ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƯỜNG ĐẠI HỌC NÔNG LÂM

BÙI MINH THANH

ĐÁNH GIÁ CÔNG TÁC GIẢI PHÓNG MẶT
BẰNG PHỤC VỤ XÂY DỰNG CƠ SỞ HẠ TẦNG
NÔNG THÔN MỚI TẠI HUYỆN HẢI HÀ,
TỈNH QUẢNG NINH, GIAI ĐOẠN 2011-2013

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ ĐẤT ĐAI

Thái Nguyên - 2014


ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN TRƯỜNG
ĐẠI HỌC NÔNG LÂM

BÙI MINH THANH

ĐÁNH GIÁ CÔNG TÁC GIẢI PHÓNG MẶT BẰNG PHỤC
VỤ XÂY DỰNG CƠ SỞ HẠ TẦNG NÔNG THÔN MỚI
TẠI HUYỆN HẢI HÀ,
TỈNH QUẢNG NINH, GIAI ĐOẠN 2011-2013
Chuyên ngành: Quản lý đất đai
Mã số: 60.85.01.03

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ ĐẤT ĐAI

Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS. Nguyễn Thế Hùng


NN&PTNN, Trung tâm Phát triển quỹ đất, Hội Nông dân huyện Hải Hà đã hỗ
trợ và cung cấp cho tôi số liệu chính xác, phục vụ trong nghiên cứu, tạo điều
kiện thuận lợi cho tôi hoàn thành luận văn tốt nghiệp.
Tôi xin chân thành cảm ơn gia đình, bạn bè, những người luôn động
viên tinh thần cũng như tạo động lực cho tôi trong suốt quá trình nghiên cứu.
Tác giả luận văn

Bùi Minh Thanh


3
MỤC LỤC
LỜI CAM ĐOAN................................................................................................... i
LỜI CẢM ƠN.......................................................................................................ii
MỤC LỤC...........................................................................................................iii
DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT............................................................................vi
DANH MỤC CÁC BẢNG.....................................................................................vii
DANH MỤC CÁC HÌNH.....................................................................................viii
MỞ ĐẦU....................................................................................................... 1
CHƯƠNG 1. TỔNG QUAN TÀI LIỆU...............................................................4
1.1. Khái quát về công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng (GPMB)..............4
1.1.1. Khái niệm về bồi thường GPMB...........................................................4
1.1.2. Bản chất của bồi thường, Giải phóng mặt bằng..................................5
1.1.3. Đặc điểm của quá trình bồi thường GPMB..........................................6
1.1.4. Ý nghĩa của công tác bồi thường giải phóng mặt bằng........................7
1.1.5. Những yếu tố tác động đến công tác GPMB........................................8
1.1.6. Tổng quan về thu hồi đất, chính sách bồi thường ở một số nước
trên thế giới.................................................................................................13
1.1.7. Tổng quan tài liệu về thu hồi đất, chính sách về bồi thường của
Việt Nam......................................................................................................15

2.3.4. Xác định những thuận lợi và khó khăn trong công tác GPMB xây
dựng

nông

thôn

mới

và

đề

xuất

giải

pháp

thực

hiện

43
2.4. Phương pháp nghiên cứu.........................................................................43
2.4.1. Phương pháp điều tra, khảo sát.........................................................43
2.4.2. Phương pháp điều tra thực tế...........................................................44
2.4.3. Phương pháp xử lý số liệu điều tra....................................................44
2.4.4. Phương pháp chuyên gia....................................................................44
2.4.5. Phương pháp tham khảo...................................................................44

3.4.2. Đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả công tác GPMB
nói chung và GPMB xây dựng cơ sở Hạ tầng nông thôn mới trong thời gian tới
78
KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ...............................................................................81
1. Kết luận........................................................................................................81
2. Đề nghị.........................................................................................................81
TÀI LIỆU THAM KHẢO.................................................................................83


7

DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT

CNH - HĐH

: Công nghiệp hoá, hiện đại Hoá

ĐH

: Đại học

HĐND

: Hội đồng nhân dân

HĐBT

: Hội đồng Bộ trưởng

NĐ


GCNQSDD

: Giấy chứng nhận quyền sử dụng

đất TN – MT

: Tài nguyên và Môi trường

THCS

: Trung học cơ sở

THPT

: Trung học phổ thông

THCN

: Trung học chuyên nghiệp

UBND

: Uỷ ban nhân dân


vii
DANH MỤC CÁC BẢNG
Bảng 3.1. Cơ cấu kinh tế của huyện Hải Hà qua các năm (%)..........................50
Bảng 3.2: Dân số và lao động của huyện Hải Hà năm 2013............................51

nghĩa đặc biệt quan trọng, thực hiện cụ thể hoá nội dung cơ bản trong
Nghị quyết số 26-NQ/TW ngày 05 tháng 8 năm 2008 của Ban Chấp hành
Trung ương Khoá X về nông nghiệp, nông dân, nông thôn. Chương trình có
mục tiêu tổng quát là xây dựng kết cấu hạ tầng kinh tế-xã hội nông thôn từng
bước hiện đại; cơ cấu kinh tế và các hình thức sản xuất hợp lý, gắn nông
nghiệp với phát triển công nghiệp, dịch vụ; gắn phát triển nông thôn với
đô thị theo quy hoạch; môi trường sinh thái được bảo vệ; an ninh trật tự
được giữ vững; đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân ngày càng
được nâng cao theo định hướng XHCN; diện mạo nông thôn được thay đổi
toàn diện theo hướng Công nghiệp hóa – Hiện đại hóa (CNH-HĐH). Trong
thời gian qua cùng với quyết tâm của Đảng bộ, chính quyền và nhân dân
các dân tộc tỉnh Quảng Ninh, huyện Hải Hà đã triển khai đồng bộ thực
hiện xây dựng nông thôn mới tại 15/15 xã trong huyện, đã có nhiều công
trình hạ tầng nông thôn được đầu tư hoàn thiện, góp phần nâng cao chất
lượng cuộc sống của người dân và chương trình xây dựng nông thôn mới
của toàn tỉnh.
Tuy nhiên bên cạnh những kết quả đạt được bước đầu, thời gian tới
quá trình thực hiện xây dựng nông thôn mới dự báo còn gặp nhiều khó
khăn vướng mắc, đặc biệt là trong lĩnh vực xây dựng co sở Hạ tầng nông
thôn mới.
Xuất phát từ những vấn đề trên và nhận thấy được tầm quan trọng và
cần thiết của công tác GPMB phục vụ xây dựng cơ sở Hạ tầng nông thôn
theo chương trình xây dựng nông thôn mới, được sự đồng ý của Phòng


2
Quản lý Đào tạo Sau đại học và Khoa Quản lý Tài nguyên, Trường Đại học
Nông lâm
– Đại học Thái Nguyên, dưới sự hướng dẫn của PGS – TS Nguyễn Thế Hùng
tôi tiến hành thực hiện đề tài :



4
thôn mới tại 15 xã thuộc huyện Hải Hà, tỉnh Quảng Ninh để đánh giá thực
trạng việc thực hiện chính sách bồi thường thiệt hại khi Nhà nước thu hồi đất


5
và thu hồi đất phục vụ xây dựng cơ sở hạ tầng nông thôn mới. Qua đó tìm
ra những tồn tại, vướng mắc, bất cập đề ra những đề xuất, kiến nghị, giải
pháp nhằm khắc phục, hoàn thiện hơn trong công tác GPMB phục vụ xây
dựng hạ tầng nông thôn .


6
Chương 1
TỔNG QUAN TÀi LIỆU
1.1. Khái quát về công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng (GPMB)
1.1.1. Khái niệm về bồi thường GPMB
* Bồi thường (đền bù) GPMB có thể được hiểu là việc chi trả, bù đắp
những chi phí tháo dỡ, di chuyển, bàn giao mặt bằng cho người sử dụng
đất và người sở hữu tài sản trên đất (nhà cửa, vật kiến trúc, cây cối, hoa
màu....) khi Nhà nước thu hồi đất để sử dụng vào mục đích quốc phòng, an
ninh, lợi ích Quốc gia, lợi ích công cộng.
Bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất là việc Nhà nước trả lại giá trị
quyền sử dụng đất đối với diện tích đất bị thu hồi cho người bị thu hồi đất.
[10]
* Thu hồi đất là việc nhà nước ra quyết định hành chính để thu lại quyền
sử dụng đất hoặc thu lại đất đã giao cho tổ chức, Ủy ban nhân dân
xã, phường, thị trấn quản lý theo quy định của Luật này)[12].

cá nhân sử dụng đất ổn định lâu dài và cho thuê đất. Nhà nước là chủ sở
hữu pháp lý duy nhất với đầy đủ ba quyền chiếm hữu, sử dụng và định
đoạt với toàn bộ quỹ đất đai trên toàn bộ lãnh thổ Việt Nam một cách toàn
vẹn không bị giới hạn. Các đối tượng sử dụng đất chỉ có hai quyền chiếm
hữu và sử dụng một cách hạn chế về không gian, thời gian và nội dung
pháp lý. GPMB thực chất là nhà nước thu hồi hai quyền trên của các đối
tượng và trao cho đối tượng sử dụng khác. GPMB không chỉ là thay đổi chủ
sử dụng đất mà còn bao hàm cả sự thay đổi mục đích sử dụng đất. Giải
phóng mặt bằng là quá trình thực hiện các công việc liên quan đến việc di
dời nhà cửa, cây cối, các công trình xây dựng và một bộ phận dân cư trên
một phần đất nhất định được quy hoạch cho việc cải tạo, mở rộng hoặc xây
dựng một công trình mới. Quá trình giải phóng mặt bằng được tính từ khi
bắt đầu hình thành hội đồng giải phóng mặt bằng đến khi giải phóng xong
và giao cho chủ đầu tư mới. Đây là một quá trình đa dạng và phức tạp thể
hiện sự khác nhau giữa các dự án và liên quan đến lợi ích trực tiếp của các
bên tham gia và cả của xã hội.
GPMB nhất thiết phải tiến hành bồi thường thiệt hại, Tái định cư cho các


9
đối tượng sử dụng đất phải di dời. Để ổn định đời sống sinh hoạt cũng như
hoạt động sản xuất kinh doanh cho các đối tượng sử dụng đất phải di dời,
chủ


10
dự án phải tiến hành bồi thường những thiệt hại do GPMB gây ra như giá trị
quyền sử dụng đất, giá trị tài sản trên đất và các khoản hỗ trợ ổn định
cuộc sống khác theo giá trị thị trường hiện hành.
Trong điều kiện hiện nay, GPMB còn gắn liền với việc bố trí ổn định đời


12
Mặt khác, cây trồng vật nuôi trên vùng đất đó cũng rất đa dạng không
tập chung một loại cây trồng, vật nuôi nhất định nên gây khó khăn cho
công tác định giá bồi thường. Nhìn chung GPMB có những ảnh hưởng, tác
động lớn đến đời sống, kinh tế, xã hội của người dân có đất thu hồi.
1.1.4. Ý nghĩa của công tác bồi thường giải phóng mặt bằng
Để cho các dự án đầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng nói chung, xây dựng hạ
tầng theo chương trình nông thôn mới nói riêng, được thực hiện đúng tiến
độ, thì công tác bồi thường, GPMB đóng một vai trò hết sức quan trọng.
Bồi thường, GPMB ảnh hưởng tới lợi ích của các tổ chức, cá nhân, các hộ
gia đình và ảnh hưởng tới hoạt động kinh tế, chính trị, xã hội chung. Có thể
nói GPMB là một lĩnh vực rất nhạy cảm và gặp nhiều khó khăn trong quá
trình thực hiện. Để có mặt bằng thực hiện các dự án bắt buộc phải thu
hồi và chuyển đổi mục đích sử dụng đất phục vụ triển khai thực hiện, việc
làm này sẽ có ảnh hưởng lớn đến đời sống vật chất, tinh thần của người dân
bị thu hồi đất, và cũng ảnh hưởng đến cả lợi ích của nhà nước, đó là:
- Về mặt tiến độ: Dự án được thực hiện hoàn thành phụ thuộc nhiều
vào thời gian tiến hành GPMB. GPMB thực hiện đúng tiến độ đề ra sẽ tiết
kiệm được thời gian, công sức, tiền của và quan trọng là việc thực hiện dự
án có hiệu quả cao. Ngược lại, GPMB kéo dài gây ảnh hưởng đến tiến độ thi
công các công trình, ảnh hưởng đến tiến độ và lộ trình xây dựng nông thôn
mới và cuộc sống của người dân.
- Về mặt kinh tế: GPMB thực hiện tốt sẽ giảm tối đa chi phí cho việc bồi
thường, hỗ trợ, tái định cư, có điều kiện tập chung vốn đầu tư cho các công
trình khác.
- Đối với phát triển kinh tế - xã hội: GPMB thực hiện đúng tiến độ đề ra,
giúp cho các Dự án đi vào hoạt động nhanh chóng, tạo điều kiện cho các
hộ gia đình nông thôn làm ra các sảm phẩm thúc đẩy sự phát triển kinh tế