ĐỀ XUẤT MỘT SỐ BIỆN PHÁP GIÁO DỤC Ý THỨC BẢO
VỆ MÔI TRƯỜNG CHO TRẺ MẪU GIÁO LỚN TẠI CÁC
TRƯỜNG MẦM NON XÃ KIÊU KỴ, HUYỆN GIA LÂM.
THÀNH PHỐ HÀ NỘI DỰA VÀO CỘNG ĐỒNG


- Căn cứ đề xuất biện pháp
- Căn cứ vào đặc điểm tâm lý của trẻ lứa tuổi mẫu giáo lớn ( 5
- 6 tuổi)
- Đảm bảo tính khoa học, tính vừa sức và nguyên tắc đồng
tâm phát triển từ dễ đến khó; đảm bảo tính liên thông các các độ
tuổi, giữa nhà trẻ và mẫu giáo, giữa nội dung giáo dục với cuộc
sống hiện thực, gắn với cuộc sống và kinh nghiệm của trẻ,
chuẩn bị cho trẻ từng bước hòa nhập vào cuộc sống.
- Đảm bảo phù hợp với phát triển tâm sinh lý của trẻ. Hài
hòa giữa nuôi dưỡng, chăm sóc và giáo dục giúp trẻ phát triển
cơ thể cân đối, khỏe mạnh, nhanh nhẹn. Cung cấp kỹ năng sống
phù hợp với lứa tuổi, giúp trẻ biết cách thức BVMT.
- Căn cứ vào thực trạng phối hợp với các lực lượng cộng
đồng trong việc giáo dục ý thức bảo vệ môi trường cho trẻ
mẫu giáo lớn tại các trường mầm non trên địa bàn xã Kiêu
Kỵ.
Hệ thống các biện pháp giáo dục ý thức BVMT cho trẻ
mẫu giáo lớn tại các trường mầm non xã Kiêu kỵ, huyện Gia


Lâm, thành phố Hà Nội dựa vào lực lượng cộng đồng phải dựa
trên cơ sở thực tiễn và có tính khả thi.
- Tính thực tiễn bao gồm: Quy mô trường, lớp; điều kiện
(bao gồm nguồn lực, con người, môi trường giáo dục, cơ sở vật
chất…) phục vụ cho giáo dục ý thức BVMT cho trẻ mẫu giáo

thành phố Hà Nội nói riêng, trước những thay đổi do yêu cầu
thực hiện mục tiêu của đổi mới giáo dục Mầm non, các quy định
đổi mới giáo dục ý thức BVMT cho trẻ mẫu giáo lớn tại các
trường mầm non xã Kiêu kỵ, huyện Gia Lâm, thành phố Hà Nội
dựa vào lực lượng cộng đồng cũng cần phải thay đổi. Những
thay đổi này phải căn cứ vào thực tế của các nhà trường, kế thừa
những kết quả đã được nghiên cứu trước đó để có thể đưa ra


những biện pháp phù hợp với điều kiện, hoàn cảnh và những đòi
hỏi trong giai đoạn nghiên cứu.
- Nguyên tắc kết hợp giữa gia đình- nhà trường- xã hội
Các biện pháp phải tuân thủ nguyên tắc thống nhất trong
quá trình giáo dục bằng sự phối hợp chặt chẽ giữa các hoạt động
của giáo viên với gia đình trẻ và với các tổ chức xã hội theo một
chương trình giáo dục thống nhất về mục đích, nội dung,
phương pháp tác động.
- Một số biện pháp cụ thể
- Tích hợp nội dung giáo dục ý thức bảo vệ môi trường vào
các chủ đề trong chương trình giáo dục trẻ mẫu giáo lớn
Từ mục tiêu, nội dung, chương trình GDMN cần xây dựng
nội dung GD BVMT cho trẻ MGL, nhằm tạo môi trường cho trẻ
hoạt động đa dạng, phong phú với những trang thiết bị, tranh
ảnh, mô hình được sắp xếp ở vị trí thuận lợi giúp trẻ hứng thú,
tích cực tham gia vào hành vi bảo vệ môi trường trong cuộc
sống.


Cuộc sống sinh hoạt hàng ngày với nhiều hoạt động khác
nhau, mỗi hoạt động đều tạo cơ hội cho trẻ thể hiện các hành vi

bảo vệ MT cho trẻ
Ở lứa tuổi mẫu giáo nhỡ, kinh nghiệm sống của trẻ còn ít,
chế độ sinh hoạt hàng ngày của trẻ ở trường mầm non có rất
nhiều vấn đề môi trường, hấp dẫn, gần gũi với trẻ, là nguồn tri
thức phong phú để giáo dục hành vi bảo vệ môi trường cho trẻ.
Dựa vào nội dung các hoạt động của chế dộ sinh hoạt hàng
ngày, giáo viên tạo cơ hội để trẻ tích cực luyện tập hành vi bảo


vệ môi trường giúp trẻ thực sự nắm bắt được các đặc điểm, tính
chất bên trong, ý nghĩa các việc làm của trẻ. Trong quá trình trẻ
lao động tự phục vụ, lao động trực nhật, chăm sóc cây cối, trẻ
nắm được kết quả của hành vi bảo vệ môi trường phụ thuộc vào
hành vi của chính nó và những người xung quanh (lớp học sạch
hay bẩn, ngăn nắp hay bừa bộn phụ thuộc vào hành vi quét nhà,
sắp xép đồ dùng, đồ chơi; Cây tươi tốt hay cằn cỗi phụ thuộc
vào người chăm sóc; Cần có những hành động nào để tiết kiệm
nguồn điện, nguồn nước.
Khi trẻ được tự mình làm những công việc có ích với môi
tường sẽ tác động mạnh mẽ đến xúc cảm của trẻ đối với những
vấn đề môi trường và tạo thói quen hành vi bảo vệ môi trường
trong cuộc sống hàng ngày.
Cần tổ chức cho trẻ tích cực luyện tập hành vi bảo vệ môi
trường ở mọi lúc, mọi nơi, trong các hoạt động của chế độ sinh
hoạt hàng ngày.
Bước 1: Phân tích các hoạt động trong
chế độ sinh hoạt hàng ngày và xác định ý
thức BVMT của trẻ cần thực hiện trong quá
trình tham gia hoạt động.



- Chơi tự do.

- Giữ gìn trang phục sạch sẽ

-Thể

dục

sáng

khi ra ngoài trời.

ngoài trời
2

Hoạt

- Chuẩn bị đồ dùng, - Không kéo lê bàn ghế trên

động

kê bàn ghế

học

sàn làm bàn ghế hỏng.

- Học nội dung các - Sử dụng vật liệu cẩn thận,
môn học theo thời tránh lãng phí, bảo quản đồ


trời

hiện tượng

nhặt cỏ, bắt sâu, không ngắt

+ Làm quen với các
nội dung giáo dục
+ Chăm sóc thiên

hoa bẻ cành, hái lá.
- Giữ gìn đồ chơi, giữ vệ
sinh cá nhân

nhiên
- Chơi vận động
- Chơi tự do
4

Hoạt

- Trẻ thỏa thuận vai - Giữ gìn cẩn thận đồ dùng,

động

chơi

chơi
các góc


–

quy định

Ăn

- Rửa tay

trưa
-Chuẩn bị bữa ăn

- Tiết kiệm nước trong quá
trình rửa tay, đi vệ sinh.

- ăn cơm
- Ăn uống vệ sinh, văn minh:
- Xếp bát, thìa, đĩa Dùng dụng cụ ăn uống cẩn
vào rổ
thận, ăn hết khẩu phần của
- Đánh răng, lau mình, tránh rơi vãi, nếu có
mặt

thức ăn rơi vãi phải biết
gom vào một chỗ để làm
thức ăn chăn nuôi.
- Xếp dụng cụ ăn uống vào
đúng nơi quy định

6

vật liệu.
-Tham gia trực nhật
- Biết đánh giá hành vi
BVMT của bản thân và của
các bạn.

Bước 2: Kích thích trẻ tích cực thể hiện BVMT trong
các hoạt động và sinh hoạt hàng ngày.
Để kích thích trẻ tích cực thể hiện các HVBVMT, cần thực
hiện những công việc sau đây:
Thứ nhất, Hướng sự chú ý của trẻ vào các hành vi đúng
đối với môi trường trong cuộc sống hàng ngày.


Các hành vi đúng là những hành vi của trẻ, của người lớn
thể hiện trong các hoạt động và sinh hoạt mà trẻ dễ dàng quan
sát thấy. Đặc điểm của trẻ nhỏ là thích bắt chước hành vi của
những người xung quanh, đặc biệt là hành vi của những bạn
cùng tuổi vì nó dễ tạo được cảm xúc cho trẻ và trẻ dễ bắt chước
hơn. Giáo viên chỉ cần làm rõ các “mẫu hành vi” đó trước mắt
trẻ, làm trẻ chú ý đến qua việc động viên, khen thưởng khi trẻ
nào đó có hành vi đúng. Nếu hành vi đó đã có “ mẫu hành vi”
trưng bày ở các vị trí thích hợp thì cô cho trẻ so sánh đối chiếu
hành vi thực tế của trẻ với “mẫu hành vi” rồi rút ra nhận xét,
đánh giá.
Ví dụ: Khi một trẻ nào đó rửa tay sạch, không làm ướt quần
áo, không lãng phí nước, không đổ nước ra sàn nhà, giáo viên khen
trẻ đó vì đã rửa tay sạch, không lãng phí nước. Sau đó cho trẻ so
sánh đối chiếu với hình ảnh treo trên tường.
Trong nhiều trường hợp, cô không chỉ khen ngợi trẻ mà

Ví dụ: Thứ hai, đầu giờ sáng cô đưa ra hai yêu cầu về
HVBVMT trong ngày cần quan tâm như sau:
+ Giữ gìn vệ sinh ngăn nắp nơi hoạt động.
+ Bỏ rác vào đúng nơi quy định.
Thứ ba, cô đưa thêm hai nội dung để trẻ thực hiện:
+ Sử dụng tiết kiệm các vật liệu cho hoạt động, tiết kiệm
nước.
+ Bảo vệ, chăm sóc thực vật.
- Khi nêu các i bảo vệ môi trường cần cho trẻ trao đổi, so
sánh với các mẫu hành vi đúng để trẻ nắm được cách thực hiện
hành vi ấy như thế nào, ở hoạt động nào, kết quả của nó ra sao.
Ví dụ: Hành vi giữ gìn vệ sinh ngăn nắp nơi hoạt động, trẻ
có thể thực hiện trong rất nhiều hoạt động khác nhau như: Hoạt
động đón trẻ, hoạt động học tập, hoạt động chơi ở các góc, hoạt
động chơi tự do…Vào buổi sáng, trước khi bước vào các hoạt
động, cô đưa ra yêu cầu phải giữ vệ sinh ngăn nắp nơi hoạt


động, sau đó đặt câu hỏi: Muốn giữ vệ sinh ngăn nắp nơi hoạt
động các con cần làm những công việc gì? Cho trẻ tự thảo luận
và đưa ra các ý kiến khác nhau. Sau đó cô kết luận những việc
cần thực hiện đối với hành vi trên để trẻ coi đó là mẫu để thực
hiện trong các hoạt động, bao gồm:
 Không vứt rác, đồ dùng, đồ chơi, vật liệu bừa bãi.
 Cất đồ dùng, đồ chơi đúng nơi quy định.
 Thu dọn sạch sẽ, gọn gàng nơi hoạt động
Sau khi kết thúc hoạt động giáo viên cần kiểm tra xem trẻ
có thực hiện được yêu cầu mà giáo viên đề ra đối với hành vi đó
không.
Thứ ba, kích thích trẻ tích cực thực hiện hành vi bảo vệ

.........................

Thứ 4 Thứ
5

Thứ
6


Giáo viên có thể đưa ra phần thưởng mang tính tinh thần
để động viên khuyến khích trẻ như: Nếu trong ngày trẻ nhận
được 3 lôtô trở lên thì trẻ sẽ được 1 thẻ “Bé yêu môi trường”,
trong tuần trẻ nhận được 3 thẻ “Bé yêu môi trường” thì trẻ sẽ
được công nhận là thành viên “Câu lạc bộ bé yêu môi trường”
Giáo viên tổ chức kiểm tra các việc làm tốt của trẻ vào cuối
ngày, những lôtô mà trẻ có được sẽ được công nhận nếu được
các trẻ khác và giáo viên thừa nhận.
- Tích hợp nội dung giáo dục ý thức bảo vệ môi trường vào
các hoạt động khác.
- Thiết kế và sưu tầm các trò chơi cho trẻ.
- Sử dụng biện pháp trò chơi là tổ chức cho người học chơi
một trò chơi nào đó để thông qua đó tìm hiểu một vấn đề, biểu
hiện thái độ hay thực hiện hành động, việc làm. Trong đó trò
chơi học tập và đóng vai của trẻ mẫu giáo rất thích hợp để giúp
trẻ rèn luyện nhận thức và thực hành ý thức BVMT.
- Sự trải nghiệm trong môi trường chơi phong phú, hấp dẫn
tạo cơ hội cho trẻ tiếp cận sâu rộng hơn với thế giới hiện thực của


người lớn và được gia nhập vào đó thông qua lăng kính của trẻ từ

- Ngủ trưa.
- Hoạt động chiều.
Dựa vào những hoạt động trên, giáo viên tạo ra các nhóm
trực nhật khác nhau, mỗi nhóm thực hiện trực nhật một hoạt
động. Công việc phân nhóm được tiến hành sau giờ điểm danh
buổi sáng đầu tuần, mỗi nhóm khoảng 4 – 5 trẻ. Giáo viên cho
trẻ tự thỏa thuận với nhau để chọn ra nhóm trực nhật và lựa


chọn hoạt động trực nhật trong ngày. Tuy nhiên, giáo viên cũng
cần lưu ý giúp trẻ phân nhóm một cách hợp lí và thuận tiện
trong quá trình trực nhật. Trong mỗi nhóm nên cân đối giữa
những trẻ khỏe mạnh, có kỹ năng tốt với những trẻ sức khỏe
yếu, kỹ năng hạn chế. Cho trẻ trực nhật công việc khoảng 2- 3
ngày hoặc 1 tuần, sau đó đổi nhóm khác.
Sau khi phân nhóm, giáo viên đưa ra những nội dung trực
nhật cụ thể cho mỗi hoạt động để trẻ dựa vào đó thực hiện tốt
những công việc của nhóm mình.
Hoạt động học gồm những công việc sau:
- Kê bàn ghế, chuẩn bị đồ dùng.
- Thu gom vật liệu thừa bỏ vào nơi quy định để sử dụng cho
những lần sau.
- Cất bàn ghế, đồ dùng đúng nơi quy định.
- Vệ sinh môi trường sau khi học.
Hoạt động vui chơi ở các góc:
- Kiểm tra vệ sinh các góc trước khi chơi.


- Chăm sóc cây trong góc thiên nhiên.
- Cất đồ dùng, đồ chơi đúng nơi quy định.

trẻ MGL còn rất nhiều hạn chế. Do đó cần hết sức coi trọng công
tác tuyên truyền, phối hợp vận động với các lực lượng xã hội
trong giáo dục ý thức BVMT cho trẻ MGL từ đó cung cấp kiến
thức, trao đổi kinh nghiệm với phụ huynh với các lực lượng để
phối hợp với nhà trường nâng cao chất lượng GDMN.


- Tổ chức các hoạt động tuyên truyền về Giáo dục Mầm
non và phổ biến kiến thức nuôi dạy trẻ cho các bậc cha mẹ,
cộng đồng nhằm nâng cao nhận thức sâu sắc và ý thức trách
nhiệm của phụ huynh trong việc giáo dục ý thức BVMT cho trẻ
MGL, tạo điều kiện để trẻ phát triển toàn diện, góp phần bảo vệ
môi trường xanh-sạch-đẹp.
Giáo dục trẻ MGL nói chung và giáo dục ý thức BVMT
cho trẻ MGL nói riêng cho trẻ là việc hết sức quan trọng đòi hỏi
sự tham gia của cả gia đình, nhà trường và xã hội. Bởi như
Dorothy Holte đã nói. "Cây giáo dục chỉ đơm hoa thơm và kết
trái ngọt khi có sự chăm sóc và vun xới của nhà trường, gia đình
và xã hội". Và ông bà, cha mẹ, thầy cô, anh chị hãy là tấm
gương sáng để các em noi theo. Hãy gần gũi, chia sẻ, tâm sự,
động viên và cùng các em tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong
cuộc sống và tuyệt nhiên không được so sánh hay áp đặt ý nghĩ
chủ quan của mình.
Căn cứ vào Chương trình giáo dục mầm non 2009, Bộ
chuẩn phát triển trẻ em 5 tuổi, căn cứ vào đặc điểm lứa tuổi,
điều kiện của từng trường để xác định nội dung cụ thể của giáo
dục ý thức BVMT cho trẻ MGL.


Xây dựng và đưa nội dung giáo dục ý thức BVMT cho trẻ