Họ và tên: Nguyễn Văn Thái, k42B-Sp Văn (Nhóm trưởng)
Lê Thị Hiền k42C-Sp văn
Nguyễn Khánh Huyền K42C-Sp Văn
Lê Thị Thu Huyền K42C- Sp Văn
Nguyễn
Thị
Nga
K42C-Sp
Giáo viên hướng dẫn: PGS. Bùi Minh Đức, Khoa Ngữ văn

văn

BÀI NGHIÊN CỨU KHOA HỌC SINH VIÊN KHOA NGỮ VĂN NĂM HỌC
2018-2019
ĐỀ TÀI: DẠY CHUYÊN ĐỀ HỌC TẬP HỌC TẬP TÌM HIỂU VỀ MỘT TÁC
PHẨM NGHỆ THUẬT CHUYỂN THỂ TỪ VĂN HỌC THEO CHƯƠNG TRÌNH
NGỮ VĂN THPT MỚI
1. Mở đầu
Ngày 26 tháng 12 năm 2018, kèm theo Thông tư số 32/2018/TT-BGDĐT của
Bộ Giáo dục và Đào tạo đã ban hành Chương trình giáo dục phổ thông môn Ngữ văn
mới. Trong chương trình giáo dục phổ thông môn Ngữ văn này có đề cập đến vấn đề
chuyên đề học tập. Đây là một vấn đề mới, lần đầu tiên xuất hiện. Trong Chương trình
giáo dục phổ thông môn Ngữ văn mới đã đề cập đến yêu cầu cần đạt của các chuyên
đề học tập này, tuy nhiên chưa có nội dung, phương pháp dạy học cụ thể. Bài nghiên
cứu này của chúng tôi sẽ đi sâu vào vấn đề xây dựng nội dung, phương pháp dạy học
cụ thể cho chuyên đề Tìm hiểu về một tác phẩm nghệ thuật chuyển thể từ văn học
trong chuyên đề học tập lớp 12 Chương trình giáo dục phổ thông môn Ngữ văn mới.
Mong rằng bài nghiên cứu của chúng tôi sẽ giúp ích được các thầy cô cũng như các
em học sinh bớt khó khăn, bỡ ngỡ khi dạy học chuyên đề học tập trong Chương trình
giáo dục phổ thông môn Ngữ văn mới.
2. Nội dung

Giáo viên chia lớp thành bốn nhóm, cho mỗi nhóm bốc thăm một tác phẩm văn
học để chuyển thể.
Giáo viên hướng dẫn học sinh nắm được kĩ tác phẩm mình cần chuyển thể, tổ
chức lựa chọn nhân vật thể hiện một cách phù hợp với nội dung tác phẩm văn học,
chia phân cảnh, hành động và lời thoại của từng nhân vật cụ thể.
Đạo cụ dựng phim: Học sinh chuẩn bị đạo cụ theo tiêu chuẩn thẩm mĩ đáp ứng
nhu cầu chuyển thể tác phẩm văn học nhóm mình thực hiện (có thể tận dụng những đồ
vật có sẵn để làm đạo cụ phong phú).
Trang phục: Học sinh có thể lựa chọn thuê hoặc tự thiết kế trang phục bằng các
vật dụng sẵn có với tiêu chí thẩm mĩ và ít tốn chi phí. Đặc biệt phải phù hợp với nhân
vật trong từng phân cảnh của tác phẩm được chuyển thể.
Lời thoại: Học sinh xây dựng lời thoại cho nhân vật theo nguyên tắc của tác
phẩm văn học hoặc có thể sáng tác lời thọai cho nhân vật dựa trên nội dung tác phẩm
trong sách giáo khoa. Giáo viên yêu cầu học sinh đưa ra các lời thoại mang tính chất
phù hợp với nội dung tác phẩm văn học, tránh những lời lẽ đi ngược với thuần phong
mĩ tục.


Giáo viên hướng dẫn học sinh những kĩ năng diễn xuất, những phân đoạn
chuyển cảnh trong khoảng thời gian cho phép.
Học sinh thảo luận và đưa ra những cách hiểu về tâm lí nhân vật để thể hiện rõ
diện tâm lí, tính cách nhân vật, đạo cụ cho tốt hơn để tiến hành dựng cảnh, quay phim,
hoàn thành tác phẩm.
Sau một khoảng thời gian chuẩn bị, học sinh tiến hành quay và dựng phim
hoàn thành sản phẩm và trình chiếu trước lớp.Từ các sản phẩm của mỗi nhóm học
sinh đưa ra nhận xét về quá trình thực hiện chuyển thể tác phẩm văn học thành phim
ngắn với đầy đủ các tiêu chí mà giáo viên đưa ra.
Khâu cuối cùng là giáo viên đưa ra nhận xét, đánh giá đưa ra thang điểm để
khuyến khích sự nỗ lực của học sinh.
2.3 Sự khác biệt giữa tác phẩm văn học và tác phẩm chuyển thể từ tác phẩm văn

sáng tạo của các em.
Ví Dụ: Chuyển thể đoạn trích “Chí Phèo” trong tác phẩm cùng tên của nhà văn
Nam Cao. Chúng ta sẽ không đơn thuần hiểu tác phẩm thông qua văn bản mà hiện lên
trước mắt chúng ta là hình ảnh chân thực của nhân vật .Thông qua hình thức sân khấu
hóa, nhân vật được tái hiên sinh động với ngoại hình, hành động cử chỉ, biểu cảm sắc
thái đều lột tả được hết.
Như vậy từ tác phẩm văn học mang chất liệu ngôn từ với cách tiếp nhận nghe,
đọc đơn thuần đã có sự chuyển thể sáng tạo với chất liệu hình ảnh, âm thanh,... đa
dạng cùng cách thức thưởng thức cũng đa dạng như xem, nhìn, nghe... giúp tiếp nhận
nội dung tư tưởng dễ dàng theo khả năng cảm thụ mỗi người.
2.4 Phương pháp dạy học
2.4.1 Phương pháp hoạt động nhóm
2.4.1.1 Khái niệm phương pháp hoạt động nhóm
Dạy học theo nhóm là một phương pháp giảng dạy trong đó người dạy sẽ tổ
chức cho người học thành những nhóm nhỏ để thực hiện các hoạt động như: thảo luận,
đóng vai, giải quyết vấn đề… Mỗi thành viên không chỉ có trách nhiệm thực hiện các
hoạt động của nhóm mà phải có trách nhiệm hợp tác, giúp đỡ các thành viên trong
nhóm hoàn thành nhiệm vụ được giao.
2.4.1.2 Vận dụng hiệu quả phương pháp hoạt động nhóm

Học sinh của một lớp học được chia thành các nhóm nhỏ, trong khoảng thời
gian giới hạn mỗi nhóm tự lực hoàn thành các nhiệm vụ học tập trên cơ sở phân công
và hợp tác làm việc. Kết quả làm việc của nhóm sau đó được trình bày và đánh giá
trước toàn lớp.
Dạy học nhóm nếu được tổ chức tốt sẽ phát huy được tính tích cực, tính trách
nhiệm, phát triển năng lực giao tiếp của học sinh. Đồng thời tránh sự nhàm chán, khơi
dậy sự hứng thú cho các em.
Để tổ chức một hoạt động dạy học theo hình thức thảo luận nhóm, GV cần tiến
hành theo các bước:
Bước chuẩn bị: Chuẩn bị đề tài, nội dung, phương tiện hỗ trợ,…

Dạy học theo dự án là một hình thức dạy học, trong đó học sinh dưới sự điều
khiển và giúp đỡ của GV tự lực giải quyết một nhiệm vụ học tập mang tính phức hợp
không chỉ về mặt kí thuyết mà đặc biệt về mặt thực hành, thông qua đó tạo ra các sản
phẩm thực hành có thể giới thiệu, công bố được.
4.2.2.1 Tiến trình thực hiện dạy học dự án
Dựa trên cấu trúc chung của một dự án trong lĩnh vực sản xuất, kinh tế nhiều
tác giả phân chia cấu trúc của dạy học theo dự án qua 4 giai đoạn sau: quyết định, lập
kế hoạch, thực hiện, kết thúc dự án. Dựa trên cấu trúc của tiến trình phương pháp,
người ta có thể chia cấu trúc của dạy học dự án thành nhiều giai đoạn nhỏ hơn.
Chọn đề tài và xác định mục đích của dự án. GV và HS cùng nhau đề xuất, xác
định đề tài và mục đích của dự án. Cần tạo ra một tình huống xuất phát, chứa đựng
một vấn đề hoặc đặt một nhiệm vụ cần giải quyết. trong đó chú ý đến việc liên hệ với


hoàn cảnh xã hội và đời sống. Cần chú ý đến hứng thú của người học cũng như ý
nghĩa xã hội của đề tài
Xây dựng kế hoạch thực hiện Trong giai đoạn này HS với sự hướng dẫn của
GV xây dựng đề cương cũng như kế hoạch xây dựng dự án
Thực hiện dự án: Các thành viên thực hiện công việc theo kế hoạch đã đề ra
cho nhóm và cá nhân
Thu nhập kết quả và công bố sản phẩm: Kết quả thực hiện dự án có thể được
viết dưới dạng thu hoạch, báo cáo,…
Đánh giá dự án: GV và HS đánh giá quá trình thực hiện và kết quả cũng như
kinh nghiệm đạt được. Từ đó rút ra những kinh nghiệm cho việc thực hiện các dự án
tiếp theo
4.3.3 Trải nghiệm sáng tạo
4.3.1.1 Khái niệm trải nghiệm thực tế
Theo Từ điển Tiếng Việt: “Trải nghiệm là trải qua, kinh qua”. Quan niệm này
có phần đồng nhất với quan điểm triết học khi xem trải nghiệm chính là kết quả của sự
tương tác giữa con người với thế giới khách quan. Sự tương tác này bao gồm cả hình

2. Phạm Kiều Anh, Phương pháp dạy học tiếng việt theo định hướng phát triển
năng lực, Đại học Sư phạm Hà Nội 2.