BIỆN PHÁP GIÁO DỤC KỸ NĂNG
SỐNGCHO TRẺ 5-6 TUỔI THÔNG
QUA HOẠT ĐỘNG VUI CHƠIỞ
CÁC TRƯỜNG MẦM NON HUYỆN
SƠN HOÀ, TỈNH PHÚ YÊN


- Nguyên tắc đề xuất các biện pháp
Đề xuất biện pháp GDKNS cho trẻ 5-6 tuổi dựa trên những
nguyên tắc, luận điểm có tính quy luật, chỉ đạo phương hướng
xây dựng nội dung, phương pháp, hình thức tổ chức công tác
GDKNS, xác định các điều kiện cần thiết thực hiện mục tiêu
GDKNS cho trẻ 5-6 tuổi. Do vậy, để đạt được mục tiêu
GDKNS cho trẻ 5-6 tuổi, ngoài những nguyên tắc chung, cần
dựa trên một số nguyên tắc sau:
-Đảm bảo tính mục tiêu
Thực hiện GDKNS cho trẻ 5-6 tuổi thông qua hoạt động
vui chơi là thực hiện quan điểm sư phạm tích hợp trong giáo
dục, dạy học nhằm thiết lập chỉnh thể nội dung giáo dục (nội
dung học vấn và các hoạt động thực hiện) cho phép phát triển
tối đa các năng lực của học sinh trong điều kiện có sự giới hạn
về thời gian và nguồn lực. Do đó, GDKNS cho trẻ 5-6 tuổi
thông qua hoạt động vui chơi là nhằm thực hiện mục tiêu kép:
mục tiêu của hoạt động vui chơi và mục tiêu của GDKNS. Với
yêu cầu cần tích hợp các thành tố cấu trúc của GDKNS với các
thành tố của hoạt động vui chơi, nguyên tắc đảm bảo tính mục
tiêu đòi hỏi khi đề xuất các biện pháp GDKNS cho trẻ 5-6 tuổi
thông qua hoạt động vui chơi phải quán triệt các vấn đề sau:


- Nắm vững các yêu cầu của đổi mới GDMN về đổi mới mục

chơi và kinh nghiệm GDKNS nói chung, GDKNS cho trẻ 5-6
tuổi nói riêng để khái quát thành lí luận nhằm vận dụng vào
thực tiễn. Tổ chức GDKNS thông qua hoạt động vui chơi cho
trẻ 5-6 tuổi.
- Kế thừa các kết quả nghiên cứu về GDKNS cho trẻ 5-6
tuổi, đặc biệt là các nghiên cứu về biện pháp GDKNS, các
nghiên cứu về GDKNS qua lồng ghép các môn học. Những kết
quả nghiên cứu này cung cấp các luận cứ khoa học cho việc đề
xuất các biện pháp GDKNS cho trẻ 5-6 tuổi thông qua hoạt
độngvui chơi.
- Đảm bảo tính thực tiễn và khả thi


Việc đề xuất biện pháp GDKNS cho trẻ 5-6 thông qua
hoạt động vui chơi, không thể tách rời thực tế sinh động đang
diễn ra trong đời sống xã hội.Thực tiễn GDKNS trong nhà
trường chính là hoạt động cần thiết giúp trẻ mầm non đặc biệt
là trẻ 5-6 tuổi, khi có KN trẻ sẽ biết việc gì nên làm và việc gì
không nên làmđược, từ đó mỗi ngày trẻ lại có thêm nhiều kinh
nghiệm trong cuộc sống. Khi đã tự tin thì trẻ sẽ chủ động hơn
và biết cách xử lý các tình huống có hiệu quả.Vì vậy, xác định
các biện pháp GDKNS phải có sự gắn kết chặt chẽ với tình hình
thực tế và yêu cầu đặt ra của ngành giáo dục tại địa phương.Các
biện pháp GDKNS cho trẻ 5-6 tuổi thông qua hoạt động vui
chơi phải phù hợp xu thế thời đại, bám sát chủ trương phát triển
GDMN, chính sách xây dựng đội ngũ GV trong từng giai đoạn
cụ thể, đồng thời phải xem xét sự tác động và ảnh hưởng của
các mối quan hệ kinh tế, chính trị, văn hoá, xã hội hiện hành.
Bên cạnh đó, các biện pháp phải có khả năng thực thi
trong hoàn cảnh thực tế của nhà trường như trang thiết bị, cơ sở

-.Mục đích của biện pháp
Nhận thức là khâu đầu tiên và là tiền đề cho hành động
đúng. Vì vậy trong GD KNS cho trẻ, phải coi việc nâng cao
nhận thức, tinh thần trách nhiệm cho GV, cha mẹ học sinh, về
sự cần thiết phải GDKNS cho trẻ là một yếu tố vô cùng quan
trọng.
Thực hiện biện pháp này nhằm đảm bảo cho cán bộ,
GVMN và phụ huynh hiểu được vị trí, vai trò, tầm quan trọng
của GDKNS đối với sự phát triển toàn diện nhân cách của trẻ.
Từ đó, CBQL, GVMN và phụ huynh sẽ có được nhận thức
đúng đắn hơn và có biện pháp GDKNS cho trẻ tốt hơn.Bên
cạnh đó cũng giúp GV hiểu rõ về các nội dung, hình thức
GDKNS cho trẻ 5- 6 tuổi thông qua hoạt động vui chơi một
cách có hiệu quả.
- Nội dungvà cách thức thực hiện biện pháp:
(i) Ngay từ đầu năm học, dựa trên các quy định của Bộ, Sở
và Phòng Giáo dục và đào tạo về công tác giáo dục trẻ mầm
non nói chung và GDKNS, Ban giám hiệu nhà trường cần tổ


chức quán triệt kế hoạch và các văn bản liên quan đến
GDKNScho tất cả GV và cha mẹ các bé. Cần xác định rõ
GDKNS cho trẻ mầm non là một trong những nội dung rất quan
trọng hiện nay để giúp trẻ nhanh chóng hòa nhập cuộc sống,
tránh được những rủi ro, những bất trắc gặp phải hàng ngày....
Nội dung chương trình GDKNS phải được đưa vào kế hoạch
của nhà trường trong các hoạt động giáo dục trẻ.
(ii) Tổ chức các hoạt động tuyên truyền vận động để nâng
cao nhận thức cho GV, nhân viên nhà trường và PHHS về mục
đích, ý nghĩa của GDKNS cho trẻ mầm non, đặc biệt là trẻ 5 – 6

sinh hiểu rõ sự cần thiết phải GDKNS trẻ mầm non, hiệu
trưởng các trường mầm non cần linh hoạt, sáng tạo trong các
hình thức tổ chức tuyên truyền vận động phù hợp với thực tế


của từng trường về nhu cầu, trình độ của đội ngũ GV, về thực
trạng KNS cần giáo dục ở trẻ.... Điều quan trọng nhất là bản
thân lãnh đạo nhà trường phải thấy rõ tầm quan trọng và sự cần
thiết của việc GDKNS cho trẻ mầm non nhất là trẻ 5 – 6 tuổi –
lứa tuổi các em chuẩn bị bước vào môi trường mới trong nhà
trường phổ thông với nhiều thay đổi ở mọi khía cạnh từ các loại
hình hoạt độngvới hoạt động chủ đạo là hoạt động học tập đến
các mối quan hệ....
Bên cạnh người lãnh đạo nhà trường, đội ngũ GV cũng
phải đóng vai trò chủ công trong vận động sự giúp đỡ, phối hợp
của cha mẹ học sinh trong GDKNS cho trẻ để các hoạt động
này có hiệu quả giáo dục tốt nhất.
- Biện pháp 2:Giáo dục kỹ năng sống thông qua chơi hoạt
động góc
- Mục đích của biện pháp
Trẻ học mà chơi, chơi mà học.Đối với trẻ mầm non thì vui
chơilà hoạt động chủ đạo,đóng vai trò quan trọng đối với sự
phát triển nhân cách toàn diện của trẻ, vui chơi ảnh hưởng
mạnh đến sự hình thành tính chủ định của các quá trình tâm lý
ở trẻ. Vì thế cần tạo cho trẻ môi trường để trẻ được hoạt động,


trải nghiệm, vui chơi, từ đó trẻ có thể tiếp thu kiến thức một
cách nhẹ nhàng, tự nhiên hơn.
Biện pháp này sẽ giúp GV trường mầm non luôn linh

công việc của người lớn diễn ra hằng ngày trong cuộc sống
như: Chơi bán hàng, chơi đóng vai bác sĩ, chơi đóng vai cô
giáo…thông qua các trò chơi đóng vai này sẽ giúp trẻ hình
thành được các KNS như:KNquan sát, KN giao tiếp, KN thực
hành, KN quản lý cảm xúc…Để trẻ thực hành chơi được ở góc
phân vai chúng ta cần chuẩn bị đồ dùng và đồ chơi phong phú
phù hợp với chủ đề trẻ đang học ví dụ:Trẻ chơi đóng vai bán
hàng trong chủ đề thực vật,GV sẽ hướng dẫn trẻ chơi như
sau:


* Nguyên vật liệu để chơi: Giỏ đi chợ, trái cây hoa quả
nhựa, thẻ chữ cái làm tiền, các đĩa nhựa đựng trái cây hoa quả,
cân nhựa, bàn, ghế…
* Cách chơi: GV hướng dẫn trẻ bằng cách gợi hỏi các câu
hỏi lên quan đến công việc bán hàng như: Để có những đồ ăn
cho chúng ta ăn hằng ngày thì chúng ta phải làm gì? Chúng ta
thường mua các loại rau củ này ở đâu? Đi chợ ta cần phải đem
theo gì?....sau khi trẻ trả lời những câu hỏi của cô giáo thì GV
sẽ hệ thống lại các công việc của người mua hàng và bán hàng.
Từ đó,các cháu sẽ tự thỏa thuận chọn vai chơi, 1 bạn sẽ làm
người bán hàng, các bạn còn lại sẽ làm người mua hàng, người
bán hàng sẽ bán các mặt hàng theo nhu cầu của người mua
hàng. Trong quá trình mua, bán hai bên sẽ thỏa thuận giá cả, số
lượng chất lượng các mặt hàng và đi đến thống nhất giữa hai
bên (KN giao tiếp), trẻ chơi một cách tự nguyện, phối hợp tốt
trong khi chơi (KN phối hợp).
(ii).Góc xây dựng:Chơiở góc xây dựng sẽ giúp trẻ phát
triển các tư duy và trí tưởng tượng khá phong phú từ đó trẻ biết
sử dụng những khối gỗ, khối nhựa, hộp giấy…với những hình

Các khu vực trong doanh trại ….Cô hệ thống lại toàn bộ các
công việc để trẻ xây dựng được một doanh trại bộ đội sau đó
cho nhóm trẻ chơi ở góc xây dựng tự thỏa thuận phân công
nhiệm vụ của từng bạn trong lúc chơi. Chơi xây dựng thường từ
5-6 bạn cùng chơi, trong đó có 2 bạn sẽ chở nguyên vật liệu, 3
bạn xây công trình, 1 bạn bán các nguyên vật liệu... (tùy theo số
lượng trẻ nhiều hay ít mà nhiệm vụ chơi của trẻ sẽ thay đổi).
Trẻ sẽ phải làm việc cùng nhau và phối hợp nhịp nhàng từng
công đoạn trong suốt quá trình chơi.
(iii.)Góc học tập: Tại góc học tập trẻ được tham gia nhiều họat
động khác nhau nhằm phát triển các năng lực trí tuệ như: quan
sát, phân tích, phân loại, so sánh, khái quát, suy luận, phán
đoán… Ngoài ra góc học tập còn là nơi giúp GV bồi dưỡng cho
trẻ khả năng suy nghĩ, giải quyết vấn đề, bồi dưỡng tính kiên
trì, sự tập trung chú ý, bồi dưỡng khả năng và hứng thú học tập,
sự ham hiểu biết…Góc học tập còn là nơi trẻ có thể trao đổi,
hợp tác, chia sẻ, giúp nhau trong học tập.


Ví dụ: Góc học tập dán những ô bìa gương để gắn chữ cái, số
thay đổi theo chủ đề
*. Nguyên vật liệu để chơi: Tranh dán sẵn chữ cái, chữ số
hoặc hình ảnh nhưng còn thiếu để trẻ dán thêm vào cho đủ qua
mỗi chủ đề.
*. Cách chơi: Trước khi chơi, GV cần trang bị kiến thức,
hình thành biểu tượng và tạo ấn tượng cho trẻ bằng cách trò
chuyện vớicác em, kể chuyện cho các emnghe, đố câu đố, xem
tranh ảnh, đi tham quan... Sau đó GV tiến hành tổ chức, hướng
dẫncho các emtrẻ chơi.
* Bước 1: Hướngdẫn trẻ vào trò chơi (thoả thuận chơi)

cần thiết như: KN nhận thức về bản thân (sở thích, năng khiếu,


thể hiện khả năng ….), KN sáng tạo, KN hợp tác, KN làm việc
nhóm….Bên cạnh đó, thông qua chơi ở góc nghệ thuật còn giúp
trẻ biết thể hiện cảm xúc qua mỗi bài hát, hát đúng nhạc, biết
hát đúng giai điệu từng bài hát trong chủ đề. Từ đó các KNS
như: KN thể hiện cảm xúc, KN tự tin trước đám đông, KN thể
hiện bản thân…được hình thành ở trẻ qua mỗi lần trẻ chơi ở
góc nghệ thuật. Điều quan trọng là GV phải có kế hoạch chi tiết
và hướng dẫn trẻ chơinhư thế nào để khai thác tiềm năng của
từng trò chơi vào GDKNS cho trẻ.Vớimỗi trò chơi, GV nên chú
trọng vào 1-2 KNS phù hợp với nội dung của trò chơi cũng như
điều kiện cụ thể tiến hành trò chơi để hình thành KNScho trẻ.
Ví dụ: Chơi góc nghệ thuật về chủ đề giao thông GV sẽ cho
trẻ chơi như sau:
*. Nguyên vật liệu để chơi: Để chơi được ở góc nghệ thuật
GV cần chuẩn bị cho trẻ một số nguyên vật liệu sau: Đất nặn,
bảng con, màu tô, bút chì, keo, kéo, đàn, trống, xắc xô, phách
gõ…
*. Cách chơi tạo hình: GV hỏi trẻ về những nguyên vật
liệu ở góc nghệ thuật, với các đồ dùng như vậy các con có ý
tưởng gì không? Hôm nay các con học tới chủ đề gì? Các con
có thích chơi ở góc nghệ thuật cùng cô không nào? Chúng ta


cùng chơi nhé! GV hệ thống lại cách chơi như đất nặn thì chúng
ta sẽ nặn các loại xe hoặc bút chì và giấy thì chúng ta sẽ vẽ các
phương tiện giao thông, sau đó dùng màu tô tô màu.
*. Cách chơi âm nhạc: GV gợi hỏi trẻ đang học tới chủ đề

lại và hỏi trẻ: Tại sao con thích chơi ở góc này? Góc này cô đã
chuẩn bị sẵn những đồ dùng gì? Các con sẽ chơi như thế nào?
Nếu trẻ trả lời chưa được GV gợi ý chi tiết cách chơi sau đó cho
trẻ chơi thực hiện chăm sóc cây như tưới nước cho cây để cây
luôn xanh tốt sau đó lau những chiếc lá bị bẩn cho sạch sẽ khi
cây phát triển lớn chúng ta có thể thu hoạch sau đó xới đất và
gieo hạt để trồng lại cây mới như các loại rau xanh, rau cải, rau
xà lách, tàn ô…
Hoạt động chơi ở các góc có giá trị rất lớn và đã trở thành
phương tiện để GDKNS cho trẻ và là phương tiện không thể


thiếu nhằm phát triển toàn diện nhân cách và trí tuệ cho trẻ ở
trường mầm non.
- Điều kiện thực hiện biện pháp
Biện pháp này có thể thực hiện xuyên suốt cả 10 chủ đề
trong kế hoạch năm học do nhà trường xây dựng, tuy nhiên qua
mỗi chủ đề ta có thể lựa chọn góc chơi khác nhau làm sao đáp
ứng tốt nhu cầu chơi của trẻ, phát huy tính tích cực,tư duy và
sáng tạo nhằm hoàn thiện các KNS cho trẻ. Ngoài ra, việc cho
trẻ chơi ở các góc chơi cũng phải đảm bảo thời gian, phù hợp
với hoàn cảnh thực tế tại địa phương và đặc biệt là phù hợp với
từng chủ đề.
GV là người đóng vai trò quan trọng trong quá trình vui
chơi của trẻ. Do vậy, để thực hiện tốt biện pháp này GV phải là
người có chuyên môn nghiệp vụ vững vàng, có KN sư phạm tốt
và thấy rõ được tiềm năng to lớn của việc GDKNS cho trẻ
thông qua chơi hoạt động góc. Đồng thời GV phải chủ động, có
kế hoạch đưa những KNS nào vào giáo dục cho trẻ ở từng góc
chơi theo tuần, theo tháng, học kì….

gợi ý hỏi trẻ về các đặc điểm, ích lợi của chúng sau đó GV sẽ
giáo dục trẻ biết bảo vệ những điều có lợi và tránh xa những
điều có hại. Như vậy qua quan sát sẽ hình thành ở trẻ những
KNS như: KN lắng nghe, KN quan sát, KN chú ý, KN giao tiếp
…trong quá trình quan sát, GV nên linh hoạt thay đổi, điều
chỉnh các hoạt động phù hợp với nhu cầu của trẻ cũng như phù
hợp với những gì diễn ra trong thực tế, đặc biệt là linh hoạt về
mặt thời gian và nội dung thực hiện. Nếu như trẻ quá chăm chú
và say sưa vào nội dung nàođó ,GV có thể dành thêm thời gian
cho trẻ bên cạnh đó thông báo với trẻ về khoảng thời gian được
cho phép thêm. Hoặc có thể bỏ qua nội dung tiếp theo nếu cả
lớp thực sự muốn chơi thêm, trẻ chơi sôi nổi và rất hứng thú.
Trong quá trình trẻ chơi cần phải có sự giám sát của GV. Trẻ
cầnđược tạo nhiều cơ hội và sự khuyến khích cho việc quan sát
khám phá và thử nghiệm các ý tưởng riêng.Trẻ thích được chơi
tự do, song vẫn cần sự có mặt của GV khi trẻ chơi. GV có thể
tham gia gián tiếp bằng nhiềucách khác nhau như giao tiếp phi
ngôn ngữ (mỉm cười, gật đầu tán thưởng, xoa đầu trẻ, chạm vào


người trẻ….) hoặc giao tiếp bằng ngôn ngữ (nhận xét, gợi ý, đặt
câu hỏi…) hoặc trực tiếpchơi cùng với trẻ như một người bạn.
(ii) Phần trò chơi vận động: Đây là phần quan trọng
nhất trong hoạt động chơi ngoài trời. Trong phần này GV sẽ
hướng dẫn trẻ chơi các trò chơi bổ ích với mục đích là giúp trẻ
rèn luyện, củng cố và hoàn thiện các vận động cơ bản (đi, chạy,
nhảy, bò, ném…..) Qua đó sẽ giúp trẻ hình thành các KN như:
KN vận động (chạy, nhảy, bò, ném…). Nhờ các trò chơi vận
động này mà giúp trẻ phát triển các tố chất vận động (nhanh,
mạnh, khéo, bền bỉ, dẻo dai….).