BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC CÔNG NGHỆ TP. HỒ CHÍ MINH

ĐỒ ÁN TỐT NGHIỆP

XÁC ĐỊNH TÁC NHÂN GÂY BỆNH ĐỐM TRẮNG TRÊN
THANH LONG VÀ BƯỚC ĐẦU NGHIÊN CỨU CÁC YẾU
TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN TÁC NHÂN GÂY BỆNH

Ngành:

CÔNG NGHỆ SINH HỌC

Chuyên ngành: CÔNG NGHỆ SINH HỌC

Giảng viên hướng dẫn : TS. Nguyễn Thị Hai
Sinh viên thực hiện
MSSV: 1051110144

: Võ Thị Lan Thanh
Lớp: 10DSH2

TP. Hồ Chí Minh, 2014


PHÒNG XÉT NGHIỆM NK-BIOTEK
793/58 TRẦN XUÂN SỌAN, P. TÂN HƯNG, Q.7, TP. HCM
ĐT: (08) 37715818, (08) 37752252
Fax: (08) 37750583, ( 08) 37752250
Email: ,
GP số: 41G8005341

GTGTTGGGCGTTTTGTCTTTGCATCAAAGACTCGCCTTAAAACGATTGGCAGCCGGCCTA
CTGGTTTCGGAGCGCAGCACATTTTTGCGCTTGCAATCAGCAAGAGGTCGGCAATCCATC
AAGTCCATTTCTCACTTTTGACCTCGGATCAGGTAGGGATACCCGCTGAACTTAAGCATA
TCAATAAGCGGAGGAAAAGAAACCAACAGGGATTGCCCTAGTAACGGCGAGTGAAGCGG
CAACAGCTCAAATTTGAAATCTGGCTCTTTCAGAGTCCGAGTTGTAATTTGCAGAGGGCG
CTTTGGCTTTGGCAGCGGTCCAAGTTCCTTGGAACAGGACGTCACAGAGGGTGAGAATCC
CGTACGTGGTCGCTAGCTATTGCCGTGTAAAGCC


Kết quả tra cứu trên BLAST SEARCH

Cochliobolus lunatus internal transcribed spacer 1, partial sequence; 5.8S ribosomal RNA
gene and internal transcribed spacer 2, complete sequence; and 28S ribosomal RNA gene,
partial sequence
Sequence ID: gb|JF798505.1|Length: 929Number of Matches: 1
Related Information
Range 1: 77 to 716GenBankGraphicsNext MatchPrevious Match
Alignment statistics for match #1
Score

Expect

Identities

Gaps

Strand

1083 bits(586)



120

||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Sbjct

137

TTACAACTTTCAACAACGGATCTCTTGGTTCTGGCATCGATGAAGAACGCAGCGAAATGC

196

Query

121

GATACGTAGTGTGAATTGCAGAATTCAGTGAATCATCGAATCTTTGAACGCACATTGCGC

180

||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Sbjct

197

GATACGTAGTGTGAATTGCAGAATTCAGTGAATCATCGAATCTTTGAACGCACATTGCGC

256

Query

|||||||||||||||||| ||||||||||||

Sbjct

317

GGTGTTGGGCGTTTTTTGTCTTTGGTTGCCAAAGACTCGCCTTAAAAGGATTGGCAGCCG

376

Query

297

GCCTACTGGTTTCGGAGCGCAGCACATTTTTGCGCTTGCAATCAGC--AAGAGGTCGGCA

354

|||||||||||||| |||||||||||||||||||||||||||||||
Sbjct

377

|||||| |||||

GCCTACTGGTTTCGCAGCGCAGCACATTTTTGCGCTTGCAATCAGCAAAAGAGGACGGCA

436



497

AAGCATATCAATAAGCGGAGGAAAAGAAACCAACAGGGATTGCCCTAGTAACGGCGAGTG

556

Query

475

AAGCGGCAACAGCTCAAATTTGAAATCTGGCTCTTTCAGAGTCCGAGTTGTAATTTGCAG

534

||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Sbjct

557

AAGCGGCAACAGCTCAAATTTGAAATCTGGCTCTTTCAGAGTCCGAGTTGTAATTTGCAG

616

Query

535

AGGGCGCTTTGGCTTTGGCAGCGGTCCAAGTTCCTTGGAACAGGACGTCACAGAGGGTGA

594


TS.BS.Phạm Hùng Vân

676


LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin “CAM ĐOAN”, luận văn tốt nghiệp này đƣợc tôi thực hiện dƣới sự
hƣớng dẫn của TS. Nguyễn Thị Hai, giảng viên khoa Công nghệ sinh học – Thực phẩm
– Môi trƣờng, trƣờng Đại học Công Nghệ Thành Phố Hồ Chí Minh. Tôi cam đoan
những nội dung, các số liệu và trích dẫn trong đồ án tốt nghiệp là hoàn toàn trung thực.
Tôi xin hoàn toàn chịu trách nhiệm về lời cam đoan của mình.
Tp. Hồ Chí Minh, ngày 9 tháng 8 năm 2014
Sinh viên thực hiện

Võ Thị Lan Thanh


LỜI CÁM ƠN
Để hoàn thành khóa luận tốt nghiệp này, ngoài sự nổ lực hết sức của bản thân,
em còn nhận đƣợc sự hổ trợ, giúp đỡ nhiệt tình của quý thầy cô, gia đình và bạn bè, em
xin chân thành gửi lời “CÁM ƠN” tới:
Em xin gửi lời cám ơn đến toàn thể thầy cô trƣờng Đại học Công Nghệ Thành
Phố Hồ Chí Minh, quý thầy cô khoa Công Nghệ Sinh Học – Thực Phẩm – Môi Trƣờng
đã truyền đạt những kiến thức quý báu làm nền tảng để em thực hiện khóa luận tốt
nghiệp.
Em xin gửi lời cảm ơn, lời tri ân sâu sắc đến TS.Nguyễn Thị Hai, Cô đã tận tình
hƣớng dẫn, truyền đạt nhiều kiến thức, kinh nghiệm để em hoàn thành khóa luận thật
tốt.
Con xin gửi lời cảm ơn, lòng biết ơn sâu sắc đến ba, mẹ, gia đình, ngƣời thân đã

1.1.2. Phân loại ........................................................................................................... 3
1.1.3. Đặc điểm phân bố .............................................................................................. 5
1.1.4. Đặc điểm chung của cây thanh long .................................................................. 5
1.2. Thành phần bệnh hại trong sản xuất thanh long .................................................... 6
1.2.1. Tình hình dịch hại trên thanh long ..................................................................... 6
1.2.2. Các bệnh thường gặp trên cây thanh long.........................................................10
1.2.2.1. Bệnh thối đầu cành ........................................................................................10
1.2.2.2. Bệnh đốm nâu trên cành ................................................................................10
1.2.2.3. Bệnh rám cành ...............................................................................................10
1.2.3. Côn trùng gây hại trên cây thanh long ..............................................................10
1.2.3.1. Kiến ...............................................................................................................10
1.2.3.2. Bọ xít .............................................................................................................11
1.2.3.3. Ruồi vàng hay ruồi trái cây ............................................................................11
1.2.4. Các hiện tượng sinh lý thường gặp trên cây thanh long ....................................11
1.2.4.1. Hiện tượng rụng nụ........................................................................................11
i


Đồ án tốt nghiệp

1.2.4.2. Hiện tượng nứt vỏ trái....................................................................................11
1.3. Một số bệnh hại chính..........................................................................................11
1.3.1. Bệnh thán thư ...................................................................................................12
1.3.1.1. Đặc điểm gây hại ...........................................................................................12
1.3.1.2. Phổ ký chủ .....................................................................................................13
1.3.1.3. Phương pháp phòng trừ .................................................................................14
1.3.2. Bệnh đốm trắng ................................................................................................16
1.3.2.1. Thời gian xuất hiện ........................................................................................17
1.3.2.2. Tác hại...........................................................................................................17
1.3.2.3. Các nghiên cứu về bệnh đốm trắng trên thanh long .......................................18

2.2. Vật liệu ................................................................................................................34
2.2.1. Nguyên liệu .......................................................................................................34
2.2.1.1. Trái và cành thanh long .................................................................................34
2.2.1.2. Chủng nấm mốc .............................................................................................35
2.2.2. Hóa chất ...........................................................................................................35
2.2.3. Dụng cụ và thiết bị............................................................................................35
2.2.3.1. Dụng cụ .........................................................................................................35
2.2.3.2. Thiết bị ..........................................................................................................35
2.2.3.3. Môi trường nuôi cấy ......................................................................................36
2.3. Phƣơng pháp nghiên cứu. ....................................................................................37
2.3.1. Phương pháp vi sinh .........................................................................................37
2.3.1.1. Phương pháp thu thập, phân lập và xác định tác nhân gây bệnh ....................37
2.3.1.2. Phương pháp khảo sát ảnh hưởng của một số yếu tố đến tốc độ phát triển kích
thước khuẩn lạc ..........................................................................................................42
2.3.1.3. Phương pháp đánh giá khả năng đối kháng nấm bệnh với các chủng
Trichoderma . .............................................................................................................43
2.3.2. Phƣơng pháp xử lý số liệu.................................................................................46
Chƣơng 3. KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN .................................................................. 48
3.1. Kết quả nhận dạng, phân lập và xác định tác nhân gây bệnh đốm trắng trên cành
thanh long...................................................................................................................48

iii


Đồ án tốt nghiệp

3.1.1. Kết quả phân lập...............................................................................................48
3.1.1.1. Chủng nấm N1................................................................................................48
3.1.2.2. Chủng nấm N2................................................................................................51
3.1.1.3. Chủng nấm N3................................................................................................53

GĐ: Giám đốc
PDA: Potato D – Glucose Agar
TL: Thanh long

v


Đồ án tốt nghiệp

DANH MỤC CÁC BẢNG
Bảng 1.1. Phân loại các loài xƣơng rồng (có trái ăn đƣợc) khác nhau dựa trên đặc điểm
sinh thái, màu vỏ và ruột thịt của trái ........................................................................... 4
Bảng 1.2. Điều kiện phát triển thích hợp của cây thanh long........................................ 6
Bảng 1.3. Thành phần dịch hại quan trọng trên thanh long .......................................... 8
Bảng 3.1. Thành phần nấm phân lập đƣợc trên cành thanh long bị bệnh đốm trắng ....48
Bảng 3.2. Đƣờng kính trung bình (mm) của tản nấm N1 trƣớc Koch...........................50
Bảng 3.3. Đƣờng kính trung bình (mm) của tản nấm N2 .............................................53
Bảng 3.4. Đƣờng kính trung bình (mm) tản nấm N3....................................................55
Bảng 3.5. Tỷ lệ bệnh của 3 loại nấm trên cành thanh long sau khi lây bệnh nhân tạo .....
...................................................................................................................................56
Bảng 3.6. Hình thái chủng nấm N1 trƣớc Koch và sau Koch .......................................58
Bảng 3.7. Đƣờng kính trung bình tản nấm của các mẫu Cochliobolus lunatus trên môi
trƣờng PDA với các điều kiện chiếu sáng khác nhau khi nuôi cấy ở nhiệt độ phòng ...61
Bảng 3.8. Đƣờng kính trung bình tản nấm của các mẫu Cochliobolus lunatus trên môi
trƣờng PDA ở các mức pH khác nhau.........................................................................63
Bảng 3.9. Đƣờng kính trung bình tản nấm của các mẫu nấm Cochliobolus lunatus trên
môi trƣờng PDA có bổ sung nguồn nitơ khác nhau .....................................................64
Bảng 3.10. Đƣờng kính trung bình tản nấm và phần trăm ức chế của Trichoderma
virens với nấm Cochliobolus lunatus ..........................................................................67
Bảng 3.11. Đƣờng kính trung bình tản nấm và phần trăm ức chế của Trichoderma

Hình 3.11. Đƣờng kính trung bình tản nấm Cochliobolus lunatus trên môi trƣờng PDA
ở các mức pH khác nhau qua 4 ngày sau cấy ..............................................................64
Hình 3.12. Đƣờng kính trung bình tản nấm của các mẫu nấm Cochliobolus lunatus trên
môi trƣờng PDA với các nguồn nitơ khác nhau ở 4 ngày sau cấy ...............................67
Hình 3.13. Mức độ đối kháng của nấm Trichoderma virens, Trichoderma harzianum
với nấm Cochliobolus lunatus ....................................................................................72
vii


Đồ án tốt nghiệp

MỞ ĐẦU
1. Đặt vấn đề
Cây thanh long (Hylocereus undatus) là cây trồng chủ lực mang lại hiệu quả
kinh tế cao cho ba tỉnh Bình Thuận, Tiền Giang (Huyện Chợ Gạo) và Long An (Huyện
Châu Thành). Trong những năm gần đây do việc mở rộng diện tích đất canh tác để gia
tăng sản xuất, thâm canh đồng thời ứng dụng nhiều kỹ thuật mới vào sản xuất (chong
đèn xử lý nghịch vụ, trồng mới bằng trụ bê tông, tăng lƣợng phân bón, chăm sóc
vƣờn,…) nên năng suất đƣợc nâng cao, phục vụ cho nhu cầu của ngƣời tiêu dùng trong
nƣớc và quốc tế cũng nhƣ cải thiện đáng kể nguồn thu nhập của ngƣời sản xuất. Tuy
nhiên, ngoài những mặt tích cực trên vẫn còn tồn tại những mặt tiêu cực của vấn đề này
là tình hình sâu bệnh trên cây thanh long ngày càng trở nên phức tạp hơn. Trong những
năm qua nhiều đối tƣợng dịch hại đã có xu hƣớng phát triển và gây hại ngày càng nặng
hơn trên cây thanh long nhƣ bệnh thối trái do vi khuẩn, bệnh thán thƣ, đốm đồng tiền,
hiện tƣợng vàng bẹ rám cành… Đặc biệt, vài năm gần đây bệnh đốm trắng hay nhiều
nơi bà con còn gọi là bệnh lạ phát triển mạnh và gây thiệt hại nặng ở các vùng trồng
thanh long trong cả nƣớc. Bệnh gây hại trên cành và trái làm giảm khả năng quang
hợp, gây thiệt hại nghiêm trọng về năng suất cũng nhƣ chất lƣợng trái thanh long. Hiện
nay, ngƣời ta vẫn chƣa biết đối tƣợng gây bệnh lạ trên thanh long cũng nhƣ chƣa tìm ra
phƣơng thức lây lan và giải pháp quản lý hữu hiệu để ứng dụng vào trong sản xuất.

1.1.1. Nguồn gốc (Nguyễn Văn Kế, 2000)
Cây thanh long có tên khoa học là Hylocereus undatus Haw thuộc họ xƣơng
rồng Cactaceae, tên tiếng Anh là Pitahaya hay còn gọi là dragon fruit. Thanh long có
xuất xứ từ những vùng rừng nhiệt đới và cận nhiệt đới ở Mehico, Trung và Nam Mỹ
(bao gồm miền Nam Mehico, bờ Thái Bình Dƣơng của các nƣớc: Guatemala, Costa
Rica, El Salvador, Venezuela, Colombia, Ecuador, Nicaragua, Panama, Brazil và
Uruguay).
Cây thanh long là cây có khả năng chịu nhiệt nên đƣợc trồng ở vùng nóng nhƣ
vùng sa mạc thuộc Mehico và Colombia.
Thanh long đƣợc ngƣời Pháp đem vào trồng ở Việt Nam từ thời Pháp thuộc
nhƣng mới đƣợc sản xuất ở quy mô lớn từ thập niên 1980. Hiện nay, Việt Nam là nƣớc
duy nhất ở Đông Nam Á trồng thanh long tƣơng đối tập trung trên quy mô thƣơng mại.
1.1.2. Phân loại (Bùi Vũ Thùy Dương, 2013)
Việc phân loại các loài cây xƣơng rồng (có trái ăn đƣợc) dựa trên đặc điểm sinh
thái, màu vỏ và màu ruột thịt của trái. Các loài cây xƣơng rồng có trái ăn đƣợc, đƣợc
chia làm 2 nhóm (dựa trên đặc điểm hình thái): vine cacti (có thân bò trên trụ đỡ) và
columnar cacti (có thân cột). Nhóm vine cacti thuộc về hai chi khác nhau là Hylocereus
và Selenicereus. Nhóm columnar cacti thuộc về ba chi Cereus, Pachycereus và
Stenocereus.
Ở Việt Nam, dựa theo đặc điểm của trái thanh long đƣợc chia thành ba loại phổ
biến:
- Thanh long ruột trắng với vỏ hồng (hoặc đỏ): có tên khoa học là Hylocereus
undatus thuộc chi Hylocereus.

3


Đồ án tốt nghiệp

- Thanh long ruột đỏ với vỏ hồng (hoặc đỏ): có tên khoa học là Hylocereus


Đỏ

Đỏ

Hylocereus triangularis

Vàng

Trắng

Hylocereus costaricensis

Đỏ

Đỏ

Hylocereus polyrhizus

Đỏ

Đỏ

Hylocereus ocamponic

Vàng

Đỏ

Selenicereus megalanthus

Đỏ

Đỏ

(Nguồn: Crane và Balerdi, 2004; Mizrahi và Nerd, 1999)
1.1.3. Đặc điểm phân bố (Nguyễn Văn Kế, 2000)
Thanh long là loài thực vật bản địa tại Mehico và các nƣớc ở khu vực Trung và
Nam Mỹ, từ đây thanh long đƣợc du nhập sang các nƣớc nhiệt đới và cận nhiệt đới ở
châu Mỹ, châu Á, châu Đại Dƣơng và vùng Trung Đông. Thanh long cũng đƣợc trồng
ở các nƣớc trong khu vực Đông Nam Á nhƣ Việt Nam, Malaysia, Philippines, Thái
Lan, Indonesia; ngoài ra chúng cũng hiện diện ở khu vực miền Nam Trung Quốc, Đài
Loan và một số khu vực khác. Hiện nay, thanh long đang đƣợc trồng ở ít nhất 22 nƣớc
nhiệt đới nhƣ: Australia, Cambodia, China, Colombia, Ecuador, Guatemala, Indonesia,
Israel, Philippines, Tây Ban Nha, Sri Lanka, Đài Loan, Thái Lan, miền Nam nƣớc Mỹ
và Việt Nam.
Ở Việt Nam, thanh long đƣợc trồng đầu tiên ở Nha Trang và Phan Thiết từ thời
Pháp thuộc. Sau khi thanh long trở thành hàng hóa thƣơng mại và xuất khẩu ra nhiều
nƣớc trên thế giới, phong trào trồng thanh long phát triển mạnh ở Phan Rang, Phan
Thiết, Bình Thuận, Buôn Ma Thuộc và các tỉnh ở đồng bằng sông Cửu Long nhƣ: Tiền
Giang, Long An…. Trong những vùng trồng thanh long ở Việt Nam, Bình Thuận có
diện tích trồng thanh long thƣơng mại ƣớc tính khoảng 1000 ha trong khi cả nƣớc
chiếm khoảng 2000 ha.
1.1.4. Đặc điểm chung của cây thanh long (Nguyễn Văn Kế, 2000)
Thanh long là cây có nguồn gốc nhiệt đới có khả năng chịu hạn nên thƣờng
đƣợc trồng ở những vùng nóng, chúng thích nghi đƣợc với những nơi có cƣờng độ ánh
sáng mạnh. Thanh long mọc đƣợc trên nhiều loại đất khác nhau nhƣ đất xám bạc màu
5


Đồ án tốt nghiệp


5,5 – 6,5
(Nguồn: H. P. M. Gunasena và ctv, 2004)

1.2. Thành phần bệnh hại trong sản xuất thanh long
1.2.1. Tình hình dịch hại trên thanh long (Nguyễn Thành Hiếu và Nguyễn Văn Hòa,
2014)
Thanh long là một loại cây ở vùng nhiệt đới nên chúng dễ dàng bị nhiễm bệnh
hoặc dịch hại. Tuy nhiên, so với các loại cây ăn trái khác, cây thanh long có ít đối
tƣợng dịch hại nghiêm trọng hơn (Bảng 1.3), ngoại trừ gần đây đã xuất hiện bệnh đốm
trắng gây hại nặng nề và diễn tiến bệnh có xu hƣớng ngày càng phức tạp đối với tất cả
các vùng trồng thanh long trọng điểm ở phía Nam. Theo số liệu tổng hợp ghi nhận từ
Chi cục Bảo vệ thực vật các tỉnh Tiền Giang, Long An và Bình Thuận, trong năm 2013
có khoảng 6000 ha thanh long nhiễm bệnh (chiếm 20 – 25% tổng diện tích), bệnh tấn
công mạnh vào mùa mƣa và gây thiệt hại nặng nề 20 – 50% năng suất. Các giải pháp
kỹ thuật tạm thời đƣợc các địa phƣơng khuyến cáo áp dụng vẫn chƣa đạt đƣợc hiệu quả
6


Đồ án tốt nghiệp

nhƣ mong muốn và ngƣời trồng thanh long đã sử dụng nhiều biện pháp khác nhau mà
chủ yếu là thuốc bảo vệ thực vật (BVTV) nhƣng tỷ lệ thành công còn thấp, ngƣợc lại
tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn do ô nhiễm thuốc BVTV là rất cao.
Trong năm 2011, Bộ môn Bảo vệ thực vật - Viện Cây ăn quả miền Nam đã giám
định một số mẫu bệnh đốm trắng trên cành thanh long do Chi cục Bảo vệ thực vật Bình
Thuận gửi đến. Qua kết quả phân lập và giám định đã xác định tác nhân gây bệnh đốm
trắng trên thanh long là do nấm Neoscytalidium dimidiatum gây ra. Kết quả cũng tƣơng
tự đối với những mẫu bệnh trên cành và trái thanh long ở Long An, Tiền Giang.
Trƣớc đây, nấm Neoscytalidium dimidiatum có nhiều tên gọi khác nhau nhƣ:


bệnh

hại

điểm độ

gây hại

phổ
biến

I.

Bệnh hại

1

Bệnh

đốm

trắng Neoscytalidium

(đốm nâu, tắc kè…)

Cành,

dimidiatum


+++

gloeosporioides
Colletotrichum sp.
4

Rỉ sét (đốm đen)

Bipolaris sp.

Bông

Mùa mƣa

+++

5

Vàng bẹ rám cành

Fusarium equiseti, Cành

Mùa nắng

+++

Bipolaris crutacea
6

Nấm bồ hóng


mùa ++

Fusarium

sp.,

nắng,

đầu

mùa mƣa

bacteria
9

Đốm nâu

Glocosporium

8

Cành

Quanh năm

+


Đồ án tốt nghiệp

squamesus
3

Kiến

Cành,
bông,

trái

non
Kiến lửa

Quanh năm

+

Quanh năm

+++

Quanh năm

+++

Trái chín

Mùa mƣa

+


longicornis

bông,

trái

non
4

Ruồi đục quả

Bactrocera
dorsalis

5

Rệp sáp

Pseudococcus sp.

Cành, trái

6

Ốc sên

Achtina sp.

Cành,

1.2.2.2. Bệnh đốm nâu trên cành
Triệu chứng bệnh là trên thân cành thanh long có những đốm tròn nhƣ mắt cua
màu nâu. Vết bệnh nằm rải rác hoặc tập trung, thƣờng kéo dài thành từng vệt dọc theo
thân cành. Có nhiều vết acervulus tròn đen nằm rải rác. Tác nhân là nấm Gloeosporium
agavaes.
1.2.2.3. Bệnh rám cành
Triệu chứng: Bệnh rám cành làm cho thân, cành thanh long có một lớp màng
mỏng màu xám tro, nhám. Tác nhân gây bệnh rám cành là nấm Macssonina agaves
Syd và Sphaceloma sp. Họ Nectrioidaceae, Bộ Melanconiales, Lớp Deuteromycetes.
Biện pháp phòng trị chung cho các bệnh thanh long là vệ sinh đồng ruộng,
chống úng và chống hạn cho cây. Khi bệnh phát triển nhiều thì dùng thuốc Rovral,
hoặc Anvil 5sc (30 – 100 g/ha) phối hợp với Topas (10 – 50 g/ha). Ngoài sâu bệnh kể
trên thanh long còn bị dơi, chim, chuột phá hoại quả.
1.2.3. Côn trùng gây hại trên cây thanh long (Nguyễn Văn Kế, 2000)
1.2.3.1. Kiến
Cắn, đục khoét làm hƣ hỏng giống và các cành thanh long non, cắn mất tai lá
trên trái, gây tổn thƣơng vỏ trái, đây là loại côn trùng dễ phòng trừ. Để phòng trị dùng
Basudin (Diazinon) 10H, Padan 4G, 10G trộn đều với cát 2/1000 rải đều quanh gốc
hoặc những nơi chúng làm tổ. Khi phun vào các ổ kiến thì dùng Bi 58, Diazinon…

10


Đồ án tốt nghiệp

1.2.3.2. Bọ xít
Hại thanh long từ khi có nụ hoa đến khi trái hình thành, chúng chích hút nhựa,
để lại những vết chích rất nhỏ nhƣng đến khi quả chín nơi các vết chích sẽ xuất hiện
một chấm đen, mất giá trị xuất khẩu. Việc phòng trừ dùng Trebon, Applaud, Bassa…
nồng độ 0,2%. Phun lên khu vƣờn có bọ xít xuất hiện.

a. Sự nguy hại của bệnh thán thƣ (Nguyễn Văn Hòa, 2013; Vũ Triệu Mân, 2007)
Bệnh thán thƣ do nấm Collectotrichum gloeospoides gây ra trên thanh long là
bệnh gây hại quan trọng nhất làm tổn thất đến năng suất và phẩm chất của trái, đặc biệt
vào mùa mƣa bão, nấm tấn công lên thân, cành, nụ hoa và trên trái ở các giai đoạn khác
nhau, nhiễm nặng nhất là giai đoạn sau thu hoạch.
b. Triệu chứng bệnh (Nguyễn Văn Hòa, 2013; Vũ Triệu Mân, 2007)
Bệnh gây hại chủ yếu trên đọt, hoa và trái, đôi khi trên cành cũng bị tấn công.
Trên cành: Vết bệnh bắt đầu từ mép cành lan dần vào bên trong. Vết bệnh dạng
tròn hay bất định. Khi nấm tấn công vào cành làm cho cành thối mềm có màu vàng
sáng, sau một thời gian ngắn chuyển sang màu nâu, thối từ phần ngọn vào trong.
Trên hoa: Nấm tạo thành những đốm đen nhỏ làm hoa bị thâm đen và rụng.
Bệnh tấn công cả phần nụ hoa, làm cho nụ hoa biến thành màu nâu, sau đó rụng rất
nhanh.
Trên trái: Ở điều kiện ngoài đồng bệnh ít khi tấn công trên trái, tuy nhiên ở giai
đoạn trái lớn sắp thu hoạch hoặc đã thu hoạch và tồn trữ. Vết bệnh là những đốm tròn
hoặc gần tròn, có tâm màu nâu đỏ, lõm xuống, xung quanh có những vòng đồng tâm
nâu sậm, sau đó phát triển nhanh thành những mãng thối lõm vào vỏ, gây thất thoát lớn
trong quá trình vận chuyển, tồn trữ.
c. Đặc điểm phát sinh và phát triển của bệnh (Nguyễn Văn Hòa, 2013; Vũ Triệu Mân,
2007)
Bệnh thán thƣ phát triển mạnh ở điều kiện ẩm ƣớt và nhiệt độ không khí cao.
Nấm có thể sinh trƣởng ở nhiệt độ 40C, nhƣng tối thích là 25 – 290C. Bề mặt mô bệnh
ẩm ƣớt kéo dài có ảnh hƣởng đến sự xâm nhiễm và sinh trƣởng của nấm
Collectotrichum gloeosporioides.

12