

 !"# $
%&'(%
))*+,
-'*
'./0123'4
$5 $6$78$9: $;<=><


 !"# $
%&'(%
))*+,
-'*
Chuyên ngành : ?@AB$C"
Mã số : D=E>FG
'./0123'4
NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC:
3H
$5 $6$78$9: $;<=><
'33
Tôi xin cam đoan: Luận văn “Tổ chức lãnh thổ trồng và chế biến cây chè tỉnh
Lâm Đồng” là công trình nghiên cứu của riêng tôi, được thực hiện trên cơ sở nghiên
cứu lí thuyết, tình hình thực tiễn của địa phương và dưới sự hướng dẫn của TS. Mai
Hà Phương.
Những số liệu, dữ liệu và kết quả đưa ra trong luận văn là trung thực, nội dung
luận văn chưa từng được ai công bố trong bất kỳ công trình nghiên cứu nào trước khi
trình và bảo vệ trước Hội động đánh giá luận văn tốt nghiệp Thạc sĩ Địa lý học.
IJ:"@KLM@
N":O
Nguyễn Đức Hạnh

MỞ ĐẦU..............................................................................................................1
1. LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI....................................................................................1
2. MỤC ĐÍCH VÀ NHIỆM VỤ NGHIÊN CỨU.................................................2
2.1. Mục đích nghiên cứu.........................................................................2
2.2. Nhiệm vụ nghiên cứu........................................................................2
3. PHẠM VI NGHIÊN CỨU...............................................................................2
3.1. Về không gian...................................................................................2
3.2. Về thời gian.......................................................................................2
3.3. Về nội dung.......................................................................................2
4. CÁC QUAN ĐIỂM VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU CHỦ YẾU..........3
4.1. Quan điểm nghiên cứu......................................................................3
4.1.1. Quan điểm tổng hợp lãnh thổ.....................................................3
4.1.2. Quan điểm hệ thống...................................................................3
4.1.3. Quan điểm lịch sử viễn cảnh......................................................3
4.1.4. Quan điểm kinh tế - sinh thái.....................................................4
4.1.4. Quan điểm phát triển bền vững..................................................4
4.2. Phương pháp nghiên cứu...................................................................4
4.2.1. Phương thu thập và xử lý tài liệu...............................................4
4.2.2. Phương pháp thống kê toán học ................................................4
4.2.3. Phương pháp bản đồ ..................................................................5
4.2.4. Phương pháp dự báo ..................................................................5
4.2.5. Phương pháp phân tích - tổng hợp ............................................5
4.2.6. Phương pháp so sánh .................................................................5
4.2.7. Phương pháp khảo sát thực địa..................................................6
5. LỊCH SỬ NGHIÊN CỨU VẤN ĐỀ................................................................6
6. CẤU TRÚC CỦA LUẬN VĂN.......................................................................7
Chương 1. CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ TỔ CHỨC LÃNH THỔ
TRỒNG VÀ CHẾ BIẾN CHÈ..................................................................................8
1.1. Các khái niệm................................................................................................8
1.1.1. Tổ chức lãnh thổ.............................................................................8

BIẾN CHÈ TỈNH LÂM ĐỒNG ĐẾN NĂM 2020 VÀ CÁC GIẢI PHÁP THỰC
HIỆN.......................................................................................................................83
3.1. Định hướng tổ chức lãnh thổ trồng và chế biến chè đến năm 2020............83
3.1.1. Cơ sở đề xuất định hướng............................................................83
3.1.2. Định hướng..................................................................................89
3.2. Các giải pháp thực hiện...............................................................................96
3.2.1. Giải pháp nâng cao chất lượng sản phẩm cây chè........................96
3.2.2. Giải pháp về chọn giống; kỹ thuật canh tác và chế biến chè........97
3.2.3. Giải pháp nâng cao chất lượng nguồn nhân lực.........................103
3.2.4. Giải pháp về đầu tư....................................................................104
3.2.5. Giải pháp về thị trường..............................................................106
3.2.6. Giải pháp về tổ chức không gian sản xuất – chế biến chè..........109
KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ..........................................................................111
1. KẾT LUẬN..................................................................................................111
2. KIẾN NGHỊ.................................................................................................112
2.1. Đối với chính phủ, bộ ban ngành..............................................................112
2.2. Đối với tỉnh Lâm Đồng.............................................................................112
TÀI LIỆU THAM KHẢO................................................................................114
PHỤ LỤC ............................................................................................................1
3Q)R
ADB : Asian Development Bank – Ngân hàng phát triển châu Á.
ATTP : An toàn thực phẩm.
BVTV : Bảo vệ thực vật.
DNTN : Doanh nghiệp tư nhân.
EAN : The European Article Numbering system - Hệ thống mã vạch tiêu
chuẩn châu Âu.
GMP : Good Manufacturing Practice - Thực hành sản xuất tốt.
GAP : Good Agricultural Practices - Thực hành nông nghiệp tốt.
HTX : Hợp tác xã.
HACCP : Hazard Analysis and Critical Control Point - Hệ thống phân tích

3. PHẠM VI NGHIÊN CỨU...............................................................................2
3.1. Về không gian...................................................................................2
3.2. Về thời gian.......................................................................................2
3.3. Về nội dung.......................................................................................2
4. CÁC QUAN ĐIỂM VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU CHỦ YẾU..........3
4.1. Quan điểm nghiên cứu......................................................................3
4.1.1. Quan điểm tổng hợp lãnh thổ.....................................................3
4.1.2. Quan điểm hệ thống...................................................................3
4.1.3. Quan điểm lịch sử viễn cảnh......................................................3
4.1.4. Quan điểm kinh tế - sinh thái.....................................................4
4.1.4. Quan điểm phát triển bền vững..................................................4
4.2. Phương pháp nghiên cứu...................................................................4
4.2.1. Phương thu thập và xử lý tài liệu...............................................4
4.2.2. Phương pháp thống kê toán học ................................................4
4.2.3. Phương pháp bản đồ ..................................................................5
4.2.4. Phương pháp dự báo ..................................................................5
4.2.5. Phương pháp phân tích - tổng hợp ............................................5
4.2.6. Phương pháp so sánh .................................................................5
4.2.7. Phương pháp khảo sát thực địa..................................................6
5. LỊCH SỬ NGHIÊN CỨU VẤN ĐỀ................................................................6
6. CẤU TRÚC CỦA LUẬN VĂN.......................................................................7
Chương 1. CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ TỔ CHỨC LÃNH THỔ
TRỒNG VÀ CHẾ BIẾN CHÈ..................................................................................8
1.1. Các khái niệm................................................................................................8
1.1.1. Tổ chức lãnh thổ.............................................................................8
Sơ đồ số 1. Tổ chức nền sản xuất xã hội............................................................................8
1.1.2. Tổ chức lãnh thổ nông nghiệp........................................................9
1.1.3. Liên kết nông - công nghiệp.........................................................10
1.2. Một số vấn đề lý luận về tổ chức lãnh thổ trồng và chế biến chè...............12
1.2.1. Quan niệm về tổ chức lãnh thổ trồng và chế biến chè.................12

̀
Lâm Đồng giai đoạn 2000-2011...........................................51
Bảng 2.7. Sa
̉
n lươ
̣
ng chè bu
́
p tỉnh Lâm Đồng giai đoạn 2000-2011.............................52
Bảng 2.8. Diện tích trồng chè phân theo huyện, thành phố tỉnh Lâm Đồng (Ha).......60
Bảng 2.9. Năng suất trồng chè thành phố Bảo Lộc và huyện Bảo Lâm (tấn/ha).........61
2.3.3. Tình hình chế biến và tiêu thụ chè...............................................65
2.3.3. Sự kết hợp giữa trồng và chế biến chè.........................................72
Sơ đồ số 2. Mối liên kết giữa Nông – Công – Thương nghiệp ở Lâm Đồng.....................73
2.3.4. Đánh giá chung về thực trạng tổ chức lãnh thổ trồng và chế biến
chè tỉnh lâm Đồng giai đoạn 2000-2011.........................................................78
Chương 3. ĐỊNH HƯỚNG TỔ CHỨC LÃNH THỔ TRỒNG VÀ CHẾ
BIẾN CHÈ TỈNH LÂM ĐỒNG ĐẾN NĂM 2020 VÀ CÁC GIẢI PHÁP THỰC
HIỆN.......................................................................................................................83
3.1. Định hướng tổ chức lãnh thổ trồng và chế biến chè đến năm 2020............83
3.1.1. Cơ sở đề xuất định hướng............................................................83
3.1.2. Định hướng..................................................................................89
Sơ đồ số 3. Quy trình sản xuất kinh doanh chè..............................................................89
Bảng 3.1. Dự báo diện tích, năng suất, sản lượng cây chè tỉnh Lâm Đồng.................90
3.2. Các giải pháp thực hiện...............................................................................96
3.2.1. Giải pháp nâng cao chất lượng sản phẩm cây chè........................96
3.2.2. Giải pháp về chọn giống; kỹ thuật canh tác và chế biến chè........97
3.2.3. Giải pháp nâng cao chất lượng nguồn nhân lực.........................103
3.2.4. Giải pháp về đầu tư....................................................................104
3.2.5. Giải pháp về thị trường..............................................................106

4.1.4. Quan điểm kinh tế - sinh thái.....................................................4
4.1.4. Quan điểm phát triển bền vững..................................................4
4.2. Phương pháp nghiên cứu...................................................................4
4.2.1. Phương thu thập và xử lý tài liệu...............................................4
4.2.2. Phương pháp thống kê toán học ................................................4
4.2.3. Phương pháp bản đồ ..................................................................5
4.2.4. Phương pháp dự báo ..................................................................5
4.2.5. Phương pháp phân tích - tổng hợp ............................................5
4.2.6. Phương pháp so sánh .................................................................5
4.2.7. Phương pháp khảo sát thực địa..................................................6
5. LỊCH SỬ NGHIÊN CỨU VẤN ĐỀ................................................................6
6. CẤU TRÚC CỦA LUẬN VĂN.......................................................................7
Chương 1. CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ TỔ CHỨC LÃNH THỔ
TRỒNG VÀ CHẾ BIẾN CHÈ..................................................................................8
1.1. Các khái niệm................................................................................................8
1.1.1. Tổ chức lãnh thổ.............................................................................8
Sơ đồ số 1. Tổ chức nền sản xuất xã hội............................................................................8
1.1.2. Tổ chức lãnh thổ nông nghiệp........................................................9
1.1.3. Liên kết nông - công nghiệp.........................................................10
1.2. Một số vấn đề lý luận về tổ chức lãnh thổ trồng và chế biến chè...............12
1.2.1. Quan niệm về tổ chức lãnh thổ trồng và chế biến chè.................12
1.2.2. Các nhân tố ảnh hưởng đến tổ chức lãnh thổ trồng và chế biến chè
.........................................................................................................................16
1.3. Lược sử về trồng và chế biến chè trên thế giới, Việt Nam..........................28
1.3.1. Lược sử về trồng và chế biến chè trên thế giới............................28
1.3.2. Lược sử về trồng và chế biến chè Việt Nam................................28
Chương 2. TIÊ
̀
M NĂNG VA
̀

́
p tỉnh Lâm Đồng giai đoạn 2000-2011.............................52
Biểu đồ 2.3. Sản lượng chè búp Lâm Đồng giai đoạn 2000-2011............................53
Bảng 2.8. Diện tích trồng chè phân theo huyện, thành phố tỉnh Lâm Đồng (Ha).......60
Bảng 2.9. Năng suất trồng chè thành phố Bảo Lộc và huyện Bảo Lâm (tấn/ha).........61
2.3.3. Tình hình chế biến và tiêu thụ chè...............................................65
2.3.3. Sự kết hợp giữa trồng và chế biến chè.........................................72
Sơ đồ số 2. Mối liên kết giữa Nông – Công – Thương nghiệp ở Lâm Đồng.....................73
2.3.4. Đánh giá chung về thực trạng tổ chức lãnh thổ trồng và chế biến
chè tỉnh lâm Đồng giai đoạn 2000-2011.........................................................78
Chương 3. ĐỊNH HƯỚNG TỔ CHỨC LÃNH THỔ TRỒNG VÀ CHẾ
BIẾN CHÈ TỈNH LÂM ĐỒNG ĐẾN NĂM 2020 VÀ CÁC GIẢI PHÁP THỰC
HIỆN.......................................................................................................................83
3.1. Định hướng tổ chức lãnh thổ trồng và chế biến chè đến năm 2020............83
3.1.1. Cơ sở đề xuất định hướng............................................................83
3.1.2. Định hướng..................................................................................89
Sơ đồ số 3. Quy trình sản xuất kinh doanh chè..............................................................89
Bảng 3.1. Dự báo diện tích, năng suất, sản lượng cây chè tỉnh Lâm Đồng.................90
3.2. Các giải pháp thực hiện...............................................................................96
3.2.1. Giải pháp nâng cao chất lượng sản phẩm cây chè........................96
3.2.2. Giải pháp về chọn giống; kỹ thuật canh tác và chế biến chè........97
3.2.3. Giải pháp nâng cao chất lượng nguồn nhân lực.........................103
3.2.4. Giải pháp về đầu tư....................................................................104
3.2.5. Giải pháp về thị trường..............................................................106
3.2.6. Giải pháp về tổ chức không gian sản xuất – chế biến chè..........109
KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ..........................................................................111
1. KẾT LUẬN..................................................................................................111
2. KIẾN NGHỊ.................................................................................................112
2.1. Đối với chính phủ, bộ ban ngành..............................................................112
2.2. Đối với tỉnh Lâm Đồng.............................................................................112

sản lượng tăng nhưng chất lượng sản phẩm chưa cao, sức cạnh tranh trên thị trường
trong nước và quốc tế còn thấp; môi trường sinh thái trong vùng trồng và chế biến
chè ngày càng bị ô nhiễm và mất tính ổn định, bền vững; sự liên kết hay tổ chức lãnh
thổ giữa trồng và chế biến chưa đạt hiệu quả cao,… gây ảnh hưởng không nhỏ đến
chất lượng cuộc sống của người dân trồng chè.
2
Với lý do trên, tôi đã chọn đề tài “Tổ chức lãnh thổ trồng và chế biến cây chè ở
tỉnh Lâm Đồng” để làm luận văn tốt nghiệp thạc sĩ của mình, mong được góp phần
mình vào sự phát triển của ngành chè ở địa phương.
<TY&.
2.1. Mục đích nghiên cứu
Trên cơ sở đánh giá tiềm năng và phân tích thực trạng tổ chức lãnh thổ trồng
và chế biến chè ở tỉnh Lâm Đồng, đề xuất định hướng tổ chức lãnh thổ trồng và chế
biến chè ở địa phương đến năm 2020 và các giải pháp thực hiện để phát triển bền
vững cây chè, nhằm khai thác tối đa tiềm năng, lợi thế của tỉnh Lâm Đồng.
2.2. Nhiệm vụ nghiên cứu
Đề tài tập trung vào giải quyết những nhiệm vụ chủ yếu sau:
- Tổng quan cơ sở lý luận về tổ chức lãnh thổ trồng và chế biến chè.
- Phân tích các nhân tố ảnh hưởng đến tổ chức lãnh thổ trồng và chế biến chè ở
tỉnh Lâm Đồng.
- Phân tích thực trạng tổ chức lãnh thổ trồng và chế biến chè ở tỉnh Lâm Đồng
giai đọan 2000-2011.
- Đề xuất định hướng tổ chức lãnh thổ trồng và chế biến chè đến năm 2020 và
các giải pháp thực hiện.
EY&.
3.1. Về không gian
Nghiên cứu trên diện tích toàn tỉnh Lâm Đồng. Trong đó, tập trung nghiên cứu
vùng chè trọng điểm: Bảo Lộc, Bảo Lâm, Di Linh, Đà Lạt.
3.2. Về thời gian
- Phân tích thực trạng tổ chức lãnh thổ trồng và chế biến cây chè giai đọan

thay đổi của các nhân tố cũng và sự tác động của chúng đến hệ thống sản xuất, để từ
đó đề xuất được định hướng phát triển hợp lý trong tương lai.
Khi áp dụng vào nghiên cứu ngành chè tỉnh Lâm Đồng, chúng ta phải nghiên
tất cả lịch sử ngành trồng và chế biến chè từ khi hình thành và phát triển đến nay và
dựa vào đó để dự đoán tương lai phát triển của ngành theo xu hướng nào có lợi nhất
cho sự phát triển chung của tỉnh.
4
4.1.4. Quan điểm kinh tế - sinh thái
Quan điểm này đòi hỏi giải quyết hài hòa mối quan hệ giữa kinh tế với sinh
thái, tạo nền tảng cho sự phát triển bền vững. Trong quá trình khai thác mỗi vùng
lãnh thổ, con người vừa là một thành phần vừa là chủ thể của hệ sinh thái. Vì thế,
mọi hoạt động khai thác kinh tế của con người phải được nhìn dưới góc độ kinh tế
-sinh thái chứ không chỉ là kinh tế đơn thuần.
4.1.4. Quan điểm phát triển bền vững
Phát triển bền vững là "sự phát triển có thể đáp ứng được những nhu cầu hiện
tại mà không ảnh hưởng, tổn hại đến những khả năng đáp ứng nhu cầu của các thế hệ
tương lai...". Vận dụng quan điểm này trong nghiên cứu đề tài, định hướng tổ chức
lãnh thổ trồng và chế biến chè ở Lâm Đồng phải nhằm vào mục tiêu đạt được đạt
hiệu quả cao và bền vững về các mặt kinh tế - xã hội và môi trường.
4.2. Phương pháp nghiên cứu
4.2.1. Phương thu thập và xử lý tài liệu
Trong những năm gần đây, có nhiều công trình nghiên cứu về tỉnh Lâm Đồng
trên nhiều lĩn vực, trong đó có cây chè. Khi tiến hành nghiên cứu đề tài này, tác giả
phải trải qua quá trình thu thập, sưu tầm tìm hiểu các tài liệu, các vấn đề có liên quan
đến đối tượng hay vấn đề mà mình nghiên cứu theo nhiều hướng khác nhau: Các tài
liệu dưới dạng sách báo, Internet, chương trình truyền hình, phát thanh, phỏng vấn,
tập chí, báo cáo khoa học… Đề tài cũng kế thừa kết quả nghiên cứu liên quan của
những tác giả đi trước, tiến hành thu thập các tài liệu liên quan. Trên cơ sở đó tác giả
tiến hành xử lý, phân tích, tổng hợp theo mục đích của đề tài theo trình tự khoa học,
mạch lạc, súc tích… được xử lí bằng các phần mềm như word, excel, mapinfo… để

đắc lực cho việc nghiên cứu.
4.2.6. Phương pháp so sánh
Các cây công nghiệp lâu năm sử dụng các điều kiện tự nhiên và kinh tế - xã hội
vào quá trình sản xuất có sự khác nhau như cây chè cần địa hình, đất, nhiệt độ, ánh
sáng, chăm sóc, máy móc, phân bón, thuốc trừ sâu... khác so với cây cà phê hay cao
su… Nên khi nghiên cứu, đánh giá, tác giả đã tiến hành so sánh hiệu quả sử dụng
6
giữa các địa phương về các mặt tự nhiên và kinh tế - xã hội khác nhau để từ đó xây
dựng bản đồ phân cấp, bản đồ quy hoạch ngành chè cho phù hợp, chính xác hơn.
4.2.7. Phương pháp khảo sát thực địa
Để công việc nghiên cứu được tiến hành thuận lợi, tác giả đã tiến hành các
chuyến đi khảo sát thực tế địa bàn Lâm Đồng. Phạm vi khảo sát chủ yếu là dọc quốc
lộ 20 qua thành phố Bảo Lộc, Bảo Lâm, Di Linh, Đức Trọng và thành phố Đà Lạt,
thông qua việc quan sát thực tế nơi phân bố sản xuất, lắng nghe kinh nghiệm người
dân địa phương, ý kiến của những người hiểu biết, tích lũy các kiến thức có được từ
đó giúp tôi đánh giá thực tế, chính xác hơn thực trạng phân bố sản xuất cây chè, phân
bố các nhà máy chế biến và hiệu quả sử dụng điều kiện tự nhiên cũng như cơ sở vật
chất kĩ thuật của tỉnh nhằm mục đích phục vụ phát triển ngành chè.
G'2]Y&.^X
Vấn đề phát triển sản xuất và phân bố hợp lý các cây công nghiệp có giá trị kinh
tế cao nói chung và cây chè nói riêng đã thu hút sự chú ý của nhiều nhà khoa học
nghiên cứu và các nhà quản lý trên thế giới cũng như ở Việt Nam trong nhiều thập kỷ
qua như:
“Tổ chức lãnh thổ nông nghiệp” - Lê Thông, Nguyễn Minh Tuệ - Các khái niệm
và các hình thức tổ chức lãnh thổ trên thế giới và Việt Nam, năm 1996
“Tổ chức lãnh thổ nông nghiệp Việt Nam” – PGS-TS. Đặng Văn Phan - Các
khái niệm và các hình thức tổ chức lãnh thổ ở Việt Nam, năm 2008.
“Nâng cao khả năng xuất khẩu chè Việt Nam trong tiến trình hội nhập kinh tế
quốc tế” - Nguyễn Hữu Khải và Lê Thị Ngọc Lan – Phương pháp, giải pháp làm tăng
năng suất chè Việt Nam để đưa sản phẩm chè có thương hiệu quốc tế, năm 2003.