MỤC LỤC
MỞ ĐẦU
Chương 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN QUẢN LÝ GIÁO DUC HƯỚNG
NGHIỆP CHO HỌC SINH Ở CÁC TRƯỜNG TRUNG
HỌC PHỔ THÔNG
1.1. Các khái niệm cơ bản
1.2. Nội dung quản lý giáo dục hướng nghiệp cho học sinh ở
các trường trung học phổ thông
1.3. Những yếu tố tác động đến quản lý giáo dục hướng nghiệp
cho học sinh ở các trường trung học phổ thông
Chương 2. CƠ SỞ THỰC TIỄN QUẢN LÝ GIÁO DỤC HƯỚNG

Trang
3

17
17
26
30

NGHIỆP CHO HỌC SINH Ở CÁC TRƯỜNG
TRUNG HỌC PHỔ THÔNG QUẬN CẦU GIẤY,
THÀNH PHỐ HÀ NỘI
35
2.1. Vài nét về giáo dục trung học phổ thông ở quận Cầu Giấy,
thành phố Hà Nội
35
2.2. Thực trạng giáo dục hướng nghiệp cho học sinh ở các trường
trung học phổ thông quận Cầu Giấy, thành phố Hà Nội
36
2.3. Thực trạng và nguyên nhân của thực trạng quản lý giáo dục

gian, tiền của không chỉ đối với cá nhân mà đối với cả xã hội.
Hiện nay, trong bối cảnh toàn cầu hoá và hợp tác quốc tế mang đến rất
nhiều lựa chọn nghề nghiệp, do đó học sinh có nhiều cơ hội và chắc chắn
cũng sẽ phải bối rối vì không biết đưa ra sự lựa chọn như thế nào cho chính
xác. Có hàng trăm khóa học, hàng trăm ngành nghề từ các trường đại học, cao
đẳng dạy nghề khiến học sinh rất khó lựa chọn.
Thực tế hiện nay cho thấy, việc chọn ngành nghề của học sinh chủ yếu
vẫn là theo cảm tính, chọn ngành nào “hót”, chọn theo phong trào hoặc đơn
giản là dễ thi đậu… Ngành nghề trong xã hội rất phong phú, mỗi ngành nghề
đều có những yêu cầu riêng trong khi học sinh hầu như chưa có khả năng xác
định sự phù hợp tương đối giữa năng lực của bản thân với ngành nghề mình
chọn lựa; ý thức về sự ảnh hưởng của các yếu tố sức khỏe, năng lực, tố chất,
thiên hướng, ngoại hình, năng khiếu, gia đình, điều kiện kinh tế... đối với việc
chọn nghề cũng chưa sâu sắc. Vì vậy, câu hỏi “làm gì sau khi tốt nghiệp trung
học phổ thông” luôn là câu hỏi khiến nhiều bạn học sinh lúng túng, không tìm
được câu trả lời xác đáng.
Trong thời gian quan, các trường trung học phổ thông trên địa bàn quận
Cầu Giấy, thành phố Hà Nội đã có một số chủ trương và giải pháp nhằm tư
vấn hướng nghiệp và phân luồng học sinh được triển khai trong nhiều năm
qua như: Đưa hoạt động giáo dục hướng nghiệp, chương trình bộ môn công
nghệ, chương trình nghề phổ thông vào chương trình trung học cơ sở và

3


trung học phổ thông; thực hiện chưong trình phân ban ở cấp trung học phổ
thông; trường trung cấp nghề, khống chế chỉ tiêu tuyển học sinh vào các
trường trung học phổ thông …
Tuy nhiên, kết quả đạt được còn nhiều hạn chế. Nhiều nội dung tư vấn
hướng nghiệp chưa thực sự được quan tâm. Chất lượng giảng dạy bộ môn

sách của nhiều nước trong khu vực cũng như trên thế giới.
Trong hệ thống giáo dục, giáo dục trung học phổ thông là giai đoạn học
tập chính quy cuối cùng của đa phần thanh thiếu niên học sinh. Giáo dục
trung học phổ thông không chỉ có mục tiêu chuẩn bị nguồn cho giáo dục đại
học mà cần phải chuẩn bị cho học sinh - những con người trưởng thành bước vào cuộc sống lao động xã hội kiến thức về hướng nghiệp. Họ phải được
trang bị những tri thức khoa học, kỹ năng kỹ thuật, kỹ năng lao động nghề
nghiệp, năng lực sáng tạo, ý thức tổ chức kỷ luật và những phát minh nhằm
góp phần đẩy mạnh công cuộc phát triển kinh tế - xã hội của mỗi quốc gia.
Trên thực tế, lĩnh vực khoa học - kỹ thuật liên tục phát triển và thay đổi, đặc
biệt là trước xu thế hội nhập và toàn cầu hoá như hiện nay, người lao động
thường không có khả năng để thích ứng kịp thời. Trong khi đó, số học sinh
phổ thông khi rời ghế nhà trường với vốn kiến thức không có cơ sở và khả
năng hội nhập vào cuộc sống lao động - xã hội. Xuất phát từ thực tiễn như
vậy, đã có các nhà tư tưởng và giáo dục học tiến bộ đưa ra những hình thức
gắn giáo dục với lao động nghề nghiệp, với cuộc sống.
Vào giữa thế kỉ XIX, ở Pháp xuất hiện cuốn sách “Hướng nghiệp chọn
nghề”. Nội dung cuốn sách đề cập tới vấn đề phát triển đa dạng của nghề do
sự phát triển công nghiệp. Ngay khi đó, người ta đã nhận thấy tính đa dạng,
phức tạp của hệ thống nghề nghiệp, tính chuyên môn hoá vượt lên hẳn so với
giai đoạn sản xuất công nghiệp và thủ công nghiệp, qua đó khẳng định tính
cấp thiết phải giúp đỡ thanh thiếu niên học sinh đi vào “Thế giới nghề
nghiệp” nhằm sử dụng hiệu quả lao động trẻ tuổi. Đến năm 1975, nước Pháp
tiến hành cải cách giáo dục nhằm vào hướng: tăng cường giáo dục tự nhiên và
toán học, trong đó tăng kiến thức thực hành đối với khoa học tự nhiên, đưa
giáo dục kĩ thuật vào để đảm bảo sự liên hệ giữa trường học và đời sống,
đồng thời vẫn giữa vững ý nghĩa của các môn xã hội và nhân văn, giảm bớt

5



6


động tư vấn nghề nghiệp và giáo dục hướng nghiệp, cụ thể: Sự thiếu hiệu quả
(weakness); Lỗ hổng lớn (gaps); Sự thiếu bình đẳng (unfair); đồng thời cũng đã
kiến nghị, cần có một tầm nhìn mới cho tương lai (future vision) trong đó vai trò
của Tâm lý học hướng nghiệp là đặc biệt quan trọng. Song song với hoạt động tư
vấn nghề nghiệp cho học sinh phải thực hiện, hoàn thành 12 mục tiêu, trong đó có
những mục tiêu cụ thể của lĩnh vực tư vấn nghề nghiệp và giáo dục hướng nghiệp,
đó là: 1) Tiếp tục các nghiên cứu lý thuyết cơ bản về các khái niệm: Lựa chọn
nghề nghiệp; phát triển nghề nghiệp để tìm ra lý thuyết mới về tư vấn nghề
nghiệp, giáo dục hướng nghiệp và phân luồng hướng nghiệp; 2) Nghiên cứu mở
rộng và đưa các yếu tố văn hóa, phong tục tập quán vào trong các quyết định lựa
chọn nghề nghiệp đồng thời tìm hiểu các nguyên tố đó ảnh hưởng ở mức độ như
thế nào trong phạm vi của mỗi cá nhân; 3) Nâng cao hơn nữa nhận thức về các
hoạt động bên ngoài giờ học chính khóa (tức hoạt động ngoại khóa) đối với kết
quả lựa chọn nghề nghiệp sau khi tốt nghiệp của các em học sinh; 4) Phát huy
sáng tạo các cách thức lượng hóa, đo đếm sự hài lòng của học sinh sau khi đưa ra
các quyết định lựa chọn nghề nghiệp; 5) Mở rộng các lĩnh vực nghề nghiệp mới
mẻ trong tương lai để tạo ra nhiều cơ hội lựa chọn nghề nghiệp cho học sinh và
các cá nhân; 6) Tạo lập các cơ hội bình đẳng trong quá trình lựa chọn nghề nghiệp
và tư vấn nghề nghiệp đối với từng học sinh; 7) Kết nối giữa nghiên cứu lý thuyết
cơ bản với nghiên cứu thực tiễn trong lĩnh vực tư vấn nghề nghiệp và giáo dục
hướng nghiệp.
Tại Philippin, một trong những mục tiêu giáo dục phổ thông là đào tạo
nguồn nhân lực với trình độ tay nghề cần thiết để có thể lựa chọn nghề. Chính
vì thế mà ở cấp II đã thực hiện giáo dục nghề nghiệp, và chuẩn của học sinh là
phải đạt được những kiến thức, kĩ năng, thông tin nghề nghiệp và tinh thần
làm việc tối thiểu cần thiết để có thể chọn nghề. Sang cấp III tập trung vào
một số lĩnh vực cụ thể như hướng nghiệp - dạy nghề.

định hướng phát triển nhân lực”, (2009), tác giả Huỳnh Thị Tam Thanh phân
tích, xem xét giáo dục hướng nghiệp trong mối quan hệ với định hướng phát
triển nguồn nhân lực. Cách tiếp cận này cho phép triển khai hoạt động giáo dục
hướng nghiệp một cách hiệu quả, có thể đi vào bản chất và gắn liền giữa hoạt
động giáo dục hướng nghiệp với sự phát triển kinh tế - xã hội, an ninh, quốc
phòng của nước ta cũng như các khu vực. Tác giả khẳng định: “Muốn phát triển
nhân lực, cần có những tác động tích cực vào quá trình giáo dục và đào tạo,

9


tuyển chọn và sử dụng lao động. Ở nhà trường trung học phổ thông, giáo dục có
tính chất tiền đề và có ảnh hưởng trực tiếp đến đầu vào của các hoạt động đào
tạo nghề, nền tảng để phát triển nguồn nhân lực cho xã hội. Bên ngoài nhà
trường, giáo dục được xem như là một hoạt động xuyên suốt từ trong suốt cả
cuộc đời đi học và tham gia sản xuất của mỗi con người, giúp học sinh củng cố
kiến thức, kỹ năng và vì thế, góp phần nâng cao chất lượng nguồn nhân lực”.
Tác giả Hoàng Đức với công trình: “Trong cơ chế đổi mới hiện nay vấn
đề chuẩn bị nghề nghiệp là một yêu cầu nóng bỏng của thực tế xã hội” đã
quan niệm học vấn phổ thông và học vấn nghề nghiệp có phần giao thoa ngày
càng rõ theo hướng mô đun hoá ở mức phổ thông. Phần giao thoa đó ngày
càng lớn nghĩa là công tác giáo dục hướng nghiệp và dạy nghề phổ thông
được tiến hành sớm và phát triển mạnh, đó là cơ sở cho việc định hướng và
phân luồng học sinh, chuẩn bị nguồn nhân lực có chất lượng cho sự nghiệp
công nghiệp hoá và hiện đại hoá đất nước. Kết quả nghiên cứu của tác giả
hoàn toàn phù hợp với xu thế đổi mới của giáo dục trung học hiện nay, giáo
dục trung học đang ngày càng không còn là nền giáo dục cho một số ít người
như vào đầu thế kỷ XX, giáo dục trung học ngày nay không phải chỉ để cho
người học lên, mà còn chuẩn bị cho thanh niên đi vào thế giới lao động nghề
nghiệp, đặc biệt cho những ai chỉ có thể học hết bậc trung học.

xuất giải pháp hướng nghiệp cho học sinh phổ thông tại huyện Bảo Lâm,
tỉnh Lâm Đồng”. Tác giả đã làm rõ một số cơ sở lý luận về hướng nghiệp
cho học sinh phổ thông tại huyện Bảo lâm, tỉnh Lâm đồng, đánh giá thực
trạng những ưu điểm và hạn chế tồn tại của công tác hướng nghiệp cho
học sinh trung học phổ thông của huyện, trên cơ sở đó đề xuất 6 giải pháp
hướng nghiệp cho học sinh trung học phổ thông, đó là những tư liệu bổ ích cần
được kế thừa và phát triển.
Các công trình nghiên cứu trên đều khẳng định vai trò quan trọng của
hoạt động hướng nghiệp của nhà trường trong việc định hướng nghề nghiệp
cho học sinh. Các công trình nghiên cứu cũng đưa ra được những thực trạng
hoạt động hướng nghiệp. Đây chính là thành tựu về cơ sở lý luận và thực tiễn
giúp cho công tác giáo dục hướng nghiệp trong nhà trường trung học phổ
thông được thực hiện một cách khoa học và hiệu quả. Tuy nhiên chưa có công

11


trình nào trực tiếp đề cập đến quản lý hoạt động hướng nghiệp ở các trường
trung học phổ thông trên địa bàn quận Cầu Giấy, thành phố Hà Nội. Do đó, đề
tài tác giả lựa chọn không trùng lập với các công trình đã được công bố, đây
là vấn đề có ý nghĩa lý luận và thực tiễn đang diễn ra ở các trường trung học
phổ thông ở quận Cầu Giấy, thành phố Hà Nội.
3. Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu
* Mục đích nghiên cứu
Trên cơ sở nghiên cứu những vấn đề lý luận và thực tiễn về quản lý
giáo dục hướng nghiệp; đề xuất các biện pháp quản lý giáo dục hướng nghiệp
cho học sinh ở các trường trung học phổ thông quận Cầu Giấy, thành phố Hà
Nội, góp phần nâng cao nhận thức, chuẩn bị hành trang vững chắc cho các em
trên con đường lựa chọn ngành nghề trong giai đoạn hiện nay.
* Nhiệm vụ nghiên cứu

như: Tổ chức giáo dục nâng cao nhận thức, trách nhiệm cho các trong nhà
trường giáo dục hướng nghiệp cho học sinh; Xây dựng kế hoạch giáo dục
hướng nghiệp cho học sinh phù hợp với các hoạt động chung của nhà trường;
Chỉ đạo đổi mới chương trình, nội dung, phương pháp, hình thức giáo dục
hướng nghiệp cho học sinh theo hướng mở, hiện đại, đa dạng hóa, linh hoạt,
liên thông giữa các khối, lớp; Phối hợp chặt chẽ các lực lượng tham gia giáo
dục hướng nghiệp cho học sinh; Tổ chức bồi dưỡng nâng cao năng lực giáo dục
hướng nghiệp cho đội ngũ cán bộ quản lý và giáo viên; Đảm bảo các điều kiện
giáo dục hướng nghiệp; Thường xuyên kiểm tra, đánh giá giáo dục hướng
nghiệp cho học sinh,... thì sẽ quản lý được hoạt động giáo dục hướng nghiệp ở
các trường trung học phổ thông quận Cầu Giấy, Thành phố Hà Nội.
6. Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu
* Phương pháp luận
Đề tài được nghiên cứu trên cơ sở phương pháp luận của chủ nghĩa
duy vật biện chứng, tư tưởng Hồ Chí Minh, quan điểm của Đảng Cộng Sản
Việt Nam về giáo dục. Đồng thời trong quá trình nghiên cứu tác giả vận
dụng các quan điểm:
Quan điểm hệ thống - cấu trúc: Vấn đề được nghiên cứu một cách toàn
diện, khách quan: Quản lý giáo dục hướng nghiệp cho học sinh ở các trường

13


trung học phổ thông ở quận Cầu Giấy, thành phố Hà Nội được xem xét trong
mối quan hệ với các hoạt động khác trong nhà trường; thực hiện đồng bộ bốn
con đường giáo dục hướng nghiệp, giảng dạy hoạt động giáo dục hướng
nghiệp và bồi dưỡng đội ngũ tham gia hoạt động giáo dục hướng nghiệp ở các
trường trung học phổ thông gắn với mục tiêu giáo dục của nhà trường.
Quan điểm thực tiễn: Trên cơ sở điều tra, nghiên cứu thực tế, phân tích
để phát hiện những tồn tại trong quản lý hoạt động giáo dục hướng nghiệp các

Xây dựng hai loại phiếu hỏi:
1) Dành cho cán bộ quản lý, giáo viên, các lực lượng tham gia giáo dục
hướng nghiệp;
2) Dành cho học sinh trung học phổ thông nhằm khảo sát thực trạng
giáo dục hướng nghiệp ở các trường trung học phổ thông quận Cầu Giấy,
thành phố Hà Nội.
Số lượng khách thể khảo sát: 110 giáo viên và cán bộ quản lý; 215 học
sinh lớp 12 của 5 trường trung học phổ thông công lập: trung học phổ thông
Cầu Giấy, trung học phổ thông Nguyễn Tất Thành - Cầu Giấy, trung học phổ
thông chuyên Hà Nội - Amsterdam, trung học phổ thông Yên Hòa, trung học
phổ thông Lý Thái Tổ.
Nội dung khảo sát: tập trung làm rõ nhận thức của cán bộ, giáo viên về
vai trò của hoạt động giáo dục hướng nghiệp; thực trạng giáo dục hướng
nghiệp; thực trạng quản lý giáo dục hướng nghiệp và sự cần thiết, tính khả thi
của các biện pháp đề xuất.
Kết quả khảo sát được tính tần suất %; gán điểm lượng hoá để phân
tích, minh hoạ cho thực trạng và rút ra kết luận cần thiết.
Phương pháp chuyên gia:
Trao đổi, xin ý kiến chuyên gia về quản lý giáo dục hướng nghiệp ở các
trường trung học phổ thông nói chung, ở quận Cầu Giấy nói riêng.
Phương pháp nghiên cứu sản phẩm hoạt động:
Nghiên cứu các kế hoạch giáo dục hướng nghiệp, kế hoạch bài dạy giáo
dục hướng nghiệp của Hiệu trưởng, giáo viên các trường trung học phổ thông
ở quận Cầu Giấy, thành phố Hà Nội nhằm thu thập thông tin về quản lý hoạt
động giáo dục hướng nghiệp.

15


Sử dụng phương pháp thống kê toán học và các phương pháp bổ trợ để

Theo tác giả Nguyễn Ngọc Quang: Hướng nghiệp là một hệ thống các
biện pháp giáo dục nhằm chuẩn bị cho học sinh sớm có ý thức chọn ngành
nghề vừa phù hợp với sự phân công lao động xã hội ngay từ khi còn học ở
trường phổ thông.
Từ các khái niệm trên có thể hiểu: Hướng nghiệp là các hoạt động
nhằm hỗ trợ cá nhân chọn lựa và phát triển chuyên môn nghề nghiệp phù hợp
nhất với khả năng của bản thân, đồng thời thỏa mãn nhu cầu nhân lực của thị
trường lao động ở cấp độ địa phương và quốc gia.
Giáo dục hướng nghiệp là khái niệm được nghiên cứu, phân tích dưới
nhiều góc độ khác nhau.
Tác giả Hồ Văn Thống đưa ra quan niệm: “Giáo dục hướng nghiệp là
một hệ thống các biện pháp giáo dục của Nhà trường, gia đình, xã hội
nhằm chuẩn bị cho thế hệ trẻ tư tưởng, tâm lý, tri thức, kỹ năng… để họ có
thể sẵn sàng đi vào ngành nghề, vào lao động sản xuất, vào cuộc sống… Có
thể nói ngắn gọn rằng, giáo dục hướng nghiệp là hướng dẫn cho học sinh
ngay khi còn ngồi trên ghế nhà trường sớm có ý thức về một nghề lao động
mà sau này họ sẽ chọn”.

17


Tác giả Phạm Văn Khanh thì cho rằng: “Giáo dục hướng nghiệp là
một bộ phận của giáo dục toàn diện. Trong trường phổ thông, giáo dục
hướng nghiệp là hoạt động được thực hiện bởi giáo viên và học sinh và
được tiến hành qua nhiều hình thức giáo dục hướng nghiệp khác nhau
nhưng tập trung vào thực hiện mục đích giúp cho học sinh lựa chọn nghề
vừa đáp ứng nhu cầu phát triển kinh tế - xã hội vừa phù hợp với nguyện
vọng, năng lực, thể lực của học sinh để các em phát huy được khả năng bản
thân trong cuộc sống nghề nghiệp”.
Tuy có nhiều cách định nghĩa khác nhau, song có thể nhận thấy một số

thuật và hướng nghiệp, có điều kiện phát huy năng lực cá nhân để lựa chọn
hướng phát triển, tiếp tục học đại học, cao đẳng, trung cấp, học nghề hoặc đi
vào cuộc sống lao động” [32].
Trường trung học phổ thông thuộc cấp học cuối cùng của giáo dục
trung học phổ thông, thời gian học 3 năm từ lớp 10 đến hết lớp 12, là bậc học
hoàn thiện kiến thức phổ thông cho học sinh, là cấp học vừa trực tiếp tạo
nguồn cho bậc cao đẳng, đại học nói riêng vừa góp phần quan trọng vào việc
đào tạo nguồn nhân lực phục vụ công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước nói
chung. Trong thời kỳ đổi mới của đất nước, Đảng chỉ rõ mục tiêu của giáo
dục là: Phát triển con người toàn diện, nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực, bồi
dưỡng nhân tài. Hướng nghiệp ở trường trung học phổ thông là bước khởi đầu
quan trọng trong quá trình phát triển nguồn nhân lực. Vì vậy, quản lý giáo dục
hướng nghiệp ở trường trung học phổ thông trong giai đoạn hiện nay là quản
lý các thành tố và mối quan hệ giữa các thành tố cấu trúc của quá trình giáo
dục hướng nghiệp nhằm đạt mục tiêu giáo dục hướng nghiệp.
Giáo dục hướng nghiệp cho học sinh ở các trường trung học phổ thông
được luận giải trên nền tảng lý luận chung về giáo dục hướng nghiệp cho học
sinh ở các trường phổ thông nói chung. Trung học phổ thông là bậc cuối trong

19


chương trình giáo dục phổ thông, sau bậc học này, học sinh sẽ quyết định lựa
chọn cho tương lai: có thể học đại học, cao đẳng, học nghề hay lao động sản
suất. Bước vào bậc cuối cấp của nhà trường phổ thông, tuổi trẻ học đường
thường có những hoài bão lớn lao gắn liền với cuộc sống tương lai của các
em. Không ít các câu hỏi đại loại như: mình sẽ làm gì?, mình chọn nghề gì?,
nghề nào hay nhất?... luôn xuất hiện trong suy nghĩ tuổi trẻ nhằm tìm kiếm
một vị trí thích hợp cho bản thân mình.
Đối với một số học sinh, việc tìm ra câu trả lời cho những vấn đề trên là

trong công tác hướng nghiệp, giáo viên là người tổ chức, hướng dẫn còn học
sinh là người chủ động tham gia vào hoạt động này để tiếp cận với hệ thống
nghề nghiệp. Kết quả cuối cùng của công tác giáo dục hướng nghiệp là sự tự
quyết định của học sinh trong việc lựa chọn nghề nghiệp tương lai.
Nói cách khác, giáo dục hướng nghiệp là hướng dẫn cho học sinh ngay
khi còn ngồi trên ghế nhà trường sớm có ý thức về một nghề lao động mà sau
này các em sẽ chọn. Giáo dục hướng nghiệp còn góp phần phát huy năng lực,
sở trường của từng học sinh, đồng thời cũng góp phần điều chỉnh nguyện vọng
của cá nhân sao cho phù hợp với nhu cầu phân công lao động trong xã hội.
Mục đích của giáo dục hướng nghiệp cho học sinh trung học phổ thông
là hình thành năng lực tự chủ trong việc quyết định lựa chọn nghề của học
sinh trên cơ sở của sự phù hợp giữa năng lực, sở thích của cá nhân với nhu
cầu sử dụng lao động trong các hoạt động của đời sống xã hội. Thực hiện
được mục đích nêu trên, giáo dục hướng nghiệp sẽ góp phần nâng cao hiệu
quả lao động xã hội, tiết kiệm thời gian và chi phí đào tạo không đáng có do
sự lựa chọn sai nghề nghiệp, điều chỉnh từ gốc sự phân luồng, chất lượng
nguồn lao động dự trữ trên bình diện cả nước.
Giáo dục hướng nghiệp trước hết cần đảm bảo chức năng giáo dục toàn
diện, đồng thời tạo điều kiện cho học sinh tiếp xúc với nhiều ngành nghề khác
nhau trong xã hội và hiểu được nhu cầu sử dụng nhân lực của đất nước, thấy
được những yêu cầu của nghề. Trên cơ sở đó kích thích học sinh tự giác tìm

21


hiểu và phấn đấu để có dự kiến lựa chọn vươn tới nghề. Như vậy, giáo dục
hướng nghiệp có chức năng chuẩn bị cho học sinh sẵn sàng đi vào cuộc sống
và lao động sản xuất, đó là sẵn sàng về mặt tri thức, tư tưởng, kỹ năng hành
động và đạo đức, lương tâm nghề nghiệp.
Nội dung giáo dục hướng nghiệp cho học sinh trung học phổ thông bao

Các nhà nghiên cứu cho rằng quản lý có 4 chức năng cơ bản liên quan
mật thiết với nhau, bao gồm: Chức năng kế hoạch; chức năng tổ chức thực
hiện; chức năng chỉ đạo; chức năng kiểm tra.
Mặc dù quản lý là một thuộc tính tất yếu gắn liền với xã hội nhưng chỉ
khi xã hội phát triển đến một trình độ nhất định thì quản lý mới được tách ra
thành một chức năng riêng của lao động xã hội; dần dần hình thành những tập
thể, những tổ chức và cơ quan chuyên hoạt động quản lý - hệ thống quản lý.
Quản lý là hoạt động cần thiết cho toàn bộ các lĩnh vực hoạt động của
đời sống xã hội. Các hoạt động càng phức tạp, có sự phối hợp nhiều lực lượng
có liên quan càng đòi hỏi cần phải có sự quản lý.
Giáo dục là một bộ phận quan trọng của xã hội, vì vậy quản lý giáo dục
là một bộ phận không thể tách rời của hệ thống quản lý xã hội. Quản lý giáo
dục có thể chia hai cấp độ là vĩ mô và vi mô. Ở cấp độ vĩ mô, đây là hoạt
động, điều hành, phối hợp các lực lượng xã hội nhằm đẩy mạnh hoạt động
đào tạo thế hệ trẻ theo yêu cầu xã hội hiện nay. Ở cấp độ vi mô là quản lý giáo
dục tại các cơ sở giáo dục, các trường học, bao gồm một chuỗi tác động hợp
lý mang tính tổ chức sư phạm của chủ thể quản lý đến tập thể giáo viên và
học sinh, đến những lực lượng giáo dục trong và ngoài trường, nhằm huy
động họ cùng cộng tác, phối hợp tham gia vào hoạt động của nhà trường, làm
cho quy trình này vận hành tới việc hoàn thành những mục đích dự kiến.
Tóm lại, quản lý giáo dục là quá trình tác động có mục đích, kế hoạch
của chủ thể quản lý nhằm huy động tối đa các nguồn lực giáo dục để nâng cao

23


chất lượng giáo dục đào tạo của nhà trường; đẩy mạnh hoạt động của nhà
trường theo nguyên lý giáo dục và tiến đến mục tiêu giáo dục.
Hoạt động quản lý giáo dục nhà trường bao gồm nhiều nội dung khác
nhau, nhiều hoạt động khác nhau. Đối với các trường trung học phổ thông, giáo

xây dựng và giao nhiệm vụ quản lý theo nguyên tắc phân cấp quyền hạn và
trách nhiệm tùy thuộc vào vị trí công tác và vai trò giáo dục của các cá nhân
đơn vị cấp dưới, đặc điểm về nguồn nhân lực và biên chế tổ chức của trường
trung học phổ thông.
Đoàn thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh: Trong cơ cấu bộ máy
hoạt động của trường trung học phổ thông, Đoàn thanh niên cộng sản Hồ Chí
Minh là những tổ chức chịu trách nhiệm cùng với giáo viên chủ nhiệm quản
lý, tổ chức hoạt động ngoài giờ lên lớp, sinh hoạt tư tưởng cho học sinh. Giáo
dục hướng nghiệp cho học sinh được thực hiện thông qua bốn hình thức, nội
khóa và ngoại khóa. Vì vậy, vai trò quản lý, tổ chức thực hiện các nội dung
giáo dục hướng nghiệp của tổ chức Đoàn hết sức quan trọng. Đây là cơ sở
quan trọng để cán bộ quản lý nhà trường có thể thiết kế bộ máy tổ chức quản
lý giáo dục hướng nghiệp cho học sinh phù hợp và đạt hiệu quả cao.
Giáo viên chủ nhiệm: Với vai trò rất quan trọng, ngoài nhiệm vụ giảng
dạy văn hóa đơn thuần, đa số giáo viên của trường trung học phổ thông thực hiện
chức năng quản lý học sinh, người giáo viên chủ nhiệm giữ vai trò chủ đạo trong
tổ chức các hoạt động giáo dục và theo dõi kết quả giáo dục nói chung, giáo dục
hướng nghiệp nói riêng của lớp do mình chủ nhiệm nói riêng. Với vai trò quản lý
như vậy cho nên giáo viên chủ nhiệm được sử dụng như một lực lượng nòng cốt
trong giáo dục hướng nghiệp để đào tạo theo địa chỉ, định hướng nghề cho học
sinh đảm bảo thực hiện đúng nhiệm vụ chính trị của nhà trường.
Hội cha mẹ học sinh: Hội cha mẹ học sinh và từng phụ huynh học sinh
tuy không phải là chủ thể chính tổ chức các hoạt động giáo dục hướng nghiệp
nhưng họ có vai trò rất quan trọng chi phối đến những quyết định con đường

25


tương lai của con em mình; đồng thời họ là lực lượng hỗ trợ nhà trường tổ
chức giáo dục hướng nghiệp, tư vấn nghề cho học sinh.