CỤC DIỆN CHÍNH TRỊ THẾ GIỚI TRONG THẬP NIÊN TỚI
VÀ TÁC ĐỘNG ĐẾN NHIỆM VỤ BẢO VỆ TỔ QUỐC VIỆT NAM
XÃ HỘI CHỦ NGHĨA
1. Xu thế hình thành trật tự thế giới đa cực
1.1. Quan niệm về trật tự thế giới
Trong tiến trình phát triển lịch sử xã hội loài người, cùng với sự phát
triển của con người và các hình thức cộng đồng người, thì các mối quan hệ xã
hội ngày càng đa dạng và phức tạp. Khi giai cấp và Nhà nước xuất hiện, cũng
là thời điểm đánh dấu sự hình thành một hình thức quan hệ xã hội mới; quan
hệ giữa các quốc gia - quan hệ quốc tế.
Lịch sử của quan hệ quốc tế cho thấy, tham gia vào đời sống quốc tế
không chỉ có những quốc gia, mà còn bao gồm nhiều chủ thể quốc tế khác với
tính cách là những thực thể chính trị - xã hội có tính độc lập tương đối. Đồng
thời, nội dung, hình thức, quan hệ cũng ngày càng phong phú và đa dạng; quy
mô và phạm vi quan hệ ngày càng sâu rộng. Toàn bộ các chủ thể và mối quan
hệ tác động qua lại, đan xen nhau giữa các chủ thể đó tạo nên một hệ thống
cấu trúc quan hệ quốc tế trong một giai đoạn lịch sử nhất định.
Các mối quan hệ quốc tế mặc dù diễn biến phức tạp và biến đổi không
ngừng, với những tác động nhiều chiều, song vẫn gắn bó với nhau trong một
chỉnh thể có tính hệ thống và tuân theo quy luật xã hội khách quan. Chính vì
vậy, cũng như mọi hiện tượng tự nhiên và hiện tượng xã hội khác, thế giới
loài người với tính hệ thống chỉnh thể của nó là những quá trình vận động
không ngừng theo những quy luật nhất định. Quá trình vận động đó, đến một
giới hạn nào đó sẽ đạt tới trạng thái ổn định tương đối - trạng thái cân bằng
động. Lúc đó các thành tố nằm trong hệ thống mà ở đây là các chủ thể trong
hệ thống quan hệ quốc tế có mối liên hệ bền vững, tác động, chi phối lẫn
nhau, tạo nên trạng thái ổn định bền vững của cả hệ thống quan hệ quốc tế.


Trong hệ thống quan hệ quốc tế tồn tại và vận động ổn định bền vững đó,
các chủ thể có vị thế và vai trò, ảnh hưởng khác nhau. Từ vị thế và vai trò ảnh

Sự hình thành trật tự thế giới trong một giai đoạn lịch sử - cụ thể được
quy định bởi xung lực tương tác giữa các lực lượng chính trị - xã hội trên thế
giới. Do đó, tiềm lực sức mạnh tổng hợp của mỗi chủ thể và sự tham gia vào
đời sống quốc tế của nó là nhân tố trực tiếp tạo nên kết quả tổng hoà trong
tương quan so sánh lực lượng giữa các chủ thể. Đồng thời, chính tương quan
so sánh lực lượng này tạo nên trạng thái cân bằng ổn định tương đối của hệ
thống cấu trúc. Trong hệ thống cấu trúc đó, các chủ thể có vị thế, vai trò và
ảnh hưởng lớn hơn sẽ trở thành những mắt khâu chủ yếu, những điểm nút các
cấu trúc hệ thống quan hệ quốc tế. Vì vậy, sự rung chuyển, đứt gãy của các
điểm nút, các mắt khâu chủ yếu sẽ gây nên sự chấn động, rung chuyển của kết
cấu trật tự thế giới.
"Trật tự thế giới" là kết quả phản ánh tương quan so sánh lực lượng giữa
chủ thể. Do đó, dù có tính độc lập, ổn định trong một giai đoạn lịch sử cụ thể
tương đối dài, song trật tự thế giới không thể vượt ra khỏi phạm vi và tính quy
định của thời đại. Nội dung, tính chất, đặc điểm, các mâu thuẫn cơ bản và xu
thế của thời đại là nhân tố suy đến cùng - quyết định nội dung, tính chất, đặc
điểm của trật tự thế giới. Tuy nhiên, trong quan hệ giữa thời đại và trật tự thế
giới ở một giai đoạn lịch sử nhất định, có thể thấy trật tự thế giới không phản
chiếu nội dung, tính chất thời đại một cách đơn giản, mà rất quanh co, phức
tạp. Song, sự tồn tại và vận động của trật tự thế giới vẫn chỉ là biểu hiện tính
lịch sử - cụ thể của thời đại trong một giai đoạn xác định mà không thể phủ
định được nội dung, tính chất và xu thế thời đại. Trật tự thế giới mặc dù có vai
trò chi phối sự vận động, phát triển của thế giới trong một giai đoạn lịch sử
mà nó tồn tại, nhưng nó vẫn là sự phản ánh các mối liên hệ, quan hệ, những
đặc trưng và mâu thuẫn cơ bản, xu thế chủ yếu của thời đại trong giai đoạn
lịch sử đó. Để nhìn nhận, đánh giá một trật tự thế giới đang tồn tại, hoặc bị
phá vỡ, hoặc đang dần dần được xác lập... một cách đúng đắn, cần phải đứng
vững trên thế giới quan, phương pháp luận của chủ nghĩa duy vật biện chứng
Mác xít. Mọi sự nhìn nhận một cách chủ quan, phiến diện, siêu hình, đều sẽ
3


4


phạm vi mỗi quốc gia và trên thế giới mới có thể rút ra kết luận khách quan,
khoa học về một trật tự thế giới.
Những luận chứng trên đây lại càng được khẳng định trong khi đời sống
quốc tế hiện thực, một trật tự thế giới bao hàm trật tự kinh tế thế giới và trật tự
chính trị thế giới, phản ánh quan hệ chính trị quốc tế và quan hệ kinh tế quốc
tế. Hiện nay, cuộc đấu tranh cho trật tự kinh tế quốc tế cũng không kém phần
gay go, quyết liệt, phức tạp so với cuộc đấu tranh cho trật tự chính trị quốc tế.
1.2. Trật tự thế giới 2 cực sau chiến tranh thế giới thứ hai (1945) đến
cuối những năm 80 (thế kỷ XX)
Như vậy, sự biến đổi to lớn và sâu sắc của cục diện quốc tế sau chiến
tranh thế giới thứ hai dần tạo nên trật tự thế giới hai cực: CNXH do Liên Xô
đứng đầu và CNTB do Mỹ cầm đầu. Đây là hai thế giới đối lập nhau. Mâu
thuẫn giữa CNXH và CNTB là mâu thuẫn cơ bản, chủ yếu chi phối tới toàn
bộ tiến trình thế giới, đến quan hệ quốc tế và các chiến lược đối ngoại của các
chủ thể trong quan hệ quốc tế suốt mấy thập niên của thế kỷ XX.
Có thể nói, sự hình thành trật tự thế giới 2 cực sau CTTG lần thứ 2 là kết
quả của sự biến đổi to lớn của cục diện quốc tế sau CTTG lần thứ nhất. Sự ra
đời của nhà nước Xô Viết đã phá vỡ trật tự thế giới cũ và mở đầu cho sự hình
thành của trật tự thế giới mới hai cực. Đặc biệt, cục diện quốc tế sau cuộc
CTTG lần thứ 2 đã đẩy nhanh quá trình xác lập và định hình rõ nét trật tự thế
giới 2 cực mà rõ rệt nhất là vào những năm 60, 70 của thế kỷ XX - khi Liên
Xô và hệ thống XHCN lập được sự cân bằng về chiến lược và quân sự so với
Mỹ và Phương Tây.
Trật tự thế giới 2 cực: CNXH hiện thực do Liên Xô đứng đầu và CNTB
do Mỹ cầm đầu có một số đặc điểm chủ yếu sau:
Thứ nhất, sự tồn tại của trật tự thế giới 2 cực được duy trì do có sức

thâm độc, xảo quyệt để chống CNXH thế giới. Cuộc "chiến tranh lạnh" và các
chính sách thù địch của Mỹ và Phương Tây chống lại các nước XHCN làm
cho sự phân cực, phân tuyến các chủ thể quan hệ quốc tế về 2 cực càng rõ rệt,
mang tính đối lập triệt để và làm cho đời sống quốc tế luôn bị đe doạ bởi cuộc
chiến tranh thế giới mới.
6


Thứ ba, trật tự thế giới 2 cực tồn tại trong trạng thái cân bằng bên miệng
hố chiến tranh.
Với sự tồn tại và lớn mạnh của CNXH hiện thực, sự phát triển của cuộc
đấu tranh chống CNĐQ và các thế lực phản động của 3 dòng thách cách
mạng, làm cho thế giới hình thành hai lực lượng đối lập nhau, tìm cách phủ
định nhau. Trong tư duy chính trị và hành động thực tiễn, cả CNXH và CNTB
đều theo đuổi các biện pháp loại bỏ nhau, không chấp nhận sự tồn tại của
nhau. Vì vậy, CNĐQ luôn muốn tạo ra ưu thế sức mạnh hơn CNXH, nhất là
về quân sự, để khi cần thiết và điều kiện có lợi sẽ loại bỏ CNXH. Ngược lại,
để đối phó với Mỹ và Phương Tây nên Liên Xô và các nước XHCN phải tăng
cường sức mạnh phòng thủ của mình. Từ đó, dẫn đến các vòng xoáy của cuộc
chạy đua vũ trang, bao gồm cả vũ khí chiến tranh thông thường và vũ khí huỷ
diệt hàng loạt. Đặc biệt, nhờ sự phát triển mạnh mẽ của cuộc cách mạng khoa
học - công nghệ hiện đại, sự ứng dụng rộng rãi và nhanh chóng của các thành
tựu khoa học công nghệ vào lĩnh vực quân sự, làm cho cuộc chạy đua vũ
trang trở nên cực kỳ tốn kém và vô cùng nguy hiểm. Cả 2 siêu cường Xô, Mỹ
và 2 khối chính trị - quân sự đối lập, trong các kho tàng đầy ắp các vũ khí
hiện đại, công nghệ cao mà sức công phá của nó có thể huỷ diệt nhiều lần tất
cả sự sống trên trái đất. Loài người đứng trước nguy cơ huỷ diệt nếu cuộc
CCTG mới nổ ra. Tuy vậy, xét trên một góc độ nào đó, chính sự cần bằng về
vũ khí chiến lược, về vũ trang giữa 2 siêu cường và hai hệ thống cũng chi
phối tới sự tồn tại của trật tự thế giới hai cực. Nhưng đồng thời trong những

tên lửa tầm trung trên đất liền, và hai bên đều có giảm chi phí quân sự.
Mặt khác, do sự lớn mạnh của Tây Âu, Nhật Bản, Trung Quốc trong
quan hệ quốc tế, các quan hệ song phương và đa phương giữa các nước lớn
cũng có những biến đổi mang tính đa dạng hơn. Đồng thời, trong cả hai hệ
thống XHCN và TBCN, xu hướng độc lập, tự chủ trong quan hệ quốc tế, đa
dạng, đa phương trong quan hệ quốc tế của các chủ thể cũng phát triển và
vượt ra ngoài sự kiểm soát và khống chế của Xô, Mỹ như trước kia để tìm
kiếm và theo đuổi lợi ích dân tộc của mình, và do đó làm cho QHQT đa dạng,
phong phú hơn.
8


1.3. Xu hướng hình thành trật tự thế giới đa cực từ khi chế độ XHCN
ở Liên Xô và Đông Âu sụp đổ (1991) đến nay.
Cuối thập niên 80 đầu thập niên 90, chế độ XHCN ở Liên Xô và Đông
Âu sụp đổ sau hơn 70 năm tồn tại (ở các nước Đông Âu là gần 1/2 thế kỷ).
Đây là một trong những sự kiện làm rung chuyển thế giới, tác động trực tiếp
và sâu xa đến cục diện thế giới. Trật tự thế giới 2 cực với tính đối đầu trực
tiếp và phân tuyến triệt để giữa 2 lực lượng Xô, Mỹ và hai hệ thống XHCN và
TBCN, thực tế đã bị phá vỡ do sự tan rã của một cực là Liên Xô và CNXH ở
Đông Âu. Tuy nhiên, cũng cần chỉ ra rằng, sự tan vỡ của trật tự thế giới 2 cực
Xô, Mỹ không có nghĩa là sự tan vỡ của CNXH trên thế giới với tính cách là
chế độ chính trị - xã hội đối lập với CNTB; và do đó không làm thay đổi nội
dung, tính chất thời đại hiện nay - thời đại quá độ từ CNTB lên CNXH trên
phạm vi toàn thế giới. Mặt khác, cũng cần khẳng định rằng, sự sụp đổ của
CNXH ở Liên Xô và Đông Âu không phải là tất yếu khách quan, là định
mệnh của CNXH. Sự sụp đổ đó có nguyên nhân sâu sa và trực tiếp, nguyên
nhân khách quan và chủ quan, trong đó nguyên nhân quan trọng nhất là do sai
lầm về đường lối chính trị, tư tưởng và tổ chức cán bộ, sự suy yếu vai trò lãnh
đạo của các đảng cộng sản, sự phá hoại của chủ nghĩa cơ hội, xét lại và chủ

hiện trắng trợn qua cuộc chiến tranh I rắc (1991); Mỹ trực tiếp can dự hoặc lợi
dụng danh nghĩa LHQ để can thiệp vào các khu vực trên khắp thế giới; gần
đây nhất là việc Mỹ phớt lờ cả LHQ tiến hành cuộc chiến tranh chống Nam
Tư (1999), lợi dụng chống khủng bố, tình hình xâm lược Ápganixtan, tiến
công xâm lược I rắc 3/2003, vi phạm độc lập, chủ quyền toàn vẹn lãnh thổ
của một quốc gia có chủ quyền là thành viên của LHQ bằng vũ khí, phương
tiện chiến tranh công nghệ cao đã chứng tỏ tham vọng bá chủ thế giới của
Mỹ. Thực tế cho thấy, hiện nay, Mỹ vẫn có tiềm lực rất mạnh, vẫn có khả
năng nhất định khuyếch trương bạo lực, dùng áp lực kinh tế, chính trị, quân
sự áp đặt ý đồ của Mỹ với các dân tộc, buộc các đồng mình cùng Mỹ bao vây,
cấm vận, can thiệp, thậm chí tiến hành chiến tranh, hòng thực hiện vai trò
lãnh đạo của Mỹ. Tuy nhiên, những năm gần đây thực tiễn cục diện thế giới
đã chứng tỏ rõ ràng rằng, Mỹ khó có thể thực hiện được tham vọng đó. Xu thế
10


đa trung tâm, đa cực ngày càng mạnh hơn, làm hạn chế sức mạnh của Mỹ,
kìm hãm Mỹ thực hiện giấc mộng thống trị thế giới của mình. Nhận định này
được dựa trên những cơ sở khách quan sau đây:
Thứ nhất, xuất phát từ những yếu kém và sự có hạn trong tiềm lực sức
mạnh của Mỹ. Năm 1950, GNP của Mỹ chiếm 52% của thế giới, đến cuối thể
kỷ này chỉ còn từ 23 - 25%. Hiện nay, Mỹ mất độc quyền vũ khí hạt nhân; và
thực tế chứng tỏ, trong quan hệ quốc tế Mỹ không phải là vô địch, không phải
không chịu thất bại cay đắng và bất lực mặc dù đã nỗ lực hết sức, ví dụ thất
bại của Mỹ ở Việt Nam và nhiều nơi khác.
Nền kinh tế Mỹ mặc dù còn mạnh, song không phải không có khó khăn
rất lớn. Hiện nay, nợ liên bang đã tới > 10.000 tỉ USD; Mỹ thường xuyên
thâm hụt thương mại so với Tây Âu, Nhật Bản, Trung Quốc... năng xuất lao
động, thu hút đầu tư của kinh tế Mỹ tăng chậm; khả năng của nền kinh tế Mỹ
kém, từ chỗ chiếm 50% mậu dịch toàn cầu hiện còn 18%; sức mạnh đồng đô

USD, nhưng xem ra chưa mấy hiệu quả. Hiện nay, Mỹ trở thành con nợ lớn
nhất thế giới. Thâm hụt ngân sách lên tới 1.800 tỷ USD của năm khoá 20082009 gấp 4 lần so với năm khoá trước.
Ngoài ra, xã hội Mỹ còn đầy rẫy những mâu thuẫn phức tạp, không dễ gì
giải quyết: nạn thất nghiệp cao; đạo đức, lối sống xuống cấp, suy đồi, y tế,
giáo dục trì trệ; bất công xã hội ngày càng tăng.
Hơn nữa, Mỹ khó có thể huy động được tiềm lực sức mạnh cho một mục
tiêu nào đó và đạt được hiệu quả cao nhất, khi phải đương đầu với những vấn
đề quốc tế phức tạp, kéo dài, trước những đối thủ có bản lĩnh, kiên định và
khôn khéo.
Thứ hai, là sự vươn lên của các chủ thể khác cả về tiềm lực, vai trò và
ảnh hưởng của họ trên thế giới.
Nhật Bản vẫn tiếp tục tăng cường sức mạnh kinh tế của mình và đang là
cường quốc thứ hai về kinh tế sau Mỹ. ở nhiều khu vực, ảnh hưởng về kinh tế
của Nhật còn mạnh hơn Mỹ. Một số khu vực vốn trước kia là "sân sau" của
Mỹ như Mỹ La tinh, hiện nay Nhật Bản đã có chỗ đứng và cạnh tranh với Mỹ.
Nhật Bản cũng có khả năng khống chế nhiều lĩnh vực công nghệ cao hơn.
12


Hơn nữa, với sức mạnh kinh tế của mình, Nhật Bản không muốn bị lép vế về
chính trị. Hiện nay, Nhật Bản có tham vọng chi phối và quyết định nhiều vấn
đề chính trị quốc tế. Chẳng hạn, Nhật Bản đã thông qua dự luật PKO cho
phéo điều quân đội ra nước ngoài tham dự lực lượng gìn giữ hoà bình của
LHQ, tìm cách tăng ngân sách quân sự, tăng cường đầu tư, quan hệ song
phương và đa phương với các nước lớn và khu vực, ra sức vận động đòi cải
cách cơ cấu tổ chức của LHQ, mở rộng số uỷ viên thường trực Hội đồng bảo
an trong đó, Nhật Bản chiếm một ghế trong tổ chức đầy quyền lực này...
tương xứng với tầm vóc kinh tế của Nhật Bản...
Liên minh Tây Âu (EU) với chương trình mở rộng các nước thành viên,
nhất thể hoá về tiền tệ, kinh tế và chính trị đầy tham vọng và có tính hiện thực

thứ ba trên thế giới; và các chuyên gia kinh tế còn khẳng định năm 2009
Trung Quốc sẽ vượt qua Nhật bản, trở thành nền kinh tế thứ hai thế giới.
Trong quan hệ chính trị thế giới, Trung Quốc ứng xử một cách độc lập, tự
chủ, lấy lợi ích quốc gia làm nền tảng. Những năm gần đây, Trung Quốc thực
hiện chiến lược đối ngoại đa phương "Đông - Tây, Nam - Bắc" để mở rộng
ảnh hưởng ra khắp các khu vực; thành lập quan hệ hợp tác chiến lược với
Nga, hữu hảo với Nhật, thân thiện với Pháp, Đức, Anh, hoà dịu với ấn Độ, đối
thoại với ASEAN... tăng cường vị thế với các nước đang phát triển... làm cho
Trung Quốc ngày càng có vai trò của một trung tâm kinh tế, chính trị thế giới
cạnh tranh và cản trở Mỹ thực hiện tham vọng bá chủ, đồng thời thực hiện
tham vọng lớn, sâu xa của mình. Việc Trung Quốc cùng Nga và một số nước
Trung Á thành lập nhóm Thượng Hải, tổ chức các cuộc tập trận quân sự và
diễn tập chống khủng bố với quy mô lớn, thể hiện sức mạnh răn đe và đối
trọng với Mỹ trên các khu vực nhạy cảm trên thế giới.
Liên bang Nga là chủ thể thừa kế trực tiếp của Liên Xô - một siêu cường
thế giới trước đây. Hơn một thập niên, sau khi Liên Xô tan rã, Liên bang Nga
lâm vào khủng hoảng kinh tế, chính trị, xã hội. Tuy nhiên, Liên bang Nga vẫn
là một cường quốc quân sự và vẫn là một thực tế kinh tế đầy tiềm năng, có
sức mạnh tiềm tàng để trở thành một cường quóc thế giới. Từ năm 2000 đến
nay, dưới thời Tổng thống Putin, Nga thoát ra khỏi khủng hoảng kinh tế,
14


chính trị và có sự phát triển mạnh mẽ. Gần đây Liên bang Nga phần nào lấy
lại vị thế của mình, đang tìm mọi cách để khôi phục lại ảnh hưởng, vai trò của
một cường quốc trong quan hệ quốc tế. Nga vẫn là nòng cốt trong SNG, có
ảnh hưởng lớn ở Châu Âu, thiết lập liên minh với Bêlarút, tăng cường hợp tác
với ấn Độ, Trung Quốc, EU, Nhật Bản; tham gia giải quyết xung đột ở Trung
Đông, chương trình hạt nhân của IRan, CHĐCN Triều tiên, tỏ ra cứng rắn với
chủ nghĩa ly khai dân tộc vùng Cápcadơ. Đẩy mạnh hiện đại hoá quân sự tăng

tìm kiếm đối tác, lợi ích và mâu thuẫn giữa các nước lớn đan xen nhau, tạo ra
cục diện vừa đấu tranh vừa hợp tác. Trên thế giới đang diễn ra quá trình hình
thành trật tự thế giới đa trung tâm, đa cực. Cuộc đấu tranh giữa các chủ thể
QHQT cho trật tự thế giới diễn ra phức tạp. Tuy nhiên, về cơ bản hoà bình, hợp
tác và phát triển vẫn là xu thế lớn trên thế giới hiện nay.
Hai là, toàn cầu hoá và khu vực hoá là một xu thế khách quan và ngày
càng rõ nét trong đời sống quốc tế. Do sự phát triển của cách mạng khoa học công nghệ hiện đại, của lực lượng sản xuất, sự bùng nổ của thông tin, sự ra
đời của Intert và kinh tế tri thức, sự giao lưu về kinh tế, chính trị, văn hoá, xã
hội... cũng như do nhu cầu động cơ, mục tiêu lợi ích khác nhau của các chủ
thể QHQT, làm cho quá trình toàn cầu hoá, khu vực hoá ngày càng tăng lên,
chi phối đến đời sống quốc tế, mở ra triển vọng mới cho các nền kinh tế tham
gia phân công lao động quốc tế.
Toàn cầu hoá tuy là một xu thế khách quan, lôi cuốn ngày càng nhiều
nước tham gia, nhưng nó lại được các chủ thể lợi dụng với động cơ mục đích
khác nhau. Thực tế quan hệ quốc tế đang chứng tỏ, toàn cầu hoá đang bị chủ
nghĩa đế quốc lợi dụng và sử dụng quá trình này để giành giật được nhiều lợi
ích, thúc đẩy tự do hoá thương mại, dịch vụ, đầu tư toàn cầu... với những lợi
thế áp đảo.
Tuy nhiên, các nước đang phát triển cũng lợi dụng cơ hội này để tiếp
thu khoa học, công nghệ cao, vốn đầu tư, kinh nghiệm quản lý, đội ngũ
công nhân lành nghề. Vì vậy, trên thế giới, các nước lớn, nhỏ, phát triển,
đang phát triển ngày càng tham gia rộng rãi vào quá trình hợp tác, liên kết
khu vực, liên kết quốc tế về kinh tế, thương mại... hợp tác và đấu tranh, liên
16


kết và cạnh tranh trong cùng tồn tại hoà bình đan xen, đi liền với nhau và
diễn biến rất quyết liệt. Cạnh tranh kinh tế, thương mại, giành giật các nguồn
tài nguyên, năng lượng, thị trường, nguồn vốn, công nghệ giữa các nước ngày
càng gay gắt. Đặc biệt, nó đặt ra cho các nước đang phát triển những thời cơ

vì hoà bình, dân sinh, dân chủ và tiến bộ xã hội. Các phong trào hoà bình, dân
chủ trên thế giới cũng ngày càng trở thành lực lượng to lớn. Như vậy, thực tế
cho thấy, xu thế này ngày càng tỏ rõ sự chuyển biến mạnh mẽ, biểu hiện chiều
hướng phát triển tốt hơn của các lực lượng cách mạng và tiến bộ trong những
thập niên đầu thế kỷ XXI.
Bốn là, những cuộc xung đột vũ trang, chiến tranh cục bộ, xung đột dân
tộc, tôn giáo, chạy đua vũ trang, hoạt động can thiệp, lật đổ ly khai, hoạt
động khủng bố, tranh chấp về biên giới lãnh thổ, biển đảo và tài nguyên thiên
nhiên tiếp tục diễn ra ở nhiều nơi với tính chất ngày càng phức tạp.
Năm là, các vấn đề toàn cầu ngày càng bức xúc đòi hỏi các quốc gia và
các tổ chức quốc tế phối hợp giải quyết như: chênh lệch giàu nghèo, giữa các
nước phát triển và đang phát triển ngày càng lớn; sự gia tăng dân số, tình hình
di cư, khan hiếm năng lượng, cạn kiệt tài nguyên, ô nhiễm môi trường, thiên
tai, dịch bệnh lớn, tội phạm xuyên quốc gia…
Sáu là, khu vực châu Á- Thái Bình Dương và Đông Nam Á xu thế hoà
bình, hợp tác và phát triển tiếp tục gia tăng nhưng vẫn tiềm ẩn những nhân tố
bất ổn định như tranh chấp về ảnh hưởng quyền lực, biên giới, lãnh thổ, biển
đảo, tài nguyền giữa các nước; những bất ổn về kinh tế, chính trị, xã hội ở
một số nước.
Các xu thế và tình hình quốc tế trên đây tạo ra và thúc đẩy tính đa
phương, đa dạng trong quan hệ quốc tế và chính sách đối ngoại của các nước.
3. Tác động của cục diện chính trị thế giới đến nhiệm vụ bảo vệ tổ
quốc Việt Nam XHCN
Một là, tạo ra môi trường quốc tế thuận lợi cho công cuộc xây dựng và
bảo vệ Tổ quốc, phát triển kinh tế – xã hội, thực hiện thắng lợi sự nghiệp
CNH, HĐH đất nước.

18





sự hiểu biết, đồng tình ủng hộ của thế giới, thêm bạn bớt thù. Chúng ta có thể
thâm nhập, thu thập tình hình, sớm nắm bắt âm mưu, thủ đoạn hoạt động
chống phá của các thế lực thù địch trước khi chúng tiến hành ở nước ta, chủ
động làm công tác ngoại giao “phòng ngừa” để bảo vệ Tổ quốc từ xa, từ sớm
không để bị động, bất ngò.
Bốn là, mở rộng quan hệ hợp tác về quốc phòng, quân sự, an ninh với
các nước trên thế giới và khu vực; tranh thủ điều kiện thuận lợi để tiếp thu,
chuyển giao, ứng dụng khoa học - công nghệ quân sự hiện đại, phát triển công
nghiệp quốc phòng, đổi mới trang bị, vũ khí, đào tạo cán bộ, tăng cường sức
mạnh chiến đấu, bảo vệ Tổ quốc của lực lượng vũ trang nhân dân.
Năm là, cuộc đấu tranh phòng chống diễn biến hoà bình, bạo loạn lật đổ
của các thế lực thù địch sẽ ngày càng gay go, phức tạp, quyết liệt.
Hiện nay, các thế lực thù địch đang lợi dụng quá trình đổi mới, mở cửa
để thâm nhập phá hoại trên mọi lĩnh vực xã hội hòng làm chuyển hoá đất
nước, lật đổ chế độ XHCN. Đây là cuộc chiến không phân rõ giới tuyến,
không giới hạn không gian, thời gian, không dễ phân biệt đối tượng, đối tác,
dễ tạo nên sự mơ hồ, mất cảnh giác và ảo tưởng. Do đó, chống DBHB, BLLĐ
trong điều kiện mới là hết sức phức tạp, đòi hỏi phải có những giải pháp toàn
diện, đồng bộ, hiệu quả mà trước hết phải không ngừng nâng cao ý thức bảo
vệ Tổ quốc cho toàn dân.
Sáu là, tác động tiêu cực của những vấn đề thế giới như chủ nghĩa khủng
bố, xung đột dân tộc, tôn giáo, sự khủng hoảng và suy thoái kinh tế quốc tế,
các vấn đề quốc tế phức tạp, nhạy cảm đến sự nghiệp bảo vệ Tổ quốc Việt
Nam XHCN.
Trên thế giới, cuộc đấu tranh hệ tư tưởng, đấu tranh giai cấp, đấu tranh
dân tộc vẫn rất phức tạp. Trong thế giới “phẳng” mở cửa, các tác động từ bên
ngoài đến kinh tế, chính trị, văn hoá, xã hội… đất nước là rất lớn. Nó có thể
gây nên phức tạp đến vấn đề tôn giáo, dân tộc, giữ gìn bản sắc văn hoá dân