BIỆN PHÁP QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC
NGOÀI GIỜ CHÍNH KHÓA Ở CÁC TRUNG TÂM
GIÁO DỤC THƯỜNG XUYÊN TỈNH LÂM ĐỒNG
ĐÁP ỨNG NHU CẦU PHÒNG TRÁNH THIÊN TAI
TẠI ĐỊA PHƯƠNG TRONG GIAI ĐOẠN HIỆN NAY
1
Những căn cứ và nguyên tắc đề xuất biện pháp
-- Căn cứ đề xuất các biện pháp
Việc đề xuất các biện pháp quản lý căn cứ vào chương 1: Cơ
sở lý luận về quản lý hoạt động giáo dục ngoài giờ chính khóa ở
các trung tâm giáo dục thường xuyên tỉnh đáp ứng nhu cầu phòng
tránh thiên tai, chương 2: Thực trạng quản lý hoạt động giáo dục
ngoài giờ chính khóa ở các Trung tâm GDTX tỉnh Lâm Đồng đáp
ứng nhu cầu phòng tránh thiên tai tại địa phương và các nội dung
dưới đây:
Căn cứ quan điểm giáo dục: Phát triển con người toàn diện
trên các mặt tình cảm, trí tuệ, tinh thần và thể chất là lý tưởng của
sự phát triển xã hội mà chúng ta đang từng bước tiến tới [25].
Luật giáo dục có nêu: Phương pháp giáo dục phổ thông phải phát
huy tính tích cực, tự giác, chủ động, sáng tạo của học viên, phù
hợp với đặc điểm của từng lớp học, môn học; bồi dưỡng phương
pháp tự học, khả năng làm việc theo nhóm, rèn luyện kỹ năng vận
dụng kiến thức vào thực tiễn, tác động đến tình cảm, đem lại niềm
vui hứng thú học tập cho học viên [16].
Đổi mới phương pháp giáo dục phù hợp với yêu cầu phát
triển xã hội hiện nay là một việc làm tất yếu. Trung tâm GDTX
tỉnh cần quán triệt đổi mới phương pháp giáo dục cả trong quá
2
- Nguyên tắc đề xuất các biện pháp
Trên cơ sở lý luận và cơ sở thực tiễn cho thấy việc đề xuất
các biện pháp quản lý HĐGD NGCK ở các Trung tâm GDTX tỉnh
Lâm Đồng đáp ứng nhu cầu phòng tránh thiên tai tại địa phương
phải đảm bảo các nguyên tắc sau:
Đảm bảo tính hệ thống:
Các biện pháp quản lý HĐGD NGCK ở các Trung tâm
GDTX tỉnh Lâm Đồng đáp ứng nhu cầu phòng tránh thiên tai tại
địa phương được thực hiện thông qua sự nỗ lực và hợp tác của đội
ngũ cán bộ quản lý, giáo viên, học viên, phụ huynh học viên, các
lực lượng giáo dục khác nhằm góp phần nâng cao giáo dục toàn
diện đối với học viên BTVH. Đồng thời công tác quản lý, tổ chức
các hoạt động giáo dục cần được quan tâm đồng bộ.
Đảm bảo tính thực tiễn:
Theo nguyên lý chung quản lý HĐGD NGCK đáp ứng nhu
cầu phòng tránh thiên tai tại địa phương phải đảm bảo tính thực
tiễn đặc thù thiên tai của Tây Nguyên, phải cụ thể hóa mục tiêu
giáo dục của Đảng, Chính phủ và địa phương về phòng tránh thiên
4
tai, ứng phó với biến đổi khí hậu. Thông qua các HĐGD NGCK
phòng tránh thiên tai làm nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện
đối với học viên
Đảm bảo tính khả thi:
Các biện pháp phải có khả năng ứng dụng vào quản lý
HĐGD NGCK ở các Trung tâm GDTX tỉnh Lâm Đồng đáp ứng
nhu cầu phòng tránh thiên tai tại địa phương, theo một quy trình
cụ thể, rõ ràng, khoa học, được kiểm chứng sự cần thiết và tính
khả thi của biện pháp.
nhu cầu phòng tránh thiên tai tại địa phương và các hoạt động
giáo dục khác trong trung tâm.
- Đối với giáo viên: Cần xóa quan niệm dạy học để đi thi.
Nhận thức đúng về vai trò, sự cần thiết của HĐGD NGCK đáp
ứng nhu cầu phòng tránh thiên tai tại địa phương để từ đó giáo
viên tích cực học tập, rèn luyện nâng cao nghiệp vụ, quan tâm đầu
6
tư, gắn HĐGD NGCK đáp ứng nhu cầu phòng tránh thiên tai tại
địa phương với các HĐGD khác trong trung tâm.
- Đối với học viên và phụ huynh học viên: Giúp các em nhận
thức rõ tầm quan trọng và lợi ích khi tham gia HĐGD NGCK đáp
ứng nhu cầu phòng tránh thiên tai tại địa phương, thấy được con
đường hình thành và phát triển nhân cách thông qua các hoạt
động, thấy được nhận thức và kỹ năng phòng tránh thiên tai cho
bản thân học viên và cộng đồng. Từ nhận thức trên, các em tự
giác, vượt qua những trở ngại, tham gia các hoạt động một cách
chủ động, nhiệt tình và tích cực hơn. Thực hiện điều này, cũng có
nghĩa trung tâm đã gián tiếp thực hiện được một biện pháp tuyên
truyền tác động đến nhận thức phụ huynh về hoạt động phòng
tránh thiên tai. Cùng với việc làm trên, trung tâm cần có biện pháp
tác động để phụ huynh học viên và các lực lượng giáo dục khác
thấy được tham gia HĐGD NGCK đáp ứng nhu cầu phòng tránh
thiên tai tại địa phương không chỉ cần thiết trong việc hình thành
nhận thức và kỹ năng phòng tránh thiên tai cho các em mà còn là
một yêu cầu bắt buộc theo mục tiêu đào tạo, theo yêu cầu giáo dục
toàn diện của trung tâm. Để từ đó, phụ huynh học viên và các lực
lượng giáo dục ngoài trung tâm có sự ủng hộ, phối hợp, tạo mọi
phương. Cung cấp cho phụ huynh một số kiến thức chuyên môn
liên quan đến việc giáo dục đồng thời cũng nhấn mạnh với học
viên và phụ huynh: Tham gia HĐGD NGCK đáp ứng nhu cầu
phòng tránh thiên tai tại địa phương là một trong những yêu cầu
bắt buộc của chương trình.
Mời phụ huynh học viên cùng tổ chức, tham gia một số
HĐGD NGCK đáp ứng nhu cầu phòng tránh thiên tai tại địa
phương.
Giám đốc đưa việc nâng cao nhận thức và kết quả tổ chức
thực hiện HĐGD NGCK đáp ứng nhu cầu phòng tránh thiên tai tại
địa phương vào tiêu chí đánh giá thi đua - khen thưởng, xếp loại
viên chức của trung tâm.
Kiến nghị Sở GD&ĐT tổ chức các lớp tập huấn nâng cao
nhận thức về HĐGD NGCK đáp ứng nhu cầu phòng tránh thiên
tai tại địa phương cho cán bộ quản lý, giáo viên.
- Điều kiện thực hiện
Thành ủy, Ủy Ban nhân dân Thành phố Bảo Lộc chỉ đạo
công tác tuyên truyền thông qua các cuộc họp giao ban, tác động
đến các ban ngành, Đoàn thể địa phương.
Tuyên truyền nâng cao nhận thức thông qua các buổi họp tổ
dân phố, khu phố, hệ thống phát thanh của phường, hoạt động của
9
nhà văn hóa… để tác động đến nhân dân nói chung, phụ huynh
học viên nói riêng.
Có sơ kết, tổng kết, biểu dương khen thưởng và có nhắc nhở,
phê bình việc thực hiện HĐGD NGCK đáp ứng nhu cầu phòng
tránh thiên tai tại địa phương.
Giám đốc căn cứ vào kế hoạch năm học, thông qua các phiên
thông qua sinh hoạt chuyên môn, nhất là việc tự học, tự nghiên
cứu tài liệu để hiểu và nắm vững những kiến thức nền tảng bộ
môn, nội dung chương trình, phương pháp tổ chức, quy trình tổ
chức, việc kiểm tra đánh giá HĐGD NGCK đáp ứng nhu cầu
phòng tránh thiên tai tại địa phương cũng như việc chuẩn bị và sử
dụng thiết bị dạy học theo định hướng đổi mới phương pháp dạy
học tích cực ở các Trung tâm GDTX.
- Đối với học viên: Hướng dẫn các em những kỹ năng hoạt
động giáo dục ngoài giờ chính khóa, chuẩn bị phương tiện hoạt
11
động, chuẩn bị tổ chức hoạt động, tạo điều kiện phát huy khả năng
tự quản, tính sáng tạo, khả năng nhận xét, đánh giá kết quả hoạt
động của học viên.
- Tổ chức thực hiện
Giám đốc xây dựng kế hoạch bồi dưỡng đội ngũ, sắp xếp
thời gian, huy động kinh phí, mời báo cáo viên bồi dưỡng chuyên
môn nghiệp vụ cho đội ngũ, phối hợp với các đơn vị bạn tổ chức
giao lưu, trao đổi kinh nghiệm về HĐGD NGCK đáp ứng nhu cầu
phòng tránh thiên tai tại địa phương.
Phó Giám đốc phối hợp Đoàn – Hội và hướng dẫn tổ chuyên
môn thực hiện các chuyên đề, dự các tiết sinh hoạt, các HĐGD
NGCK đáp ứng nhu cầu phòng tránh thiên tai tại địa phương,
đánh giá kết quả học tập và bồi dưỡng của đội ngũ.
Giáo viên, phụ trách các bộ phận thực hiện kế hoạch bồi
dưỡng chuyên môn - nghiệp vụ của ngành, của trung tâm. Đồng
thời đăng ký và thực hiện nội dung tự bồi dưỡng cá nhân về
HĐGD NGCK đáp ứng nhu cầu phòng tránh thiên tai tại địa
phương.
tiêu giáo dục, với phương pháp, với thiết bị dạy học, với việc tổ
chức hoạt động và cách đánh giá kết quả hoạt động của học viên.
Xây dựng nội dung hoạt động phải mang tính kế thừa, phù
hợp với đặc điểm lứa tuổi, phát huy được tính tích cực chủ động
của học viên, phù hợp với thực tiễn, tinh giản - thiết thực, đảm
bảo vừa sức và khả thi.
- Nội dung của biện pháp
Liên hệ, lồng ghép, tích hợp với các HĐGD NGCK khác để
thực hiện HĐGD NGCK đáp ứng nhu cầu phòng tránh thiên tai tại
địa phương. Giáo viên và học viên phải chuẩn bị kỹ cho tiết sinh
hoạt phòng tránh thiên tai. Xếp thời gian biểu hợp lý để tạo không
khí hoạt động chung cho trung tâm và việc ca hát, cổ vũ khi hoạt
động không ảnh hưởng xấu đến việc học tập của lớp khác. Đoàn –
Hội phối hợp với các bộ phận tổ chức các HĐGD NGCK phòng
tránh thiên tai chung cho khối và cả trung tâm qua các hình thức
như: thi tìm hiểu kiến thức về thiên tai, biến đổi khí hậu; Hoạt
cảnh, xử lý tình huống; Hóa trang; Kể chuyện, Em yêu Tây
Nguyên... nhằm:
14
Nâng cao hiểu biết cho HV về các loại hình thiên tai, nguyên
nhân hình thành, tác hại của thiên tai, nguyên nhân dẫn đến những
biến đổi khí hậu, thời tiết; công tác dự báo, cảnh báo, phòng tránh,
ứng phó, giảm thiểu tác hại và phục hồi sau thiên tai; tầm quan
trọng trọng của công tác phòng, chống, giảm nhẹ thiệt hại do thiên
tai gây ra.
Trang bị cho học viên đường lối, quan điểm, chính sách pháp
luật của Đảng, Nhà nước ta về phòng, chống thiên tai. Đây là nội
dung quan trọng làm cơ sở để HV nhận thức đúng đắn, trên cơ sở
tai.
- Tổ chức thực hiện
Giám đốc căn cứ các hướng dẫn của ngành, của Sở GD&ĐT
Lâm Đồng về chương trình HĐGD NGCK đáp ứng nhu cầu
phòng tránh thiên tai tại địa phương, căn cứ các hướng dẫn của
các Ban, Ngành, Đoàn thể của thành phố, căn cứ các điều kiện
thực tế của các trung tâm tổ chức xây dựng nội dung HĐGD
NGCK đáp ứng nhu cầu phòng tránh thiên tai tại địa phương.
16
Phối hợp với các lực lượng giáo dục trong và ngoài trung
tâm, huy động các nguồn lực (nhân lực, tài lực, vật lực, tin lực,
thời lực) tổ chức thực hiện các nội dung HĐGD NGCK đáp ứng
nhu cầu phòng tránh thiên tai tại địa phương.
Các bộ phận, giáo viên nắm vững và triển khai nội dung
chương trình đã thống nhất đến học viên, kết hợp với việc tổ chức
kiểm tra đánh giá việc thực hiện chương trình HĐGD NGCK đáp
ứng nhu cầu phòng tránh thiên tai tại địa phương.
- Điều kiện thực hiện biện pháp
Phải có sự phối hợp chặt chẽ giữa giáo viên, cán bộ Đoàn Hội, các bộ phận.
Các thành viên am tường về chuyên môn,
nghiệp vụ của mình hoặc của bộ phận do mình phụ trách và có
những hiểu biết căn bản về HĐGD NGCK đáp ứng nhu cầu phòng
tránh thiên tai tại địa phương.
Phối hợp các bộ phận (Y tế học đường, Đoàn - Hội, Thư
viện…) sắp xếp, bố trí các hoạt động vào những thời điểm thích
hợp. Tránh hiện tượng hoạt động trùng lắp, dồn dập gây căng
cách linh hoạt, chủ động hơn. Bên cạnh đó, gắn đổi mới các hình
thức hoạt động với đổi mới phương pháp tổ chức HĐGD NGCK
đáp ứng nhu cầu phòng tránh thiên tai tại địa phương để tăng
cường tương tác, phát huy tính sáng tạo trong học viên khi tham
gia vào hoạt động. Tính sáng tạo là công cụ nhận thức giúp học
viên nâng cao hiểu biết của mình qua hoạt động. Đổi mới phương
pháp tổ chức HĐGD NGCK đáp ứng nhu cầu phòng tránh thiên
tai tại địa phương là để khuyến khích tính sáng tạo của học viên.
Phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo, của học viên
trong HĐGD NGCK đáp ứng nhu cầu phòng tránh thiên tai tại
địa phương:
Sự tham gia của học viên tạo điều kiện cho các em phát huy
tinh thần trách nhiệm trong việc tổ chức và điều khiển hoạt động
của tập thể. Đổi mới phương pháp tổ chức HĐGD NGCK đáp ứng
nhu cầu phòng tránh thiên tai tại địa phương không chỉ kiên quyết
khắc phục cách làm áp đặt, bao biện, làm thay học viên mà còn
phải đưa học viên vào những tình huống cụ thể với những công
việc được giao cụ thể. Có như vậy mới giúp các em nhanh chóng
có được nhận thức, kỹ năng phòng tránh thiên tai. Và từ nhận
thức, kỹ năng phòng tránh thiên tai các em thu nhân được sẽ có
19
tính lan tỏa đến cộng đồng dân cư nơi các em sinh sống. Cùng với
việc làm trên, cần bồi dưỡng, phát huy cao độ khả năng của đội
ngũ cán bộ lớp và khéo léo lôi cuốn mọi thành viên trong lớp cùng
tham gia vào các khâu của quy trình hoạt động.
Tổ chức HĐGD NGCK đáp ứng nhu cầu phòng tránh thiên
tai tại địa phương theo hướng tăng cường vận dụng các thiết bị
dạy học các môn học
của giáo viên, hoạt động giáo dục có nội dung, phương pháp, hình
thức tổ chức đa dạng, góp phần quyết định đến sự phát triển nhân
cách học viên.
Vai trò chủ đạo của giáo viên thể hiện ở tổ chức, điều khiển
các dạng hoạt động của học viên như: học tập, giáo dục, giao lưu,
hoạt động lao động, xã hội công ích, ngoại khóa. Sự tác động này
được thực hiện đồng thời lên các mặt: nhận thức, thái độ, hành vi
của học viên trong quá trình lĩnh hội chuẩn mực giá trị, kinh
nghiệm ứng xử, thái độ với tự nhiên, với con người và hoạt động
rèn luyện hành vi đạo đức của học viên. Đồng thời, giáo viên còn
21
là người tổ chức quá trình dạy học - giáo dục một cách khoa học
cho học viên. Hoạt động của giáo viên thực hiện hai chức năng:
cung cấp tri thức và hướng dẫn tổ chức giáo dục học viên.
Đổi mới phương pháp tổ chức HĐGD NGCK đáp ứng nhu
cầu phòng tránh thiên tai tại Trung tâm GDTX tỉnh Lâm Đồng
Để đổi mới phương pháp tổ chức hoạt động, cần thực hiện
quy trình tổ chức sau đây:
+ Bước 1: Chuẩn bị hoạt động
Hiệu quả của các HĐGD NGCK đáp ứng nhu cầu phòng
tránh thiên tai tại địa phương phụ thuộc phần lớn vào giai đoạn
chuẩn bị, trong bước này, cả giáo viên và học viên cùng tham gia
hoạt động chuẩn bị. Chính trong bước này, giáo viên có điều kiện
để thực hiện đổi mới phương pháp. Muốn vậy, giáo viên phải:
Lựa chọn nội dung và hình thức hoạt động. Mỗi hoạt động
có nội dung riêng của nó, có hoạt động thì nội dung khá dài, song
có những hoạt động thì nội dung lại rất ngắn gọn. Vì vậy, tùy theo
mức độ dài ngắn, độ khó dễ, độ cập nhật với thực tiễn thiên tai ở
Tranh thủ sự phối hợp, giúp đỡ của các lực lượng giáo dục
khác trong và ngoài trung tâm (nếu cần).
Đôn đốc, kiểm tra và hoàn tất giai đoạn chuẩn bị.
Tóm lại, quá trình chuẩn bị cho HĐGD NGCK đáp ứng nhu
cầu phòng tránh thiên tai tại địa phương nên mở rộng, phát huy
tính phát huy dân chủ, khuyến khích học viên cùng tham gia bàn
bạc, trao đổi, sáng tạo, tìm ra những hình thức sinh động, bổ sung
hoặc điều chỉnh nội dung hoạt động cho phù hợp với điều kiện và
khả năng thực hiện của học viên, của lớp, của trung tâm.
+ Bước 2: Tiến hành hoạt động
Học viên hoàn toàn làm chủ trong bước này. Do đó cần sắp
xếp một quy trình tiến hành hợp lí, phù hợp với khả năng của học
viên. Cần lưu ý một nguyên tắc ở bước này là: phát huy khả năng
tự quản, tính sáng tạo của học viên, giáo viên chỉ giữ vai trò cố
vấn, chỉ xuất hiện khi thật cần thiết giúp các em xử lý các tình
huống giáo dục nảy sinh trong hoạt động, giúp các em điều chỉnh
hoạt động cho thực tế hơn, hợp lý hơn.
Kết thúc hoạt động, cán bộ lớp có thể lên nhận xét về kết quả
hoạt động, ý thức, thái độ tham gia của các tổ, nhóm hoặc cá
nhân, biểu dương hoặc nhắc nhở, động viên các bạn làm tốt hơn.
+ Bước 3: Đánh giá kết quả hoạt động
24
Đánh giá là dịp để học viên tự nhìn lại quá trình tổ chức hoạt
động của mình từ chuẩn bị, tiến hành hoạt động đến đánh giá kết
quả hoạt động. Có nhiều hình thức đánh giá như: Nhận xét chung
về ý thức tham gia của học viên, viết thu hoạch sau hoạt động
nhằm tìm hiểu mức độ nhận thức vấn đề của học viên, dùng câu
hỏi trắc nghiệm để đánh giá thái độ của học viên về một vấn đề