HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM

DƯƠNG ĐỨC NGHIÊM

HUY ĐỘNG CÁC NGUỒN LỰC XÃ HỘI
TRONG XÂY DỰNG CƠ SỞ HẠ TẦNG NÔNG THÔN
MỚI
Ở HUYỆN TIÊN DU, TỈNH BẮC NINH

Chuyên ngành:

Quản lý kinh tế

Mã số:

60.34.04.10

Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS. Phạm Văn Hùng

NHÀ XUẤT BẢN ĐẠI HỌC NÔNG NGHIỆP - 2016


LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các số liệu và kết
quả nghiên cứu trong luận văn này là trung thực và chưa từng được sử dụng để bảo
vệ một học vị nào.
Tôi xin cam đoan mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện luận văn này đã được cảm
ơn và các thông tin trích dẫn trong luận văn đã được chỉ rõ nguồn gốc.

Hà Nội, ngày


tháng

Tác giả luận văn

Dương Đức Nghiêm

ii

năm 2016


MỤC LỤC
Lời cam đoan............................................................................................................................i
Lời cảm ơn...............................................................................................................................ii
Mục lục...................................................................................................................................iii
Danh mục các từ viết tắt........................................................................................................vi
Danh mục bảng.....................................................................................................................vii
Danh mục biểu đồ..................................................................................................................ix
Danh mục hộp.........................................................................................................................x
Trích yếu luận văn...................................................................................................................xi
Thesis abstract......................................................................................................................xiv
Phần 1. Mở đầu..............................................................................................................1
1.1.

Tính cấp thiết của đề tài nghiên cứu.......................................................................1

1.2.

Mục tiêu nghiên cứu của đề tài...............................................................................2


2.1.2.

Đặc điểm và yêu cầu của huy động các nguồn lực xã hội trong xây dựng
cơ sở hạ tầng nông thôn mới..................................................................................7

2.1.3.

Sự cần thiết phải huy động các nguồn lực xã hội trong xây dựng cơ sở
hạ tầng nông thôn mới..........................................................................................11

2.1.4.

Nội dung huy động các nguồn lực xã hội trong xây dựng cơ sở hạ tầng
nông thôn mới.......................................................................................................12

2.1.5.

Các yếu tố ảnh hưởng tới huy động các nguồn lực xã hội trong xây dựng
cơ sở hạ tầng nông thôn mới................................................................................14
iii


2.2.

Cơ sở thực tiễn về huy động các nguồn lực xã hội trong xây dựng cơ sở
hạ tầng nông thôn mới..........................................................................................17

2.2.1.



Phương pháp chọn điểm nghiên cứu...................................................................39

3.2.2.

Phương pháp điều tra thu thập thông tin............................................................39

3.2.3.

Phương pháp xử lý thông tin................................................................................40

3.2.4.

Phương pháp phân tích số liệu.............................................................................41

3.2.5.

Hệ thống chỉ tiêu nghiên cứu...............................................................................42

Phần 4. Kết quả nghiên cứu và thảo luận....................................................................43
4.1.

Thực trạng huy động các nguồn lực xã hội trong xây dựng cơ sở hạ tầng
nông thôn mới ở huyện Tiên Du, tỉnh bắc ninh..................................................43

4.1.1.

Tình hình xây dựng nông thôn mới ở huyện Tiên Du.........................................43

4.1.2.

4.2.5.

Sự phát triển kinh tế- xã hội của địa phương và khả năng kinh tế của hộ..............87
iv


4.3.

Định hướng và giải pháp tăng cường huy động các nguồn lực xã hội trong
xây dựng cơ sở hạ tầng nông thôn mới ở huyện Tiên Du, tỉnh bắc ninh
trong thời
gian tới....................................................................................................................88

4.3.1.

Định hướng mục tiêu............................................................................................88

4.3.2.

Giải pháp tăng cường huy động các nguồn lực xã hội trong xây dựng cơ
sở hạ tầng nông thôn mới ở huyện Tiên Du trong thời gian tới.........................89

Phần 5. Kết luận và kiến nghị.......................................................................................99
5.1.

Kết luận..................................................................................................................99

5.2.

Kiến nghị..............................................................................................................100

Ban chỉ đạo

BQL

Ban quản lý

CN

Công nghiệp

CNH - HĐH

Công nghiệp hóa - Hiện đại hóa

CSHT

Cơ sở hạ tầng

CSXH

Chính sách xã hội

DV

Dịch vụ

GTSX

Giá trị sản xuất


Tiểu thủ công nghiệp

UBND

Ủy ban nhân dân

VHTT

Văn hóa thể thao

XD

Xây dựng

XDCB

Xây dựng cơ bản
vi


DANH MỤC BẢNG
Bảng 3.1.

Tình hình sử dụng đất đai của huyện Tiên Du qua 3 năm (2012 - 2014).........31

Bảng 3.2.

Tình hình dân số và lao động của huyện Tiên Du qua 3 năm (2012
- 2014).............................................................................................................33



Kết quả huy động đóng góp về tài chính trong xây dựng cơ sở hạ
tầng nông thôn mới ở 3 xã điều tra năm 2012 - 2015...................................58

Bảng 4.6.

Cơ cấu vốn huy động đóng góp xây dựng CSHT NTM tại 3 xã điều
tra ở huyện Tiên Du năm 2012 – 2015...........................................................60

Bảng 4.7.

Kết quả huy động đóng góp về đất đai của người dân huyện Tiên
Du trong xây dựng CSHT NTM trong 4 năm 2012 – 2015.............................61

Bảng 4.8.

Kết quả huy động đóng góp về đất đai của người dân ở 3 xã điều tra
trong xây dựng cơ sở hạ tầng nông thôn mới 2012 - 2015...........................62

Bảng 4.9.

Kết quả huy động đóng góp ngày công lao động của người dân và các
đoàn thể huyện Tiên Du trong xây dựng CSHT NTM 2012 – 2015...................64

Bảng 4.10.

Giá trị bằng tiền từ việc đóng góp ngày công để xây dựng CSHT NTM
của nhân dân và các tổ chức đoàn thể trong huyện từ 2012 – 2015..............65

Bảng 4.11.

Tiên Du năm 2012 – 2015..............................................................................58
Biểu đồ 4.3. Kết quả huy động đóng góp về tài chính trong xây dựng cơ sở hạ tầng
nông thôn mới ở 3 xã điều tra năm 2012 – 2015.........................................59
Biểu đồ 4.4. Cơ cấu vốn huy động đóng góp xây dựng CSHT NTM ở 3 xã điều tra
tại huyện Tiên Du năm 2012 – 2015..............................................................60

ix


DANH MỤC HỘP
Hộp 4.1. Tâm sự của cán bộ Hội phụ nữ trong việc tuyên truyền, vận động người
dân tham gia xây dựng nông thôn mới................................................................46
Hộp 4.2. Ý kiến của người dân về việc huy động đóng góp tài chính trong xây
dựng CSHT NTM....................................................................................................56
Hộp 4.3. Tâm sự của hộ dân về việc tự nguyện hiến đất.....................................................63
Hộp 4.4. Ý kiến của người dân về đóng góp ngày công lao động trong xây dựng CSHT
NTM.......................................................................................................................67

x


TRÍCH YẾU LUẬN VĂN
Tên tác giả: Dương Đức Nghiêm
Tên Luận văn: Huy động các nguồn lực xã hội trong xây dựng cơ sở hạ tầng
nông thôn mới ở huyện Tiên Du, tỉnh Bắc Ninh.
Ngành: Quản lý kinh tế

Mã số: 60.34.04.10

Tên cơ sở đào tạo: Học viện Nông nghiệp Việt Nam

lý luận và thực tiễn về huy động các nguồn lực xã hội trong xây dựng cơ sở hạ tầng
nông thôn mới ở huyện Tiên Du, tỉnh Bắc Ninh.

xi
i


Chúng ta cần nắm bắt rõ cơ sở lý luận của đề tài, giúp hiểu sâu hơn về đối
tượng cần nghiên cứu. Vì vậy, chúng tôi đưa ra một số khái niệm cơ bản về xây
dựng nông thôn mới như sau:
- Huy động nguồn lực
- Nguồn lực xã hội
- Cơ sở hạ tầng
- Cơ sở hạ tầng nông thôn
- Nông thôn mới
Như chúng ta đã biết, lý luận luôn gắn liền với thực tiễn, là cơ sở để ta tìm
hiểu thực tiễn của vấn đề rõ hơn, sâu sắc hơn. Chúng tôi đã đưa ra cơ sở thực tiễn như
sau:
- Kinh nghiệm ngoài nước về huy động các nguồn lực xã hội trong xây dựng cơ
sở hạ tầng nông thôn mới.
- Kinh nghiệm trong nước về huy động các nguồn lực xã hội trong xây dựng cơ sở
hạ tầng nông thôn mới.
Phương pháp nghiên cứu:
Một số phương pháp được sử dụng trong quá trình nghiên cứu như sau:
- Phương pháp chọn điểm nghiên cứu
- Phương pháp điều tra thu thập thông tin
- Phương pháp xử lý thông tin
- Phương pháp phân tích số liệu
- Hệ thống chỉ tiêu nghiên cứu
Kết quả chính và kết luận:

- Giải pháp huy động các nguồn lực khác
- Giải pháp về nâng cao trình độ cán bộ quản lý để sử dụng có hiệu quả các
nguồn lực huy động
- Tăng cường công tác kiểm tra, giám sát và tham gia quản lý của người dân
Xây dựng NTM nói chung và xây dựng, phát triển CSHT NTM nói riêng là
nhiệm vụ quan trọng để góp phần xây dựng cơ sở vật chất kỹ thuật phục vụ sự
nghiệp CNH, HĐH nông nghiệp nông thôn, nâng cao đời sống vật chất và tinh thần cho
người dân sống ở các vùng nông thôn.

xiii


THESIS ABSTRACT
Master candidate: Duong Duc Nghiem
Thesis

title: Mobilization of social resources for constructing new rural

infrastructures in Tien Du district, Bac Ninh province.
Major: Master of Economic management

Code: 60.34.04.10

Educational organization: Vietnam National University of Agriculture (VNUA)
Research Objectives:
Recently, new rural program has implemented widely in all provinces in Vietnam.
This program made a tremendous move in order to develop agriculture, rural,
improve living standard for rural households. Along with that, Tien Du district has
conducted


xiv


Regarding to clarify above objectives, subjects of study in this these are
theoretical and practical issues mobilization of resources for constructing new rural

xv


infrastructures in Tien Du district, Bac Ninh province, therein, some fundamental
definitions of new rural development are:
- Resource Mobilization
- Social resource
- Infrastructure
- Rural Infrastructure
- New Rural
As we know, theory and reality are always together, from theory, we figure
clearly, deeply practical basis. There are following practical basis:
- Experiences of mobilization of resources for constructing new rural
infrastructures from countries over the world.
- Experiences of mobilization of resources for constructing new rural
infrastructures from other provinces in Vietnam.
Materials and Methods:
Some methods are applied during research time such as:
- Sample selection method
- Data collection method
- Data processing method
- Data analysis method
- Research indicator system
Main findings and conclusions:

development
- Improve activities of propagation, mobilization and combination of organizations
- Improve mobilization of National budget resource
- Improve mobilization of District human resource
- Measure to mobilization of enterprise’s resource
- Measure to strengthen ability of managers to utilize all resources
- Improve activities of inspection, supervision and management participation of
District people
Developing new rural in general and constructing new rural infrastructure in
particular are important missions in order to build facilities to make a contribution to
industrialization, modernization of rural agriculture, improve both physical and spiritual
lives of rural people.

xvi
i


PHẦN 1. MỞ ĐẦU

1.1. TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU
Nông nghiệp, nông dân, nông thôn đang là mối quan tâm hàng đầu của
các quốc gia đang phát triển, trong đó có Việt Nam. Sau gần 30 năm thực hiện
đường lối đổi mới, dưới sự lãnh đạo của Đảng, nông nghiệp, nông dân, nông
thôn nước ta đã đạt được thành tựu khá toàn diện và to lớn. Tuy nhiên, những
thành tựu đạt được chưa tương xứng với tiềm năng, lợi thế và chưa đồng đều
giữa các vùng. Phát triển nông nghiệp, nông thôn đã, đang và sẽ còn là mối
quan tâm hàng đầu, có vai trò quyết định đối với việc ổn định kinh tế xã hội đất
nước. Nghị quyết Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ X của Đảng xác định
mục tiêu xây dựng nông thôn mới là: “Xây dựng nông thôn mới ngày càng giàu
đẹp, dân chủ, công bằng, văn minh, có cơ cấu kinh tế hợp lý, quan hệ sản xuất

sống vật chất, tinh thần của nhân dân (Ban chấp hành TW, 2008).
Bắc Ninh là một tỉnh nằm trong vùng kinh tế trọng điểm đồng bằng Bắc
bộ, hiện nay đang tích cực triển khai thực hiện chương trình xây dựng NTM.
Nhiều địa phương trong đó có huyện Tiên Du, dựa theo Bộ tiêu chí về nông thôn
mới, đã lựa chọn những xã thực hiện thí điểm cho địa phương mình và bước
đầu đã đạt được những kết quả đáng ghi nhận. Tuy nhiên, bên cạnh những kết
quả đạt được, trong quá trình xây dựng nông thôn mới tại Tiên Du vẫn còn bộc
lộ một số khó khăn, tồn tại nhất là về công tác quy hoạch xây dựng và huy động
các nguồn lực xã hội để xây dựng cơ sở hạ tầng NTM.
Làm thế nào để đưa phong trào xây dựng nông thôn mới trở thành
một phong trào rộng lớn, phát huy đầy đủ vai trò của các tổ chức đoàn thể, mỗi
cộng đồng dân cư và của cả hệ thống chính trị ở cơ sở, phát huy tối đa nội
lực và nguồn lực từ bên ngoài đã, đang là câu hỏi được đặt ra cho cán bộ và
nhân dân huyện Tiên Du.
Xuất phát từ thực tiễn trên nên tôi đã chọn đề tài: “Huy động các
nguồn lực xã hội trong xây dựng cơ sở hạ tầng nông thôn mới ở huyện Tiên
Du, tỉnh Bắc Ninh” làm đề tài nghiên cứu của mình.
1.2. MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU CỦA ĐỀ TÀI
1.2.1. Mục tiêu chung
Nghiên cứu thực trạng huy động các nguồn lực xã hội trong xây dựng cơ
sở hạ tầng nông thôn mới, đề xuất định hướng và các giải pháp đẩy mạnh
huy động các nguồn lực xây dựng nông thôn mới ở huyện Tiên Du, tỉnh Bắc Ninh.
1.2.2. Mục tiêu cụ thể
- Hệ thống hóa cơ sở lý luận và thực tiễn về huy động các nguồn lực xã
hội trong xây dựng cơ sở hạ tầng nông thôn mới.
- Đánh giá thực trạng huy động các nguồn lực xã hội trong xây dựng cơ
sở hạ tầng nông thôn mới ở huyện Tiên Du, tỉnh Bắc Ninh.
- Phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến huy động các nguồn lực xã hội
trong xây dựng cơ sở hạ tầng nông thôn mới ở huyện Tiên Du, tỉnh Bắc Ninh.