BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP. HỒ CHÍ MINH

VÕ THỊ THÚY KIỀU
CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN CHẤT LƯỢNG THÔNG TIN
KẾ TOÁN TRÌNH BÀY TRÊN BÁO CÁO TÀI CHÍNH CỦA CÁC
ĐƠN VỊ SỰ NGHIỆP Y TẾ CÔNG LẬP TẠI TP. HỒ CHÍ MINH

LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ

Tp. Hồ Chí Minh – Năm 2019


BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TÉ TP. HỒ CHÍ MINH

VÕ THỊ THÚY KIỀU
CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN CHẤT LƯỢNG THÔNG TIN
KẾ TOÁN TRÌNH BÀY TRÊN BÁO CÁO TÀI CHÍNH CỦA CÁC
ĐƠN VỊ SỰ NGHIỆP Y TẾ CÔNG LẬP TẠI TP. HỒ CHÍ MINH

Chuyên ngành: Kế toán
Mã số: 8340301

LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC:
TS. PHẠM NGỌC TOÀN

Tp. Hồ Chí Minh – Năm 2019


1.2 Các nghiên cứu trong nước ..................................................................................... 8
1.3 Nhận xét và khe hổng nghiên cứu ......................................................................... 15
KẾT LUẬN CHƯƠNG 1 .......................................................................................... 24
CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT ....................................................................... 25
2.1 Tổng quan về CLTTKT ........................................................................................ 25
2.1.1 Thông tin kế toán ............................................................................................... 25
2.1.2 Chất lượng thông tin .......................................................................................... 26
2.1.3 Chất lượng thông tin kế toán .............................................................................. 29


2.1.3.1 Theo quan điểm của Chuẩn mực kế toán Việt Nam ....................................... 29
2.1.3.2 Quan điểm của IPSASB .................................................................................. 29
2.2 BCTC của các ĐVSNCL ...................................................................................... 30
2.2.1 BCTC của các ĐVSNCL theo chế độ kế toán hành chính sự nghiệp ................ 30
2.2.1.1 Khái niệm, mục đích lập BCTC của các ĐVSNCL ........................................ 30
2.2.1.2 Trách nhiệm của các đơn vị trong việc lập BCTC ......................................... 32
2.2.1.3 Nội dung và thời hạn nộp BCTC .................................................................... 33
2.2.2 BCTC của các ĐVSNCL theo chuẩn mực kế toán công quốc tế....................... 33
2.2.2.1 Khái niệm và mục đích lập BCTC của các ĐVSNCL .................................... 33
2.2.2.2 Yêu cầu của hệ thống BCTC trong khu vực công .......................................... 34
2.3 Các lý thuyết nền liên quan đến CLTTKT trình bày trên BCTC của các đơn
vị sự nghiệp y tế công lập ........................................................................................... 34
2.3.1 Lý thuyết thông tin bất cân xứng ....................................................................... 35
2.3.2 Lý thuyết ủy quyền............................................................................................. 35
2.3.3 Lý thuyết thông tin hữu ích ................................................................................ 36
2.4 Các nhân tố ảnh hưởng đến CLTTKT trình bày trên BCTC của các đơn vị
sự nghiệp y tế công lập................................................................................................ 36
2.4.1 HTTTKT ............................................................................................................ 36
2.4.2 Môi trường pháp lý ............................................................................................ 37
2.4.3 Trình độ NVKT .................................................................................................. 39

4.2.4 Phân tích mô hình hồi quy đa biến ..................................................................... 73
4.2.4.1 Mô hình hồi quy tổng thể ................................................................................ 73
4.2.4.2 Kiểm định mức độ phù hợp của mô hình nghiên cứu ..................................... 74
4.2.4.3 Kiểm định trọng số hồi quy............................................................................. 74
4.2.4.4 Kiểm định hiện tượng đa cộng tuyến. ............................................................. 75
4.2.4.5 Kiểm định hiện tượng tự tương quan của phần dư ......................................... 76
4.2.4.6 Kiểm định phân phối chuẩn của phần dư ........................................................ 76


4.2.4.7 Kiểm định giải định phương sai của sai số (phần dư) không đổi ................... 77
4.2.4.8 Kiểm định các giả thuyết nghiên cứu.............................................................. 78
4.3 Bàn luận kết quả nghiên cứu ................................................................................. 79
KẾT LUẬN CHƯƠNG 4 .......................................................................................... 82
CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ........................................................... 83
5.1 Kết luận ................................................................................................................. 83
5.2 Kiến nghị ............................................................................................................... 84
5.2.1 Chất lượng dữ liệu.............................................................................................. 84
5.2.2 HTTTKT ............................................................................................................ 86
5.2.3 Cơ chế tài chính áp dụng tại đơn vị ................................................................... 87
5.2.4 Trình độ NVKT .................................................................................................. 88
5.2.5 Môi trường pháp lý ............................................................................................ 88
5.2.6 Cam kết của nhà quản lý .................................................................................... 89
5.3 Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp theo của đề tài ............................................... 90
KẾT LUẬN CHƯƠNG 5 .......................................................................................... 92
KẾT LUẬN CHUNG ................................................................................................ 93
TÀI LIỆU THAM KHẢO
PHỤ LỤC


DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT

Bảng 4.1: Kết quả thống kê về mẫu khảo sát .............................................................. 64
Bảng 4.2 Kết quả phân tích Crobach’s Alpha cho thang đo biến độc lập. ................. 67
Bảng 4.3 Kết quả phân tích Cronbach’s Alpha cho thang đo biến cam kết quản
lý (lần 2) ...................................................................................................................... 68
Bảng 4.4 Kết quả phân tích Crobach’s Alpha cho thang đo biến phụ thuộc .............. 69
Bảng 4.5 Kiểm định KMO và Bartlett cho thang đo các biến độc lập ....................... 69
Bảng 4.6 Bảng phương sai trích cho thang đo nhân tố độc lập .................................. 70
Bảng 4.7 Ma trận xoay các nhân tố ............................................................................. 71
Bảng 4.8 Kiểm định KMO và Bartlett cho thang đo biến phụ thuộc.......................... 72
Bảng 4.9 Bảng phương sai trích cho thang đo biến phụ thuộc ................................... 72
Bảng 4.10 Ma trận nhân tố biến phụ thuộc ................................................................. 73
Bảng 4.11 Bảng tóm tắt mô hình hồi quy ................................................................... 74


Bảng 4.12 Bảng ANOVA ........................................................................................... 74
Bảng 4.13 Bảng trọng số hồi quy ................................................................................ 75
Bảng 5.1: Thứ tự ảnh hưởng của các nhân tố đến CLTTKT trình bày trên BCTC
của các đơn vị sự nghiệp y tế công lập tại TP.HCM................................................... 83


DANH MỤC HÌNH VẼ
Hình 1.1: Kết quả nghiên cứu của Trát Minh Toàn (2016) ........................................ 10
Hình 1.2: Kết quả nghiên cứu của Đỗ Nguyễn Minh Châu (2016) ............................ 11
Hình 1.3: Kết quả nghiên cứu của Trần Mỹ Ngọc (2017) .......................................... 13
Hình 1.4: Kết quả nghiên cứu của Đỗ Thị Hải Yến (2017) ........................................ 14
Hình 1.5: Kết quả nghiên cứu của tác giả Nguyễn Thanh Hiếu và cộng sự
(2018) .......................................................................................................................... 15
Hình 2.1: Sơ đồ thể hiện đặc điểm CLTTKT theo IPSASB ....................................... 30
Hình 2.2: Mô hình nghiên cứu đề xuất ....................................................................... 44
Hình 3.1: Quy trình nghiên cứu .................................................................................. 47

self-responsibility for units that have brought to medical service units public in
Ho Chi Minh City has many challenges in financial management. In addition,
the demand for quality information assurance in public health service units in
Ho Chi Minh City increased. However, the fact that the information users are
still not satisfied with the accounting information on the financial statements
provided by Ho Chi Minh public health units, but the main cause comes from
from restrictions related to accounting staff, accounting information system,


etc. Therefore, the topic is implemented to determine the factors affecting the
quality of accounting information presented in the newspaper. Financial
statements of public health service units in Ho Chi Minh City. The research
method is done in combination of qualitative research and quantitative
research. The research results identified 6 factors affecting the quality of
accounting information presented on the financial statements of public health
service units in Ho Chi Minh city including: accounting information system,
legal environment, accounting staff qualifications, managerial commitment,
financial mechanism applicable in units and data quality.
Keywords: factors, influence, quality of information, financial reports,
public health


1

PHẦN MỞ ĐẦU
1. Tính cấp thiết của đề tài nghiên cứu
Tham gia vào hoạt động bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân có
sự đóng góp của nhiều tổ chức, lực lượng xã hội và các tầng lớp nhân dân như Nhà
nước, các cơ sở khám, chữa bệnh, y tế dự phòng, dược, các tổ chức phi lợi
nhuận…Trong đó các cơ sở y tế chính là bộ phận trực tiếp quyết định mức độ hiệu

ảnh hưởng đến CLTTKT trên BCTC của các đơn vị sự nghiệp y tế công lập trên địa
bàn TP.HCM được thực hiện. Từ những phân tích trên, tác giả lựa chọn đề tài “Các
nhân tố ảnh hưởng đến chất lượng thông tin kế toán trình bày trên BCTC của các
đơn vị sự nghiệp y tế công lập tại TP.HCM” làm luận văn của mình.
2. Mục tiêu và câu hỏi nghiên cứu
2.1 Mục tiêu nghiên cứu:
- Mục tiêu tổng quát: Nghiên cứu các nhân tố ảnh hưởng đến CLTTKT trình
bày trên BCTC của các đơn vị sự nghiệp y tế công lập tại TP.HCM.
- Mục tiêu cụ thể:
+ Xác định các nhân tố ảnh hưởng đến CLTTKT trình bày trên BCTC của các
đơn vị sự nghiệp y tế công lập tại TP.HCM.
+ Đo lường mức độ ảnh hưởng của các nhân tố đến CLTTKT trình bày trên
BCTC của các đơn vị sự nghiệp y tế công lập tại TP.HCM.
2.2 Câu hỏi nghiên cứu:
Nghiên cứu được thực hiện nhằm trả lời các câu hỏi chính:
+ Câu hỏi 1: Các nhân tố nào ảnh hưởng đến CLTTKT trình bày trên BCTC
của các đơn vị sự nghiệp y tế công lập tại TP.HCM ?
+ Câu hỏi 2: Mức độ ảnh hưởng của các nhân tố đến CLTTKT trình bày trên
BCTC của các đơn vị sự nghiệp y tế công lập tại TP.HCM như thế nào ?
3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:
- Đối tượng nghiên cứu: Đối tượng nghiên cứu trong luận văn này là các
nhân tố ảnh hưởng đến CLTTKT trình bày trên BCTC của các đơn vị sự nghiệp y tế
công lập tại TP.HCM.
- Phạm vi nghiên cứu:
+ Về không gian nghiên cứu: Tập trung nghiên cứu tại các đơn vị sự
nghiệp y tế công lập tại TP.HCM.


3


4

cứu luận văn nêu ra các gợi ý chính sách giúp cho các nhà quản lý có thể nâng cao
chất lượng thông tin BCTC và từ đó đưa ra các quyết định quản lý hoạt động, điều
hành tại các đơn vị sự nghiệp y tế công lập tốt hơn.
6. Kết cấu luận văn
Ngoài phần mở đầu và kết luận, luận văn bao gồm 5 chương như sau:
Chương 1: Tổng quan các nghiên cứu trước
Chương 2: Cơ sở lý thuyết
Chương 3: Phương pháp nghiên cứu
Chương 4: Kết quả nghiên cứu và bàn luận
Chương 5: Kết luận và kiến nghị


5

CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN CÁC NGHIÊN CỨU TRƯỚC
Ở chương 1, tác giả trình bày một số nghiên cứu tiêu biểu trong và ngoài
nước có liên quan đến đề tài nghiên cứu về CLTTKT trình bày trên BCTC tại các
đơn vị, các nghiên cứu được liệt kê như sau:
1.1 Các nghiên cứu nước ngoài
Ball và cộng sự (2000) với nghiên cứu “The effect of international
institutional factors on properties of accounting earnings”. Journal of Accounting
and Economics. Volume 29, Issue 1, February 2000, Pages 1-51. Nghiên cứu này
tập trung vào các yếu tố thể chế để nghiên cứu sự tác động của nó đến CLTTKT vì
họ cho rằng chất lượng kế toán không chỉ phụ thuộc vào các chuẩn mực kế toán mà
còn dựa trên các yếu tố thể chế này để tuân theo các chuẩn mực kế toán. Họ nghiên
cứu sự khác biệt tại các quốc gia như Úc, Canada, Anh, Mỹ, Pháp, Đức và Nhật
Bản và phân loại các hệ thống pháp lý của các quốc gia này dưới dạng mã hoặc luật
chung. Ball và cộng sự (2000) cho thấy rằng các quốc gia mà hệ thống pháp lý ở đó

1980) đã phát triển một khuôn khổ khái niệm cho BCTC, trong đó mức độ liên
quan, độ tin cậy, dễ hiểu và khả năng so sánh là những đặc điểm về CLTTKT.
Nghiên cứu tìm ra mối quan hệ tuyến tính tích cực đáng kể giữa CLTTKT và hiệu
quả hoạt động của các DNNVV. Từ đó tác giả đưa ra các kiến nghị nhằm nâng cao
CLTTKT (mức độ liên quan, chính xác, dễ hiểu và độ tin cậy), từ đó góp phần nâng
cao hiệu quả hoạt động của các doanh nghiệp này. Trong nghiên cứu này để đo
lường CLTTKT tác giả đã sử dụng thang đo bao gồm các biến quán sát như:
 Thông tin trình bày hỗ trợ trong việc ra quyết định và phân bổ nguồn lực;
 Thông tin giúp bạn trong việc ra quyết định về huy động vốn;
 Thông tin được trình bày theo cách dễ hiểu;
 Thông tin giúp dự đoán và xác nhận mức chi tiêu;
 Nội dung BCTC ảnh hưởng đến quyết định kinh tế;
 Nguồn và mức chi tiêu có thể dễ hiểu;
 Nội dung BCTC ảnh hưởng đến nhận định của bạn về tình trạng của doanh
nghiệp;
 Thông tin giúp xác nhận kết quả của các hoạt động đã lên kế hoạch;
 Các hạng mục và mức chi tiêu có thể dễ dàng được hiểu
Ahmad Al-Hiyari và cộng sự (2013) với nghiên cứu “Factors that Affect


7

Accounting Information System Implementation and Accounting Information
Quality: A Survey in University Utara Malaysia”. American Journal of Economics
2013, 3(1): 27-31. Tạm dịch “Các yếu tố ảnh hưởng đến HTTTKT và CLTTKT:
Khảo sát tại Đại học Utara Malaysia”. Nghiên cứu được thực hiện nhằm xác định và
đo lường các nhân tố tác động đến HTTTKT và CLTTKT. Cụ thể nghiên cứu tiến
hành kiểm định các giả thuyết như:
 H1: Giữa con người và HTTTKT có mối quan hệ đáng kể.
 H2: Giữa sự tin tưởng của con người và CLTTKT có mối quan hệ đáng kể.

thiết yếu và là cốt lõi của bất kỳ tổ chức nào. Thông tin chất lượng góp phần đáp
ứng các yêu cầu của người dùng trong việc ra quyết định, nó cũng là chìa khóa
trong việc giảm thiểu các rủi ro nhất định liên quan đến quá trình ra quyết định của
các đối tượng sử dụng thông tin. Nghiên cứu này được thực hiện nhằm xác định các
yếu tố ảnh hưởng đến chất lượng thông tin trong các tổ chức công cộng ở Malaysia
và cách thức các yếu tố này ảnh hưởng đến chất lượng thông tin trong các dịch vụ
công cộng của Malaysia. Các tác giả đã xây dựng 13 giả thuyết để xem xét mối
quan hệ giữa các yếu tố ảnh hưởng đến chất lượng thông tin. Dữ liệu được thu thập
bằng bảng câu hỏi sau đó được phân tích bằng phương pháp PLS-SEM. Kết quả
nghiên cứu cho thấy có 10 nhân tố ảnh hưởng đến chất lượng thông tin gồm: (1)
cam kết quản lý cao nhất, (2) chính sách, (3) đào tạo, (4) quản lý hồ sơ và thông tin,
(5) sự tham gia của nhân viên, (6) cải tiến liên tục, (7) làm việc theo nhóm, (8) tập
trung vào khách hàng, (9) đổi mới, (10) quản lý nhà cung cấp thông tin. Nghiên cứu
này cũng đề xuất rằng lãnh đạo tổ chức nên ưu tiên mười yếu tố đã được chứng
minh là có ảnh hưởng đến chất lượng thông tin để quản lý chất lượng thông tin, từ
đó nâng cao hiệu quả cung cấp dịch vụ công.
1.2 Các nghiên cứu trong nước
Nguyễn Bích Liên (2012) với nghiên cứu “Xác định và kiểm soát các nhân tố
ảnh hưởng CLTTKT trong môi trường ứng dụng hệ thống hoạch định nguồn lực
doanh nghiệp (ERP) tại các doanh nghiệp Việt Nam”. Luận án tiến sĩ kinh tế,
trường đại học kinh tế TP.HCM. Nghiên cứu này được thực hiện nhằm giải quyết
những mục tiêu nghiên cứu như: hệ thống cơ sở lý thuyết về CLTTKT trong môi
trường ERP; xác định các nhân tố ảnh hưởng đến CLTTKT trong môi trường ERP
tại doanh nghiệp Việt Nam; và đo lường mức độ tác động của các nhân tố ảnh


9

hưởng đã nhận diện ở trên từ đó đưa ra các kiến nghị nhằm nâng cao CLTTKT
trong môi trường ERP. Qua nghiên cứu, tác giả đã xác định các nhân tố ảnh hưởng

Thanh tra, giám sát (β=0.262)

Nhận thức của nhà quản lý
(β=0.247)

Chất lượng TTKT
trên BCTC tại các
trường học công
lập trên địa bàn
tỉnh Vĩnh Long
(R2 hiệu chỉnh =
0.733)

Cơ chế tài chính áp dụng tại đơn
vị (β=0.187)

Khả năng kế toán viên tại trường
(β=0.164)

Hình 1.1: Kết quả nghiên cứu của Trát Minh Toàn (2016)
(Nguồn: Tác giả tự tổng hợp)
Kết quả nghiên cứu chỉ ra rằng, nhân tố chính sách kế toán áp dụng tại đơn vị
tác động mạnh nhất đến CLTTKT trên BCTC tại các trường học công lập trên địa
bàn tỉnh Vĩnh Long, tiếp đến các nhân tố khác tác động giảm dần như thanh tra,
giám sát, nhận thức của nhà quản lý, cơ chế tài chính áp dụng tại đơn vị và cuối
cùng là sự tác động của nhân tố khả năng kế toán viên tại trường.
Đỗ Nguyễn Minh Châu (2016) với nghiên cứu “Các nhân tố ảnh hưởng đến
CLTT trên BCTC tại các đơn vị sự nghiệp giáo dục công lâp trên địa bàn Thành
phố Hồ Chí Minh”. Trình bày tổng quan và cơ sở lý thuyết về CLTT trên BCTC,
các nghiên cứu trước có liên quan đến đề tài để từ đó đưa ra mô hình nghiên cứu đề

dục công lập
trên địa bàn

( =0.213)

TP. Hồ Chí

Hệ thống TTKT của đơn vị (
0.194)

=

Minh
2

(R hiệu chỉnh
= 0.712)

Khả năng của nhà quản lý
( =0.149)
Trình độ nhân viên kế toán
( =0.116)

Hình 1.2: Kết quả nghiên cứu của Đỗ Nguyễn Minh Châu (2016)
(Nguồn: Tác giả tự tổng hợp)


12

Kết quả nghiên cứu cho thấy thứ tự tác động của các nhân tố đến CLTT trên