1. Phần mở đầu:
1.1 Lý do chọn sang kiên kinh nghiêm:
Sức khỏe là vốn quý của con người, năm 1946, trong “Lời kêu gọi toàn dân tập
thể dục, Bác Hồ viết: “… Mỗi một người dân yếu ớt, tức là cả nước yếu ớt, mỗi một
người dân mạnh khỏe tức là cả nước mạnh khỏe"… “Muốn lao động sản xuất tốt,
công tác và học tập tốt thì cần có sức khỏe. Muốn giữ sức khỏe thì nên thường xuyên
tập thể dục thể thao…”. Có thể nói, con người vốn quý nhất là sức khỏe, để có sức
khỏe tốt thì cần phải tập luyện thể dục thể thao thường xuyên, đúng cách.
Cùng với các môn học khác, giáo dục thể chất là một phần quan trọng trong hệ
giáo dục quốc dân, góp phần giáo dục con người phát triển toàn diện nhằm đáp ứng
yêu cầu chuẩn bị nguồn nhân lực chất lượng cao cho sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện
đại hoá đất nước. Giáo dục thể chất là bồi dưỡng thế hệ trẻ trở thành những người
phát triển toàn diện có đủ sức khoẻ dồi dào, thể chất cường tráng, có cuộc sống vui
tươi; hình thành và phát triển con người toàn diện đó là: Đức - Trí - Thể - Mỹ - Lao
động và năng lực sáng tạo nhằm hướng tới tương lai tươi sáng những con người lao
động linh hoạt, sáng tạo, sẵn sàng thích ứng với xã hội đang từng ngày đổi thay.
Trong những năm qua, cùng với sự phát triển của các mặt trong đời sống xã hội,
sự bùng nổ mạnh mẽ trong việc phát triển thể thao phong trào, thể thao đỉnh cao lan
rộng khắp trong cộng đồng, trong đó có nhà trường. Các môn thể thao như: bóng đá,
đá cầu, cờ vua, điền kinh, bơi lội... thường xuyên được tổ chức giao lưu thi đấu trong
các cơ quan, trường học và địa phương. Việc dạy học môn giáo dục thể chất và công
tác tuyển chọn, bồi dưỡng học sinh năng khiếu TDTT trong trường tiểu học là một
nhiệm vụ quan trọng trong việc giáo dục thể chất cho học sinh và nâng cao chất
lượng toàn diện trong nhà trường. Hàng năm các trường tham gia nhiều giải thi đấu
thể dục thể thao ở cấp cụm, huyện, tỉnh và toàn quốc với nhiều môn, nhiều nội dung;
yêu cầu thi đấu ngày càng cao. Chính vì vậy, để học sinh tham gia các giải đấu đạt kết
quả, thành tích cao thì nhiều giáo viên đã gặp khó khăn trong việc tìm ra những
phương pháp, biện pháp phù hợp để bồi dưỡng cho học sinh, các kĩ năng thì có nhiều
nhưng lại không phù hợp với đối tượng học sinh, chưa phù hợp với sự phát triển năng
lực vận động của các em. Qua quá trình dạy học, bồi dưỡng học sinh năng khiếu tôi
đã tìm hiểu, ứng dụng và rút ra những kinh nghiệm quý xin được chia sẽ cùng đồng
một số tiết học đôi lúc sử dụng phương pháp huấn luyện thể lực chưa thật khoa học,
sớm đi vào chuyên môn hoá, nóng vội và muốn có thành tích ngay. Từ nội dung huấn
luyện chưa hợp lý dẫn đến khả năng hoàn thiện kỹ thuật chưa tốt. Sự tác động của
lượng vận động trong các buổi tập tới cơ thể là tương đối lớn dẫn đến khả năng chịu
đựng của cơ thể các em không thích ứng làm ảnh hưởng lớn đến kết quả kiểm tra và
thi đấu. Các tiết thể dục chủ yếu là giáo viên làm mẫu, học sinh làm theo; học sinh
tập luyện một cách thụ động; thời gian dành cho học sinh thực hành còn ít, chưa phát
huy được tính tích cực, chủ động, sáng tạo của học sinh, các em chưa biết cách tự
đánh giá kết quả học tập lẫn nhau.
Mặt khác do quy định biên chế theo tỷ lệ giáo viên trên lớp, trường chỉ có bản
thân tôi dạy thể dục nhưng lại có nhiều môn thi đấu cấp huyện cũng như cấp tỉnh nên
gặp một số khó khăn trong việc huấn luyện. Bên cạnh đó sân bãi, nơi tập luyện còn
hạn chế: nơi học thể dục sân nền đất, mùa mưa ướt do không có mái che, mùa nắng
thì oi bức làm cho việc dạy học của giáo viên cũng như việc tập luyện và bồi dưỡng
của học sinh còn gặp nhiều khó khăn.
*Đối với học sinh:
Học sinh tiểu học lần đầu tiên các em được tham gia bồi dưỡng, tập luyện các
môn thể dục thể thao nên việc gây thú, trang bị cho các em về kiến thức, kĩ năng kĩ
xảo trong tập luyện từng nội dung thi đấu được thuận tiện hơn. Nhiều học sinh chăm
ngoan, biết nghe lời giáo viên trong quá trình tập luyện. Song sức khỏe, thể lực học
2
sinh tiểu học còn hạn chế, một số em có năng khiếu nhưng sức khỏe không đảm bảo
để tham gia tập luyện, thi đấu. Bên cạnh đó đa số học sinh chỉ thích học các môn văn
hóa, có rất ít học sinh say mê với thể dục thể thao, đặc biệt là học sinh nữ. Khi tuyển
chọn, bồi dưỡng học sinh không muốn đi tập hoặc đi theo sự bắt buộc của giáo viên.
Ngoài ra, nhiều phụ huynh chưa quan tâm, chưa hiểu rõ tầm quan trọng của
môn học nên không tạo điều kiện cho các em rèn luyện thể lực dẫn đến học sinh
nhanh mệt mỏi trong thời gian tập luyện. Đặc biệt một số phụ huynh sợ tập luyện thể
≤ 8,50
≥ 650
≥ 600
Tốt
> 134
> 124
< 6,30
< 7,30
> 770
> 760
7
Đạt
≥ 116
≥ 108
≤ 7,30
≤ 8,30
≥ 670
≥ 640
Tốt
> 142
> 133
< 6,00
< 7,00
> 800
> 770
8
Đạt
≥ 127
≥ 118
≤ 7,00
≤ 7,60
≥ 790
≥ 700
Xuất phát từ thực tế dạy học, bồi dưỡng học sinh năng khiếu thể dục thể thao
tham gia hội thi các cấp, bản thân tôi luôn trăn trở để tìm ra những giải pháp tối ưu
nhằm nâng cao chất lượng học sinh năng khiếu TDTT trong đơn vị mình.
Kêt quả tôi tự khảo sat vào tuần 4 năm học 2017 - 2018 như sau:
Tổng hợp đanh gia học sinh
Tổng số
Môn
Đa bóng
Bóng bàn
Đa cầu
Điền Kinh
Cờ vua
HS
(Tuyển
chọn)
22
15
15
15
15
Hoàn thành tốt
Hoàn thành
40%
3
Chưa hoàn
thành
SL
/
12
/
3
9
%
/
80%
/
20%
60%
Ghi Chú
Năm học 2018-2019 tôi tiếp tục vận dụng các kinh nghiệm từ năm học trước
đồng thời tìm hiểu thêm biện pháp nâng cao chất lượng bồi dưỡng môn bơi lội tại đơn
vị, bước đầu kết quả tự khảo sát học sinh vào tuần 6 như sau:
Tổng hợp đanh gia học sinh
Tổng số
/
/
15
%
/
Ghi
Chú
20
5
20,0%
15
80,0%
10
/
/
3
30%
70%
/
10
1
10%
9
90,0%
/
15
4
vậy để thực hiện tốt nhiệm vụ thì dụng cụ để tập luyện là yêu cầu cần thiết phải có.
Hiểu được điều đó tôi tích cực làm, mượn, sử dụng đồ dùng dạy học đầy đủ. Đồng
thời tham mưu với lãnh đạo nhà trường về công tác sửa chữa và bổ sung cơ sở vật
chất, trang thiết bị bảo đảm cho công tác dạy và học ngay từ đầu năm học. Bởi vậy,
sân bãi, dụng cụ tập luyện luôn bảo đảm đầy đủ, an toàn và gây hứng thú học tập đối
với với học sinh.
Ngoài trang thiết bị nhà trường cần phải có như: bóng đá, cầu đá, lưới đá cầu,
sân bóng bàn, vợt bóng bàn, bộ cờ vua... tôi luôn chú trọng trong việc chuẩn bị sân
bãi như: kẻ các sân chơi, sân thi đấu: đá cầu, bóng đá, hố bật nhảy, đường chạy,...
2.2.2.Nâng cao chất lượng đại trà:
Để công tác huấn luyện và bồi dưỡng học sinh năng khiếu được thuận lợi,
trong công tác dạy học tôi luôn chủ động nâng cao chất lượng đại trà ở tất cả các lớp
4
học, đặc biệt là những khối lớp có học sinh tham gia các nội dung thi năng khiếu các
cấp, đồng thời tôi luôn chú trọng xây dựng nguồn cho những năm sau. Cụ thể:
- Dành nhiều thời gian cho các em được tập luyện, hoạt động, vui chơi, phát huy
tính chủ động, tích cực của học sinh trong tập luyện; kết hợp với nội dung học tập với
trò chơi ở mức hợp lí; áp dụng phương pháp trò chơi, thi đấu và điều tiết lượng vận
động vừa sức cho học sinh.
- Tôi chủ động vận dụng linh hoạt các phương pháp trong từng giờ dạy sao cho
phù hợp với từng đối tượng học sinh. Tổ chức dạy học kết hợp luyện tập đảm bảo nội
dung, yêu cầu của bài học. Khi học sinh luyện tập tôi lựa chọn phương pháp, hình
thức để tổ chức cho các em tham gia tích cực, mạnh dạn, tạo cơ hội để tất cả học sinh
được tham gia vào các hoạt động và tự giác trong luyện tập. Mặt khác, tôi luôn coi
trọng việc đảm bảo an toàn và vệ sinh sân bãi cũng như dụng cụ để đề phòng chấn
thương cho học sinh trong học tập và rèn luyện. Đồng thời trong các tiết học tôi
hướng dẫn học sinh có kỹ năng biết tự bảo vệ cho mình và bảo vệ bạn.
- Trong từng tiết học tôi thường chú ý đến rèn luyện sức khỏe, thể lực; tập trung
toàn, đặc biệt cơ đùi, cơ bắp chân tròn đều đang trên đà phát triển. Những đối tượng
này nếu được tập luyện sẽ phát triển nhanh.
2.2.4. Công tac huấn luyên:
Xác định giáo viên huấn luyện là một trong những nhân tố quyết định sự trưởng
thành của các em nên bản thân tôi đã xin ý kiến chỉ đạo của Ban giám hiệu nhà
trường xây dựng kế hoạch tập luyện ngay từ đầu năm học. Trong huấn luyện tôi
thường có nhiều hình ảnh minh họa; giảng giải ngắn ngọn, dễ hiểu và làm nhiều động
tác cụ thể, chính xác để các em quan sát tiếp thu và hiểu rõ hơn. Mặt khác, tôi luôn
coi giáo viên là tấm gương cho các em noi theo nên trong mọi lúc tôi phải thể hiện
mình là người có năng khiếu, thực hiện các động tác bài tập chính xác, đẹp và lôi
cuốn học sinh vào tham gia tập luyện.
Đặc biệt ở trường chỉ có 1 mình tôi dạy thể dục mà phải huấn luyện nhiều môn
thi đấu nên tôi đã mạnh dạn tham mưu Ban giám hiệu nhà trường phân công giáo
viên hỗ trợ cho từng nội dung tập luyện cụ thể. Học sinh tiểu học thể lực còn yếu nên
tôi thường tổ chức cho các em tập luyện thêm những bài tập phát triển thể lực chung
vào đầu các buổi sáng (15 phút đầu buổi) nhằm nâng cao thể lực cho các em.
Như chúng ta đã biết, hiện nay trong huấn luyện thể thao hiện đại, dù bất kỳ giai
đoạn nào của quá trình huấn luyện thì công tác huấn luyện thể lực chung được coi là
then chốt. Bởi vì thể lực chung cùng với thể lực chuyên môn được coi là nền tảng của
việc phát triển thành tích. Công việc này đòi hỏi người huấn luyện nghiên cứu, đưa ra
các bài tập phù hợp từng đối tượng học sinh, từng môn thi, cũng như sức khoẻ giới
tính đạt hiệu quả nhất.
Trước khi thi đấu cần nghỉ ngơi tĩnh dưỡng, luôn để tư tưởng tinh thần thoải mái
và phấn chấn. Tôi thường nói với các em rằng: Khi thi đấu các em phải chú ý bình
tĩnh, tự tin với quyết tâm cao, thi đấu hết mình. Lấy mục đích cá nhân và tinh thần
đồng đội mà đem lại thành tích cao cho trường, địa phương. Chính vì thế các em
luôn quyết tâm thi đấu để đạt thành tích cao nhất.
* Huấn luyên bài tập phat triển sức nhanh ap dụng với môn điền kinh (chạy
và bật xa):
Dựa vào đặc điểm tâm sinh lý lứa tuổi và sự phát triển của cơ thể học sinh tiểu
- Kĩ thuật tâng cầu bằng đùi, bằng mu bàn chân, bằng má trong, má ngoài bàn
chân.
- Kĩ thuật phát cầu thấp chân chính diện, thấp chân nghiêng mình, cao chân chính
diện, cao chân nghiêng mình.
- Kĩ thuật đỡ cầu bằng ngực
- Kĩ thuật chuyền cầu bằng mu chính diện.
- Kĩ thuật đỡ cầu bằng đầu gối
- Kĩ thuật đánh đầu.
* Trong giờ tập luyện với những học sinh sai về mặt di chuyển (di chuyển không
đúng hướng cầu rơi, di chuyển chậm) tôi đã cho học sinh tập các động tác bổ trợ để
tăng độ linh hoạt của khớp hông, gối như:
+ Xoạc ngang, dọc.
+ Chạy nhẹ kết hợp với đá má trong, má ngoài.
+ Đá lăng chân theo chiều ngang, dọc.
+ Tập các bài tập chuyển vị trí kết hợp với xoay người, chuyển hướng.
7
* Với những học sinh không dự đoán được điểm rơi của cầu, tốc độ bay của cầu
tôi phân tích cho học sinh tầm quan trọng việc chú ý theo điểm rơi của cầu, phân tích
tốc độ bay của cầu. Tôi cho học sinh:
+ Tập tung cầu, đúng động tác.
+ Tập tự tung bắt cầu.
+ Tập co chân và hướng mu bàn chân tâng cầu lên cao không cầu và có cầu.
+ Tập đón cầu do người khác tung cho.
+ Treo cầu ở độ cao nhất định và tập đá cầu.
* Huấn luyên bóng bàn:
Tập luyện bóng bàn tôi phải thực hiện đúng kĩ thuật, thành thạo các động tác
giật bóng, líp bóng, cắt bóng ... cho học sinh quan sát.
* Kỹ thuật giao bóng và đỡ giao bóng:
- Thuận tay (bên phải) và trái tay (bên trái) đều có những kỹ thuật giao bóng sau :
- Giao bóng xoáy lên.
- Giao bóng xoáy xuống.
- Giao bóng xoáy ngang lên sang bên phải hoặc bên trái.
- Giao bóng xoáy ngang xuống bên phải hoặc bên trái.
Trên cơ sở của các loại giao bóng đó người ta vận dụng thành các kiểu giao bóng
khác nhau như tung cao, giao bóng kiểu mổ, ....
* Kỹ thuật di chuyển:
Di chuyển bước chân đánh bóng có vai trò rất quan trọng trong tập luyện và thi
đấu bóng bàn; Di chuyển bước chân tốt sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho việc sử dụng
kỹ, chiến thuật hợp lý, tiết kiệm năng lượng, nâng cao hiệu quả của kỹ, chiến thuật.
* Huấn luyên bóng đa:
- Trong huấn luyện bóng đá trước hết tôi thường tạo cho học sinh niềm say mê,
hứng thú trong khi tập luyện; hướng dẫn kĩ để học sinh nắm vững nội dung, thực hiện
hoàn hảo các động tác. Tôi làm mẫu chính xác từng động tác, thao tác thuần thục,
phân tích rõ ràng từng chi tiết kĩ thuật động tác để học sinh nắm chắc trước khi luyện
tập.
Hướng dẫn động tác sút bóng
Tập động tác dẫn bóng.
Các kĩ thuật cụ thể tôi sử dụng huấn luyện bao gồm:
- Đá bóng bằng má trong lòng bàn chân: Đây là kĩ thuật được sử dụng nhiều nhất
trong bóng đá. Do diện tích tiếp xúc giữa má trong lòng bàn chân và bóng khá lớn,
cho nên đá bóng bằng kĩ thuật này sẽ có tính ổn định và độ chuẩn xác cao.
- Đá bóng bằng mu bàn chân : Kĩ thuật này này thường được sử dụng để chuyền
bóng ở cự ly ngắn và trung bình. Bên cạnh đó cũng có thể làm cú sút dứt điểm. Cách
thực hiện động tác gồm bước cơ bản sau :
9
Tổ chức cho các em thi đấu và hỗ trợ giải các thế khó.
10
Với hình thức tổ chức thi đấu trong tập luyện tạo cho các em rất say mê với
môn học. Trong quá trình tập luyện tôi phát hiện em chơi giỏi cho các em đó thi đấu
với các em trong đội để các em khác học hỏi và nâng cao thành tích. Ngoài ra, tôi còn
cho các em nam thi đấu với các em nữ để các em mạnh dạn học hỏi kinh nghiệm lẫn
nhau. Cho giao lưu với phụ huynh, học sinh cấp 2 hay các em tham gia đạt giải các
cấp năm học trước … để các em học hỏi kinh nghiệm. Khi tổ chức cho học sinh thi
đấu, tôi theo dõi các bước đi và hướng dẫn học sinh cách tư duy và phải có các chiến
thuật linh hoạt trong khi chơi.
* Huấn luyên môn bơi lội:
Trong huấn luyện môn bơi lội trước hết tôi theo dõi nắm bắt học sinh tham gia
các khóa bơi phổ cập, hay đã biết bơi sau đó cho học sinh kiểm tra toàn diện, các
thông số về sức khỏe, cân nặng, chiều cao. Môn bơi lội có đặc thù riêng và đặc biệt là
học sinh tiểu học nên các học sinh tuyển chọn cần đạt: Có sức khỏe, có chiều cao, sải
tay dài, có thể lực tốt, luôn nhiệt tình, chịu khó và đam mê môn Bơi. Số lượng tuyển
chọn học sinh phải gấp đôi các nội dung học sinh tham gia thi đấu.
- Các nguyên tắc khi huấn luyện phải tuân thủ: Học sinh tuyệt đối tuân thủ sự
hướng dẫn của giáo viên, huấn luyện viên. Phải đảm bảo tốt những quy định của bể
bơi, học sinh phải được khởi động và tập trên cạn thật kỹ mới cho xuống nước.
- Tôi áp dụng các bài tập trên cạn để hỗ trợ thể lực và động tác bơi cho học sinh.
Tôi cho các em khởi động chung thật kỹ, áp dụng khởi động tay quay trước, quay sau
nhiều lần, lặp lại và tăng số lần. Áp dụng các bài khởi động của môn bơi các kiểu:
Trườn sấp, ếch, ngữa cho học sinh thuần thục, quen động tác để các em khi vào bể dễ
dàng thực hiện, nhanh nắm bắt động tác và tránh mất thời gian.
Bài tập khởi động chuyên môn:
+ Quạt tay bơi trườn sấp, đạp chân bơi ếch, quạt tay bơi ngữa.
đập chân có phao.
ơ
- Học sinh đưa vào huấn luyện đa số tất cả các em cơ bản đã biết bơi nên quá trình
huấn luyện làm quen nước, tập nổi trong nước, các tư thế lướt nước chúng ta không
chú trọng, mà chủ yếu đưa ra biện pháp, phương pháp huấn luyện kĩ thuật và nâng
cao cự ly, thành tích bơi cho các em. Phải chú trọng hoàn chỉnh, hoàn thiện kỹ thuật
cơ bản rồi mới nâng cao cho học sinh. Cho các em nâng cao cự ly, số vòng bơi.
- Nội dung trườn sấp: Tôi cho học sinh đi lướt nước đập chân không phao 3 vòng
bể (Vòng 20m), cho bơi từng tay 1 có phao 5 vòng, bơi kẹp phao dưới chân 5 vòng và
bơi hoàn thiện 5 vòng. Sau khi học sinh hoàn thành các nội dung, cuối các buổi tập
luyện cho học sinh thi đấu. Có thể trườn sấp thi trườn sấp, ngữa thi đấu ếch ... tạo
điều kiện cho học quen với thi đấu. Cũng có thể áp dụng cho học sinh bơi đi lên với
tốc độ thi đấu, đi vòng xuống tốc độ thả lỏng nhưng tăng cự ly dài hơn.
- Tôi thường xuyên bấm đồng hồ theo dõi thành tích học sinh, sức khỏe học sinh để
điều chỉnh giáo án, phương pháp huấn luyện phù hợp.
- Tôi cho học sinh tham gia tập luyện tại bể bơi thi đấu để học sinh quen với bể
bơi, đường bơi, nơi xuất phát.
2.2.5. Giao lưu cac đơn vị:
12
Để rèn tính mạnh dạn, tạo điều kiện cho các em được làm quen, cọ xát, tập
dượt nhiều lần trước khi thi đấu tôi tham mưu với Ban giám hiệu nhà trường cho Đội
tuyển học sinh năng khiếu thể dục thể thao tăng cường tiếp cận sân thi đấu cũng như
giao lưu với các trường bạn; học sinh từng tham gia các giải thể thao những năm
trước hoặc có kinh nghiệm, có thành tích cao môn thể thao. Qua những lần giao lưu thi đấu như vậy các em sẽ đúc rút được kinh nghiệm, nhận được sự hướng dẫn, giúp
đỡ, học hỏi được nhiều về kỹ thuật, chiến thuật, động tác, tâm lý khi thi đấu và khi
vào tham gia giải các em cảm thấy mạnh dạn, tự tin, bản lĩnh thi đấu cao hơn.
Hoàn thành tốt
Hoàn thành
Môn
Chú
(Tuyển
Đa bóng
Bóng bàn
Đa cầu
chọn)
SL
%
SL
%
25
15
15
23
12
13
92%
80%
87%
15
67%
100%
5
/
33%
/
/
/
/
/
Qua thời gian áp dụng sáng kiến học sinh tham gia giải các môn thể thao cấp
huyện, tỉnh đạt thành tích cao và nâng lên rõ rệt. Cụ thể:
Năm học 2017 - 2018: có 15 em đạt giải.
Cấp Tỉnh: Giải 3 điền kinh.
Cấp huyện: 02 Giải Nhất: Điền kinh. Giải Ba: Bóng đá, Đá cầu đôi nữ; Cờ vua.
3. Phần kêt luận
3.1. Ý nghĩa sang kiên
Trong quá trình dạy học và bồi dưỡng học sinh năng khiếu, áp dụng “một số
biện pháp nhằm nâng cao chất lượng bồi dưỡng học sinh năng khiếu thể dục thể thao
ở trường tiểu học”, tôi nhận thấy các em đã có sự tiến bộ trong tập luyện cũng như ý
thức thi đấu; thành tích, chất lượng giải tăng lên rõ rệt qua từng kỳ, năm học. Sau khi
áp dụng các biện pháp trên, tôi càng tự tin và chủ động hơn khi huấn luyện và công
tác bồi dưỡng học sinh năng khiếu trở nên nhẹ nhàng, hiệu quả; học sinh tích cực tập