LỜI MỞ ĐẦU
Trong quá trình Nhà nước thực hiện hoạt động quản lí xã hội thì không thể
nào tránh khỏi những thiếu sót, sai lầm, nhầm lẫn bởi các quan hệ xã hội rất phong
phú, đa dạng, phức tạp và luôn ở trạng thái vận động phát triển gây những tổn thất
cho những người bị thiệt hại. Nhà nước đã quy định bồi thường nhằm hạn chế,
giảm thiểu thiệt hại; và để được bồi thường thì người bị thiệt hại phải tuân theo
những thủ tục do pháp luật quy định. Chính vì thế nhóm em xin chọn đề tài: “Đề
nghị nhóm: (i) trình bày trình tự, thủ tục giải quyết một vụ việc bồi thường của
Nhà nước theo quy định của pháp luật Việt nam hiện hành: (ii) minh họa trình
tự, thủ tục này bằng một vụ việc cụ thể; và (iii) mô hình hóa trình tự, thủ tục
này” để có thể đi sâu vào nghiên cứu làm rõ vấn đề trên.

1


Trình bày trình tự, thủ tục giải quyết một vụ việc bồi thường của nhà
nước theo quy định của pháp luật Việt nam hiện hành
Thủ tục giải quyết bồi thường hiểu theo nghĩa rộng là trình tự thực hiện và
giải quyết yêu cầu bồi thường của người bị thiệt hại. Theo qui định của pháp luật
Việt Nam hiện hành, thủ tục giải quyết việc bồi thường bao gồm trình tự cơ bản
sau đây:
- Yêu cầu giải quyết việc bồi thường
- Thụ lí đơn yêu cầu bồi thường
- Xác minh thiệt hại và thương lượng với người bị thiệt hại
- Ban hành và chuyển giao quyết định giải quyết bồi thường
1. Yêu cầu giải quyết việc bồi thường
Trước hết người bị thiệt hại phải gửi đơn yêu cầu người có thẩm quyền giải
quyết khiếu nại, tố cáo xác định hành vi trái pháp luật của người thi hành công vụ
theo quy định của pháp luật về khiếu nại tố cáo. Trong quyết định giải quyết khiếu
nại phải xác định hành vi trái pháp luật của người thi hành công vụ gây ra thiệt hại
(Điều 15 Luật trách nhiệm bồi thường của Nhà nước).

cơ quan đã nhận hồ sơ phải thụ lí và thông báo bằng văn bản về việc thụ lí đơn cho
người yêu cầu bồi thường; trường hợp cơ quan nhận đơn cho rằng vụ việc không
thuộc trách nhiệm giải quyết của mình thì phải trả lại hồ sơ và hướng dẫn người
yêu cầu bồi thường gửi đơn đến cơ quan quản lí Nhà nước vê công tác bồi thường
để được xác định cơ quan có trách nhiệm bồi thường theo qui định tại Chương IV
của Nghị định 16/2010/NĐ-CP ngày 3/3/2010 quy định chi tiết và hướng dẫn thi
hành một số điều của Luật trách nhiệm bồi thường của Nhà nước.
Xác minh thiệt hại và thương lượng
Xác minh thiệt hại và thương lượng là khâu quan trọng trong quá trình giải
quyết bồi thường; cần được tiến hành kĩ lưỡng, khách quan, công khai, minh bạch
nhằm xác định chính xác thiệt hại.
3.1.
Xác minh thiệt hại
Vấn đề liên quan đến xác minh thiệt hại được quy định tại Điều 18 Luật
trách nhiệm bồi thường của Nhà nước:
Về thời hạn: thời hạn xác minh thiệt hại là 20 ngày kể từ ngày thụ lí đơn yêu
cầu bồi thường; trường hợp có nhiều tình tiết phức tạp, hoặc phải xác minh tại
nhiều địa điểm thì thời hạn xác minh có thể kéo dài nhưng không quá 40 ngày.
Về cơ sở và chủ thể xác minh thiệt hại: thiệt hại được xác minh trên cơ sở tài
liệu, chứng cứ do người yêu cầu bồi thường cung cấp. Người đại diện của cơ quan
có trách nhiệm bồi thường tổ chức xác minh thiệt hại. Căn cứ vào tính chất, nội
dung của vụ việc, cơ quan có trách nhiệm bồi thường có thể tổ chức việc định giá
tài sản, giám định thiệt hại về tài sản, giám định thiệt hại về sức khỏe hoặc lấy ý
kiến của các cơ quan có liên quan về việc giải quyết bồi thường. Chi phí định giá,
giám định được lấy từ ngân sách nhà nước. Người bị thiệt hại chỉ được yêu cầu
định giá, giám định lại với điều kiện họ không đồng ý với kết quả định giá, giám
định và yêu cầu của họ phải được cơ quan có trách nhiệm bồi thường chấp thuận.
Trong trường hợp này, người bị thiệt hại phải chịu chi phí định giá, giám định lại
trừ trường hợp kết quả địnhg ía, giám định chứng minh yêu cầu định giá, giám
định lại là có căn cứ.

hại một bản ngay sau khi kết thúc thương lượng.
4. Ban hành và chuyển giao quyết định giải quyết bồi thường.
Trong thời hạn 10 ngày, kể từ ngày kết thúc việc thương lượng, cơ quan có
trách nhiệm bồi thường phải ra quyết định giải quyết định giải quyết bồi thường.
Và phải có các nội dung chính sau đây:
- Tên, địa chỉ của người yêu cầu bồi thường;
- Tóm tắt lí do yêu cầu bồi thường;
- Căn cứ xác định trách nhiệm bồi thường;
- Mức bồi thường;
- Quyền khởi kiện tại Tòa án trong trường hợp không tán thành với quyết định
giải quyết bồi thường;
- Hiệu lực của giải quyết bồi thường.
Quyết định giải quyết bồi thường phải được gửi cho người bị thiệt hại, cơ
quan cấp trên trực tiếp của cơ quan có trách nhiệm bồi thường và người thi hành
công vụ gây ra thiệt hại
Việc chuyển giao quyết định giải quyết bồi thường cho người bị thiệt hại do
một trong những người sau đây thực hiện:
- Đại diện của cơ quan có trách nhiệm bồi thường;
- Đại diện ủy ban nhân dân cấp xã nơi cá nhân bị thiệt hại cư trú, tổ chức bị
thiệt hại đặt trụ sở, trong trường hợp chuyển giao quyết định giải quyết bồi
thường thông qua ủy ban nhân dân cấp xã;
4


Những người khác do pháp luật quy định.
Việc chuyển giao quyết định giải quyết bồi thường được thực hiện theo thủ
tục qui định tại Điều 10 Nghị định 16/2010/NĐ-CP.
Quyết định giải quyết bồi thường có hiệu lực sau 15 ngày , kể từ ngày người
bị thiệt hại nhận được quyết định.
Thủ tục giải quyết bồi thường bao gồm cả thủ tục thông thường va thủ tục tố

Ngày 29/9/1999, Tòa án nhân dân (TAND) tỉnh Thái Bình đã đưa vụ án ra
xét xử và tuyên phạt ông Phi 14 năm tù về tội “lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài
sản XHCN” và 3 năm tù về tội “trốn thuế”. Tổng hợp hình phạt, ông Phi phải nhận
là 17 năm tù.

5


Ông Phi kháng cáo, ngày 25 và 26/4/2000, Toà phúc thẩm, TAND Tối cao
xét xử phúc thẩm và tuyên: “Lương Ngọc Phi không phạm tội “lạm dụng tín nhiệm
chiếm đoạt tài sản XHCN”. Huỷ phần “trốn thuế” của bản án sơ thẩm, trả hồ sơ để
điều tra lại. Sau khi điều tra lại, ngày 12/12/2003, Viện kiểm sát nhân dân tỉnh ra
quyết định đình chỉ điều tra và trả tự do cho ông Phi.
Ngay sau khi được minh oan, ông Phi đã tiến hành đòi bồi thường với số tiền
yêu cầu bồi thường là 54 tỷ đồng chia đều cho hai cơ quan TAND tỉnh Thái Bình
và công an (CA) tỉnh. Sau khi thụ lý và đưa vụ án ra xét xử nhưng phiên tòa đã liên
tục bị hoãn, ngày 26/8/2013, TAND thành phố Thái Bình tiếp tục mở phiên toà xét
xử vụ kiện trên. Hội đồng xét xử (HĐXX) khẳng định, việc bồi thường không
thuộc trách nhiệm của CA tỉnh, vì vậy đã bác yêu cầu khởi kiện của ông Phi đòi
CA tỉnh Thái Bình bồi thường thiệt hại về tài sản với số tiền 27 tỷ đồng. HĐXX
tuyên buộc TAND tỉnh Thái Bình phải bồi thường cho ông Phi số tiền trên 21 tỷ
đồng vì đã ra bản án oan, gây thiệt hại về tài sản cho ông.
Như vậy, Nhà nước có trách nhiệm bồi thường cho ông Phi theo căn cứ tại
Khoản 2 Điều 6 Luật Trách nhiệm bồi thường của nhà nước. Cụ thể: Trong vụ việc
này, ông Phi đã bị tạm giam và sau đó có quyết định hủy phần “Trốn thuế” và đình
chỉ điều tra vụ án của Tòa phúc thẩm TANDTC. Đồng thời, quyết định của các cơ
quan tiến hành tố tụng đã gây ra nhiều thiệt hại cho ông Phi về cả vật chất lẫn tinh
thần.
Trình tự, thủ tục để giải quyết việc bồi thường cho ông Lương Ngọc Phi
được tiến hành như sau:

định TAND tỉnh Thái Bình có trách nhiệm bồi thường cho ông Phi, Cơ quan CA
tỉnh không có trách nhiệm bồi thường phù hợp với quy định tại khoản 2 điều 17
Luật trách nhiệm bồi thường của Nhà nước.
Chánh án TAND tỉnh Thái Bình ra quyết định cử người đại diện thực hiện
việc giải quyết bồi thường. Người đại diện giải quyết bồi thường phải đáp ứng các
điều kiện được quy định tại Điều 7 Nghị định 16/2010/NĐ-CP. Trường hợp, Chánh
án TAND tỉnh Thái Bình là người thi hành công vụ gây thiệt hại hoặc là một trong
những người liên quan của người thi hành công vụ gây thiệt hại, thì tập thể lãnh
đạo của TAND tỉnh Thái Bình cùng thảo luận, cử một đại diện lãnh đạo cơ quan
chịu trách nhiệm việc giải quyết bồi thường.
•

Bước thứ ba, xác minh thiệt hại và thương lượng.

Đối với việc xác minh thiệt hại. Theo Điều 18 Luật trách nhiệm bồi thường
của Nhà nước quy định thì:
Thời hạn: Kể từ ngày thụ lý đơn yêu cầu bồi người được cử chịu trách
nhiệm giải quyết bồi thường tiến hành xác minh thiệt hại của Ông Phi trong vòng
20 ngày, hoặc có thể kéo dài không quá 40 ngày nếu có tình tiết phức tạp hoặc phải
xác minh lại nhiều điểm.
Cơ sở và chủ thể xác minh thiệt hại: Xác minh thiệt hại trên cơ sở tài liệu và
chứng cứ do ông Phi cung cấp trong hồ sơ yêu cầu bồi thường. TAND tỉnh Thái
Bình tổ chức việc định giá tài sản, giám định về sức khỏe của ông Phi. Các chi phí
định giá, giám định được lấy từ ngân sách nhà nước. Nếu ông Phi không đồng ý
với kết quả định giá và giám định và yêu cầu của ông Phi được TAND tỉnh Thái
Bình chấp thuận thì ông được yêu cầu định giá và giám định lại. Ông Phi phải chịu
chi phí định giá và giám định lại trừ trường hợp kết quả định giá, giám định chứng
minh yêu cầu định giá, giám định lại là có căn cứ.

7

•

Bước thứ năm, chi trả tiền bồi thường.

Căn cứ vào quyết định giải quyết bồi thường đã có hiệu lực của TAND thành
phố Thái Bình thực hiện việc chi trả tiền bồi thường cho người bị thiệt hại theo
quy định tại Chương VI Luật trách nhiệm bồi thường của Nhà nước.

2 Phụ lục 2
3 Phụ lục 3

8


Đến ngày 29/8/2013, TAND TP.Thái Bình mới xét xử vụ việc và tuyên
TAND tỉnh Thái Bình phải bồi thường ông Phi hơn 21 tỷ đồng. Án đã tuyên nhưng
đến nay, TAND tỉnh Thái Bình không kháng án và cũng không có bất cứ phản hồi
nào về việc sẽ trả tiền cho ông Phi.

III.

Mô hình hóa trình tự, thủ tục

9


Người bị thiệt hại
(1)
Hồ sơ yêu cầu BTTH
(1)



(5): 10 ngày kể từ ngày kết thúc việc thương lượng;
(6): 5 ngày kể từ ngày quyết định giải quyết bồi thường có hiệu lực pháp luật.
(7): Nếu không thuộc trách nhiệm giải quyết thì cơ quan tiếp nhận phải trả lại hồ
sơ.

KẾT LUẬN
Xét thấy trong quá trình giải quyết một vụ bồi thường của nhà nước theo quy
định của pháp luật Việt Nam hiện hành còn gặp nhiều khó khăn vướng mắc chưa rõ
ràng minh bạch, những người bị thiệt hại nếu không kiên trì, không có kiến thức
pháp luật sẽ khó có thể đòi lại được công lý. Những phân tích trên đã phần nào
giúp chúng ta hiểu thêm về những quy định của pháp luật về thủ tục giải quyết bồi
thường thiệt hại do người thi hành công vụ gây ra, góp phần giúp cho người dân có
thể hiểu rõ và thực hiện tốt pháp luật làm cho các quy định của pháp luật dần đi
vào cuộc sống và xây dựng một xã hội công bằng văn minh, phát triển hơn nữa.

11