CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ
HOẠT ĐỘNG TỔ CHUYÊN MÔN
Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ
THÔNG ĐÁP ỨNG YÊU CẦU
CHƯƠNG TRÌNH GIÁO DỤC
PHỔ THÔNG TỔNG THỂ


-Tổng quan nghiên cứu vấn đề
Giáo dục là một hoạt động đặc biệt diễn ra trong nhà
trường, ở đó các nhà lãnh đạo, quản lý luôn phải thể hiện
được tầm nhìn, tầm bao quát xa và rộng đến tất cả mọi hoạt
động giáo dục trong nhà trường, đó vừa là khả năng nhưng đó
cũng là một nghệ thuật mà phải trải qua một thời gian dài mới
có thể hun đúc nên được. Giáo dục không còn là trang bị kiến
thức đơn thuần về tri thức của nhân loại mà đòi hỏi sự gắn
kết, đồng bộ của cả hội đồng sư phạm cho đến phụ huynh, học
sinh và toàn xã hội, không chỉ đơn thuần là trang bị kiến thức
cho người học mà còn phải phát triển toàn diện phẩm chất,
nhân cách người học để đáp ứng các yêu cầu ngày càng cao
nhưng vô cùng thiết thực của xã hội. Tất cả những điều đó
đều được thể hiện qua tư tưởng của các nhà giáo dục lỗi lạc từ
Khổng Tử, Aritxtot đến Komensky, Các Mác, Lê Nin,
Macarenco,… Các quốc gia trên thế giới đều nhận thấy được
xu thế chung đó của xã hội vì vậy đều đã có những bước
chuyển mình từ rất sớm, đón đầu xu thế của xã hội để xây
dựng và thực hiện con đường giáo dục phù hợp và hiệu quả
nhất và đã mang lại những thành quả ý nghĩa cho sự phát triển


của quốc gia họ nói riêng và cho nền giáo dục của cả nhân

Khoái Châu, tỉnh Hưng Yên của Nguyễn Thị Khuyên – 2014;
Quản lý hoạt động tổ chuyên môn của HT các trường THPT
trên địa bàn huyện Cư Giút, Đắc Nông của Nguyễn Ngọc Út 2015;
Mỗi đề tài gắn liền với thực trạng, điều kiện kinh tế xã hội và
môi trường giáo dục ở các địa phương khác nhau, ở từng thời
điểm khác nhau, đã phân tích thực trạng hoạt động TCM, mối
quan hệ giữa việc dạy học của GV với TCM và công tác quản
lý của hiệu trưởng với TCM và GV, từ đó đề xuất các biện
pháp quản lý nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động TCM của các
trường phổ thông. Tuy vậy, trước yêu cầu đổi mới căn bản,
toàn diện nền giáo dục đào tạo nước ta thông qua chương


trình giáo dục phổ thông tổng thể hiện nay thì còn ít đề tài
nghiên cứu, nhất là ở huyện Đam Rông, tỉnh Lâm Đồng vẫn
chưa có đề tài nào nghiên cứu về vấn đề này.
- Một số khái niệm cơ bản
-. Quản lý
Trong hoạt động có tổ chức của xã hội loài người luôn
cần có một sự bảo đảm về quyền và lợi ích của con người để
lấy đó làm mục đích hướng tới sự phát triển hay nói cách khác
để xã hội loài người duy trì được các hoạt động của mình một
cách nghiêm túc, tuân thủ theo các quy định chung trong mọi
hoạt động thì cần phải có sự thống nhất trong lãnh đạo, chỉ
đạo, để làm được như vậy trước hết phải có sự thống nhất và
phân công cho một người hoặc một bộ phận chịu trách nhiệm
quản lý các hoạt động trong các lĩnh vực, trong các hoạt động
khác nhau của xã hội. Từ đó có thể thấy rằng quản lý và
nhiệm vụ quản lý là một trong những loại hình lao động quan
trọng nhất trong các hoạt động của con người.

tục, xuyên suốt nhằm đưa tổ chức (cơ quan, đơn vị) đạt đến
mục tiêu đã định đồng thời thúc đẩy để nâng cao hiệu quả, giá
trị của tổ chức trong các mối quan hệ xã hội.
Quản lý không những là một khoa học mà còn là một nghệ
thuật vì vậy nhà quản lý trước hết cần phải được trang bị và
thường xuyên tìm tòi, cập nhật các tri thức cơ bản và nâng cao
về quản lý để đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của tổ chức
đang quản lý nói riêng và của xã hội nói chung, đồng thời
phải có sự vận dụng một cách hiệu quả, sáng tạo các nghệ
thuật quản lý trong bối cảnh thường xuyên thay đổi của xã
hội. Nhà quản lý cần phải đôi mắt tinh anh để nhìn nhận sự
việc, hiện tượng một cách toàn diện, chặt chẽ trong tổng hòa
các mối quan hệ. Nhà quản lý cần phải có đôi tai thính nhạy
để luôn luôn lắng nghe các đối tượng mà mình quản lý để
nắm bắt thông tin, tư tưởng, tâm tư, nguyện vọng của họ. Nhà
quản lý cần phải có cái tâm trong sáng, biết quan tâm, chia sẻ,
biết đồng cảm, khích lệ, động viên, biết giúp đỡ và biết đặt
mình vào vị trí của đối tượng quản lý để biết họ muốn gì?, cần


gì?, làm thế nào?,… Việc người quản lý mang thái độ hách
dịch, cửa quyền, độc đoán, độc tài sẽ trở thành rào cản trong
việc phát triển của tổ chức (cơ quan, đơn vị), những xung đột
sẽ xảy ra, tạo thành những vết nứt xuất hiện và có thể dẫn đến
sự đổ vỡ của tổ chức (cơ quan, đơn vị). Nhà quản lý giỏi sẽ
đưa tổ chức (cơ quan, đơn vị) đi lên một cách bền vững, chắc
chắn, ngược lại nhà quản lý tồi không những đưa tổ chức (cơ
quan, đơn vị) đi theo chiều ngược lại mà còn có thể làm mất
luôn cả những gì mà trước đây đã đạt được.
-Quản lý nhà trường

rõ: “Quản lý trường học trước hết là quản lý dạy và học, quản
lý các hoạt động bên trong của nhà trường, đồng thời phải bao
gồm việc quản lý các quan hệ giữa nhà trường và xã hội bên
ngoài”[6].


Tác giả Phạm Minh Hạc cũng đã nhận định rằng: “Quản lý
nhà trường là thực hiện đường lối giáo dục của Đảng trong
phạm vi trách nhiệm của mình, tức là đưa nhà trường vận
hành theo nguyên lý giáo dục để tiến tới mục tiêu giáo dục,
mục tiêu đào tạo đối với ngành giáo dục, với thế hệ trẻ và
từng học sinh”[22].
Theo tác giả Nguyễn Ngọc Quang: “Quản lý nhà trường là
quản lý hoạt động dạy và học tức là làm sao đưa hoạt động đó
từ trạng thái này sang trạng thái khác để dần dần tiến tới mục
tiêu giáo dục”[19].
Theo tác giả Trần Kiểm: “Quản lý nhà trường thực chất là
việc xác định vị trí của mỗi người trong hệ thống xã hội, là
quy định chức năng, quyền hạn, nghĩa vụ, quan hệ cùng vai
trò xã hội của họ mà trước hết là trong phạm vi nhà trường
với tư cách là một tổ chức xã hội”.[ 27]
Quản lý nhà trường là một chuỗi các hành động gắn liền các
hoạt động giáo dục với nhau để đạt được mục đích giáo dục
đề ra, dù là ở cấp học nào thì các thành phần quản lý từ trung
ương (cấp Bộ) đến địa phương (Sở giáo dục, Phòng giáo dục)
và ngay bản thân đơn vị trường học (Ban giám hiệu) đều phải


xác định mối tương quan giữa số lượng và chất lượng đào tạo,
nghĩa là hoạt động giáo dục là hoạt động đặc biệt – vừa truyền

là các tác động có định hướng, có kế hoạch của chủ thể quản
lý lên tất cả các hoạt động của nhà trường nhằm đưa hoạt
động của nhà trường đạt đến các mục tiêu giáo dục đã đề ra
theo hướng ổn định và phát triển cả về số lượng và chất
lượng.
* Các chức năng quản lý nhà trường:
- Chức năng lập kế hoạch: đây là chức năng cơ bản nhất
trong các chức năng quản lý nhà trường, có ý nghĩa quyết
định đến sự phát triển và tồn tại của nhà trường và mỗi tổ


chức. Các loại kế hoạch trong quản lý nhà trường có thể được
phân loại theo các tiêu chí khác nhau:
Theo cấp kế hoạch có kế hoạch chiến lược phát triển nhà
trường và kế hoạch tác nghiệp (kế hoạch cá nhân của hiệu
trưởng, phó hiệu trưởng, tổ trưởng chuyên môn, kế hoạch tổ
chuyên môn, kế hoach từng loại công việc hoặc hoạt động cụ
thể,…)
Theo thời gian thực hiện có kế hoạch dài hạn, kế hoạch
trung hạn, kế hoạch ngắn hạn (năm học, học kì, tháng, tuần,
ngày),…
- Chức năng tổ chức: Đây là quá trình hình thành cấu
trúc quan hệ giữa các thành viên, giữa các bộ phận, các đơn vị
trong nhà trường, thực hiện phân công lao động, phân công
nhân sự cho các vị trí, …Việc tuyển dụng, bổ nhiệm, thuyên
chuyển, luân chuyển vị trí công tác, sa thải, miễn nhiệm…cán
bộ quản lý nhà trường, giáo viên, nhân viên cũng xuất phát
trực tiếp từ chức năng tổ chức.
- Chức năng lãnh đạo/ chỉ đạo:


hành kèm theo Thông tư số: 12/2011/TT-BGDĐT ngày
28/3/2011 của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo) quy định
về tổ chuyên môn như sau:
1. “ Hiệu trưởng, các Phó Hiệu trưởng, giáo viên, viên
chức làm công tác thư viện, thiết bị giáo dục, cán bộ làm công
tác tư vấn cho học sinh của trường trung học được tổ chức
thành tổ chuyên môn theo môn học, nhóm môn học hoặc
nhóm các hoạt động ở từng cấp học THCS, THPT. Mỗi tổ
chuyên môn có tổ trưởng, từ 1 đến 2 tổ phó chịu sự quản lý
chỉ đạo của Hiệu trưởng, do Hiệu trưởng bổ nhiệm trên cơ sở
giới thiệu của tổ chuyên môn và giao nhiệm vụ vào đầu năm
học” [2].
2. Tổ chuyên môn có những nhiệm vụ sau:


“Xây dựng và thực hiện kế hoạch hoạt động chung của
tổ, hướng dẫn xây dựng và quản lý kế hoạch cá nhân của tổ
viên theo kế hoạch dạy học, phân phối chương trình và các
hoạt động giáo dục khác của nhà trường;
Tổ chức bồi dưỡng chuyên môn và nghiệp vụ; tham gia
đánh giá, xếp loại các thành viên của tổ theo quy định của
Chuẩn nghề nghiệp giáo viên trung học và các quy định khác
hiện hành;
Giới thiệu tổ trưởng, tổ phó;
Đề xuất khen thưởng, kỷ luật đối với giáo viên” [2]
3. “Tổ chuyên môn sinh hoạt hai tuần một lần và có thể
họp đột xuất theo yêu cầu công việc hay khi Hiệu trưởng yêu
cầu”.[2]
* Chức năng của tổ chuyên môn:
TCM cũng đóng vai trò là một cấp quản lý trong nhà

khác nhau hoặc các thành viên thuộc các bộ phận khác nhau
trong nhà trường để cùng thực hiện các nhiệm vụ chung và
nhiệm vụ cụ thể của từng tổ chuyên môn. Các thành viên
trong tổ chuyên môn phải luôn được gắn kết chặt chẽ với
nhau trong quá trình thực hiện nhiệm vụ chung của tổ.
* Quản lý hoạt động TCM
Quản lý hoạt động TCM là những tác động có tổ chức, có
định hướng của chủ thể quản lý nhà trường đến hoạt động của
TCM nhằm đảm bảo cho hoạt động của TCM đi vào nề nếp
đạt hiệu quả và phù hợp với điều kiện thực tế của trường,
trong đó sử dụng và khai thác có hiệu quả nhất các tiềm năng
của các thành viên trong tổ, các cơ hội để nâng cao chất lượng
giảng dạy giáo dục trong nhà trường theo mục đích giáo dục
đã đề ra, từ đó hình thành nên truyền thống, phong trào thi
đua, tinh thần tương thân tương ái, đoàn kết giữa các TCM
trong nhà trường theo tinh thần giáo dục của dân tộc.


Điều lệ trường trung học không quy định về số lượng thành
viên của một TCM. Tuy nhiên, từ thực tế của nhà trường và từ
yêu cầu của công tác giảng dạy, quy mô lý tưởng của TCM có
thể dao động từ 5 đến 12 người, gồm những người có cùng
chức năng, nhiệm vụ trong việc giảng dạy các môn học. Với
quy mô này là tối ưu cho những một tổ chuyên môn hoạt động
có hiệu quả.
Có thể tổ chức thành các TCM như sau:
- Ở các trường hạng 3 (dưới 10 lớp ở vùng miền núi, dưới
18 lớp ở thành thị): do số lượng lớp ít nên số lượng giáo viên
không quá nhiều – thậm chí có nhiều môn chỉ có 01 giáo viên
vì vậy tổ chuyên môn sẽ là tổ ghép bởi nhiều phân môn,

trong công việc để đạt được mục tiêu nâng cao chất dạy và


học trong nhà trường, các tổ viên cùng chịu trách nhiệm cá
nhân và tương hỗ nhau trong thực thi nhiệm vụ của tổ. Kết
quả của TCM là kết quả của cả tập thể tổ, kết quả giảng dạy
của tổ là kết quả đánh giá hiệu quả hoạt động của TCM.
- Chương trình giáo dục phổ thông tổng thể
- Giới thiệu chung về Chương trình GDPT tổng thể
Năm 2006, Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo đã ký Quyết
định số 16/2006/QĐ-BGD&ĐT quyết định ban hành Chương
trình giáo dục phổ thông từ lớp 1 đến lớp 12, trở thành CT
hiện hành của giáo dục nước ta cho đến ngày nay. Chương
trình hiện hành đã góp phần thay đổi rất lớn sự nghiệp giáo
dục của Việt Nam và đạt được nhiều kết quả to lớn, tuy vậy
trước sự phát triển nhanh chóng của khoa học – công nghệ và
khoa học giáo dục; trước những đòi hỏi hội nhập quốc tế, CT
và SGK hiện hành khó đáp ứng yêu cầu của đất nước trong
giai đoạn mới. Xu thế phát triển CT và SGK của thế giới thay
đổi rất nhanh; có nhiều thành tựu mới của khoa học giáo dục
cần được bổ sung kịp thời vào CT giáo dục. Đầu thế kỉ XXI
nhiều nước có nền giáo dục phát triển đã chuyển hướng từ CT
coi trọng nội dung giáo dục sang CT coi trọng phát triển năng


lực người học. CTGD Việt Nam cần đổi mới để đáp ứng yêu
cầu hội nhập quốc tế.[5]
Từ đây, những hạn chế, bất cập của CT hiện hành được bộc
lộ:
- CT mới chú trọng việc truyền đạt kiến thức, chưa đáp ứng

hành thông qua Nghị quyết số 29-NQ/TW ngày 04 tháng 11
năm 2013 tại Hội nghị Trung ương lần thứ 8 khóa XI “về đổi
mới căn bản và toàn diện giáo dục và đào tạo, đáp ứng yêu
cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa trong điều kiện kinh tế thị
trường định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế” đã
diễn ra mạnh mẽ trong suốt gần 5 năm qua và đã có những
chuyển biến tích cực. Tiếp sau đó, Nghị quyết số


88/2014/QH13 ngày 28 tháng 11 năm 2014 của Quốc hội về
đổi mới CT, SGK GDPT được thông qua, tán thành chủ
trương về đổi mới CT, SGK giáo dục phổ thông theo Đề
án của Chính phủ. Ngày 27 tháng 3 năm 2015, Thủ tướng
chính phủ ra Quyết định số 404/QĐ-TTg phủ phê duyệt Đề án
đổi mới CT, SGK GDPT để Bộ GDĐT tổ chức xây dựng CT
GDPT mới.
Với sự quan tâm, đầu tư nghiên cứu và được sự góp ý chân
thành từ nhiều cơ quan, nhiều nhà khoa học, cán bộ quản lý
giáo dục, giáo viên trong cả nước cũng như từ các chuyên gia
tư vấn quốc tế, ngày 27 tháng 7 năm 2017, bộ khung của CT
là CT GDPT tổng thể đã được Ban Chỉ đạo Đổi mới CT, SGK
GDPT của Bộ GDĐT thông qua, làm căn cứ biên soạn các CT
môn học và hoạt động giáo dục. Ngày 19 tháng 1 năm 2018,
dự thảo các CT môn học được đăng tải trên Cổng thông tin
điện tử của Bộ GDĐT để xin ý kiến rộng rãi của các tầng lớp
nhân dân.
Chương trình GDPT tổng thể trở thành một dấu mốc quan
trọng trong sự nghiệp cải cách giáo dục nước ta, vừa mang
tính đột phá nhưng đồng thời cũng thể hiện sự kế thừa khoa
học từ CT GDPT hiện hành. “Chương trình tổng thể là