Lạc Dương, tỉnh Lâm Đồng. Do thời gian và kinh phí có hạn nên về mặt
không gian đề tài tập trung nghiên cứu và tiến hành điều tra xã hội tại ba xã: xã Lát,
xã Đạ Nhim và xã Đạ Chais.


3
Về thời gian: Nghiên cứu được thực hiện từ tháng 1/2017 đến tháng 7/2017.
+ Dữ liệu thứ cấp: Các báo cáo, kế hoạch các văn bản ban hành của
UBND Huyện Lạc Dương giai đoạn 2013-2017.
+ Dữ liệu sơ cấp: Điều tra thu thập từ khảo sát khách du lịch và cộng đồng
địa phương từ tháng 3 đến tháng 7 năm 2017.

thành lĩnh vực mới trong ngành du lịch. Đã có nhiều bài báo khoa học, tài liệu, công
trình nghiên cứu khác nhau về du lịch cộng đồng. Do đó, để tiến hành thực hiện
nghiên cứu của mình, các nguồn tài liệu liên quan được tiến hành thu thập và tham
khảo để làm cơ sở cho việc phân tích và đánh giá. Đề tài đã tham khảo các kết quả
nghiên cứu, các phương pháp thực hiện trước đây nhằm tạo nền tảng cho việc lựa
chọn phương pháp nghiên cứu phù hợp với mục đích nghiên cứu của đề tài. Những
nghiên cứu liên quan được trình bày tóm tắt như sau:
Tài liệu “Community Based Tourism for Conversation and Development” xuất
bản năm 2003 của học viện The Mountain Institute, Hoa Kỳ đã đưa ra các khái
niệm về du lịch cộng đồng, vai trò, yếu tố phát triển. Các tác giả cũng đưa ra các ví
dụ về mô hình du lịch cộng đồng ở vùng Nam Mỹ và Malaysia. Ngoài ra tài liệu
cũng đã đưa ra các kiến thức, kỹ năng, kinh nghiệm thu hút khách du lịch tham gia
du lịch cộng đồng. Ở Việt Nam, các lý thuyết về cộng đồng, lịch sử hình thành các
khái niệm cộng đồng và bản chất cộng đồng của Võ Quế (2016). Tác giả cũng đã
nêu lên mục tiêu, ý nghĩa phát triển du lịch dựa vào cộng đồng, các điều kiện và
nguyên tắc để hình thành và phát triển du lịch dựa vào cộng đồng. Không chỉ tiếp
cận về mặt lý thuyết tác giả còn rút ra những bài học kinh nghiệm quý giá từ việc
nghiên cứu mô hình phát triển du lịch dựa vào cộng đồng trong nước và của một số
nước phát triển du lịch cộng đồng trên thế giới. Phạm Trung Lương (2002):
“Nghiên cứu xây dựng bảo vệ môi trường du lịch với sự tham gia của cộng đồng
góp phần phát triển du lịch bền vững trên đảo Cát Bà – Hải Phòng”, đã hệ thống hóa
một cách có chọn lọc các khái niệm liên quan giữa du lịch, môi trường và phát triển
cộng đồng... Dựa trên các phân tích hiện trạng, đề tài phân tích sức ép tới môi
trường trong những năm tới đồng thời đề xuất mô hình bảo vệ môi trường với sự
tham gia của các thành phần trong cộng đồng với các nghĩa vụ và quyền lợi cụ thể


5
và các giải pháp để áp dụng mô hình đã đề xuất tại đảo Cát Bà.
Nguyễn Thị Hải (2010): “Nghiên cứu phát triển du lịch sinh thái dựa vào cộng

nhiều điều kiện để phát triển DLCĐ. Tuy nhiên, người dân ở đây hoàn toàn thụ
động khi tham gia vào hoạt động du lịch và không có vai trò quan trọng trong hoạch
định chiến lược phát triển du lịch chung trên địa bàn của họ. Từ đó đưa ra một số
giải pháp để phát triển du lịch cộng đồng trên địa bàn xã.
Nguyễn Thị Thanh Kiều (2012) “Nghiên cứu phát triển du lịch cộng đồng tại
huyện Đơn Dương, tỉnh Lâm Đồng”. Nghiên cứu phân tích các điều kiện cần thiết
để phát triển du lịch cộng đồng tại huyện Đơn Dương, tỉnh Lâm Đồng bao gồm điều
kiện hấp dẫn của tài nguyên du lịch, điều kiện tiếp cận điểm đến, điều kiện về yếu
tố cộng đồng dân cư, điều kiện về thị trường khách và các điều kiện hỗ trợ. Nghiên
cứu sử dụng phương pháp nghiên cứu định lượng và phương pháp nghiên cứu định
tính để phân tích thực trạng và nhu cầu phát triển du lịch cộng đồng tại huyện Đơn
Dương dựa vào 04 bên liên quan bao gồm cộng đồng địa phương, khách du lịch,
chính quyền địa phương và thành phần tư nhân. Thêm vào đó, nghiên cứu đi vào
phân tích điểm mạnh, điểm yếu, cơ hội và thách thức của huyện Đơn Dương trong
việc phát triển du lịch cộng đồng thông qua công cụ SWOT (Phân tích điểm mạnh,
điểm yếu, cơ hội, thách thức). Từ các chiến lược kết hợp của ma trận SWOT, xét ở
góc độ chính quyền địa phương, tác giả đưa ra 06 nhóm giải pháp phát triển du lịch
cộng đồng tại huyện Đơn Dương bao gồm giải pháp về cơ chế, chính sách; giải
pháp quy hoạch du lịch; giải pháp đầu tư, nâng cấp cơ sở hạ tầng, cơ sở vật chất kĩ
thuật du lịch; giải pháp hỗ trợ thông tin kĩ thuật cho người dân địa phương; đề xuất
mô hình điểm du lịch cộng đồng tại thôn Diom A, xã Lạc Xuân và giải pháp quảng
bá, liên kết với thành phần tư nhân giúp cho người dân địa phương bảo tồn, phát
huy giá trị văn hóa bản địa trong đó nhấn mạnh văn hóa của đồng bào dân tộc
Churu, cải thiện thu nhập thông qua hoạt động du lịch, tạo cơ hội giao lưu, tiếp xúc
với du khách, hướng đến mục tiêu phát triển kinh tế- xã hội bền vững và xây dựng
hình ảnh điểm đến Đơn Dương.
Phần lớn các nghiên cứu đã đề cập trên đều đưa ra được hệ thống lý luận về du
lịch dựa vào cộng đồng và mô hình phát triển dựa vào cộng đồng. Đồng thời hệ
thống hóa các điều kiện để phát triển du lịch cộng đồng như điều kiện tự nhiên, điều


khả thi trong việc triển khai loại hình du lịch cộng đồng. Kết quả nghiên cứu và


8
những định hướng giải pháp có ý nghĩa đối với cộng đồng dân cư, chính quyền địa
phương, các công ty du lịch trong việc khai thác loại hình DLCĐ và được ứng dụng
cho các khu vực có điều kiện tương đồng.
7. Kết cấu của đề tài:
Ngoài phần mở đầu, phần kết luận, danh mục tài liệu tham khảo, các phụ lục,
luận văn gồm có 3 chương:
Chương 1: Tổng quan về loại hình du lịch cộng đồng
Chương 2: Tiềm năng và thực trạng phát triển du lịch cộng đồng tại huyện Lạc
Dương tỉnh Lâm Đồng.
Chương 3: Định hướng và giải pháp phát triển du lịch cộng đồng tại huyện Lạc
Dương tỉnh Lâm Đồng.


9
Chương 1: TỔNG QUAN VỀ LOẠI HÌNH DU LỊCH CỘNG ĐỒNG
Tổng quan về cơ sở lý luận
1.1.1. Các quan điểm về du lịch cộng đồng
Du lịch cộng đồng hay du lịch dựa vào cộng đồng (community based
tourism) đã và đang được hiểu như những quan điểm, giải pháp hay nguyên tắc để
phát triển du lịch bền vững mà thực chất là đối tượng nghiên cứu hay cách thức
triển khai các loại hình du lịch (Võ Văn Phong, 2012).
Du lịch cộng đồng là một phương thức phát triển du lịch, trong đó cộng đồng
dân cư là chủ thể trực tiếp tham gia phát triển du lịch, bảo vệ tài nguyên môi trường
cả về tự nhiên và nhân văn tại các điểm, khu du lịch và đồng thời được hưởng
quyền lợi từ hoạt động du lịch mang lại (Nguyễn Thanh Bình, 2006)
Ngày nay, du lịch cộng đồng được hiểu là cộng đồng địa phương tham gia

trường thiên nhiên hoang dã hoặc tìm hiểu các giá trị về văn hóa truyền thống, tôn
trọng tư duy văn hóa bản địa. Cộng đồng địa phương có cơ hội thụ hưởng các lợi
ích kinh tế từ việc tham gia vào các hoạt động khám phá dựa trên các giá trị về tự
nhiên và văn hóa xã hội tại khu vực cộng đồng địa phương sinh sống”
Tổ chức mạng lưới CĐDL vì người nghèo đã nêu:” Du lịch cộng đồng là một
loại hình du lịch bền vững thúc đẩy các chiến lược vì người nghèo trong môi trường
cộng đồng. Các sáng kiến của du lịch cộng đồng nhằm vào mục tiêu thu hút sự tham
gia của người dân địa phương vào việc vận hành và quản lý các dự án du lịch nhỏ
như một phương tiện giảm nghèo và mang lại thu nhập thay thế cho cộng đồng. Các
sáng kiến của du lịch cộng đồng còn khuyến khích tôn trọng các truyền thống và
văn hóa địa phương cũng như các di sản thiên nhiên.”
Tại Việt Nam, cho đến nay đã có nhiều định nghĩa về DLCĐ đã được đưa ra.
Theo Võ Quế (2006) lại có quan điểm nhấn mạnh vai trò của phương thức phát triển
DLCĐ trong công tác bảo tồn môi trường tự nhiên và nhân văn khi cho rằng: “Du
lịch dựa vào cộng đồng là phương thức phát triển du lịch trong đó cộng đồng dân cư
tổ chức cung cấp các dịch vụ để phát triển du lịch, đồng thời tham gia bảo tồn tài
nguyên thiên nhiên và môi trường, đồng thời cộng đồng được hưởng quyền lợi về
vật chất và tinh thần từ phát triển du lịch và bảo tồn tự nhiên.
Theo Trần Thị Mai (2005), “ Du lịch cộng đồng là hoạt động tương hỗ giữa