HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT
NAM

NGUYỄN ANH TUẤN

ĐÁNH GIÁ THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH GIAO RỪNG
VÀ ĐẤT LÂM NGHIỆP TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN SƠN
ĐỘNG, TỈNH BẮC GIANG
Chuyên ngành:

Quản lý kinh tế

Mã số:

60 34 04 10

Người hướng dẫn khoa học:

PGS.TS. Ngô Thị Thuận

NHÀ XUẤT BẢN ĐẠI HỌC NÔNG NGHIỆP - 2016


LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan mọi thông tin và số liệu trong luận văn được thu thập
công khai chính xác và có nguồn gốc rõ ràng. Các số liệu này chưa được sử dụng cho
công trình nghiên cứu khoa học hoặc bảo vệ cho học vị nào.
Hà Nội, ngày

tháng


Xin trân trọng cảm ơn!
Hà Nội, ngày

tháng

năm 2016

Tác giả luận văn

Nguyễn Anh Tuấn

ii


MỤC LỤC
Lời cam đoan ................................................................................................................i
Lời cảm ơn .................................................................................................................. ii
Mục lục ..................................................................................................................... iii
Danh

mục

các

từ

viết

...............................................................................................v


tiêu

1.2.1.
Mục
...............................................................................................2

nghiên
tiêu

1.2.2.
Mục
tiêu
...............................................................................................2
1.3.
Câu
.........................................................................................2
1.4.

hỏi

chung
cụ

thể

nghiên

cứu

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu ...................................................................3

Các khái niệm cơ bản......................................................................................4

2.1.2.
Sự cần thiết thực hiện chính sách giao rừng và đất lâm nghiệp
........................5
2.1.3.
giao

Mục tiêu, nội dung và các biện pháp tổ chức thực hiện chính sách
rừng và đất lâm nghiệp ...................................................................................6

2.1.4.
12

Nội dung đánh giá thực hiện chính sách giao rừng và đất lâm nghiệp...........

2.1.5.
và

Các yếu tố ảnh hưởng đến quá trình thực hiện chính sách giao rừng
3


đất lâm nghiệp .............................................................................................. 13
2.2.

Cơ sở thực tễn ............................................................................................. 15

2.2.1.
15

3.1.3.

Thực trạng phát triển kinh tế huyện Sơn Động .......................................... 3333

3.1.4.

Đánh giá chung về thuận lợi, khó khăn huyện Sơn Động .......................... 3434

3.2.

Phương pháp nghiên cứu .......................................................................... 3535

3.2.1.

Phương pháp tiếp cận................................................................................ 3535

3.2.2.

Phương pháp chọn mẫu khảo sát ............................................................... 3535

3.2.3.

Phương pháp thu thập dữ liệu ................................................................... 3636

3.2.4.

Phương pháp xử lý và tổng hợp dữ liệu..................................................... 3737

3.2.5.


4.2

Đánh giá kết quả thực hiện chính sách giao rừng và đất lâm nghiệp trên
địa bàn huyện Sơn Động ........................................................................... 5050

4.2.1.

Hiệu lực và sự phù hợp của chính sách giao rừng và đất lâm nghiệp ......... 5050

4.2.2.

Kết quả đạt được....................................................................................... 5252

4.2.3.

Tiến độ thực hiện giao rừng và đất lâm nghiệp.......................................... 5656

4.2.4.

Tác động tích cực của chính sách đến phát triển KT- XH của huyện ......... 5656

4.2.5.
6666

Những vấn đề đặt ra cần tiếp tục hoàn thiện ..............................................

4.2.6.
6868

Các yếu tố ảnh hưởng đến những hạn chế .................................................


Kiến nghị .................................................................................................. 8181

Tài liệu tham khảo.................................................................................................. 8282

5


DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
Chữ viết tắt Nghĩa tiếng Việt
TLSX

Tư liệu sản xuất

QLNN

Quản lý nhà nước

SDĐ

Sử dụng đất

CHXHCN

Cộng hòa xã hội chủ nghĩa

UBND

Ủy ban nhân dân


Chủ nghĩa xã hội

UBTVQH

Ủy ban Thường vụ Quốc hội

GCNQSDĐ

Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất

KTXH

Kinh tế xã hội

CSHT

Cơ sở hạ tầng

CNH-HĐH

Công nghiệp hóa- hiện đại hóa

KNTS

Khoanh nuôi tái sinh

5


DANH MỤC BẢNG

huyện

Sơn

Động ..................................................................................

5151
Bảng 4.6.

Diện tích rừng, đất lâm nghiệp đã giao cho hộ gia đình và cộng đồng qua
các giai đoạn trên địa bàn huyện Sơn Động ..........................................
5252

Bảng 4.7.

Diện tích rừng và đất lâm nghiệp đã giao cho hộ gia đình và đồng các xã
trên địa bàn huyện Sơn Động ...............................................................
5353

Bảng 4.8.

Số xã và số giấy chứng nhận quyền sử dụng đất rừng và đất lâm nghiệp .......
5454

Bảng 4.9.

Kinh phí thực hiện công tác giao rừng, đất lâm nghiệp trên địa bàn huyện
Sơn Động............................................................................................. 5555

Bảng 4.10. Tiến độ thực hiện công tác giao rừng và đất lâm nghiệp trên địa bàn


TRÍCH YẾU LUẬN VĂN
1. Tóm tắt
- Tên tác giả: Nguyễn Anh Tuấn
- Tên luận văn: “Đánh giá thực hiện chính sách giao rừng và đất lâm nghiệp
trên địa bàn huyện Sơn Động, tỉnh Bắc Giang”.
- Chuyên ngành: Quản lý kinh tế
- Mã số: 60.34.04.10
- Tên cơ sở đào tạo: Học viện Nông nghiệp Việt Nam
2. Nội dung bản trích yếu
- Mục tiêu nghiên cứu của luận văn: Nhằm đánh giá thực trạng thực hiện
chính sách giao rừng và đất lâm nghiệp, các yếu tố ảnh hưởng đến giao rừng và đất lâm
nghiệp giai đoạn 2009 - 2015, đề xuất các giải pháp hoàn thiện tến trình và thúc
đẩy giao rừng và đất lâm nghiệp cho huyện Sơn Động, góp phần bảo vệ và phát
triển tài nguyên rừng, ổn định đời sống người dân địa phương cũng như cải thiện điều
kiện môi trường sinh thái trong khu vực.
- Các phương pháp nghiên cứu đã sử dụng:
+ Phương pháp chọn mẫu khảo sát: Chọn xã đại diện, chọn hộ đại diện, chọn
cán bộ quản lý tham gia giao rừng và đất lâm nghiệp.
+ Phương pháp thu thập dữ liệu:
Dữ liệu thứ cấp phục vụ nghiên cứu này bao gồm: Các tài liệu về đặc điểm tình
hình cơ bản của huyện, xã đại diện; các văn bản pháp lý (Luật, Chính sách, quy định….)
về giao đất rừng và đất lâm nghiệp; sách, tạp chí, các Khóa luận, Luận văn và các công
trình nghiên cứu có liên quan được thu thập từ các số liệu, ban, ngành của tỉnh,
của huyện, các nghiên cứu, các trường đại học và các trang Website.
Dữ liệu sơ cấp phục vụ cho quá trình nghiên cứu gồm: Các dữ liệu về đặc điểm;
ý kiến các bên về thủ tục và quy trình và lợi ích của chính sách; tính phù hợp, hiệu lực
của chính sách, tác động của chính sách. Các dữ liệu này được thu thập từ điều tra, chon
mẫu khảo sát 90 hộ dân, phỏng vấn 20 cán bộ quản lý của huyện Sơn Động và 03 xã đại
diện (Dương Hưu, Long Sơn, An Châu)

thiện công tác quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất; hoàn thiện hệ thống cơ sở dữ liệu về
đất đai; nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ; tăng cường phối hợp giữa các phòng ban,
ban liên quan với các xã, thị trấn; tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra về tình
hình thực hiện chính sách giao đất, giao rừng trên địa bàn huyện nhằm đáp ứng yêu
cầu đòi hỏi của thực tiễn.

9


THESIS ABSTRACT
1. Summary
- Author Name: Nguyen Anh Tuan
- Thesis title: “Evaluation of the implementation of policies and forests and
forest land in the district of Shandong, Bac Giang”.
- Specialization: Economic Management
- Code: 60.34.04.10
- Training Facility Name: Vietnam Agriculture Insttute
2. Contents of the compendium
- Research purpose of the thesis: In order to assess the status of
implementation of forest policies and forest land allocaton, the factors affecting the
forest and forest land allocation period 2009 - 2015, proposed the perfect solution
process and promoting forest and forest land for Son Dong district, contributng to
the protecton and development of forest resources, stabilizing people's lives as well as
improve the local ecological environment conditions in the region.
- The research methods were used:
+ Approach: Approach policy, partcipatory approaches, social approaches.
+ Survey Sampling method: Select communal representatves, representatve
selecton of households, selected managers partcipate in forest and forest land.
+ Methods of data collection:
Secondary data for research include: The material characteristics of the basic

implementaton, content

policy implementation

evaluation

content,

organizational measures
and weak policies

afectng the forest and forest land.
+ Situaton organizatonal policy implemented forest and forest land; results
of the contents of the policy content; evaluate the efectveness and positive
impact of forest policies and forest land allocation, limited detecton, causes and
solutions proposed settlement.
The limitations in the implementation of policies and forests and forest land
in Son Dong district, such as: location, boundaries between households are not
clear; planning of forest land and forest land after the delivery is slow; Forest area
and forest land not associated with specific policies on beneft sharing, investment
support, technical; cadastral records incomplete databases, asynchronous; also state the
intended land use; the administratve procedures cumbersome; the inspection, testing
not actively and regularly.
+ To implement the policy of forest and forest land in Son Dong district in the
next year should apply in the following solutions: To intensify the disseminaton of
educational policy legislation FLA; continue to innovate, improve the mechanism of
policies and legislation relatng to land; complete the planning, land use planning;
Completing the system database on land; improve the quality of staff; enhancing
coordinaton between departments, relevant departments with communes and towns;
strengthening inspection and check on the status of implementation of the policy

cụng tỏc PCCC tng cng, cụng tỏc thu hi t, gii phúng mt bng phc v
li ớch quc gia, li ớch cụng cng v phỏt trin kinh t chỳ trng...
Tuy nhiờn, quỏ trỡnh trin khai thc hin chớnh sỏch giao rng v t lõm
nghip huyn Sn ng vn cũn cú nhiu bt cp: Tin trin khai chm, lỳng
tỳng, thiu ng b; cụng tỏc quy hoch s dng t cũn hn ch, c cu s
dng t cha hp lý, cha khai thỏc c nhng tm nng, th mnh ca

1


huyện; tình trạng xâm lấn đất rừng ngày càng diễn biến phức tạp, sử dụng đất
lãng phí, kém hiệu quả, phá vỡ cân bằng sinh thái ....

2


Những bất cập này cho thấy rất cần nghiên cứu để thúc đẩy tến trình
GĐGR một cách hợp lý là hết sức cần thiết.
Các nghiên cứu trước đây có liên quan như Nguyễn Nghĩa Biên (2005);
Nguyễn Chí Thâm (2009); Nguyễn Thị Thu Trang (2012) mới đề cập đến tình
hình nhận khoán & quản lý đất rừng ở các địa phương khác như Bắc Quang, Hà
Giang; Tây nguyên. Trên địa bàn huyện Sơn Động cho đến nay chưa có nghiên
cứu nào về đánh giá thực hiện chính sách giao đất, giao rừng.
Xuất phát từ các lý do trên, chúng tôi chọn nghiên cứu đề tài "Đánh giá
thực hiện chính sách giao rừng và đất lâm nghiệp trên địa bàn huyện Sơn
Động, tỉnh Bắc Giang".
1.2. MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU
1.2.1. Mục tiêu chung
Đánh giá thực trạng, các yếu tố ảnh hưởng, đề xuất các giải pháp
hoàn thiện tiến trình và thúc đẩy giao rừng và đất lâm nghiệp cho huyện Sơn

doanh nghiệp.
- Rừng và đất lâm nghiệp.
- Các cơ chế chính sách.
1.4.2. Phạm vi nghiên cứu
* Phạm vi về nội dung: Tập trung làm rõ các hoạt động triển khai, kết quả
đạt được, hạn chế, các yếu tố ảnh hưởng, giải pháp hoàn thiện thúc đẩy tến
trình thực hiện chính sách giao rừng và đất lâm nghiệp của Chính phủ.
* Phạm vi không gian:
Đề tài nghiên cứu trên phạm vi toàn huyện Sơn Động, tỉnh Bắc Giang;
Một số nội dung chuyên sâu được khảo sát ở một vài xã và cán bộ quản
lý trong huyện.
* Phạm vi thời gian:
- Dữ liệu thứ cấp phục vụ cho nghiên cứu này được thu thập từ năm
2009 - 2015.
- Dữ liệu sơ cấp được khảo sát năm 2015.
- Các giải pháp đề xuất đến năm 2020.

4


PHẦN 2. TỔNG QUAN TÀI LIỆU
2.1. CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ ĐÁNH GIÁ THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH GIAO RỪNG VÀ
ĐẤT LÂM NGHIỆP
2.1.1. Các khái niệm cơ bản
* Rừng hay còn gọi là đất rừng: Theo Quy định của Nghị định 02/CP
ngày 15/1/ 1994 là diện tích có rừng hay cây lâm nghiệp mà hiện tại do tổ
chức, hộ gia đình, cá nhân sử dụng ổn định, lâu dài gồm: Đất có rừng tự
nhiên, đất đang có rừng trồng (Chính phủ, 1994).
* Đất lâm nghiệp: là diện tích đất chưa có rừng, được quy hoạch để gây
trồng rừng, khoanh nuôi, bảo vệ thảm thực vật (Chính phủ, 1994).

- Rừng phòng hộ, vùng khoanh nuôi bảo vệ thảm thực vật được sử
dụng chủ yếu để bảo vệ nguồn nước, bảo vệ đất, chống xói mòn, hạn chế thiên
tai, điều hoà khí hậu, góp phần bảo vệ môi trường sinh thái;
- Rừng đặc dụng được sử dụng chủ yếu để bảo tồn thiên nhiên, mẫu chuẩn
hệ sinh thái rừng của Quốc gia, nguồn gen thực vật, động vật rừng, nghiên cứu
khoa học; bảo vệ di tích lịch sử, văn hoá và danh lam thắng cảnh, phục vụ nghỉ
ngơi du lịch;
- Rừng sản xuất được sử dụng chủ yếu để sản xuất, kinh doanh gỗ,
các lâm sản khác, đặc sản rừng, động vật rừng và kết hợp phòng hộ bảo vệ
môi trường sinh thái…
* Đánh giá thực hiện chính sách giao rừng và đất lâm nghiệp
Là việc so sánh kết quả thực hiện các hoạt động triển khai chính sách giao
rừng và đất lâm nghiệp cho các cho tổ chức, hộ gia đình, cá nhân sử dụng
ổn định, lâu dài với yêu cầu, mục têu của chính sách quy định, phân tích
nguyên nhân, các yếu tố ảnh hưởng và đề xuất các giải pháp cho giai đoạn tếp
theo.
2.1.2. Sự cần thiết thực hiện chính sách giao rừng và đất lâm nghiệp
Giao đất lâm nghiệp, giao rừng, cho thuê rừng cho các tổ chức, hộ
gia đình và cá nhân quản lý, sử dụng ổn định lâu dài vào mục đích lâm nghiệp là
chủ trương, chính sách lớn của Đảng và Nhà nước. Đây là bước chuyển biến căn
bản trong lĩnh vực lâm nghiệp, làm cho đất rừng và rừng có chủ thực sự, đã góp
phần thúc đẩy mạnh mẽ chủ trương xã hội hoá nghề rừng, tạo điều kiện để
các chủ rừng, nhất là các hộ gia đình, cá nhân, doanh nghiệp, yên tâm quản
lý, đầu tư phát triển rừng trên diện tích được giao. Vì thế rừng ngày càng
được bảo vệ và phát triển tốt, nạn đốt phá rừng và khai thác trái phép giảm
6


mạnh, đời sống kinh tế- xã hội của nhân dân miền núi đang từng bước được
cải thiện. Chính vì vậy

- Tạo động lực khuyến khích nhân dân tích cực tham gia bảo vệ và phát
triển rừng, từ đó giữ gìn được môi trường sinh thái, nâng cao khối lượng và
giá trị sản phẩm trên một đơn vị đất rừng.

8


- Đảm bảo cho thu nhập từ rừng trở thành nguồn thu đáng kể đối với
các hộ nông dân miền núi, qua đó góp phần xoá đói giảm nghèo, ổn định chính
trị- xã hội và bảo vệ môi trường sinh thái.

9