BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
BỘ NÔNG NGHIỆP VÀ PTNT
TRƯỜNG ĐẠI HỌC THỦY LỢI

HOÀNG TRỌNG THUẬN

HOÀN THIỆN CÔNG TÁC QUẢN LÝ CHẤT LƯỢNG
THIẾT KẾ CÔNG TRÌNH THỦY LỢI TẠI
VIỆN ĐÀO TẠO VÀ KHOA HỌC ỨNG DỤNG MIỀN TRUNG

LUẬN VĂN THẠC SĨ

NINH THUẬN, NĂM 2018


BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
BỘ NÔNG NGHIỆP VÀ PTNT
TRƯỜNG ĐẠI HỌC THỦY LỢI

HOÀNG TRỌNG THUẬN

HOÀN THIỆN CÔNG TÁC QUẢN LÝ CHẤT LƯỢNG
THIẾT KẾ CÔNG TRÌNH THỦY LỢI TẠI
VIỆN ĐÀO TẠO VÀ KHOA HỌC ỨNG DỤNG MIỀN TRUNG

Chuyên ngành: Quản lý xây dựng
Mã số: 60580302

NGƯỜI HƯỚNG DẪN:

PGS. TS. ĐỒNG KIM HẠNH

Thủy Lợi, tập thể các Giáo sư, Phó Giáo sư, Tiến sỹ, kỹ sư... cùng các cán bộ công tác
tại Viện Đào tạo và Khoa học ứng dụng Miền Trung, đã tạo điều kiện cung cấp các tài
liệu liên quan và giúp đỡ tác giả hoàn thành luận văn
Cuối cùng tác giả xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến những người thân trong gia đình
đã động khích lệ tinh thần và vật chất để tác giả đạt được kết quả như ngày hôm nay

Ninh Thuận, ngày tháng năm 20
Tác giả luận văn

Hoàng Trọng Thuận

ii


MỤC LỤC
DANH MỤC CÁC HÌNH ẢNH......................................................................................v
DANH MỤC BẢNG BIỂU ............................................................................................vi
MỞ ĐẦU .........................................................................................................................1
CHƯƠNG 1

TỔNG QUAN VỀ QUẢN LÝ CHẤT LƯỢNG THIẾT KẾ CÔNG

TRÌNH THỦY LỢI .........................................................................................................3
1.1

Công trình thủy lợi và đặc điểm thiết kế công trình thủy lợi .............................3

1.1.1

Công trình thủy lợi ......................................................................................3


Vai trò công tác thiết kế.............................................................................21

1.3.2

Yêu cầu về chất lượng trong công tác thiết kế...........................................22

1.3.3

Nội dung của công tác thiết kế ..................................................................23

Kết luận chương 1 .....................................................................................................27
CHƯƠNG 2
CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ CHẤT LƯỢNG THIẾT KẾ
CÔNG TRÌNH THỦY LỢI ...........................................................................................28
2.1

Cơ sở pháp lý sử dụng trong quản lý chất lượng thiết kế xây dựng ................28

2.2

Nội dung quản lý chất lượng trong thiết kế công trình xây dựng .....................29

2.2.1

Quản lý chất lượng khảo sát ......................................................................30

2.2.2

Quản lý chất lượng thiết kế .......................................................................32


Giới thiệu Viện Đào tạo và Khoa học ứng dụng Miền Trung [7].................... 60

3.1.1

Thông tin chung ........................................................................................60

3.1.2

Năng lực thiết kế của Viện ........................................................................65

3.1.3

Năng lực tài chính .....................................................................................67

3.1.4

Định hướng, cơ hội và những thách thức của Viện trong tương lai .........68

3.2 Mô hình, hệ thống quản lý chất lượng thiết kế tại Viện vận dụng theo tiêu
chuẩn ISO 9001:2015 ................................................................................................71
3.2.1

Mô hình, hệ thống quản lý quy trình thiết kế tại Viện ..............................71

3.2.2

Mô hình, hệ thống quản lý quy trình kiểm soát thiết kế tại Viện .............76

3.2.3


iv


DANH MỤC CÁC HÌNH ẢNH
Hình 2.1 Bố cục của tiêu chuẩn ISO 9001:2015 ...........................................................39
Hình 2.2 Tổng hợp các điều khoản của ISO 9001:2015 theo dạng mô hình cây (a) ....40
Hình 2.3 Tổng hợp các điều khoản của ISO 9001:2015 theo dạng mô hình cây (b) ....40
Hình 2.4 Sơ đồ trình bày các yếu tố của một quá trình đơn lẻ ......................................41
Hình 2.5 Cấu trúc của tiêu chuẩn theo chu trình PDCA ...............................................42
Hình 3.2 Sơ đồ minh họa quy trình thiết kế theo tiêu chuẩn ISO 9001:2015 ...............72

v


DANH MỤC BẢNG BIỂU
Bảng 3.1 Thống kê cán bộ, nhân viên có chuyên môn cao của Viện ............................66
Bảng 3.2 Tổng hợp doanh thu trong 3 năm (2013, 2014, 2015) (đ) .............................67
Bảng 3.3 Bảng kiểm soát thiết kế ..................................................................................77
Bảng 3.4 Sơ đồ kiểm soát thiết kế theo tiêu chuẩn ISO 9001:2015 ..............................80

vi


DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT VÀ GIẢI THÍCH THUẬT NGỮ
(Xếp theo thứ tự A, B, C của chữ cái đầu viết tắt)
CTXD: Công trình xây dựng
CLCT: Chất lượng công trình
CTTL: Công trình thủy lợi
CĐT: Chủ đầu tư

chất lượng công trình
Công tác quản lý chất lượng thiết kế có vai trò rất quan trọng do những đặc tính riêng
của một số loại công trình thủy lợi như: đập, hồ chứa, hồ thủy điện, đê ngăn lũ, trạm
bơm, hệ thống kênh….mỗi công trình còn phải phù hợp với địa hình, địa chất, khí
hậu... của từng vùng, từng địa phương. Do vậy việc quản lý chất lượng thiết kế càng
trở nên cấp thiết đòi hỏi đơn vị tư vấn thiết kế phải có những biện pháp nâng cao và
không ngừng hoàn thiện năng lực quản lý chất lượng công trình
Viện Đào tạo và Khoa học ứng dụng Miền Trung được thành lập theo Quyết định số
2761/QĐ-BNN-TCCB ngày 11 tháng 11 năm 2011 của Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và
Phát triển nông thôn. Viện Đào tạo và Khoa học ứng dụng Miền Trung là đơn vị trực
thuộc Trường Đại học Thủy lợi tại khu vực Miền Trung và Tây Nguyên có chức năng:
đào tạo, nghiên cứu khoa học, chuyển giao công nghệ, dịch vụ tư vấn, liên danh, liên
kết, hợp tác trong nước và quốc tế,... Kể từ khi thành lập đơn vị đã tham gia thiết kế
nhiều công trình có quy mô lớn, góp phần vào phát triển kinh tế xã hội
Trên cơ sở những luận điểm trên, học viên đã lựa chọn và thực hiện đề tài “Hoàn thiện
công tác quản lý chất lượng thiết kế công trình thủy lợi tại Viện Đào tạo và Khoa học
1


ứng dụng Miền Trung” nhằm đánh giá những kết quả đã đạt được và những vấn đề còn
tồn tại để đưa ra giải pháp hoàn thiện công tác quản lý chất lượng thiết kế công trình
thủy lợi áp dụng cho Viện Đào tạo và Khoa học ứng dụng Miền Trung
2. Mục tiêu nghiên cứu
Góp phần hoàn thiện công tác quản lý chất lượng thiết kế công trình thủy lợi áp dụng
cho Viện Đào tạo và Khoa học ứng dụng Miền Trung
3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
Đối tượng nghiên cứu: Các vấn đề về quản lý chất lượng thiết kế công trình thủy lợi
Phạm vi nghiên cứu: Các vấn đề về quản lý chất lượng thiết kế công trình thủy lợi tại
Viện Đào tạo và Khoa học ứng dụng Miền Trung
4. Cách tiếp cận và phương pháp nghiên cứu

phía của nó (gọi là phía thượng lưu) để thoả mãn yêu cầu trữ nước vào hồ, lấy
nước vào kênh mương hay tạo đầu nước cho phát điện. Cũng có trường hợp ngăn
chắn nước là để bảo vệ phía mực nước thấp (gọi là phía hạ lưu) như đối với các đê
sông, đê biển để ngăn nước, các cống ngăn lũ, ngăn triều…
Đặc điểm của các công trình ngăn nước là tạo ra sự chênh lệch mực nước giữa
thượng lưu và hạ lưu đập. Hiệu số cao độ mực nước thượng lưu và hạ lưu đập được
gọi là cột nước công tác. Tác dụng của cột nước công tác lên công trình thể hiện ở
các mặt sau:
3


− Gây ra lực đẩy ngang từ thượng lưu về hạ lưu làm cho công trình có thể bị mất
ổn định về trượt, lật
− Tạo ra dòng thấm qua công trình hay luồn dưới đáy và hai bên vai công trình.
Dòng thấm trong môi trường có lỗ rỗng (đất, đá nứt nẻ…) ở thân công trình hay
nền và hai vai công trình có thể gây ra các tác động bất lợi như: làm mất nước
hồ (khi phía thượng lưu là hồ chứa); gây ra áp lực thấm làm giảm ổn định của
công trình. Dòng thấm cũng có thể gây ra các biến hình thấm cục bộ hay tổng
thể, làm hư hỏng công trình, trong trường hợp này người ta gọi là công trình bị
mất ổn định về thấm
Trong một số trường hợp, nước thấm ra hạ lưu có thể gây ra lầy hoá một khu vực
rộng lớn, có thể gây sạt lở bờ ở hạ lưu và phá vỡ chế độ khai thác đất bình thường
ở khu vực này
Dạng phổ biến của công trình ngăn nước là các loại đập (đập đất, đập đá, đập bê
tông và các loại đập khác). Với các cống lấy nước hay điều tiết nước, khi van đóng
cũng tạo ra cột nước chênh lệch thượng hạ lưu và như vậy công trình này cũng làm
việc như đập
2) Công trình điều chỉnh dòng chảy
Loại công trình này, như tên gọi của nó, có chức năng điều chỉnh dòng chảy trong
sông, làm thay đổi hướng chảy, trạng thái dòng chảy theo hướng có lợi cho việc

So với kênh hở thì đường ống có lưu lượng dẫn nước hạn chế hơn (do mặt cắt bị
giới hạn). Tuy nhiên dẫn nước bằng đường ống có lợi thế là giảm bớt được các
công trình trên hệ thống. Trường hợp ống đặt ngầm thì giảm được rất đáng kể diện
tích chiếm đất, đây cũng là một yếu tố quan trọng cần xem xét khi lựa chọn hình
thức công trình dẫn nước
Trong hệ thống thủy lợi thường dùng cả hai loại kênh chảy bằng trọng lực và động
lực. Điều kiện để dẫn nước trong hệ thống kênh hay ống chảy bằng trọng lực (tự
chảy) là phải có chênh lệch cột nước giữa hai đầu kênh hay ống. Cột nước này
được tạo ra do chênh lệch cao độ địa hình giữa hai đầu kênh hay ống. Đối với hệ
thống ống thì cột nước cũng có thể tạo được nhờ động lực (máy bơm)

5


4) Các công trình chuyên môn
Ngoài các công trình phổ biến đã nêu ở trên thì cũng có những công trình có đặc
điểm riêng, được xây dựng cho những mục đích nhất định, được liệt vào loại công
trình chuyên môn như:
− Công trình trạm thuỷ điện: nhà máy thuỷ điện, bể áp lực, tháp điều áp, kênh
xả…
− Công trình giao thông thuỷ: âu thuyền, công trình nâng tàu, đường chuyển gỗ,
bến cảng.
− Công trình thuỷ nông: hệ thống tưới, tiêu, thoát nước trên đồng ruộng…
− Công trình cấp, thoát nước: công trình lấy nước, xử lý nước, trạm bơm, hệ
thống đường dẫn và tháo nước…
− Công trình thuỷ sản: hồ nuôi cá, đường chuyển cá…
− Công trình đồng muối: hệ thống điều tiết, cấp thoát nước mặn…
1.1.2 Đặc điểm thiết kế công trình thủy lợi
Tư vấn thiết kế là một hoạt động nhằm đưa ra giải pháp, bản vẽ cụ thể, đưa ra được dự
toán thiết kế theo đúng các tiêu chuẩn kỹ thuật hiện hành và các điều kiện kỹ thuật của

chất lượng, tình trạng kỹ thuật, trang thiết bị, nền và công trình hiện có để làm cơ sở
cho việc lựa chọn các giải pháp kỹ thuật sửa chữa, nâng cấp
Đảm bảo chủ trương đầu tư, thiết kế phải phù hợp với điều kiện tự nhiên, kinh tế, xã
hội và đường lối phát triển chung của đất nước, có vận dụng tốt kinh nghiệm của nước
ngoài
Phải xem xét toàn diện các mặt kỹ thuật, kinh tế – tài chính, thẩm mỹ, bảo vệ môi
trường, an toàn sản xuất và an ninh – quốc phòng, phải chú ý đến khả năng cải tạo và
mở rộng sau này, nếu có
Phương án thiết kế phải giải quyết tốt các mâu thuẫn giữa các mặt: Tiện nghi, bền
chắc, kinh tế và mỹ quan
Phải tôn trọng trình tự chung của quá trình thiết kế, trước hết phải đi từ các vấn đề
chung và sau đó mới đi vào giải quyết các vấn đề cụ thể

7


Phải lập một số phương án để so sánh và lựa chọn phương án tốt nhất. Bảo tính đồng
bộ và hoàn chỉnh của giải pháp thiết kế, đảm bảo mối liên hệ giữa các bộ phận của
thiết kế, giữa thiết kế và thực tế thi công
Tận dụng thiết kế mẫu để giảm chi phí thiết kế thực tế. Cố gắng rút ngắn thời gian thiết
kế để công trình thiết kế xong không bị lạc hậu
1.1.2.2 Những yêu cầu chủ yếu về thiết kế công trình thủy lợi [1]
Lựa chọn hình thức, quy mô và loại công trình, bố trí tổng thể, các thông số và chỉ tiêu
thiết kế chính cũng như các loại mực nước tính toán điển hình phải được quyết định
trên cơ sở so sánh các chỉ tiêu kinh tế - kỹ thuật giữa các phương án và xem xét các
yếu tố cơ bản sau đây:
− Địa điểm xây dựng công trình phải xác định rõ các điều kiện tự nhiên và xã hội nơi
xây dựng công trình và vùng chịu ảnh hưởng của công trình như điều kiện địa hình,
địa chất, kiến tạo, thổ nhưỡng, khí tượng – khí hậu, thủy văn, môi trường sinh thái
v.v....

trường sinh thái
Khi thiết kế cần xem xét khả năng và tính hợp lý về kinh tế - kỹ thuật trên các mặt sau
đây:
− Khả năng kết hợp thêm một số chức năng trong một hạng mục công trình. Có kế
hoạch đưa công trình vào khai thác từng phần nhằm phát huy hiệu quả kịp thời
− Cơ cấu lại các công trình hiện có và đề xuất các giải pháp cải tạo, khắc phục để
chúng phù hợp và hài hòa với dự án mới được đầu tư
− Quy chuẩn hóa bố trí thiết bị, kết cấu, kích thước và phương pháp thi công xây lắp
nhằm đẩy nhanh tiến độ, hạ giá thành và tạo thuận lợi cho quản lý khai thác sau này
− Đảm bảo sự hài hòa về kiến trúc thẩm mỹ của bản thân từng công trình trong cụm
công trình đầu mối và sự hòa nhập của chúng với cảnh quan khu vực. Trong mọi
trường hợp thiết kế đều phải đảm bảo duy trì các điều kiện bảo vệ thiên nhiên, vệ
sinh môi trường sinh thái và nghiên cứu khả năng kết hợp tạo thành điểm du lịch, an
dưỡng...
Thiết kế xây dựng công trình thủy lợi trên các sông suối có giao thông thủy phải
đảm bảo những điều kiện cần thiết đáp ứng yêu cầu của giao thông thủy
Giải quyết vấn đề di dân, tái định cư, đền bù thiệt hại về sản xuất, tài sản, cơ sở hạ tầng
kinh tế, văn hóa, xã hội trong vùng bị ngập và lấy mặt bằng xây dựng công trình theo
9


nguyên tắc môi trường và điều kiện sống nơi ở mới tốt hơn, ngày càng ổn định và phát
triển hơn
Khi thiết kế xây dựng công trình cấp đặc biệt và cấp I phải nghiên cứu thực nghiệm về
nền móng, vật liệu xây dựng, chế độ thủy lực, thấm, tình trạng làm việc của các kết
cấu phức tạp, chế độ nhiệt trong bê tông, chế độ làm việc của thiết bị v.v... Đối tượng
và phạm vi nghiên cứu thực nghiệm tùy thuộc vào từng trường hợp cụ thể và được đề
xuất ngay trong giai đoạn đầu của dự án. Công tác này cũng được phép áp dụng cho
hạng mục công trình cấp thấp hơn khi trong thực tế chưa có hình mẫu xây dựng tương
tự

dựng công cộng, nhà ở, công trình công nghiệp, giao thông, thủy lợi, năng lượng và
các công trình khác [2]
1.2.1.2 Đặc điểm:
CTXD có quy mô, kết cấu phức tạp, mang tính đơn chiếc, thời gian sản xuất xây lắp
kéo dài
CTXD cố định tại nơi sản xuất với các yếu tố phương tiện thi công, người lao động, …
phải di chuyển đến địa điểm xây dựng
Quá trình xây dựng từ khi khởi công đến khi hoàn thành đưa vào sử dụng thường
kéo dài. Quá trình thi công được chia thành nhiều giai đoạn với mỗi giai đoạn được
chia thành nhiều công việc khác nhau, các công việc này thường diễn ra ngoài trời nên
chịu tác động lớn của nhân tố môi trường như nắng, mưa, bão...
1.2.2 Chất lượng công trình xây dựng
Chất lượng CTXD là những yêu cầu về an toàn, bền vững, kỹ thuật và mỹ thuật của
công trình nhưng phải phù hợp với quy chuẩn và tiêu chuẩn xây dựng, các quy định
trong văn bản quy phạm pháp luật có liên quan và hợp đồng kinh tế. Chất lượng
CTXD không chỉ đảm bảo sự an toàn về mặt kỹ thuật mà còn phải thỏa mãn các yêu
cầu về an toàn sử dụng có chứa đựng yếu tố xã hội và kinh tế [3]
Chất lượng công trình xây dựng được đánh giá bởi các đặc tính cơ bản như: Công
năng sử dụng, độ tiện dụng, tuân thủ các qui chuẩn, tiêu chuẩn kỹ thuật; độ bền vững
tin cậy, tính thẩm mỹ, an toàn trong khai thác, tính kinh tế và tuổi thọ công trình

11


Chất lượng công trình xây dựng không chỉ đảm bảo sự an toàn về mặt kỹ thuật mà còn
phải thỏa mãn các yêu cầu về an toàn sử dụng có chứa đựng yếu tố xã hội và kinh tế
Có được chất lượng công trình xây dựng như mong muốn, có nhiều yếu tố ảnh hưởng,
trong đó yếu tố cơ bản nhất là năng lực quản lý (của chính quyền, của chủ đầu tư) và
năng lực của các nhà thầu tham gia các quá trình hình thành sản phẩm xây dựng
Từ góc độ bản thân sản phẩm xây dựng và người thụ hưởng sản phẩm xây dựng, chất

- Vấn đề môi trường: cần chú ý không chỉ từ góc độ tác động của dự án tới các yếu tố
môi trường mà cả các tác động theo chiều ngược lại, tức là tác động của các yếu tố
môi trường tới quá trình hình thành dự án
1.2.3 Quản lý chất lượng công trình xây dựng:
Quản lý chất lượng công trình xây dựng là hoạt động của nhà nước, chủ đầu tư, tư vấn
và các bên tham gia lĩnh vực xây dựng để công trình sau khi đi xây dựng xong đảm
bảo đúng mục đích, đúng kỹ thuật và đạt hiệu quả kinh tế cao nhất. Theo từng giai
đoạn và các bước xây dựng công trình các bên liên quan sẽ đưa ra các biện pháp quản
lý tối ưu để kiểm soát nâng cao chất lượng công trình theo quy định hiện hành
Nếu ta quản lý chất lượng công trình xây dựng tốt thì sẽ không có chuyện công trình
chưa xây xong đã đổ do các bên đã tham ô rút ruột nguyên vật liệu hoặc nếu không đổ
ngay thì tuổi thọ công trình cũng không được đảm bảo như yêu cầu. Vì vậy việc hoàn
thiện công tác quản lý chất lượng công trình xây dựng không chỉ là hoàn thiện chất
lượng công trình mà còn góp phần chủ động chống tham nhũng, chủ động ngăn ngừa
tham nhũng, ngăn ngừa thất thoát trong xây dựng
Công trình xây dựng khác với sản phẩm hàng hoá thông thường khác vì công trình xây
dựng được thực hiện trong một thời gian dài do nhiều người thực hiện, do nhiều vật
liệu tạo nên chịu tác động của tự nhiên rất phức tạp. Vì vậy việc nâng cao công tác
quản lý CLCTXD là rất cần thiết, bởi nếu xảy ra sự cố thì sẽ gây ra tổn thất rất lớn về
người và của, đồng thời cũng rất khó khắc phục hậu quả
Nâng cao công tác quản lý CLCTXD là góp phần nâng cao chất lượng sống cho con
người. Vì một khi CLCTXD được đảm bảo, không xảy ra những sự cố đáng tiếc thì sẽ
13


tiết kiệm được rất nhiều cho ngân sách quốc gia. Số tiền đó sẽ được dùng vào công tác
đầu tư cho phát triển kinh tế xã hội, nâng cao đời sống cho nhân dân, hoặc dùng cho
công tác xóa đói giảm nghèo
1.2.4 Quản lý chất lượng thiết kế công trình xây dựng
Trình tự thực hiện và quản lý chất lượng thiết kế xây dựng công trình được thực hiện

+ Đánh giá sự phù hợp của thiết kế so với thiết kế cơ sở hoặc nhiệm vụ thiết kế
đã được phê duyệt và các yêu cầu của hợp đồng xây dựng, quy định pháp luật có liên
quan
+ Đánh giá sự phù hợp về quy mô, công nghệ, các thông số kỹ thuật và các chỉ
tiêu kinh tế kỹ thuật chủ yếu của công trình
+ Đánh giá sự phù hợp với quy chuẩn kỹ thuật, tiêu chuẩn chủ yếu được áp dụng
+ Đánh giá an toàn chịu lực các cấu kiện chịu lực của toàn bộ công trình
+ Sự tuân thủ các quy định về môi trường, phòng chống cháy nổ
+ Yêu cầu Nhà thấu thiết kế giải trình, tiếp thu, chỉnh sửa hồ sơ thiết kế trên cơ
sở ý kiến thẩm tra
Thẩm tra thiết kế của cơ quan chuyên môn về xây dựng (với công trình cấp III
trở lên): [4]
+ Kiểm tra điều kiện năng lực của các tổ chức khảo sát, thiết kê, cá nhân là chủ
nhiệm khảo sát, chủ nhiệm đồ án thiết kế, chủ trì thiết kế
+ Kiểm tra sự phù hợp của thiết kế với các quy chuẩn kỹ thuật, tiêu chuẩn chủ
yếu áp dụng cho công trình
+ Mức độ an toàn chịu lực của các cấu kiện chịu lực của công trình và các yêu
cầu về an toàn khác: sự phù hợp của giải pháp thiết kế nền móng với đặc điểm địa chất
công trình, kết cấu công trình và an toàn đối với các công trình lân cận; sự phù hợp của
giải pháp kết cấu với thiết kế công trình, với kết quả khảo sát xây dựng và với công
năng của công trình

15


Riêng đối với công trình sử dụng toàn bộ hoặc 1 phần nguồn vốn ngân sách và đầu tư
theo các hình thức BT, BOT, BTO, PPP thì cần phải xem xét thêm một số nội dung
sau:
+ Sự phù hợp của thiết kế so với thiết kế cơ sở hoặc nhiệm vụ thiết kế được duyệt
+ Sự hợp lý của thiết kế để đảm bảo tiết kiệm chi phí trong xây dựng công trình: