TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN
------------

LÊ MINH TÚ

HOÀN THIỆN KẾ TOÁN QUẢN TRỊ CHI PHÍ
TẠI CÔNG TY CỔ PHẦN 482

CHUYÊN NGÀNH: KẾ TOÁN, KIỂM TOÁN VÀ PHÂN TÍCH

Người hướng dẫn khoa học:
PGS.TS. NGUYỄN MINH PHƯƠNG

HÀ NỘI - 2015


LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan luận văn "Hoàn thiện kế toán quản trị chi phí tại Công ty
Cổ phần 482” là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các số liệu, kết quả được sử
dụng trong luận văn trung thực, có nguồn trích dẫn và chưa từng công bố trong các
công trình nghiên cứu trước đây.

Hà Nội, ngày

tháng

năm 2015

Tác giả luận văn


LỜI CAM ĐOAN
LỜI CẢM ƠN
DANH MỤC SƠ ĐỒ, BẢNG BIỂU
DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
CHƯƠNG 1 GIỚI THIỆU VỀ ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU .....................................1
1.1. Tính cấp thiết của đề tài.............................................................................. 1
1.2. Tổng quan về các công trình nghiên cứu có liên quan đến đề tài .............2
1.3. Mục tiêu nghiên cứu ....................................................................................4
1.4. Câu hỏi nghiên cứu ......................................................................................4
1.5. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu ...............................................................4
1.6. Phương pháp nghiên cứu ............................................................................5
1.7. Ý nghĩa của đề tài nghiên cứu..................................................................... 6
1.8. Kết cấu của đề tài nghiên cứu .....................................................................6
Kết luận chương 1................................................................................................... 7
CHƯƠNG 2 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ KẾ TOÁN QUẢN TRỊ CHI PHÍ TRONG
CÁC DOANH NGHIỆP XÂY LẮP .......................................................................8
2.1. Bản chất và vai trò của kế toán quản trị chi phí trong các doanh nghiệp
xây lắp .................................................................................................................. 8
2.1.1. Bản chất của kế toán quản trị chi phí trong các doanh nghiệp xây lắp ....8
2.1.2. Vai trò của kế toán quản trị chi phí trong doanh nghiệp xây lắp............ 10
2.2. Nội dung kế toán quản trị chi phí trong doanh nghiệp xây lắp.............. 11
2.2.1. Phân loại và nhận diện chi phí...............................................................11
2.2.2. Xây dựng định mức và lập dự toán chi phí ...........................................18
2.2.3. Hạch toán chi phí thực hiện ..................................................................23
2.2.4. Phân tích thông tin về chi phí cho việc ra quyết định kinh doanh .........27
Kết luận chương 2................................................................................................. 34


CHƯƠNG 3 THỰC TRẠNG KẾ TOÁN QUẢN TRỊ CHI PHÍ TẠI CÔNG TY
CỔ PHẦN 482 .......................................................................................................35



4.3. Điều kiện thực hiện các giải pháp .............................................................86
4.3.1. Về phía cơ quan nhà nước .....................................................................86
4.3.2. Về phía các tổ chức đào tạo, tư vấn về kế toán, tài chính và quản lý kinh
tế..................................................................................................................... 88
4.3.3. Về phía doanh nghiệp ...........................................................................88
Kết luận chương 4................................................................................................. 90
KẾT LUẬN ...........................................................................................................91
TÀI LIỆU THAM KHẢO.................................................................................... 92
PHỤ LỤC


DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT

CCDC

Công cụ dụng cụ

DN

Doanh nghiệp

DT

Dự toán

KH

Khấu hao


Nguyên vật liệu trực tiếp

SP

Sản phẩm

SXC

Sản xuất chung

SXKD

Sản xuất kinh doanh

TNHH

Trách nhiệm hữu hạn

TSCĐ

Tài sản cố định

XDCTGT

Xây dựng công trình giao thông


DANH MỤC SƠ ĐỒ, BẢNG BIỂU
BẢNG:

Phân loại chi phí theo cách ứng xử của chi phí ...................................66

Bảng 4.2:

Chi phí dịch vụ mua ngoài trong 6 tháng cuối năm 2014 phục vụ hoạt
động sản xuất kinh doanh của Công ty Cổ phần 482.......................... 68

Bảng 4.3:

Một số chỉ tiêu tách biến phí và định phí trong chi phí dịch vụ mua
ngoài Công ty Cổ phần 482 ................................................................69

Bảng 4.4.

Mẫu dự toán chi phí sản xuất ..............................................................71

Bảng 4.5.

Mẫu dự toán chi phí quản lí doanh nghiệp ..........................................72

Bảng 4.6.

Mẫu Báo cáo dự báo vật tư theo kế hoạch thi công............................ 74

Bảng 4.7.

Mẫu Báo cáo tiến độ thi công .............................................................75

Bảng 4.8.


BIỂU:
Biểu 4.1 :

Phiếu theo dõi tiêu hao vật tư .............................................................73

Biểu 4.2:

Hệ thống tài khoản kế toán chi tiết..................................................... 73


SƠ ĐỒ:
Sơ đồ 3.1.

Qui trình công nghệ của Công ty Cổ phần 482................................38

Sơ đồ 3.2.

Sơ đồ bộ máy quản lí của Công ty Cổ phần 482................................. 41

Sơ đồ 3.3.

Mô hình bộ máy kế toán Công ty Cổ phần 482 ...................................43

Sơ đồ 3.4.

Trình tự ghi sổ kế toán máy tại Công ty Cổ phần 482......................... 45

ĐỒ THỊ:
Đồ thị 1.1.


phục vụ nhu cầu đó. Kế toán quản trị chi phí có vai trò to lớn trong các khâu của
quá trình quản lý từ lập kế hoạch (thông qua việc cung cấp các dự toán chi phí), đến
thực hiện, kiểm tra, kiểm soát và ra quyết định của nhà quản trị.
Tuy nhiên thực tế tại Công ty Cổ phần 482 mới chủ yếu đề cập đến kế toán chi
phí phục vụ cho mục tiêu kế toán tài chính tức là lập các báo cáo tài chính mang
tính tổng quát vào cuối kỳ, mặc dù hệ thống kế toán quản trị đã có những biểu hiện
nhất định, nhưng nhìn chung vẫn còn khá mới mẻ về lý luận cũng như tổ chức thực
hiện, thông tin chi phí chưa mang tính phân tích dự báo tương lai, chưa thực sự có
ích cho nhà quản trị ra quyết định quản lý.
Với hệ thống kế toán chi phí như hiện nay các doanh nghiệp xây lắp Việt Nam
khó có thể đứng vững trên thị trường cạnh tranh đầy khốc liệt, khi mà ngày càng có
nhiều nhà thầu trong và ngoài nước cùng tham gia đấu thầu.
Từ những lý do trên đây mà đề tài: “Hoàn thiện kế toán quản trị chi phí tại
Công ty Cổ phần 482” được chọn để làm đề tài nghiên cứu.
1.2 Tổng quan các công trình nghiên cứu có liên quan đến đề tài
Kế toán quản trị là một phân hệ hạch toán kế toán nhằm cung cấp các thông
tin hữu ích cho các nhà quản trị ra quyết định kinh doanh. Với vai trò quan trọng
ảnh hưởng trực tiếp đến các quyết định kinh doanh góp phần tạo nên sự thành công


ii

hay thất bại của doanh nghiệp. Như vậy kế toán quản trị nói chung và kế toán quản
trị chi phí nói riêng mới được các nhà nghiên cứu của Việt Nam đề cập đến từ
những năm 1990. Những năm gần đây, thông qua nhiều cách tiếp cận và giải quyết
vấn đề khác nhau, các tác giả đã từng bước góp phần định hướng vận dụng kế toán
quản trị chi phí trong doanh nghiệp. Một số ví dụ như:
- ThS Ngô Thị Khánh Linh, luận văn “Hoàn thiện kế toán quản trị chi phí tại
Công ty Cổ phần 471, Đại học Kinh tế quốc dân, 2014
Đề tài đã hệ thống hóa được cơ sở lý luận về kế toán quản trị chi phí cũng

cấp thông tin cho việc lập kế hoạch, kiểm tra và chủ động điều tiết chi phí phù hợp
chưa cao và chưa có hiệu quả. Doanh nghiệp chưa coi trọng các cách phân loại chi
phí khác phục vụ trực tiếp cho yêu cầu quản trị doanh nghiệp như: phân loại chi phí
theo mối quan hệ với mức độ hoạt động, các cách phân loại chi phí theo trách nhiệm
quản lý như chi phí kiểm soát được, chi phí chìm, chi phí cơ hội… Điều này chứng
tỏ mức độ quan tâm, đầu tư vào việc hạch toán kinh tế nội bộ ở doanh nghiệp chưa
cao, chưa thấy hết tầm quan trọng của việc ứng dụng thông tin của các cách phân
loại chi phí trong việc lập báo cáo cung cấp thông tin cho quá trình ra quyết định
của doanh nghiệp.
Đề tài cũng tập trung vào góc độ kế toán quản trị chi phí và phương hướng
hoàn thiện trong doanh nghiệp xây lắp trên địa bàn Đà Nẵng, loại hình hoạt động là
công ty TNHH.
Như vậy, các công trình nghiên cứu của các tác giả đã hệ thống hóa được các
nội dung cơ bản về kế toán quản trị và đề xuất phương hướng ứng dụng của kế toán
quản trị vào ngành, đơn vị cụ thể theo phạm vi nghiên cứu của từng đề tài. Tuy
nhiên cho đến nay, lĩnh vực xây lắp, một lĩnh vực với rất nhiều đặc thù như sản xuất
nhiều công đoạn, quy trình công nghệ phức tạp…yêu cầu cần quản lý, kiểm soát chi
phí hiệu quả giúp các doanh nghiệp có vị trí cạnh tranh trên thị trường. Chính vì vậy
tác giả đã lựa chọn hướng nghiên cứu là hoàn thiện kế toán quản trị chi phí tại Công
ty Cổ phần 482 nhằm đưa ra mô hình và phương pháp kế toán quản trị chi phí phù
hợp nhất với doanh nghiệp này.
1.3 Mục đích nghiên cứu của đề tài
Hệ thống hóa những vấn đề lý luận chung về kế toán quản trị chi phí trong
các doanh nghiệp. Nghiên cứu thực trạng kế toán quản trị chi phí tại Công ty Cổ
phần 482, qua đó đánh giá những ưu điểm, tồn tại cùng các nguyên nhân của công


iv

tác này. Bên cạnh đó, đề xuất các giải pháp hoàn thiện kế toán quản trị chi phí tại

v

1.8. Kết cấu của đề tài nghiên cứu
Luận văn được kết cấu thành 4 chương:
Chương 1: Giới thiệu về đề tài nghiên cứu
Chương 2: Cơ sở lí luận về kế toán quản trị chi phí trong các doanh nghiệp
xây lắp
Chương 3: Thực trạng về kế toán quản trị chi phí tại Công ty Cổ phần 482
Chương 4: Các giải pháp hoàn thiện kế toán quản trị chi phí tại Công ty Cổ
phần 482


vi

CHƯƠNG 2
CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ KẾ TOÁN QUẢN TRỊ CHI PHÍ
TRONG CÁC DOANH NGHIỆP XÂY LẮP
2.1. Bản chất và vai trò của kế toán quản trị chi phí trong các doanh nghiệp
xây lắp
2.1.1. Bản chất của kế toán quản trị chi phí trong các doanh nghiệp xây lắp
KTQTCP là một phân hệ của hệ thống KTQT nhằm cung cấp thông tin chi
phí phục vụ quản trị tổ chức. Với khái niệm này, KTQTCP được tiếp cận trên quan
điểm là một hệ thống thông tin quản trị có nhiệm vụ thu thập, đo lường, phân tích
và báo cáo các thông tin tài chính và phi tài chính nhằm hỗ trợ các hoạt động quản
trị. Đối tượng báo cáo chi phí của KTQTCP không chỉ là các sản phẩm mà còn mở
rộng cho các đối tượng chịu phí khác như các hoạt động, các quy trình, giai đoạn
sản xuất, thiết bị, chương trình, dự án, các trung tâm trách nhiệm, khách hàng, phân
khúc kinh doanh, các giai đoạn trong chu kỳ sống của sản phẩm hay các phương án
trong kinh doanh.
2.1.2. Vai trò của kế toán quản trị chi phí trong doanh nghiệp xây lắp

Chi phí thời kỳ là khoản chi phí hoạt động kinh doanh trong kỳ, không tạo
nên giá trị hàng tồn kho - tài sản, mà được tham gia xác định kết quả kinh doanh
ngay trong kỳ chúng phát sinh, có ảnh hưởng trực tiếp đến lợi nhuận trong một kỳ
kế toán. Chi phí thời kỳ bao gồm chi phí bán hàng và chi phí quản lý doanh nghiệp.
* Phân loại chi phí theo phương pháp quy nạp
Theo tiêu thức này chi phí được phân thành: Chi phí trực tiếp và chi phí gián tiếp
* Phân loại chi phí theo thẩm quyền ra quyết định
Theo tiêu thức này, chi phí được phân thành: Chi phí kiểm soát và chi phí
không kiểm soát được.
* Phân loại chi phí theo sự ảnh hưởng tới việc lựa chọn các phương án: Chi
phí cơ hội, chi phí chênh lệch và chi phí chìm.
2.2.2. Xây dựng định mức và lập dự toán chi phí
2.2.2.1. Xây dựng định mức chi phí
Định mức chi phí là căn cứ để xây dựng dự toán, định mức và dự toán có mối
liên hệ chặt chẽ với nhau, nếu định mức chi phí không được xây dựng chính xác thì


viii

dự toán của doanh nghiệp cũng không có tính khả thi. Dự toán là cơ sở để đánh giá,
kiểm tra và xem xét định mức đã được xây dựng hợp lí hay chưa, từ đó có những
biện pháp hoàn thiện định mức trong tương lai.
2.2.2.2. Lập dự toán chi phí
Dự toán xây dựng công trình được xác định theo từng công trình xây dựng,
thông thường dự toán được xây dựng theo cách bóc tách khối lượng cho từng công
việc một của các hạng mục thuộc công trình.
Dự toán công trình được lập trên cơ sở khối lượng xác định theo thiết kế kĩ
thuật, hay thiết kế bản vẽ thi công, hoặc từ yêu cầu, nhiệm vụ công việc cần thực
hiện công trình và đơn giá, định mức chi phí cần thiết để thực hiện khối lượng đó.
2.2.3. Hạch toán chi phí thực hiện

của doanh nghiệp như: sử dụng nhiều lao động, sử dụng công nghệ tiên tiến, sử
dụng các nguồn lực trong hay ngoài doanh nghiệp...Từ đó xác định mức các chi phí
thích hợp nhất.
2.2.4.2. Phân tích biến động để kiểm soát chi phí
Phân tích biến động chi phí theo từng khoản mục chi phí bằng việc đánh giá
chênh lệch giữa giữa thực tế và kế hoạch để đánh giá mức độ tiết kiệm hay lãng phí
nguồn lực. Từ đó, xác định các nhân tố ảnh hưởng gồm nhân tố lượng và nhân tố
giá đến biến động chi phí giúp doanh nghiệp xác định được nguyên nhân của biến
động và có biện pháp kịp thời để kiểm soát được chi phí.

CHƯƠNG 3
THỰC TRẠNG KẾ TOÁN QUẢN TRỊ CHI PHÍ
TẠI CÔNG TY CỔ PHẦN 482
3.1. Giới thiệu tổng quan về Công ty Cổ phần 482
3.1.1. Giới thiệu chung về Công ty Cổ phần 482
3.1.2. Đặc điểm lĩnh vực kinh doanh, sản phẩm và quy trình công nghệ của Công
ty Cổ phần 482
3.1.3. Tổ chức bộ máy Công ty Cổ phần 482


x

Công ty hoạt động theo mô hình công ty cổ phần, bộ máy quản lí được tổ
chức theo mô hình trực tuyến chức năng bao gồm các bộ phận: Đại hội đồng cổ
đông, hội đồng quản trị, ban kiểm soát, ban giám đốc và các phòng ban chức năng
khác như: Phòng tài chính kế toán, phòng nhân chính, phòng kỹ thuật - chất lượng,
phòng kinh doanh, phòng vật tư…và các tổ đội.
3.1.4. Đặc điểm tổ chức kế toán tại Công ty Cổ phần 482
Bộ máy kế toán của Công ty Cổ phần 482 gồm kế toán trưởng, các kế toán
viên phụ trách các phần hành và các kế toán đội thi công.

cáo chi phí để thu thập thông tin về chi phí được áp dụng theo quy định tại Thông tư
200/2014/TT-BTC ngày 22/12/2014 của Bộ trưởng Bộ Tài chính.
Công ty Cổ phần 482 sử dụng phần mềm kế toán máy trong hạch toán kế
toán, phần mềm tự động kết xuất hệ thống sổ sách chi tiết và sổ tổng hợp theo hình
thức Nhật kí - Chứng từ gồm bảng kê, nhật kí chứng từ, sổ cái, sổ hoặc thẻ kế toán
chi tiết,...Các sổ chi tiết được được mở để theo dõi cho từng công trình cụ thể.
3.2.3.2. Phương pháp xác định chi phí
Qua tìm hiểu thực tế tại Công ty Cổ phần 482 cho thấy, Công ty hiện đang
áp phương pháp xác định chi phí theo công việc (đơn đặt hàng), quy nạp chi phí
sản xuất theo sản phẩm hoặc đơn đặt hàng. Các chi phí sản xuất phát sinh liên
quan đến công trình, hạng mục công trình nào sẽ được tập hợp và phân loại chi phí
vào công trình, hạng mục công trình đó. Còn chi phí chung phát sinh liên quan đến
nhiều công trình, hạng mục được tập hợp chung cho tất cả các công trình, hạng
mục công trình, cuối kỳ tính phân bổ cho từng công trình, hạng mục công trình
theo tiêu thức thích hợp.
3.2.4. Phân tích thông tin về chi phí cho việc ra quyết định kinh doanh
3.2.4.1. Phân tích mối quan hệ chi phí - khối lượng - lợi nhuận
Hiện nay, Công ty Cổ phần 482 chưa thực hiện phân tích mối quan hệ chi phí
- khối lượng - lợi nhuận. Điều này xuất phát từ việc công ty chưa có nhu cầu sử
dụng thông tin, hoặc chưa nhận thức được vai trò tác dụng của thông tin. Mặt khác,
lý thuyết phân tích mối quan hệ chi phí - khối lượng - lợi nhuận đòi hỏi doanh
nghiệp phải phân loại chi phí theo tiêu thức mối quan hệ với mức độ hoạt động, mà
Công ty chỉ phân loại theo tiêu thức duy nhất là chức năng của chi phí nên việc thực
hiện là không khả thi.
3.2.4.2. Phân tích biến động để kiểm soát chi phí


xii

Công ty Cổ phần 482 thực hiện phân tích biến động đối với các chi phí xây

xiii

khoản, ghi sổ sách chủ yếu nhằm mục đích thực hiện hệ thống báo cáo tài chính bắt
buộc của kế toán tài chính, chưa thiết lập được hệ thống báo cáo quản trị nội bộ phục
vụ quản trị doanh nghiệp. Các báo cáo dừng lại ở việc phản ánh thông tin quá khứ
chứ chưa thể hiện sự so sánh, phân tích hay nhằm mục đích ra quyết định.
- Về phân tích thông tin chi phí để ra quyết định kinh doanh
Việc phân tích thông tin về chi phí cho việc ra quyết định kinh doanh của
công ty chưa được thiết lập. Điều này cũng xuất phát từ việc ra quyết định theo
cảm tính, hệ thống phân loại chi phí không đầy đủ các nội dung làm cơ sở cho quá
trình phân tích.

CHƯƠNG 4
CÁC GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN KẾ TOÁN QUẢN TRỊ CHI PHÍ
TẠI CÔNG TY CỔ PHẦN 482
4.1. Sự cần thiết, yêu cầu hoàn thiện kế toán quản trị chi phí tại Công ty Cổ
phần 482
Hoàn thiện công tác kế toán quản trị chi phí không những đưa lại thông tin
hữu ích cho các nhà quản lý về tình hình hoạt động của công ty trong quá khứ, và
hiện tại mà còn có ý nghĩa tích cực trong việc xác định chiến lược, xây dựng kế
hoạch để phát triển trong tương lai, vì thế hoàn thiện công tác kế toán ngày càng trở
nên cần thiết.
Chính vì những lý do trên, có thể khẳng định hoàn thiện công tác kế toán
quản trị chi phí là một vấn đề cần thiết, đáng quan tâm của Công ty Cổ phần 482 nói
riêng và các doanh nghiệp xây lắp nói chung.
4.2. Các giải pháp hoàn thiện kế toán quản trị chi phí tại Công ty Cổ phần 482
4.2.1. Hoàn thiện phân loại chi phí
Công ty nên áp dụng tiêu thức phân loại chi phí theo mức độ hoạt động.
Cách phân loại này trong kế toán quản trị nhằm phản ánh mối quan hệ của sự biến
đổi chi phí với sự biến đổi của hoạt động, từ đó cung cấp thông tin phục vụ cho vệc

án kinh doanh tối ưu. Phân tích mối quan hệ giữa chi phí – khối lượng – lợi nhuận
(CVP) là một trong những mối quan hệ kinh tế mà nhà quản lý thường xem xét để
đưa ra quyết định kinh doanh phù hợp.
4.2.4.2. Phân tích biến động để kiểm soát chi phí
Công ty Cổ phần 482 cần xây dựng một đội ngũ cán bộ chuyên trách tìm
hiểu đầy đủ các thông tin về gói thầu gồm tìm hiểu thị trường, biến động giá, điều