1. PHẦN MỞ ĐẦU
1.1 Lý do chọn đề tài
Như chúng ta đã biết việc “Phát triển giáo dục và đào tạo là quốc sách hàng
đầu, là một trong những động lực quan trọng thúc đẩy sự nghiệp công nghiệp hoá,
hiện đại hoá đất nước, là điều kiện để phát huy nguồn lực con người. Đây là trách
nhiệm của toàn Đảng, toàn dân, trong đó giáo dục là lực lượng nồng cốt có vai tro
quan trọng” để làm tốt được điều đó việc nâng cao chất lượng làm quen với chữ cái
cho trẻ 5 tuổi là một trong những nhiệm vụ quan trọng nhất ở trường mầm non.
Hoạt động này không những nhằm giúp trẻ hình thành và phát triển năng lực
ngôn ngữ như nghe, nhận biết và phát âm chuẩn chính xác âm của chữ cái khi nói
mà còn tạo cho trẻ hứng thú học, tiền đọc, tiền viết, còn giúp trẻ phát triển khả năng
tư duy, nhận thức, tình cảm, trí tuệ, thẩm mĩ, óc quan sát, ghi nhớ, chú ý có chủ
định…Đó là nhịp cầu nối giúp trẻ bước vào thế giới lung linh, huyền ảo, rực rỡ sắc
màu của xã hội loài người. Làm quen với chữ cái không phải là một môn học độc
lập, riêng biệt mà nó là một phần, một bộ phận của việc phát triển ngôn ngữ trong
chương trình chăm sóc giáo dục trẻ 5-6 tuổi; giáo viên nắm vững kiến thức và kĩ
năng tốt nhất trong quá trình hỗ trợ trẻ nâng cao chất lượng làm quen với chữ cái,
đặt ra những phương pháp, kết quả mong đợi phù hợp, linh hoạt để đạt được những
mục tiêu cho giai đoạn nền móng vững chắc một cách nghiêm túc và cấp bách mà
các bậc cha mẹ và những người làm công tác giáo dục cần quan tâm và tìm cách
giải quyết thật thỏa đáng, không nên ép buộc trẻ học trước chương trình lớp Một. Vì
ở độ tuổi này trẻ chỉ “Chơi mà học - Học bằng chơi” Chuẩn bị sẵn sàng cho trẻ
bước vào lớp Một không bở ngỡ là một yêu cầu trọng tâm của việc nâng cao chất
lượng làm quen với chữ cái cho trẻ ở trường mầm non.
Nhận thức được tầm quan trọng đó bản thân tôi là một giáo viên luôn băn
khoăn, trăn trở phải tìm ra những giải pháp trong việc cho trẻ làm quen chữ cái nên
tôi đã đi sâu nghiên cứu để tìm ra“Một số biện pháp nâng cao chất lượng làm quen
với chữ cái cho trẻ 5 tuổi” một cách tốt nhất và hiệu quả nhất.
1





CSGD trẻ. Ngay từ nhỏ tôi đã rất yêu thích văn học và có thói quen đọc sách từ rất
sớm, thích được hòa mình trong thế giới trong những câu chuyện lý thú hay những
bài thơ, bài đồng dao, ca dao mượt mà, tình cảm. Vì thế tôi đã dành nhiều thời gian
cho hoạt động này.
Đối với trẻ trong lớp: Trẻ ngoan, đa số cháu đều biết Tiếng Việt nên việc phát
âm cũng có phần dễ uốn nắn.
Một số phụ huynh nhiệt tình ủng hộ khi giáo viên tuyên truyền vận động, sưu
tầm nguyên phế liệu sẵn có ở địa phương để làm đồ dùng, đồ chơi phục vụ chuyên
đề.
2.3. Khó khăn
Cơ sở vật chất, trang thiết bị dạy học tuy có tăng trưởng nhưng vẫn còn thiếu,
chưa phong phú về chủng loại.
Trẻ tuy cùng một độ tuổi nhưng mức độ phát triển chưa đồng đều; Vì trẻ ở
rãi rác các bản khác nhau và đều là con em Bru Vân Kiều. Vì thế nên sự tiếp thu của
các cháu trong lớp chưa đồng đều, còn có những hạn chế; Một số trẻ phát âm chưa
chuẩn còn nói lắp, nói ngọng nói chưa đầy câu, chưa đủ ý, diễn đạt từ còn lí nhí
trong miệng như cháu (Thiên ,Thuyên, Sỹ Lâm, v.v…).
Các em đều là con em Bru Vân Kiều nói hai thứ tiếng nên các cháu gặp nhiều
khó khăn trong việc giao tiếp.
Một số phụ huynh chưa nhận thức được tầm quan trọng của việc phát triển
ngôn ngữ cho con em mình.
2.4. Kết quả khảo sát đầu năm.
Vào đầu năm học tôi đã tiến hành khảo sát chất lượng trẻ và kết quả như sau:
Các chỉ số
- Trẻ tự tin
- Trẻ phát âm chuẩn chính
xác tiếng phổ thông
- Khả năng nhận diện các chữ

3


cái
- Trẻ tham gia vào hoạt động

20

31

11

69

một cách hứng thú, tích cực
Qua quá trình khảo sát trẻ đầu năm học bản thân tìm tòi nghiên cứu và tìm ra
“một số giải pháp nhằm nâng cao chất lượng làm quen với chữ cái cho trẻ 5 tuổi”
như sau:
2.5 Các biện pháp
* Biện pháp 1: Xây dựng kế hoạch
Để nâng cao chất lượng cho trẻ làm quen với chữ cái đạt hiểu quả cao, trước hết
tôi coi trọng việc lập kế hoạch. Vì lập kế hoạch ngay từ đầu năm học sẽ giúp cho
giáo viên vạch định tốt toàn bộ những công việc định làm trong suốt năm học nhằm
thúc đẩy giáo viên tìm tòi nghiên cứu kỹ chương trình GD Mầm non mới, nắm bắt
đặc điểm tâm - sinh lý trẻ, kiểm tra lại đồ dùng học tập và đồ dùng phục vụ cho hoạt
động. Triển khai lập kế hoạch năm, tháng, tuần, ngày cụ thể rỏ ràng sau mỗi chủ đề,
ở hoạt động góc và mỗi tiết học…Tôi đã căn cứ vào kế hoạch năm của nhà trường
để xây dựng kế hoạch tháng, tuần, ngày và kế hoạch ngày cho lớp mình phụ trách
nhằm tích hợp lồng ghép các hoạt động làm quen chữ cái không chỉ trên tiết học mà
còn cho trẻ làm quen mọi lúc mọi nơi.

nhân của trẻ. Đây là nơi trẻ thường xuyên hoạt động nên có tác dụng ôn tập cũng cố
chữ cái và từ rất tốt. Vì thế nơi để đồ dùng cá nhân của trẻ như: Dày, dép, mũ, ba lô,
khăn mặt...tôi gắn ký hiệu kèm tên của trẻ như vậy, hàng ngày trẻ cất hoặc lấy đồ
dùng vừa đúng quy định, vừa biết tên mình, tên bạn, biết tên mình có những chữ cái
gì? Biết thứ tự của từng chữ cái như thế nào? Mỗi một môi trường hoạt động của
trẻ, tôi đều chủ động tạo môi trường và tạo cơ hội cho trẻ được luyện phát âm, ôn
luyện chữ cái đã biết, làm quen chữ cái mới và làm quen từ một cách rất tự nhiên
thoải mái không gò bó áp đặt trẻ.
Góc tuyên truyền ngoài lớp học của trẻ là nơi không những tạo môi trường chữ
cho trẻ mà còn mang tính tuyên truyền đến các bậc phụ huynh để phụ huynh hiểu
biết về chữ mà con em mình chỉ đang làm quen với chữ cái. Ví dụ: Chữ l đọc là
“Lờ” chữ n đọc “Nờ” nhưng có phụ huynh lại dạy con là “e lờ” và “e nờ”...và nếu
không thống nhất sẽ không biết như thế nào là đúng, hơn nữa nếu đã đọc sai thì rất
5


khó sữa. Xác định được điều đó mỗi mảng tuyên truyền đểu có hình ảnh kèm theo
chữ in thường, viết thường. Chủ yếu là chữ viết thường, tuyệt đối không viết chữ
cách điệu.
*. Biện pháp 3: Tổ chức hoạt động làm quen chữ cái trên tiết học.
Việc dạy trẻ làm quen với chữ cái được tiến hành bằng nhiều hình thức nhưng
có thể nói rằng việc tổ chức cho trẻ làm quen trên tiết học là biện pháp chủ chốt
quan trọng nhất. Trong từng nhóm chữ nó có sự khác nhau về mục đích, yêu cầu. Vì
vậy tương ứng với mỗi loại tiết thì phải có phương pháp hướng dẫn và tổ chức hoạt
động phù hợp. Để tiết dạy đạt kết quả tốt trước hết tôi nghiên cứu kỹ nội dung, nắm
chắc yêu cầu, kiến thức của môn học, nắm bắt đặc điểm tình hình, khả năng của trẻ
ở lớp để xác định mục đích yêu cầu và lựa chọn nội dung phù hợp, cung cấp kiến
thức đảm bảo yêu cầu, đảm bảo sự hứng thú của trẻ. Tôi thường tổ chức cho trẻ
“Học bằng chơi, chơi bằng học” là một khoảng thời gian 25 đến 30 phút trên 1tiết
học cho trẻ mẫu giáo 5 tuổi; đưa “Ứng dụng công nghệ thông tin” vào bài dạy, qua

tranh “hoa hồng” ra cho trẻ lên rút chữ cái đã được học. Hôm nay cô sẽ dạy các con
chữ cái h .
* Tích hợp môn âm nhạc:
Và cũng như trên một tiết học giáo viên đưa bộ môn âm nhạc vào cũng không
thể thiếu bởi nó có tính chất vui nhộn với bộ môn làm quen với chữ cái tôi thường
chọn những bài hát phù hợp với loại tiết và phù hợp từng chủ đề. Ví dụ: Nhóm chữ
o, ô, ơ tôi cho trẻ hát và vận động bài “Chữ o tròn”.
“Chữ o là chữ o tròn như vầng trăng đêm rằm chiếu sáng chữ ô là ô cô dạy
chúng em biết được bài khác. Qua những bài hát đó tăng thêm sự chú ý ở trẻ.
* Tích hợp môn môi trường xung quanh.
Nói chung đúng thì bộ môn này thường gặp ở mọi tiết mà nhát là tiết chữ cái
muốn cho trẻ làm quen chữ cái một cách hiệu quả phải có tranh ảnh, mô hình vật
thật có chứa các chữ cái mà cô định cho trẻ làm quen mà những cái đó đều xuất
phát từ môi trường xung quanh.
Ví dụ: Khi dạy một tiết chữ cái h, k. Tôi cho trẻ tìm hiểu chữ h qua từ “Hoa
hồng” trẻ được quan sát bông hoa trẻ nói rõ cấu tạo đặc điểm hương thơm màu sắc
7


của loại hoa .. làm như thế tăng thêm về các biểu tượng và sự hứng thú. Hoặc trò
chơi “thi gắn chữ cái ” nếu trẻ cầm một cái nào đó lên chữ cái đó tôi gắn các hoa
quả, hoa lá, hay các con vật hoặc phương tiện giao thông phù hợp chủ điểm tăng
thêm sự tích cực hoạt động trong trò chơi.
* Tích hợp bộ môn tạo hình:
Sau khi trẻ đã hoạt động nhiều thì bộ môn tạo hình rất phù hợp với trạng thái
tĩnh. Tôi cho trẻ màu khoảng trống có chứa các chữ cái gì đó theo yêu cầu của cô
hoặc trẻ được cắt ra dán, xé dán các chữ cái.
* Tích hợp bộ môn làm quen với toán:
Bộ môn này đối với tiết chữ cái thường được đưa vai trò chơi như: “Thi đội nào
nhanh” trẻ thi đua nhau gắn chứa đó đếm số lượng và cùng kiểm tra kết quả đội nào

Đặc biệt là trò chơi giúp trẻ phân biệt các âm khó như: chữ (s - x; p - q; b – d; R –
d; n – l) là âm đầu của tiếng) giúp trẻ phát triển khả năng bắt âm. Ví dụ: Trò chơi
“Tai ai tinh”,“Ai tinh mắt” khi nghe âm thanh trẻ biết được đó là chữ gì. Ví dụ
“Con sóc” trẻ suy nghĩ ngay đến chữ S. “Cái xẻng” tiếng xẻng bắt đầu là chữ X.
* Biện pháp 6: Thông qua hoạt động mọi lúc mọi nơi và phát triển ngôn ngữ
Như chúng ta biết, đặc điểm tâm - sinh lý của trẻ mầm non là “Dễ nhớ, dễ
quên”. Vì vậy, các kiến thức mới cung cấp cho trẻ, nếu không thường xuyên ôn
luyện, cũng cố trẻ sẽ nhanh chóng quên ngay khi lĩnh hội kiến thức khác . Để khắc
sâu những chữ cái đã học, tôi tổ chức cho trẻ xếp hột hạt những chữ cái đã học qua
những đường nét cơ bản, viết bằng phấn trên sân xi măng của trường, hoặc dùng
dây mềm để bẻ, gấp các đường nét của chữ cái đó, tạo chữ cái bằng bàn tay.
Ví dụ: Tạo dáng chữ o, ô, ơ, b, d, đ …
Tôi sưu tầm các băng đĩa có nhiều nội dung hấp dẫn, giúp các cháu làm quen,
nhận biết các chữ cái mới lạ trên trò chơi trên máy tính. Các câu tục ngữ, bài ca dao,
đồng dao để cho trẻ đọc và giúp trẻ luyện phát âm.
Ví dụ: Các cháu tự tìm ghép các từ sao cho đúng với các hình ảnh trên màn hình
như “cái nơ” trẻ tìm chữ cái ( c, a, i, n, ơ )
Trẻ làm quen với chữ cái thông qua việc phát âm đúng các tiếng, các từ. Nếu
chỉ cho trẻ làm quen với chữ bằng cách nhận mặt chữ thì trẻ mới cảm nhận ở mức
cảm tính (Thông qua các cơ quan cảm giác, tri giác) mà cần phải cho trẻ làm quen
9


với chữ cái thông qua rèn luyện phát âm. Thông qua việc phát âm các từ, tiếng có
các chữ cái (đặc biệt các chữ cái khó, là âm đầu của tiếng, từ) giúp trẻ phát triển khả
năng bắt âm. Ví dụ: Trò chơi “Tai ai thính” khi nghe âm thanh trẻ biết được đó là
chữ gì. Ví dụ “hoa sen” trẻ nghỉ ngay đến chữ S. Khi cô giáo phát âm trẻ phải chú
ý nhìn vào miệng của cô để phát âm cho chuẩn âm của chữ cái đó như thế nào cho
đúng và cho trẻ phát âm cùng với cô.
*. Biện pháp 7: Phối kết hợp với phụ huynh.


%

30
29

97
94

1
2

3
6

xác tiếng phổ thông
- Khả năng nhận diện các

30

97

1

3

chữ cái
- Trẻ tham gia vào hoạt

31

để thực hiện tốt hơn nữa cho những năm tới. Trong quá trình áp dụng các biện pháp
trên bản thân tôi rút ra được một số bài học kinh nghiệm sau:
11


- Thường xuyên trò chuyện với trẻ, khơi gợi trẻ đặt tên cho nội dung vừa trò
chuyện hoặc tóm tắt ngắn gọn những điều vừa trò chuyện.
- Cho trẻ phát âm các từ, các chữ cái các ký hiệu của trẻ
- Khuyến khích trẻ nói những ý nghĩ của trẻ qua nội dung hay chủ điểm nào đó
nhằm giúp trẻ luyện cách trình bày, diễn đạt ý, các từ
- Cho trẻ tham quan, hướng dẫn từ quan sát sự vật, hiện tượng nhằm mở rộng vốn
hiểu biết vốn từ cho trẻ, kết hợp đàm thoại để trẻ hiểu sâu bản chất của sự vật, hiện
tượng và nói lên nhận xét của mình.
- Mở rộng vốn từ cho trẻ và khuyến khích trẻ sử dụng vốn từ trẻ học được trong
các hoạt động khác nhau, đặc biệt qua các trò chơi ngôn ngữ, trò chuyện, đàm thoại
giữa cô với trẻ, trẻ với trẻ. Bản thân tôi được trau dồi thêm kiến thức và kinh
nghiệm phong cách trước khi dạy trẻ làm quen với chữ cái. Khi lên lớp tôi đã tự tin
hơn. Cách dạy trẻ làm quen với chữ cái linh động và phong phú không cứng nhắc,
tiết dạy thoải mái nhẹ nhàng sôi động hơn.
Tôi phải luôn coi trọng việc dạy trẻ phát triển ngôn ngữ qua hoạt động nâng cao
chất lượng làm quen chữ cái; Cần tích cực nắm bắt tình hình qua trẻ lớp tôi đang
phụ trách để từ đó đổi mới phương pháp dạy học theo hướng tích cực. Luôn tìm tòi
học hỏi mở rộng tầm nhận thức để có cơ sở xây dựng thiết kế những giáo án điện tử
hay, những bài dạy hay và các kiến thức tổng hợp một cách khoa học logic phù hợp
với khả năng của trẻ.
- Tạo môi trường cho trẻ được làm quen với các chữ cái trong và ngoài lớp một
cách phong phú, với nhiều hình thức hấp dẫn và được thay đổi thường xuyên theo
chủ đề.
- Tạo tình cảm gần gũi giữa cô và cháu, nắm bắt tâm lý, trình độ và cá tính của
từng trẻ, kiên nhẫn và nhẹ nhàng giúp trẻ theo phương pháp “Chơi mà học, học

cấp lãnh đạo quan tâm chỉ dẫn thêm để đề tài của tôi có thêm giải pháp hay, hiệu
quả cao và sáng tạo hơn nữa.
Tôi xin chân thành cảm ơn!
13


14


Lâm thủy ,

ngày … tháng …. năm 2019

NGƯỜI THỰC HIỆN ĐỀ TÀI

Hoàng Thị Nương

15