ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
ĐẠI HỌC SƯ PHẠM THÁI NGUYÊN
ĐỀ CƯƠNG LUẬN VĂN THẠC SĨ
Tên đề tài:
TỔ CHỨC DẠY HỌC DỰ ÁN MỘT SỐ NỘI DUNG KIẾN THỨC
CHƯƠNG “TỪ TRƯỜNG” - VẬT LÍ 11 BAN CƠ BẢN
Chuyên ngành: LÝ LUẬN VÀ PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC MÔN VẬT LÍ
Mã số : 60 14 10
Học viên thực hiện: HOÀNG VĂN LƯỢNG
Hướng dẫn khoa học: PGS.TS ĐỖ HƯƠNG TRÀ
THÁI NGUYÊN 09-2010
MỞ ĐẦU
1. LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI:
Việt Nam đang bước trên con đường công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất
nước. Viễn cảnh sôi động, tươi đẹp nhưng cũng nhiều thách thức, đòi hỏi
ngành Giáo dục – Đào tạo phải có những đổi mới căn bản, mạnh mẽ, đồng bộ
về mọi mặt. Trong đó, đặc biệt chú trọng đến đổi mới phương pháp dạy học
và phương tiện dạy học. Theo nghị quyết TW 2 khóa VIII đã chỉ rõ “Đổi mới
mạnh mẽ phương pháp giáo dục – đào tạo, khắc phục lối truyền thụ một
chiều, rèn luyện thành nếp tư duy sáng tạo của người học, từng bước áp dụng
các phương pháp tiên tiến và phương tiện hiện đại vào quá trình dạy học,
đảm bảo điều kiện và thời gian tự học, tự nghiên cứu cho học sinh…”.
Định hướng trên đây đã được pháp chế trong luật giáo dục điều 24.2
“Phương pháp giáo d ục phổ thông phải phát huy tính tích cực, tự giác, chủ
động, sáng tạo của học sinh, phù hợp với đặc điểm của từng lớp học, rèn
luyện kỹ năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn, tác đ ộng đến tình cảm, đem
lại niềm vui, hứng thú học tập cho học sinh…”. (Luật giáo d ục năm 2005).
Vấn đề đặt ra đối với các trường học là cần không ngừng đổi mới về nội
dung và phương pháp dạy học (PPDH). Giáo dục phải gắn chặt với yêu cầu
phát triển của đất nước, phù hợp với xu thế thời đại. Song nền giáo dục nước
trọng để thực hiện dạy học hướng vào người học nhằm khắc phục nhược điểm
của dạy học truyền thống. Mục tiêu của DHDA và hoạt động ngoại khoá đều
hướng tới giáo dục toàn diện học sinh, không chỉ tập trung vào dạy học kiến
thức mà còn đặt sự quan tâm chủ yếu đến phát triển kĩ năng sống, khả năng
làm việc nhóm, khả năng tư duy sáng tạo…Mặt khác, nếu như dạy học dự án
đòi hỏi có nhiều thời gian mà chương trình chính khoá khó có thể thực hiện
thì hoạt động ngoại khoá đáp ứng đủ yêu cầu đó. Với thế mạnh của ngoại
khoá, giáo viên hoàn toàn có thể triển khai dạy học dự án khi tổ chức các hoạt
động ngoại khoá cho học sinh, đặc biệt tổ chức trong các hội thi vật lí sẽ
mang lại hiệu quả cao trong học tập, kích thích động cơ hứng thú của người
học, phát triển năng lực sáng tạo, giúp học sinh biết vận dụng những tri thức
đã học để giải quyết các vấn đề do thực tiễn đời sống đặt ra, đáp ứng yêu cầu
đào tạo nhân lực trong thế kỉ XXI, hưởng ứng phong trào thi đua “Xây dựng
trường học thân thiện, học sinh tích cực”.
Trước đây, đã có nhiều đề tài nghiên cứu về việc tổ chức hoạt động ngoại
khoá như: “Nghiên cứu việc tổ chức một số buổi học ngoại khoá về phần
quang hình cho học sinh lớp 8 trung học cơ sở miền núi”- Đỗ Thị Minh- luận
văn thạc sĩ năm 2000 ở trường ĐHSP Hà Nội, “Nghiên cứu việc tổ chức hoạt
động ngoại khoá về “động học chuyển động thẳng” ở lớp 10 THPT nhằm phát
huy tính tích cực và phát triển năng lực sáng tạo của học sinh” của Nguyễn
Hương Lan- Luận văn thạc sĩ giáo dục năm 2007 hay “Nghiên cứu tổ chức
hoạt động ngoại khóa về “Tĩnh học vật rắn” ở lớp 10 theo hướng phát huy
tính tích cực và phát triển năng lực sáng tạo của học sinh”- Ngô Thị Bình năm
2009…và cũng có một số đề tài nghiên cứu về dạy học dự án như: “Tổ chức
dạy học dự án nội dung kiến thức phần máy điện chương “Dòng điện xoay
chiều” sách giáo khoa vật lí lớp 12 nâng cao trung học phổ thông”- Vũ Văn
Dụng- Luận văn thạc sĩ năm 2009, Tổ chức dạy học dự án nội dung kiến thức
“Dòng điện trong chất bán dẫn” sách giáo khoa vật lí lớp 11 nâng cao trung
học phổ thông”- Phạm Văn Hoạch- Luận văn cao học 2009 hay trong luận
văn cao học năm 2006 của Trần Thị Thuý Hằng và Đào Thu Thuỷ đã vận
Hoạt động dạy và học của giáo viên và học sinh tại một số trường trung
học phổ thông trong tỉnh Thái Nguyên, trong tiến trình dạy học một số kiến
thức chương “Từ trường”- Vật lí 11 ban cơ bản, vận dụng dạy học dự án
thông qua hoạt động ngoại khóa.
4. GIẢ THUYẾT KHOA HỌC
Nếu vận dụng cơ sở lí luận của dạy học dự án để tổ chức hoạt động
ngoại khoá cho học sinh khi dạy học nội dung kiến thức “Từ trường” Vật lí
lớp 11 ban cơ bản thì sẽ giúp học sinh vận dụng được các kiến thức Vật lí vào
đời sống thực tiễn, phát huy tính tích cực và phát triển năng lực sáng tạo của
học sinh trong học tập.
5. NHIỆM VỤ NGHIÊN CỨU
Để đạt được mục đích nghiên cứu ở trên, chúng tôi đề ra các nhiệm vụ
nghiên cứu cụ thể như sau:
- Nghiên cứu các quan điểm dạy học hiện đại, trong đó đặc biệt quan tâm
đến cơ sở lí luận của dạy học dự án.
- Nghiên cứu cơ sở lí luận của việc tổ chức hoạt động ngoại khoá, các
bước tiến hành ngoại khoá.
- Tìm hiểu tính ưu việt của việc vận dụng dạy học dự án để tổ chức buổi
ngoại khoá cho học sinh.
- Các biểu hiện của tính tích cực và năng lực sáng tạo của học sinh trong
dạy học dự án thông qua hoạt động ngoại khoá.
- Nghiên cứu nội dung kiến thức chương “Từ trường”- Sách giáo khoa
vật lí lớp 11 ban cơ bản. Từ đó, vận dụng lí luận của dạy học dự án để tổ chức
buổi hoạt động ngoại khoá cho học sinh.
- Tìm hiểu thực tế dạy và học môn vật lí đặc biệt là chương “Từ trường”
Vật lí lớp 11 ban cơ bản.
- Xây dựng nội dung hội thi vật lí của buổi ngoại khoá.
- Tiến hành thực nghiệm sư phạm theo nội dung và tiến trình đã soạn
thảo. Phân tích kết quả thực nghiệm thu được để đánh giá sự vận dụng các
kiến thức vật lí vào thực tiễn của học sinh, tính tích cực, chủ động, tính sáng
Chương 1: Cơ sở lí luận.
Chương 2: Tổ chức dạy học dự án qua hoạt động ngoại khoá khi dạy
học các kiến thức chương “Từ trường” Vật lí lớp 11 ban cơ bản.
Chương 3: Thực nghiệm sư phạm.
PHẦN I: MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
2. Mục đích nghiên cứu
3. Đối tượng nghiên cứu
4. Giả thuyết khoa học
5. Nhiệm vụ nghiên cứu
6. Phương pháp nghiên cứu
7. Đóng góp của đề tài
8. Cấu trúc luận văn
PHẦN II: NỘI DUNG
Chương 1: Cơ sơ lí luận:
1.1. Quan điểm hiện đại về dạy học
1.1.1. Bản chất của hoạt động dạy
1.1.2. Bản chất của hoạt động học
1.1.3. Mối quan hệ giữa dạy và học
1.1.4. Các hình thức tổ chức dạy học ở trường THPT
1.1.5. Tổ chức hoạt động nhóm trong dạy học
1.1.6. Vai trò của kiểm tra- đánh giá trong quá trình dạy học
1.2. Dạy học dự án
1.2.1. Khái niệm dạy học dự án
1.2.2. Đặc điểm của dạy học dự án
1.2.3. Phân loại dự án
1.2.4. Yêu cầu của bài học theo dự án
1.2.5. Các bước học theo dự án
1.2.6. Vai trò của GV và HS trong dạy học dự án.
1.2.7. Tác dụng, ý nghĩa của dạy học dự án
2.2.2.3. Nhiệm vụ của giáo viên và học sinh trong quá trình thực hiện
dự án.
2.2.3. Kế hoạch triển khai dạy học dự án qua hoạt động ngoại khoá.
2.2.4. Các tài liệu hỗ trợ thực hiện dự án
2.3. Tiến trình tổ chức hội thi vật lí trong buổi hoạt động ngoại khoá chương
“Từ trường”.
2.3.1. Các công việc chuẩn bị để tổ chức hội thi.
2.3.2. Nội dung của hội thi.
2.3.3. Các tiêu chí đánh giá các đội tham gia hội thi.
Kết luận chương 2.
Chương 3: Thực nghiệm sư phạm.
3.1. Mục đích thực nghiệm.
3.2. Đối tượng thực nghiệm.
3.3. Thời điểm thực nghiệm.
3.4. Những thuận lợi và khó khăn trong quá trình thực nghiệm sư phạm và
cách khắc phục.
3.5. Kết quả thực nghiệm sư phạm.
Kết luận chương 3.
KẾT LUẬN CHUNG
KẾ HOẠCH THỰC HIỆN LUẬN VĂN
STT
NỘI DUNG CÔNG VIỆC THỜI GIAN
1 Hoàn thiện và bảo vệ đề cương luận văn Tháng 8 - 9 / 2010
2 Nghiên cứu tài liệu và hoàn thành chương 1, 2 Tháng 9 - 12/ 2010
3 Thực nghiệm sư phạm Tháng 12/ 2010 – 3/2011
4
Hoàn thiện và nộp luận văn Tháng 3 - 8/2011
DANH MỤC CÁC TÀI LIỆU THAM KHẢO
1. Đảng Cộng sản Việt nam: “Nghị quyết TW 2 khóa VIII”.
2. Bộ Giáo dục và Đào tạo: “Luật Giáo dục”. NXB Tư pháp, 2005.