ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM

NGUYỄN THỊ NỤ

QUẢN LÝ DẠY HỌC Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG
NGOÀI CÔNG LẬP THỊ XÃ QUẢNG YÊN TỈNH QUẢNG NINH
THEO TIẾP CẬN ĐẢM BẢO CHẤT LƯỢNG

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

THÁI NGUYÊN - 2015
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN




ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM

NGUYỄN THỊ NỤ

QUẢN LÝ DẠY HỌC Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG
NGOÀI CÔNG LẬP THỊ XÃ QUẢNG YÊN TỈNH QUẢNG NINH
THEO TIẾP CẬN ĐẢM BẢO CHẤT LƯỢNG
Chuyên ngành: QUẢN LÝ GIÁO
DỤC Mã số: 60.14.01.14

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS. TRẦN QUỐC THÀNH


LỜI CẢM ƠN
Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến PGS.TS Trần Quốc Thành người đã tận tình hướng dẫn, giúp đỡ, động viên tôi trong suốt quá trình thực
hiện luận văn này.
Tôi xin chân thành cảm ơn các thầy, cô giáo khoa Tâm lý giáo dục,
phòng Sau đại học, Thư viện trường ĐHSP Thái Nguyên đã tạo điều kiện thuận
lợi để tôi hoàn thành chương trình đào tạo, hoàn chỉnh đề cương, nghiên cứu và
hoàn thành luận văn này.
Tôi xin chân thành cảm ơn lãnh đạo, chuyên viên Phòng GDTrH - Sở
GD&ĐT Quảng Ninh, phòng Giáo dục - Đào tạo thị xã Quảng Yên, Ban giám
hiệu, các thầy cô giáo các trường THPT ngoài công lập thị xã Quảng Yên đã
nhiệt tình cung cấp thông tin, tham gia trả lời phiếu điều tra, cùng bạn bè đồng
nghiệp đã giúp đỡ động viên để tôi hoàn thành luận văn này.
Xin cảm ơn sự giúp đỡ và những tình cảm quý báu mà các thầy cô giáo,
các cơ quan và bạn bè đã dành cho tôi trong suốt quá trìnhh học tập và thực
hiện luận văn này.
Trân trọng!
Thái Nguyên, tháng 8 năm 2015
Tác giả

Nguyễn Thị Nụ

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu –
ĐHTN

ii





liệu – ĐHTN

i

http://ww
w.lrc.tnu.
edu.vn


1.2.3. Quản lý nhà trường và quản lý trường THPT .............. 13
1.2.4. Hoạt động dạy học và quản lý hoạt động dạy học ........... 16
1.2.5. Chất lượng và đảm bảo chất lượng ..................... 19
1.3. Đặc điểm trường THPT ngoài công lập ..................... 22
1.3.1 Đặc điểm trường THPT ngoài công lập .................. 22
1.3.2. Vai trò của trường THPT ngoài công lập ................. 24
1.4. Quản lý dạy học ở trường THPT ngoài công lập theo tiếp cận đảm
bảo chất lượng ...................................... 26
1.4.1. Định hướng quản lý dạy học theo tiếp cận đảm bảo chất lượng .. 26
1.4.2. Các nội dung quản lý dạy học ở trường THPT ngoài công lập
theo tiếp cận đảm bảo chất lượng............................ 27
1.5. Các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý dạy học ở trường THPT ngoài
công lập theo tiếp cận đảm bảo chất lượng .................... 35
1.5.1. Môi trường kinh tế xã hội ........................... 35
1.5.2. Các tác động quản lý của sở GD&ĐT ................... 35
1.5.3. Hoạt động quản lý của trường THPT ................... 36
TIỂU KẾT CHƯƠNG 1 ................................. 38
Chương 2: THỰC TRẠNG QUẢN LÝ DẠY HỌC Ở TRƯỜNG
THPT NGOÀI CÔNG LẬP THỊ XÃ QUẢNG YÊN, TỈNH QUẢNG
NINH THEO TIẾP CẬN ĐẢM BẢO CHẤT LƯỢNG ............................... 39
2.1. Một vài nét về tình hình kinh tế - xã hội của thị xã Quảng Yên, tỉnh

2.3.5. Quản lý cơ sở vật chất, thiết bị dạy học đáp ứng yêu cầu đảm
bảo chất lượng dạy học .................................. 65
2.4. Đánh giá chung về dạy học và quản lý dạy học ở các trường THPT
ngoài công lập thị xã Quảng Yên theo tiếp cận đảm bảo chất lượng ... 66
2.4.1. Ưu điểm ...................................... 66
2.4.2. Hạn chế ...................................... 68
2.4.3. Nguyên nhân của những thành công và tồn tại ............. 69
TIỂU KẾT CHƯƠNG 2 ................................. 71
Chương 3: BIỆN PHÁP QUẢN LÝ DẠY HỌC Ở CÁC TRƯỜNG
THPT NGOÀI CÔNG LẬP THỊ XÃ QUẢNG YÊN, TỈNH QUẢNG
NINH THEO TIẾP CẬN ĐẢM BẢO CHẤT LƯỢNG ............................... 72
3.1. Nguyên tắc đề xuất biện pháp ........................... 72
3.1.1. Nguyên tắc đảm bảo tính pháp lý ...................... 72
3.1.2. Nguyên tắc hiệu quả và khoa học ...................... 72
3.1.3. Nguyên tắc đảm bảo tính hệ thống ..................... 73
3.1.4. Nguyên tắc đảm bảo tính thực tiễn ..................... 73
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu –
ĐHTN

v




3.2. Các biện pháp quản lý dạy học cụ thể ...................... 74
3.2.1. Bồi dưỡng nâng cao nhận thức về quản lý hoạt động dạy học theo
tiếp cận đảm bảo chất lượng cho CBQL, GV các trường ............ 74
3.2.2. Tăng cường bồi dưỡng chuyên môn cho đội ngũ giáo viên THPT
ngoài công lập nhằm đảm bảo chất lư ợng ...
................... 76

PHẦN PHỤ LỤC


Số hóa bởi
Trung tâm Học
liệu – ĐHTN

v

http://w
ww.lrc.t
nu.edu.v
n


DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
CBQL

:

Cán bộ quản lý

CMHS

:

Cha mẹ học sinh

CNXH


:

Giáo dục

GD&ĐT

:

Giáo dục và đào tạo

GV

:

Giáo viên

GVCN

:

Giáo viên chủ nhiệm

HĐDH

:

Hoạt động dạy học

HĐGD


:

Phương pháp dạy học

QL

:

Quản lý

QLCL

:

Quản lý chất lượng

QLGD

:

Quản lý giáo dục

SGK

:

Sách giáo khoa

TBDH


:

Xã hội

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu –
ĐHTN

4




DANH MỤC CÁC BẢNG
Bảng 2.1: Quy mô mạng lưới trường THPT thị xã Quảng Yên ........................ 40
Bảng 2.2: Qui mô số lớp, số học sinh năm học 2014-2015 .............................. 40
Bảng 2.3: Kết quả thi tốt nghiệp THPT năm 2013-2014 .................................. 40
Bảng 2.4: Kết quả thi đỗ Đại học, cao đẳng năm 2013-2014 ........................... 41
Bảng 2.5: Kết quả thi học sinh giỏi cấp tỉnh năm học 2013-2014 .................... 41
Bảng 2.6: Đội ngũ CBQL .................................................................................. 42
Bảng 2.7: Đội ngũ giáo viên .............................................................................. 42
Bảng 2.8: Kết quả khảo sát thực trạng sử dụng PPDH của GV ........................ 45
Bảng 2.9: Thực trạng sử dụng phương tiện dạy học của GV................................
46
Bảng 2.10: Thực trạng KT-ĐG kết quả học tập của học sinh ........................... 48
Bảng 2.11: Thực trạng hoạt động học tập trên lớp của HS....................................
49
Bảng 2.12: Kết quả đánh giá việc quản lý xây dựng và thực hiện kế hoạch
dạy học............................................................................................... 51
Bảng 2.13: Kết quả đánh giá công tác quản lý thực hiện chương trình, nội
dung giảng dạy .................................................................................. 53




MỞ ÐẦU
1. Lý do chọn đề tài
Quản lý dạy học là nội dung cơ bản trong quản lý nhà trường. Hoạt động
khác của một trường THPT về cơ bản là để phục vu cho hoạt động giáo dục mà
trong đó hoạt động dạy học là cơ bản. Chất lượng giáo dục của một trường
THPT chủ yếu do chất lượng dạy học tạo nên. Bởi vì trong dạy học đã bao gồm
nội dung giáo dục. Do đó, quản lý các quá trình sư phạm trong nhà trường chủ
yếu là quản lý dạy học. Vì vậy, nâng cao chất lượng dạy học là một nội dung
cốt yếu để nâng cao chất lượng dạy học trong nhà trường. Với các trường
THPT ngoài công lập thì chất lượng giáo dục cũng đồng nghĩa với sự tồn tại
của nhà trường. Vì lẽ đó, việc đảm bảo chất lượng dạy học là vấn đề trọng yếu
trong quản lý một trường THPT ngoài công lập.
Để từng bước nâng cao chất lượng dạy học của các trường THPT, bên
cạnh việc đầu tư về cơ sở vật chất, chương trình và đội ngũ giáo viên, cần có
các biện pháp đảm bảo chất lượng dạy học của nhà trường
Xu hướng đổi mới chung của các cơ sở giáo dục hiện nay là chuyển từ
phương thức quản lý hành chính sang quản lý chất lượng. Vì thế, đã có khá
nhiều công trình nghiên cứu ở nước ngoài đề cập đến những độ khác nhau của
quản lý chất lượng mà đảm bảo chất lượng là một mức độ. Các công trình
nghiên cứu về quản lý chất lượng đã tập trung vào những vấn đề chương trình,
kiểm định đánh giá cơ sở giáo dục, đặc biệt là đối với giáo dục phổ thông,
người ta có thể tiếp cận theo hướng quản lý chất lượng tổng thể hoặc đảm bảo
chất lượng. Nhưng với các trường THPT ngoài công lập, điều kiện để quản lý
chất lượng còn rất nhiều khó khăn. Vì vậy, thông thường các nghiên cứu về
trường THPT mới chỉ dừng lại ở những nghiên cứu quản lý chất lượng nói
chung. Việc vận dụng các biện pháp quản lý dạy học theo tiếp cận đảm bảo
chất lượng ở trường THPT còn hạn chế, nhất là đối với các trường THPT còn ít

Trong công tác quản lý của người Hiệu trưởng thì quản lý dạy học được
đặc biệt coi trọng và giữ vị trí hàng đầu. Thực tế cho thấy phần lớn các Hiệu
trưởng được đề bạt, bổ nhiệm từ những giáo viên dạy giỏi, có năng lực chuyên
môn tốt nhưng hầu như chưa qua các lớp đào tạo về quản lý. Chính vì vậy họ
còn rất thiếu những lý luận về quản lý và kinh nghiệm trong quản lý. Bên cạnh
đó đội ngũ giáo viên chủ yếu là giáo viên trẻ tốt nghiệp loại khá giỏi từ các
trường Đại học trong cả nước nhưng họ còn thiếu kinh nghiệm và phương pháp
giảng dạy.
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu –
ĐHTN

2




Với điều kiện hiện nay của các trường THPT ngoài công lập của thị xã
Quảng Yên, có thể nhận thấy chất lượng

giáo dục THPT nói chung, THPT

ngoài công lập nói riêng đã có những chuyển biến song còn nhiều bất cập, chưa
đáp ứng được yêu cầu của đời sống kinh tế xã hội trên địa bàn thị xã đặt ra. Vì
thế, cần có các biện pháp quản lý hoạt động dạy học hiệu quả để nâng cao chất
lượng giáo dục của các trường
Từ những lý do nêu trên, chúng tôi chọn nghiên cứu đề tài: “Quản lý dạy
học ở trường THPT ngoài công lập thị xã Quảng Yên, tỉnh Quảng Ninh theo
tiếp cận đảm bảo chất lượng”.
2. Mục đích nghiên cứu
Trên cơ sở nghiên cứu lý luận và thực trạng quản lý dạy học ở trường

công lập theo tiếp cận đảm bảo chất lượng;
5.2. Khảo sát, đánh giá thực trạng quản lý dạy học ở trường THPT ngoài
công lập ở thị xã Quảng Yên - tỉnh Quảng Ninh;
5.3. Ðề xuất các biện pháp quản lý dạy học ở trường THPT ngoài công
lập trên địa bàn thị xã Quảng Yên, tỉnh Quảng Ninh theo tiếp cận đảm bảo chất
lượng, đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục hiện nay.
6. Giới hạn và phạm vi nghiên cứu
6.1. Giới hạn nghiên cứu
Luận văn chỉ nghiên cứu các biện pháp quản lý dạy học ở trường THPT
ngoài công lập thị xã Quảng Yên, tỉnh Quảng Ninh, không nghiên cứu các nội
dung quản lý khác của người Hiệu trưởng, ngoài ra luận văn không nghiên cứu
công tác quản lý dạy học của các trường THPT công lập.
6.2. Phạm vi nghiên cứu
Ðề tài tập trung khảo sát tại 03 trường THPT ngoài công lập đó là THPT
Yên Hưng, THPT Trần Quốc Tuấn, THPT Ngô Gia Tự trên địa bàn thị xã
Quảng Yên, tỉnh Quảng Ninh.
7. Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu
7.1. Phương pháp luận nghiên cứu
Các quan điểm được vận dụng trong công trình nghiên cứu bao gồm:
+ Quan điểm hệ thống cấu trúc: Thể hiện trong việc xác định nội hàm
của công tác quản lý hoạt động dạy học
+ Quan điểm lịch sử: Nghiên cứu thực trạng công tác quản lý dạy học ở 03
trường THPT ngoài công lập trên địa bàn thị xã Quảng Yên - tỉnh Quảng
Ninh
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu –
ĐHTN

4



Làm sáng tỏ được thực trạng quản lý dạy học ở trường THPT ngoài công
lập thị xã Quảng Yên - Tỉnh Quảng Ninh giai đoạn hiện nay. Trên cơ sở đó đề
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu –
ĐHTN

5




xuất một số biện pháp quản lý dạy học ở trường THPT ngoài công lập nhằm
bảo đảm và nâng cao chất lượng dạy học.
9. Cấu trúc của luận văn
Ngoài phần Mở đầu, Kết luận và khuyến nghị, Tài liệu tham khảo và Phụ
lục, nội dung luận văn được cấu trúc thành ba chương:
Chương 1: Cơ sở lý luận về quản lí dạy học ở trường THPT ngoài công
lập theo tiếp cận đảm bảo chất lượng,
Chương 2: Thực trạng quản lí dạy học ở trường THPT ngoài công lập thị
xã Quảng Yên, tỉnh Quảng Ninh,
Chương 3: Các biện pháp quản lí dạy học theo tiếp cận đảm bảo chất
lượng ở các trường THPT ngoài công lập thị xã Quảng Yên, tỉnh Quảng Ninh .

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu –
ĐHTN

6






7




còn nguyên giá trị có ảnh hưởng sâu sắc và đậm nét trong phong cách quản lí
và văn hóa của các quốc gia Châu Á như Trung Quốc, Nhật Bản, Việt Nam…
Các nước phương Tây cổ đại (vào thế kỷ IV-III TrCN) nhà triết học
Xôcơrat trong tập nghị luận của mình viết rằng: Những người nào biết cách sử
dụng con người sẽ điều khiển được công việc, hoặc cá nhân hay tập thể một
cách sáng suốt. Những người không biết làm như vậy sẽ mắc sai lầm trong
công việc. Theo Platôn (427-347TrCN) nhà triết học cổ đại Hy Lạp thì muốn trị
nước phải biết đoàn kết dân lại, phải vì dân. Theo ông người đứng đầu phải
ham chuộng hiểu biết, thành thật, tự chủ, biết điều độ, ít tham vọng về vật chất,
đặc biệt phải được đào tạo kỹ lưỡng. Sang thế kỷ XVII, hàng loạt các thuyết
quản lý ra đời bởi các nhà nghiên cứu nổi tiếng như Rober Owen (1771-1858),
Charles Babbage (1792-1871) và đặc biệt là F. Taylo(1856-1915) người được
coi là “cha đẻ” của “thuyết quản lý theo khoa học”. Nhà sư phạm J.A
Cômenxki (1592 - 1670) khi đặt nền móng cho hệ thống các nhà trường cũng
đề cập đến vấn đề Quản lý họat động dạy học của người giáo viên. Ông đã đưa
ra quan điểm giáo dục phải thích ứng với tự nhiên. Theo ông quá trình dạy học
để truyền thụ và tiếp nhận tri thức là phải dựa vào sự vật, hiện tượng do học
sinh tự quan sát, tự suy nghĩ mà hiểu biết, không nên dùng uy quyền bắt buộc,
gò ép người ta chấp nhận bất kỳ điều gì. Ông cũng đã nêu ra một số nguyên tắc
dạy học có giá trị lớn như: nguyên tắc trực quan; nguyên tắc phát huy tính tích
cực, tự giác của học sinh; nguyên tắc hệ thống và liên tục; nguyên tắc củng cố
kiến thức; nguyên tắc dạy theo khả năng tiếp thu của học sinh; dạy học phải
thiết thực; dạy học theo nguyên tắc cá biệt…
Nhận thức rõ lợi ích lớn lao của quản lý nên sang thế kỷ XIX, đầu thế kỷ

vụ đổi mới giáo dục thì việc yêu cầu đổi mới nội dung, phương pháp dạy học là
việc làm cần thiết và cấp bách. Các nhà nghiên cứu giáo dục, các nhà khoa học
đã đi sâu nghiên cứu về khoa học QL giáo dục như công trình của tác giả
Nguyễn Minh Đạo “Cơ sở khoa học quản lý giáo dục”; “Quản lý, quản lý giáo
dục tiếp cận từ những mô hình” của tác giả Đặng Quốc Bảo; “Cơ sở khoa học
quản lý” của tác giả Nguyễn Quốc Chí - Nguyễn Thị Mỹ Lộc; “Kiểm định chất
lượng giáo dục đại học” của tác giả Nguyễn Đức Chính; “Cơ sở lý luận và thực
tiễn về chất lượng giáo dục và đánh giá chất lượng giáo dục" của tác giả
Nguyễn Hữu Châu… các công trình nghiên cứu của các tác giả trên đã giải
quyết được vấn đề lý luận rất cơ bản về khoa học quản lý như khái niệm quản lý
các hoạt động giáo dục theo tiếp cận đảm bảo chất lượng...
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu –
ĐHTN

9




Gần đây một số luận văn thạc sỹ khoa học giáo dục chuyên ngành QL
giáo dục bước đầu cũng đã đề cập đến các biện pháp QL HĐ DH và QL HĐ
DH theo tiếp cận đảm bảo chất lượng trong các nhà trường phổ thông dưới
nhiều góc độ khác nhau. Đó là các đề tài như:
“Vận dụng lí thuyết quản lí chất lượng tổng thể vào quản lí quá trình
dạy học ở trường trung học phổ thông dân lập” của tác giả Lê Đức Ánh Viện
Chiến lược và Chương trình giáo dục (2007);
“Biện pháp quản lý hoạt động dạy học ở các trường THPT ngoài công
lập quận Đống Đa-Thành phố Hà Nội đáp ứng yêu cầu của chương trình phân
ban” của tác giả Nguyễn Thị Nhiếp, năm 2008
“Quản lý hoạt động dạy học của Phòng Giáo dục và Đào tạo đối với