BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƢỜNG ĐẠI HỌC SƢ PHẠM HÀ NỘI 2
--------

PHAN THỊ HUỆ

XÂY DỰNG VÀ SỬ DỤNG BÀI TẬP CÓ NỘI DUNG
THỰC NGHIỆM PHẦN HÓA HỌC HỮU CƠ LỚP 11 NHẰM
PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC THỰC NGHIỆM HÓA HỌC
CHO HỌC SINH

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

HÀ NỘI – 2018


BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƢỜNG ĐẠI HỌC SƢ PHẠM HÀ NỘI 2
--------

PHAN THỊ HUỆ

XÂY DỰNG VÀ SỬ DỤNG BÀI TẬP CÓ NỘI DUNG
THỰC NGHIỆM PHẦN HÓA HỌC HỮU CƠ LỚP 11 NHẰM
PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC THỰC NGHIỆM HÓA HỌC
CHO HỌC SINH

Chuyên ngành: Lí luận và phƣơng pháp dạy học bộ môn Hóa học
Mã số

: 8 14 01 11

Vĩnh Phúc đã hợp tác rất tốt với tôi giúp tôi hoàn thành đề tài.
- Gia đình, bạn bè đã tiếp sức, động viên tôi suốt thời gian qua.
Tôi xin kính chúc quý Thầy, Cô dồi dào sức khỏe và thành công trong sự
nghiệp cao quý.
Xin trân trọng cảm ơn!
Tác giả

Phan Thị Huệ


DANH MỤC CÁC CHỮ CÁI VIẾT TẮT SỬ DỤNG TRONG ĐỀ TÀI
Các chữ viết tắt

Chữ viết đầy đủ

BTTN

Bài tập thực nghiệm

BTHH

Bài tập hóa học

NLTN

Năng lực thục nghiệm

Dd, dd

Dung dịch


Phƣơng pháp dạy học

PTPƢ

Phƣơng trình phản ứng

THPT

Trung học phổ thông

TN

Thực nghiệm, thí nghiệm

TNSP

Thực nghiệm sƣ phạm

SGK

Sách giáo khoa

KT

Kiểm tra

CTPT

Công thức phân tử

1. Lí do chọn đề tài ....................................................................................................... 1
2. Lịch sử về vấn đề nghiên cứu................................................................................... 2
3. Mục đích nghiên cứu ................................................................................................ 4
4. Khách thể và đối tƣợng nghiên cứu ......................................................................... 4
4.1. Khách thể nghiên cứu ........................................................................................ 4
4.2. Đối tƣợng nghiên cứu ........................................................................................ 5
5. Giả thuyết khoa học .................................................................................................. 5
6. Nhiệm vụ nghiên cứu ............................................................................................... 5
6.1. Nghiên cứu cơ sở lý luận và thực tiễn của đề tài, cụ thể: ................................. 5
6.2. Xây dựng và sử dụng bài tập có nội dung thực nghiệm phần hóa học hữu cơ
lớp 11 ......................................................................................................................... 5
6.3. Thực nghiệm sƣ phạm ....................................................................................... 5
7. Phạm vi nghiên cứu .................................................................................................. 5
8. Phƣơng pháp nghiên cứu .......................................................................................... 6
9. Những đóng góp mới của đề tài ............................................................................... 6
10. Cấu trúc luận văn.................................................................................................... 6
CHƢƠNG 1: CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ XÂY DỰNG VÀ SỬ DỤNG
BÀI TẬP CÓ NỘI DUNG THỰC NGHIỆM HÓA HỌC TRUNG HỌC PHỔ
THÔNG ........................................................................................................................ 7
1.1. Lý thuyết về bài tập hóa học có nội dung thực nghiệm .................................... 7
1.1.1. Khái niệm và phân loại bài tập hóa học có nội dung thực nghiệm............ 7


1.1.2. Tác dụng và ý nghĩa của bài tập hóa học có nội dung thực nghiệm ........ 12
1.1.3. Cấu trúc bài tập hóa học có nội dung thực nghiệm ................................. 14
1.1.4. Phương pháp xây dựng và sử dụng BTHH có nội dung thực nghiệm...... 16
1.1.5. Quy trình xây dựng và sử dụng bài tập hóa học có nội dung thực nghiệm
.............................................................................................................................. 19
1.2. Đặc điểm của bài tập hóa học có nội dung thực nghiệm ................................ 22
1.3. Năng lực thực nghiệm hóa học của học sinh THPT ....................................... 22

2.4. Xây dựng bài tập có nội dung thực nghiệm phần hóa học hữu cơ lớp 11 ...... 57
2.4.1. Bài tập có nội dung thực nghiệm chương đại cương về hóa hữu cơ........ 57
2.4.2. Bài tập có nội dung thực nghiệm chương hidrocacbon no ...................... 64
2.4.3. Bài tập có nội dung thực nghiệm chương hidrocacbon không no ........... 70
2.4.4. Bài tập có nội dung thực nghiệm chương hidrocacbon thơm, nguồn
hidrocacbon thiên nhiên ...................................................................................... 78
2.4.5. Bài tập có nội dung thực nghiệm chương dẫn xuất halogen, ancol, phenol
.............................................................................................................................. 86
2.4.6. Bài tập có nội dung thực nghiệm chương anđehit, xeton, axit cacboxylic
.............................................................................................................................. 91
2.5. Thiết kế bộ công cụ đánh giá năng lực thực nghiệm cho học sinh ................. 98
2.5.1. Cơ sở thiết kế bộ công cụ đánh giá năng lực thực nghiệm ...................... 98
2.5.2. Thiết kế bảng kiểm quan sát ...................................................................... 98
2.5.3. Thiết kế bài kiểm tra .................................................................................. 99
2.5.4. Thiết kế một số kế hoạch bài dạy minh họa ............................................ 100
Tiểu kết chƣơng 2 ..................................................................................................... 100
CHƢƠNG 3: THỰC NGHIỆM SƢ PHẠM ............................................................ 101
3.1. Mục đích và nhiệm vụ của thực nghiệm sƣ phạm......................................... 101
3.1.1. Mục đích thực nghiệm sư phạm .............................................................. 101
3.1.2. Nhiệm vụ thực nghiệm ............................................................................. 101
3.2. Nội dung thực nghiệm ................................................................................... 101
3.2.1. Chọn đối tượng và địa bàn thực nghiệm................................................. 101
3.2.2. Tiến hành thực nghiệm ............................................................................ 102


3.3. Kết quả thực nghiệm sƣ phạm ....................................................................... 103
3.3.1. Kết quả phân tích bảng kiểm quan sát và đánh giá của GV và HS ....... 103
3.3.2. Phương pháp xử lí số liệu ....................................................................... 104
3.3.3. Kết quả chấm các bài kiểm tra và xử lí kết quả các bài kiểm tra .......... 106
3.3.4. Bảng tính các tham số đặc trưng thống kê ............................................. 111

Bảng 1. 17. Ý kiến HS về tác dụng của BTTN trong việc tiếp thu kiến thức ...........39
Bảng 1. 18. Ý kiến HS về khó khăn khi làm BTTN hóa học ....................................40
Bảng 1. 19. Ý kiến của HS về cách sử dụng hiệu quả BTTN ...................................40
Bảng 2. 1. Bảng phân phối chƣơng trình hóa học hữu cơ lớp 11.............................44
Bảng 2. 2. Bảng nội dung chƣơng trình hóa học hữu cơ lớp 11...............................44
Bảng 2. 3. Bảng kiểm quan sát NLTN của học sinh (Dành cho GV).......................98
Bảng 2. 4. Bảng kiểm quan sát năng lực thực nghiệm của học sinh.........................99


Bảng 3. 1. Bảng đối tƣợng và địa bàn thực nghiệm sƣ phạm.................................102
Bảng 3. 2. Kết quả bảng kiểm quan sát và đánh giá của GV và HS .......................103
Bảng 3. 3. Kết quả các bài kiểm tra ........................................................................106
Bảng 3. 4. Tổng hợp kết quả các bài kiểm tra .........................................................107
Bảng 3. 5. Bảng phân phối tần suất % số học sinh đạt điểm xi ...............................108
Bảng 3. 6. Bảng phân phối tần suất % số học sinh đạt điểm xi trở xuống ..............108
Bảng 3. 7. Bảng phân loại kết quả học tập của học sinh .........................................109
Bảng 3. 8. Bảng giá trị các tham số đặc trƣng .........................................................111


DANH MỤC HÌNH VẼ
Hình 1. 1. Sơ đồ phân loại hệ thống bài tập hóa học có nội dung thực nghiệm .......12
Hình 1. 2. Sơ đồ cấu trúc BTHH có nội dung thực nghiệm [14] ..............................15
Hình 1. 3. Sơ đồ cấu trúc BTHH có nội dung thực nghiệm ......................................16
Hình 1. 4. Sơ đồ biểu hiện năng lực thực nghiệm .....................................................32
Hình 2. 1. Điều chế và thu khí metan........................................................................49
Hình 2. 2. Dụng cụ điều chế khí ................................................................................51
Hình 2. 3. Dụng cụ điều chế và thu khí .....................................................................51
Hình 3. 1. Đồ thị đƣờng lũy tích biểu diễn kết quả bài kiểm tra số 1.....................108
Hình 3. 2. Đồ thị đƣờng lũy tích biểu diễn kết quả bài kiểm tra số 2 .....................109
Hình 3. 3. Đồ thị đƣờng lũy tích biểu diễn kết quả bài kiểm tra số 3 .....................109

thức hóa học của mình. Bài tập hóa học cung cấp cho học sinh không chỉ kiến thức,
cả con đƣờng để giành lấy kiến thức, cả niềm vui của sự phát hiện ra kiến thức. Do
vậy, bài tập hóa học là mục đích, là nội dung, và là phƣơng pháp dạy học hiệu
nghiệm. Thực tế dạy học cho thấy, bài tập hóa học nói chung và các bài tập hóa học
hữu cơ có nội dung thực nghiệm nói riêng có tác dụng giúp học sinh rèn luyện và
phát triển khả năng của mình. Thông qua việc giải những bài tập hóa học hữu cơ có
nội dung thực nghiệm sẽ làm tăng lòng say mê học hỏi, phát triển năng lực thực


2

nghiệm ở học sinh. Việc tăng cƣờng sử dụng bài tập có nội dung thực nghiệm trong
dạy và học hoá học hữu cơ sẽ góp phần thực hiện nguyên lí giáo dục của Đảng
Cộng sản Việt Nam: “học đi đôi với hành, giáo dục kết hợp với lao động sản xuất,
lí luận gắn liền với thực tiễn”.
Để rèn luyện kĩ năng thực hành hóa học, ngoài việc trực tiếp thực hành thí
nghiệm thì bài tập thực nghiệm là một phƣơng pháp dạy học hóa học hiệu quả, thúc
đẩy quá trình học tập và định hƣớng nghề nghiệp cho học sinh. Do đó, mỗi giáo
viên cần chủ động, sáng tạo xây dựng nên hệ thống bài tập thực nghiệm vừa để giúp
học sinh lĩnh hội kiến thức một cách chủ động vừa rèn luyện kĩ năng thực hành,
phân tích, tổng hợp kiến thức, vận dụng kiến thức vào thực tiễn.
Trên quan điểm đó cùng với sự mong muốn xây dựng đƣợc hệ thống bài tập
hóa học hữu cơ có chất lƣợng tốt, góp phần nâng cao chất lƣợng dạy học hóa học
phổ thông, phát triển năng lực thực nghiệm hóa học cho học sinh và phù hợp với
việc đổi mới phƣơng pháp dạy học, tôi đã chọn đề tài: “Xây dựng và sử dụng bài
tập có nội dung thực nghiệm phần hóa học hữu cơ lớp 11 nhằm phát triển năng
lực thực nghiệm hóa học cho học sinh”.
2. Lịch sử về vấn đề nghiên cứu
Theo xu hƣớng đổi mới giáo dục hiện nay, việc đổi mới mục tiêu giáo dục đi
đôi với đổi mới phƣơng pháp giáo dục. Việc phối hợp các PPDH một cách hợp lí và

chƣơng “Nitơ – photpho” và chƣơng “Cacbon – silic”. Luận văn đã thiết kế đƣợc 4
giáo án, đồng thời đã thực nghiệm định tính và thực nghiệm định lƣợng thông qua
các bài kiểm tra 15 phút và 45 phút để đánh giá hiệu quả của đề tài.
Tác giả Ngô Ngọc Minh Châu, “Thiết kế tình huống gắn với thực tiễn trong
dạy học hóa học trung học phổ thông”, luận văn thạc sĩ LL & PPDH môn Hóa học,
ĐHSP Thành phố Hồ Chí Minh, năm 2012.
Trong luận văn này, tác giả đã nghiên cứu cơ sở lí luận và thực tiễn của việc
thiết kế tình huống gắn với thực tiễn trong dạy học hóa học trung học phổ thông.
Trên cơ sở đó tác giả đã tiến hành thiết kế đƣợc hệ thống tình huống gắn với thực
tiễn môn Hóa học lớp 10, lớp 11 và lớp 12, thiết kế đƣợc 5 giáo án: 3 giáo án lớp 10
(bài “Oxi - Ozon”, bài “Hiđrosunfua - Lƣu huỳnh đioxit - Lƣu huỳnh trioxit”, bài
“Axit sunfuric”) và 2 giáo án lớp 11 (bài “Anđehit - Xeton”, bài “Axit cacboxylic”),
đồng thời đã thực nghiệm định tính và thực nghiệm định lƣợng thông qua các bài
kiểm tra 15 phút và 45 phút để đánh giá hiệu quả của các tình huống đã thiết kế.


4

Tác giả Lê Thị Tƣơi, “Phát triển năng lực thực hành hóa học cho học sinh
thông qua dạy học chương nitơ - photpho hóa học lớp 11 trung học phổ thông”,
luận văn thạc sĩ LL & PPDH môn Hóa học, ĐHQG Hà Nội, năm 2016.
Trong luận văn này, tác giả đã nghiên cứu cơ sở lí luận và thực tiễn của việc
phát triển năng lực thực hành hóa học cho học sinh thông qua dạy học chƣơng nitơ photpho hóa học lớp 11 trung học phổ thông. Trên cơ sở đó tác giả đã đƣa ra đƣợc
các biện pháp nhằm phát triển năng lực thực hành hóa học cho HS, xây dựng và
tuyển chọn đƣợc hệ thống thí nghiệm phát triển năng lực thực hành cho HS trung
học phổ thông nói chung và hệ thống thí nghiệm chƣơng nitơ – photpho hóa học lớp
11 nói riêng, đƣa ra một số biện pháp sử dụng thí nghiệm hóa học để phát triển năng
lực thực hành cho HS thông qua dạy học chƣơng nitơ – photpho hóa học lớp 11,
đồng thời đã thực nghiệm định tính và thực nghiệm định lƣợng thông qua các bài
kiểm tra 15 phút và 45 phút để đánh giá hiệu quả của đề tài.

6. Nhiệm vụ nghiên cứu
6.1. Nghiên cứu cơ sở lý luận và thực tiễn của đề tài, cụ thể:
Tổng quan vấn đề nghiên cứu
Năng lực thực nghiệm của học sinh
Thực hành thí nghiệm môn hóa học
Lý thuyết về bài tập có nội dung thực nghiệm môn hóa học
Đặc điểm của bài tập hóa học hữu cơ có nội dung thực nghiệm
6.2. Xây dựng và sử dụng bài tập có nội dung thực nghiệm phần hóa học hữu cơ
lớp 11
Tổng quan về chƣơng trình hóa học hữu cơ lớp 11
Phƣơng pháp và quy trình xây dựng bài tập có nội dung thực nghiệm phần hóa
học hữu cơ lớp 11
Xây dựng và sử dụng bài tập có nội dung thực nghiệm trong dạy học hóa học
hữu cơ lớp 11
6.3. Thực nghiệm sư phạm
Nhằm kiểm tra, đánh giá hiệu quả của việc sử dụng bài tập có nội dung thực
nghiệm phần hóa học hữu cơ lớp 11 đem lại.
7. Phạm vi nghiên cứu
- Nội dung: Hóa học hữu cơ lớp 11.


6

- Địa bàn: 4 trƣờng THPT: Lê Xoay, Đội Cấn, Đồng Đậu, Yên Lạc 1 của
huyện Vĩnh Tƣờng và huyện Yên Lạc tỉnh Vĩnh Phúc.
- Đối tƣợng: HS của 8 lớp 11 ở 4 trƣờng THPT: Lê Xoay, Đội Cấn, Đồng
Đậu, Yên Lạc 1 của huyện Vĩnh Tƣờng và huyện Yên Lạc tỉnh Vĩnh Phúc.
- Thời gian: Từ tháng 11/2017 đến tháng 6/2018
8. Phƣơng pháp nghiên cứu
Sử dụng kết hợp các phƣơng pháp sau đây

1.1.1. Khái niệm và phân loại bài tập hóa học có nội dung thực nghiệm
1.1.1.1. Khái niệm bài tập hóa học có nội dung thực nghiệm
Trên cơ sở tổng hợp những quan điểm, khái niệm về bài tập đã đƣợc nhiều tác
giả đƣa ra; chúng tôi đề xuất khái niệm bài tập và bài tập thực nghiệm nhƣ sau:
- Bài tập là một dạng nhiệm vụ học tập có cấu trúc gồm những dữ kiện và
những yêu cầu đòi hỏi ngƣời học phải thực hiện để nâng cao chất lƣợng lĩnh hội kiến
thức hoặc rèn luyện các kĩ năng và phát triển năng lực cho ngƣời học.
- Bài tập thực nghiệm là một dạng nhiệm vụ học tập có cấu trúc gồm những
dữ kiện và những yêu cầu đòi hỏi ngƣời học phải thực hiện bằng hoạt động thực
nghiệm, qua đó phát triển năng lực thực nghiệm cho ngƣời học.
Có thể nói, quá trình thực hiện bài tập thực nghiệm chính là quá trình thực
hiện các hoạt động thực nghiệm, do đó sẽ rèn luyện và phát triển năng lực thực
nghiệm cho ngƣời học.
Bài tập thực nghiệm gồm 2 tập hợp cơ bản
+ Những dữ kiện: là những thông tin đƣợc cho trƣớc trong bài tập, làm cơ
sở cho ngƣời học định hƣớng tƣ duy và định hƣớng thực hiện các thao tác vật chất
nhằm giải quyết có hiệu quả những yêu cầu của bài tập.
+ Những yêu cầu: là cái mà ngƣời học phải thực hiện, nó chính là kết quả
mong muốn ngƣời học cần đạt đƣợc. Trong quá trình thực hiện các yêu cầu của bài
tập thực nghiệm ngƣời học sẽ chiếm lĩnh, nâng cao chất lƣợng tri thức và rèn luyện
đƣợc các kĩ năng của quá trình thực nghiệm.
Nhƣ vậy, sau khi tiếp cận với bài tập thực nghiệm, nhiệm vụ đầu tiên của
ngƣời học là phải thiết lập đƣợc mối quan hệ logic giữa những dữ kiện và yêu cầu
cần tìm của bài tập. Đây là hành động cốt lõi cho quá trình tìm tòi tiếp theo và vì
vậy giá trị rèn luyện năng lực thực nghiệm đƣợc quyết định bởi cách ra logic cấu
trúc bài tập.


8



9

+ Bài tập nâng cao: Dạng bài tập hình thành giả thuyết thực nghiệm từ vấn đề
khoa học cho trƣớc.
Thông tin cho trƣớc của bài tập ở mức độ này là chỉ nêu vấn đề khoa học để
học sinh tiếp cận, sau đó yêu cầu học sinh phân tích, huy động các kiến thức có liên
quan để xuất hiện các ý tƣởng thực nghiệm, đặt các câu hỏi nghiên cứu, từ đó sàng
lọc để hình thành giả thuyết thực nghiệm.
- Bài tập về phương án thực nghiệm
Bài tập về phƣơng án thực nghiệm nhằm rèn luyện cho học sinh những kĩ năng
tƣ duy thực nghiệm, qua đó giúp học sinh xác định đƣợc trong tƣ duy một quy trình
tiến hành thực nghiệm, là cơ sở để chỉ đạo quy trình tiến hành các thao tác vật chất
(thao tác chân tay) trong thực nghiệm.
Trên cơ sở mức năng lực thiết kế phƣơng án thực nghiệm, chúng tôi xây dựng
các bài tập về phƣơng án thực nghiệm ở 2 mức độ, đó là:
+ Bài tập cơ bản: Phân tích phƣơng án thực nghiệm cho trƣớc
Thông tin cho trƣớc của bài tập ở mức độ này thƣờng là mô tả (chủ yếu là
bằng kênh hình) một phƣơng án thực nghiệm “chuẩn” (phƣơng án đã đƣợc các nhà
khoa học tiến hành thực nghiệm), sau đó yêu cầu học sinh phân tích phƣơng án thực
nghiệm đó. Các nội dung yêu cầu học sinh phân tích phƣơng án thực nghiệm bao
gồm: đối tƣợng tiến hành thực nghiệm? biến độc lập, biến phụ thuộc trong thực
nghiệm? các nguyên vật liệu, thiết bị, dụng cụ cần thiết cho tiến hành thực nghiệm?
vai trò của từng nguyên vật liệu, thiết bị, dụng cụ? hoặc yêu cầu học sinh giải thích
một số bƣớc/một số kĩ thuật nào đó trong tiến hành thực nghiệm? hoặc yêu cầu học
sinh thay thế một số nguyên vật liệu trong thực nghiệm bằng các nguyên vật liệu
khác? Dự đoán kết quả thực nghiệm?… Cuối cùng, yêu cầu học sinh nêu các bƣớc
tiến hành của phƣơng án thực nghiệm đã đƣợc minh họa.
Bài tập phân tích phƣơng án thực nghiệm giúp học sinh hiểu đƣợc rằng để
có một phƣơng án thực nghiệm tốt cần có những yêu cầu về đối tƣợng thực

đòi hỏi ngƣời học phải sử dụng các phƣơng pháp, công cụ để phân tích hoặc biểu
diễn dữ liệu thực nghiệm thu đƣợc và phải vận dụng kiến thức có liên quan để giải
thích kết quả thực nghiệm và rút ra đƣợc kết luận có giá trị từ thực nghiệm. Thực
chất, đây là dạng bài tập đòi hỏi học sinh phải thiết lập đƣợc mối quan hệ nguyên
nhân – kết quả để giải thích kết quả thực nghiệm thu đƣợc, từ đó rút ra đƣợc mối
quan hệ có tính quy luật.


11

+ Bài tập cơ bản: Xử lý, trình bày, phân tích kết quả thực nghiệm ở dạng đơn
giản để rút ra kết luận khoa học.
Các dữ liệu thực nghiệm trong bài tập dạng này thƣờng là kết quả thực nghiệm
tác động của một yếu tố hoặc các yêu cầu của bài tập định hƣớng cụ thể để học sinh
thuận lợi trong việc xử lý, trình bày dữ liệu, cũng nhƣ phân tích đƣợc tính quy luật
để rút ra kết luận khoa học.
+ Bài tập nâng cao: Xử lý, trình bày, phân tích kết quả thực nghiệm ở dạng
phức tạp để rút ra kết luận khoa học.
Các dữ liệu thực nghiệm trong bài tập dạng này thƣờng là kết quả thực nghiệm
tác động đồng thời của hai hay nhiều yếu tố hoặc các yêu cầu của bài tập về xử lý,
trình bày, phân tích kết quả thực nghiệm thƣờng không có định hƣớng cụ thể mà
đòi hỏi học sinh phải tƣ duy cao hơn mới thực hiện đƣợc.
b. Căn cứ vào hình thức thực hiện các yêu cầu của bài tập thực nghiệm, bài tập thực
nghiệm đƣợc chia thành:
- Bài tập thực nghiệm trên đối tượng thật: Yêu cầu học sinh phải trực tiếp
thực hiện các thao tác vật chất (sử dụng các thiết bị, dụng cụ, hóa chất) để tiến
hành thực nghiệm. Dạng bài tập này có tác dụng quan trọng trong việc rèn
luyện học sinh các kĩ năng thao tác vật chất trong quá trình thực nghiệm.
- Bài tập thực nghiệm giả định: Là dạng bài tập đòi hỏi ngƣời học chủ yếu sử
dụng các thao tác tƣ duy để trả lời các yêu cầu của bài tập thực nghiệm. Hình thức

Bài tập
về tiến
hành
TN và
thu thập
kết quả
TN

Theo hình thức thực hiện
các yêu cầu của BTTN

Bài tập
phân tích
kết quả
thực
nghiệm
và rút ra
kết luận

BTTN
trên
đối
tƣợng
thật

BTTN
giả
định

Hình 1. 1. Sơ đồ phân loại hệ thống bài tập hóa học có nội dung thực nghiệm

khoa học.
- BTHH có nội dung thực nghiệm phát huy đƣợc tối đa nguồn tri thức, kĩ
năng đã có của học sinh vừa để tìm kiếm tri thức mới, vừa rèn luyện năng lực vận
dụng tích hợp nhiều nguồn tri thức để giải quyết vấn đề nghiên cứu.
- Trong quá trình thực hiện yêu cầu của BTTN, đòi hỏi ngƣời học phải thực
hiện các thao tác tƣ duy (nhƣ so sánh, phân tích, tổng hợp, đánh giá, sáng tạo) qua
đó giúp ngƣời học phát triển năng lực thực nghiệm hóa học. Các BTTN ở mức độ
nhận thức cao sẽ giúp học sinh phát triển tƣ duy sáng tạo trong nghiên cứu khoa
học, các em tự đƣa ra các giả thuyết, tự bố trí, tiến hành các thực nghiệm để chấp
nhận hoặc bác bỏ giả thuyết khoa học mà mình đƣa ra.
- BTHH có nội dung thực nghiệm rèn luyện cho HS tính kiên trì, tỉ mỉ trong
công việc, hình thành ở các em niềm say mê đối với môn học, niềm tin đối với khoa
học. Qua việc giải các BTTN, GV có thể phát hiện và bồi dƣỡng những HS có năng
khiếu, có niềm đam mê đối với môn học và đối với nghiên cứu khoa học.
- BTHH có nội dung thực nghiệm tạo điều kiện tốt để HS tăng cƣờng năng
lực làm việc hợp tác theo nhóm nhỏ, tăng cƣờng năng lực giao tiếp và qua thảo luận,
tranh luận sẽ rèn luyện cho các em năng lực lý giải, lập luận, phê phán một cách
khoa học, làm phát triển năng lực nghiên cứu hoá học cho HS.