NGUYỄN
THỊ MAI
VAI TRÒ
CỦA
CHỐNG
BÁN PHÁ
GIÁ ĐỐI
VỚI VIỆC
BẢO VỆ
HỢP LÝ THỊ
TRƯỜNG

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGOẠI THƯƠNG

LUẬN VĂN THẠC SĨ

NĂM 2012
VÀ SẢN
XUẤT NỘI
ĐỊA CỦA
MỸ VÀ EU
VÀ BÀI
HỌC KINH
NGHIỆM
CHO VIỆT
NAM

ĐÀO TẠO VÀ PHÁT TRIỂN NGUỒN NHÂN LỰC GIẢNG
DẠY TẠI TRƯỜNG ĐẠI HỌC SAVANNAKHET (LÀO)



1
MỤC LỤ
MỤC LỤC....................................................................................................................i
LỜI CAM ĐOAN.......................................................................................................v
LỜI CẢM ƠN............................................................................................................vi
DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT...............................................................................vii
DANH MỤC BẢNG VÀ BIỂU ĐỒ.......................................................................viii
TÓM TẮT KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU LUẬN VĂN..............................................x
LỜI MỞ ĐẦU.............................................................................................................1
CHƯƠNG 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ ĐÀO TẠO VÀ PHÁT TRIỂN NGUỒN
NHÂN LỰC GIẢNG DẠY........................................................................................6
1.1. Khái niệm, vai trò công tác đào tạo và phát triển NNL giảng dạy
trong các trường đại học............................................................................................6
1.1.1. Khái niệm về đào tạo và phát triển NNL giảng dạy..................................6
1.1.2. Vai trò công tác đào tạo và phát triển NNL giảng dạy trong các trường đại
học.......................................................................................................................14
1.2. Nội dung công tác đào tạo và phát triển NNL giảng dạy trong các
trường đại học...........................................................................................................16
1.2.1. Xác định nhu cầu đào tạo.........................................................................16
1.2.2. Xác định mục tiêu đào tạo........................................................................17
1.2.3. Xác định đối tượng đào tạo.......................................................................18
1.2.4. Xác định nội dung và phương thức đào tạo.............................................18
1.2.4.1. Về nội dung đào tạo:...............................................................................18
1.2.4.2. Về phương pháp tiến hành:.....................................................................20
1.2.4.3. Đánh giá kết quả đào tạo........................................................................23
1.3. Các nhân tố ảnh hưởng đến công tác đào tạo và phát triển NNL giảng


2


2.1.5. Bộ phận phụ trách công tác đào tạo và phát triển NNL giảng dạy tại
trường ĐH Savannakhet.....................................................................................42
2.2. Đặc điểm về đội ngũ NNL giảng dạy ở Trường ĐH Savannakhet................43
2.2.1. Số lượng giảng viên..................................................................................43
2.2.2. Cơ cấu giảng viên......................................................................................44
2.2.2.1. Cơ cấu theo độ tuổi.................................................................................44
2.2.2.2. Cơ cấu theo giới tính...............................................................................47
2.2.2.3. Cơ cấu theo chuyên môn.........................................................................48
2.2.2.4. Cơ cấu theo thâm niên công tác.............................................................49
2.2.2.5. Cơ cấu theo trình độ...............................................................................49
2.3. Thực trạng công tác đào tạo và phát triển NNL giảng dạy tại Trường ĐH
Savannakhet..............................................................................................................52
2.3.1. Mục tiêu đào tạo........................................................................................52
2.3.2. Xác định nhu cầu đào tạo.........................................................................54
2.3.3. Nội dung và phương thức đào tạo............................................................57
2.3.3.1. Về chuyên môn........................................................................................57
2.3.3.2. Về kỹ năng...............................................................................................63
2.4. Đánh giá kết quả đào tạo và phát triển NNL giảng dạy tại trường Đại học
Savannakhet..............................................................................................................65
2.4.1. Kết quả đạt được.......................................................................................66
2.4.2. Những tồn tại, hạn chế và nguyên nhân.................................................70
CHƯƠNG 3: MỘT SỐ GIẢI PHÁP NHẰM HOÀN THIỆN CÔNG TÁC ĐÀO
TẠO VÀ PHÁT TRIỂN NNL GIẢNG DẠY TẠI TRƯỜNG ĐẠI HỌC
SAVANNAKHET......................................................................................................75


4
3.1. Quan điểm và định hướng về hoàn thiện công tác đào tạo và phát triển
NNL giảng dạy tại Trường ĐH Savannakhet........................................................75

học Ngoại Thương, đặc biệt là các thầy cô trong Ban Gám hiệu và Khoa sau đại
học, đã luôn giúp đỡ, tạo điều kiện cho học viên trong quá trình học tập bậc cao học
tại nhà trường.
Xin chân thành cảm ơn về sự chỉ bảo và hướng dẫn tận tình của TS. Phùng
Mạnh Hùng đã hưỡng dẫn giúp em hoàn thành luận văn thạc sỹ này.
Do sự hạn chế về trình độ cũng như hạn chế về ngôn ngữ và phạm vi nghiên
cứu đề tài có hạn, cho nên luận văn không tránh khỏi những sai sót. Vì vậy, em rất
mong nhận được sự thông cảm và góp ý từ phía hội đồng khoa học và bạn đọc.

Hà Nội, ngày 02tháng 05năm 2017
Tác giả luận văn

Phonemany KHOUNTHAM


7

DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
STT

Từ viết tắt

Nghĩa đầy đủ

1

CHDCND

Cộng hòa dân chủ nhân dân


7

NXB

Nhà xuất bản

DANH MỤC BẢNG VÀ BIỂU Đ


8

Bảng 2.1. So sánh tương quan giữa lượng sinh viên và giảng viên từ 2014-2016....44
Bảng 2.2. Cơ cấu giảng viên theo độ tuổi giai đoạnh 2014-2016..............................45
Bảng 2.3. Cơ cấu giảng viên theo chuyên môn giai đoạn 2014-2016.......................48
Bảng 2.4. Cơ cấu giảng viên theo thâm niên công tác giai đoạn 2014-2016............49
Bảng 2.5. Cơ cấu giảng viên theo trình độ từ 2014-2016..........................................50
Bảng 2.6: Mục tiêu của giảng viên khi tham gia những khoá đào tạo do nhà trường
tổ chức năm 2016.......................................................................................................53
Bảng 2.7: Mức độ đáp ứng của khóa đào tạo đối với nhu cầu đào tạo thực tế của
giảng viên...................................................................................................................56
Bảng 2.8: Số lượng giảng viên tham gia các khóa đào tạo từ năm 2014-2016.........58
Bảng 2.9. Tình hình Giảng viên cử đi đào tạo Thạc sỹ, Tiến sỹ trong và ngoài nước
năm 2016....................................................................................................................60
Bảng 2.10: Số giảng viên được đào tạo chuyên môn ngắn hạn tại các chương trình
hợp tác đào tạo quốc tế lớn trong năm 2016..............................................................62
Bảng 2.11: Số lượt giảng viên tham gia các khóa đào tạo kỹ năng giai đoạn 20142016............................................................................................................................63
Bảng 2.12. Mức độ hài lòng của giảng viên đối với công tác đào tạo và phát triển
NNL tại trường ĐH Savannakhet...............................................................................68
Bảng 3.1: Mẫu phiếu xác định nhu cầu đào tạo - phát triển....................................82
Bảng 3.2: Mô hình đánh giá hiệu quả của TS. Donald Kir Patrick...........................83

chuyên môn và kỹ năng theo phương thức tổ chức các khóa học dài hạn và ngắn hạn
trong và ngoài nước.
Hiệu quả của công tác đào tạo và phát triển nguồn nhân lực giảng dạy tại
trường là tương đối tốt theo đánh giá của các giảng viên tham gia. Tuy nhiên vẫn
còn những tồn tại và hạn chế cần khắc phục và nguyên nhân chủ yếu xuất phát từ
công tác quản lý, cơ chế hỗ trợ và nhận thức chưa đầy đủ về tầm quan trọng của
việc xây dựng bộ phận chuyên trách. Các công tác này mặc dù đã được tiến hành
đều đặn từ nhiều năm, tuy nhiên chưa nhận được sự quan tâm sát sao của quản lý
nhà trường và vẫn đi theo lối mòn, không có đổi mới mang tính đột phá.
Căn cứ vào thực trạng đào tạo và phát triển nguồn nhân lực giảng dạy của
trường đại học Savannakhet, luận văn đã đề xuất các giải pháp cụ thể đối với nhà
trường, các Bộ ban ngành để hoàn thiện hơn nữa công tác này, từ đó nâng cao chất
lượng đội ngũ giảng dạy tại trường đại học Savannakhet. Trong đó có thể kể đến


11
một số giải pháp như xây dựng chiến lược đào tạo và phát triển dài hạn, hoàn thiện
quy trình, xác định nhu cầu đào tạo, kiện toàn cơ chế hỗ trợ khuyến khích giảng
viên và thực hiện đánh giá toàn diện của công tác này. Đối với Nhà nước và ban
ngành liên quan cần đưa ra các chính sách hỗ trợ như tăng cường cho các chương
trình đào tạo quốc tế, cung cấp ngân sách cho trường đầu tư cơ cở vật chất phục vụ
công tác giảng dạy và nghiên cứu khoa học, xây dựng quy hoạch phát triển đội ngũ
giảng viên, khuyến khích giảng viên học tập và nâng cao trình độ.
Luận văn đã đưa ra cái nhìn tổng quát về đào tạo và phát triển nguồn nhân
lực tại trường đại học Savannakhet và đưa ra các giải pháp giúp hoàn thiện công tác
này trong thời gian tới. Tác giả hi vọng những kết quả nghiên cứu của luận văn sẽ
có những đóng góp nhất định và trở thành tài liệu tham khảo hữu ích đối với nhà
trường trong lĩnh vực này.



tướng Chính phủ CHDCND Lào đã ban hành Nghị định số 091 / PM trên uỷ quyền


2

chính thức về việc thành lập Trường Đại học Savannakhet, ngày 27 tháng 3 năm
2009. Sứ mệnh là phát triển SKU là phù hợp với chiến lược phát triển kinh tế-xã hội
của ba tỉnh (Savannakhet, Khammouane và Bolikhamxay); giáo dục đại học cho cả
người dân thành thị và nông thôn, đặc biệt là những người bị thiệt thòi từ khu vực
nông thôn, vùng xa; Phát triển các ngành, lĩnh vực có liên quan chặt chẽ với chiến
lược quốc gia về phát triển giáo dục để từng bước tiếp cận với tiêu chuẩn quốc gia
và quốc tế; Trở thành trung tâm phát triển nguồn nhân lực trong khu vực trung tâm.
Trong quá trình hoạt động, Trường Đại học Savannakhet gặp phải không ít
những khó khăn: Nguồn nhân lực còn hạn chế nhiều mặt về mặt chuyên môn, ngoại
ngữ, thiếu đào tạo chất lượng cao, khả năng nghiên cứu khoa học, khả năng tự học,
tự bồi dưỡng của đội ngũ giảng viên vẫn còn ở mức độ thấp.…Yêu cầu đặt ra cần
phải có giải pháp cụ thể về nguồn nhân lực để giúp Trường Đại học Savannakhet
phát triển trở thành một trong những trường đại học hàng đầu ở Lào và trong khu
vực.
Trong bối cảnh đó, việc nghiên cứu luận văn với đề tài: “Đào tạo và phát
triển nguồn nhân lực giảng dạy tại Trường Đại học Savannakhet (Lào)” có ý
nghĩa vô cùng quan trọng và cần thiết. Việc nghiên cứu các giải pháp đào tạo và
phát triển nguồn nhân lực giảng dạy tại trường đại học Savannakhet không chỉ giúp
cho mục tiêu nâng cao trình độ và kỹ năng của giảng viên, tạo nguồn nhân lực chất
lượng cao phục vụ cho đất nước; mà còn đưa ra các bài học kinh nghiệm giúp các
trường đại học khác tại Lào trong quá trình phát triển nguồn nhân lực giảng dạy. Để
làm được điều này, cần nghiên cứu một cách hệ thống các vấn đề lý luận cơ bản về
nguồn nhân lực giảng dạy trong các trường đại học, đưa ra các phân tích đánh giá
thông qua thực trạng đào tạo và phát triển nguồn nhân lực giảng dạy của đại học
Savannakhet, từ đó đề xuất các giải pháp khả thi phù hợp với bối cảnh nghiên cứu.

giảng dạy tại Đại học Savannakhet trong giai đoạn 2014-2016.
- Phạm vi nghiên cứu:
Về không gian và thời gian: Tác giả giới hạn nghiên cứu số liệu trong Trường
Đại học Savannakhet Lào từ 2014 đến 2016


4

4. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu
4.1 Mục đích
Dựa trên cơ sở hệ thống hoá những vấn đề lý luận cơ bản về đào tạo và phát
triển nguồn nhân lực giảng dạy, tác giả tiến hành khảo sát tại trường ĐH
Savannakhet và phân tích thực trạng nhằm đưa ra cái nhìn tổng quát và khách quan
về công tác đào tạo và phát triển nguồn nhân lực giảng dạy của Đại học
Savannakhet. Từ đó đề xuất một số nhóm giải pháp trọng điểm nhằm hoàn thiện
hoạt động này, phù hợp với đặc điểm nguồn giảng viên của trường, cũng như hài
hòa với chiến lược đào tạo và phát triển nguồn nhân lực giảng dạy của Đại học
Savannakhet trong giai đoạn 2016-2020.
4.2 Nhiệm vụ
- Hệ thống hóa cơ sở lý luận và thực tiễn về đào tạo và phát triển
NNL và NNL giảng dạy trong các trường đại học.
- Đánh giá thực trạng đào tạo và phát triển NNL tại Trường Đại học
Savannakhet giai đoạn 2014-2016.
- Đề xuất các giải pháp, kiến nghị nhằm hoàn thiện công tác đào tạo
và phát triển NNL tại Trường Đại học Savannakhet..
5. Phương pháp nghiên cứu
Đề tài được nghiên cứu dựa trên các phương pháp:
- Phương pháp tổng hợp - thống kê: Thu thập số liệu, thông tin từ nguồn thông
tin thứ cấp, các báo cáo của Trường Đại học Savannakhet kết hợp với tham khảo
thông tin từ các nghiên cứu trước, sách, báo, internet…

Chương 2: Thực trạng công tác đào tạo và phát triển nguồn nhân lực giảng
dạy tại Trường Đại học Savannakhet
Chương 3: Một số giải pháp nhằm hoàn thiện công tác đào tạo và phát triển
nguồn nhân lực giảng dạy tại Trường đại học Savannakhet


6

CHƯƠNG 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ ĐÀO TẠO VÀ PHÁT TRIỂN NGUỒN
NHÂN LỰC GIẢNG DẠY
1.1. Khái niệm, vai trò công tác đào tạo và phát triển NNL giảng dạy
trong các trường đại học
1.1.1. Khái niệm về đào tạo và phát triển NNL giảng dạy


Khái niệm NNL:

Thuật ngữ “nguồn nhân lực” (humans resourses) xuất hiện vào thập niên
80 của thế kỷ XX khi có sự thay đổi căn bản về phương thức quản lý, sử dụng con
người trong kinh tế lao động. Nguồn nhân lực (NNL) là nguồn lực con người, là
yếu tố quan trọng nhất trong quá trình phát triển kinh tế - xã hội. Khái niệm NNL
được hiểu theo nhiều cách khác nhau:
Theo như Nicolas Herry trong cuốn Public Administration and Public
affairss thì: “NNL là nguồn lực con người của những tổ chức (với quy mô,
loại hình, chức năng khác nhau) có khả năng và tiềm năng tham gia vào quá
trình phát triển của tổ chức cùng với sự phát triển kinh tế - xã hội của quốc
gia, khu vực, thế giới” (Nicholas Henry 2006, tr.11). Cách hiểu này về NNL
xuất phát từ quan niệm coi NNL là “nguồn lực với các yếu tố thể chất, tinh thần
tạo nên năng lực, sức mạnh phục vụ cho sự phát triển nói chung của các tổ
chức” (Mai Quốc Chánh 2010, tr.15-18).

bộ, công nhân viên của tổ chức với tư cách vừa là khách thể trung tâm của nhà
quản trị, vừa là chủ thể hoạt động và là động lực phát triển của các doanh nghiệp
nói riêng, của mọi tổ chức nói chung” (Phùng Xuân Nhạ 2007, tr. 19).
Kế thừa những thành tựu nghiên cứu của những nhà khoa học đi trước, trên
cơ sở nghiên cứu, tổng kết thực tiễn, tác giả thống nhất đề xuất sử dụng khái niệm
về NNL như sau: “NNL trong trường đại học là tổng hợp những con người bằng khả năng lao động của mình - đã, đang và sẵn sàng đóng góp cho sự phát
triển chung của trường đại học đó” (Cảnh Chí Dũng 2008, tr.7).



Khái niệm về NNL giảng dạy:

NNL giảng dạy trong các trường đại học được hiểu là các giảng viên.
Định nghĩa giảng viên được tiếp cận ở nhiều góc độ khác nhau.


8

Điều 41 Luật Giáo dục Lào năm 2008 quy định Giảng viên đại học, cao đẳng
là những viên chức chuyên môn đảm nhiệm việc giảng dạy và đào tạo ở bậc đại
học, cao đẳng thuộc một chuyên ngành đào tạo của trường đại học hoặc cao đẳng.
Tại Việt Nam, cũng theo Luật Giáo dục được Quốc hội sử a đổ i năm 2009
thì “Nhà giáo giảng dạy ở cơ sở giáo dục mầm non, giáo dục phổ thông, giáo dục
nghề nghiệp trình độ sơ cấp nghề, trung cấp nghề, trung cấp chuyên nghiệp gọi là
giáo viên. Nhà giáo giảng dạy ở cơ sở giáo dục đại học, trường cao đẳng nghề gọi là
giảng viên”.
Ở góc độ vai trò, nhiệm vụ, giảng viên cũng có thể được hiểu là
người trực tiếp tham gia vào hệ thông giáo dục đại học với vai trò truyền đạt
và hướng dẫn.
Nếu nhìn từ một góc độ khác, cụ thể, dễ hiểu và phổ biến hơn, thì trong các

(2). Giáo viên - Nhà khoa học
Ở vai trò thứ hai này, giảng viên thực hiện vai trò nhà khoa học với chức năng
giải thích và dự báo các vấn đề của tự nhiên và xã hội mà loài người và khoa học
chưa có lời giải. Nghiên cứu khoa học, tìm cách ứng dụng các kết quả nghiên cứu
khoa học về thực tiễn đời sống và công bố các kết quả nghiên cứu cho cộng đồng. Từ
đây có hai xu hướng nghiên cứu chính: nghiên cứu cơ bản và nghiên cứu ứng dụng.
Khác với nghiên cứu cơ bản mang tính giải thích và dự báo các vấn đề chưa khai phá
của tự nhiên và xã hội, nghiên cứu ứng dụng là loại nghiên cứu hướng đến việc ứng
dụng các kết quả của nghiên cứu cơ bản giải quyết các vấn đề cụ thể của xã hội.
Thông thường nghiên cứu cơ bản được coi là vai trò chính của các giảng viên. Còn
nghiên cứu ứng dụng mang tính công nghệ thường là kết quả của mối liên kết giữa
các nhà khoa học và nhà ứng dụng (các doanh nghiệp, các tổ chức xã hội). Do vậy,
nghiên cứu ứng dụng thường mang màu sắc của các dự án tư vấn được đặt hàng bởi
cộng đồng doanh nghiệp và doanh nghiệp tài trợ.
(3). Giảng viên - Nhà cung ứng dịch vụ cho xã hội
Đây là một vai trò mà rất nhiều giảng viên đại học ở Lào đang thực hiện, nó
cũng là một vai trò mà xã hội đánh giá cao và kỳ vọng ở các giảng viên. Ở vai trò


10

này, giảng viên cung ứng các dịch vụ của mình cho nhà trường, cho sinh viên, cho
các tổ chức xã hội - đoàn thể, cho cộng đồng và cho toàn xã hội. Cụ thể là đối với nhà
trường và sinh viên, một giảng viên cần thực hiện các nhiệm vụ như tham gia công
tác quản lý, các công việc hành chính, tham gia hoạt động tại các tổ chức xã hội, tư
vấn cho sinh viên, liên hệ thực tập, tìm chỗ làm cho sinh viên...
Đối với ngành của mình, giảng viên làm phản biện cho các tạp chí khoa học,
tham dự và tổ chức các hội thảo khoa học. Đối với cộng đồng, giảng viên trong vai
trò của một chuyên gia cũng thực hiện các dịch vụ như tư vấn, cung ứng thông tin,
viết báo. Trong chức năng này, giảng viên đóng vai trò là cầu nối giữa khoa học và xã

Giáo dục: Được hiểu là các hoạt động học tập để chuẩn bị cho con

người bước vào một nghề nghiệp hoặc chuyển sang một nghề mới, thích hợp hơn
trong tương lai.
-

Đào tạo: Được hiểu là các hoạt động học tập nhằm giúp cho người lao

động có thể thực hiện có hiệu quả hơn chức năng nhiệm vụ của mình. Đó
chính là quá trình học tập làm cho người lao động nắm vững hơn về công việc của
mình, là những hoạt động học tập để nâng cao trình độ, kỹ năng của người lao
động để thực hiện nhiệm vụ lao động có hiệu quả hơn.
-

Phát triển: Là các hoạt động học tập vượt ra khỏi phạm vi công việc

trước mắt của người lao động, nhằm mở ra cho họ những công việc mới dựa trên
cơ sở những định hướng tương lai của tổ chức.
Như vậy chúng ta có thể thấy đào tạo và phát triển NNL đều có một mục
tiêu chung đó là trang bị cho người lao động những kiến thức, kỹ năng cần
thiết cho công việc, tuy nhiên đào tạo NNL là một chiến lược nhằm đào tạo
người lao động trong ngắn hạn, nhằm giúp họ có thể thực hiện tốt công việc
hiện tại, còn phát triển NNL là công tác để chuẩn bị cho người lao động
những kiến thức, kỹ năng để có thể đáp ứng những yêu cầu của công việc
không chỉ trong hiện tại mà trong cả tương lai.



Khái niệm về đào tạo và phát triển NNL giảng dạy: