BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP. HỒ CHÍ MINH

NGUYỄN THÚY AN

CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN VIỆC LỰA CHỌN CHÍNH
SÁCH KẾ TOÁN CỦA CÁC DOANH NGHIỆP SẢN XUẤT GẠCH
NGÓI TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH BÌNH DƯƠNG

LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ

Tp. Hồ Chí Minh – Năm 2019


BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TÉ TP. HỒ CHÍ MINH

NGUYỄN THÚY AN
CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN VIỆC LỰA CHỌN CHÍNH
SÁCH KẾ TOÁN CỦA CÁC DOANH NGHIỆP SẢN XUẤT GẠCH
NGÓI TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH BÌNH DƯƠNG

Chuyên ngành: Kế toán
Mã số: 8340301

LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC:
TS. Phạm Ngọc Toàn

Tp. Hồ Chí Minh – Năm 2019

7. Kết cấu luận văn .............................................................................................................. 4
CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN CÁC NGHIÊN CỨU TRƯỚC ............................................. 5
1.1 Các nghiên cứu nước ngoài ........................................................................................... 5
1.2 Các nghiên cứu trong nước ............................................................................................ 7
1.3 Nhận xét và khe hổng nghiên cứu ............................................................................... 11
KẾT LUẬN CHƯƠNG 1 .................................................................................................. 17
CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT .................................................................................. 18
2.1 Tổng quan về chính sách kế toán và lựa chọn chính sách kế toán .............................. 18
2.1.1 Khái niệm chính sách kế toán ................................................................................... 18
2.1.2 Vai trò của chính sách kế toán .................................................................................. 19


2.1.3 Mục tiêu của chính sách kế toán............................................................................... 19
2.1.4 Việc lựa chọn chính sách kế toán ............................................................................. 20
2.1.5 Các văn bản quy định liên quan đến chính sách kế toán hiện hành tại Việt Nam ... 21
2.2 Các nhân tố ảnh hưởng đến lựa chọn chính sách kế toán ở Doanh nghiệp ................. 22
2.2.1 Thuế .......................................................................................................................... 22
2.2.2 Nhu cầu thông tin của người sử dụng thông tin ....................................................... 23
2.2.3 Trình độ nhân viên kế toán ....................................................................................... 23
2.2.4 Hình ảnh của Doanh nghiệp ..................................................................................... 24
2.2.5 Mức vay nợ ............................................................................................................... 24
2.3 Đặc điểm doanh nghiệp sản xuất gạch ngói trên địa bàn tỉnh Bình Dương tác động
đến lựa chọn chính sách kế toán ........................................................................................ 25
2.4 Các lý thuyết nền có liên quan đến lựa chọn chính sách kế toán của Doanh nghiệp .. 27
2.4.1 Lý thuyết đại diện ..................................................................................................... 27
2.4.2 Lý thuyết các bên liên quan ...................................................................................... 29
2.4.3 Lý thuyết thông tin bất cân xứng .............................................................................. 29
KẾT LUẬN CHƯƠNG 2 .................................................................................................. 31
CHƯƠNG 3: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU............................................................... 32
3.1 Thiết kế nghiên cứu ..................................................................................................... 32

Phân tích nhân tố khám phá EFA ........................................................................ 55

4.1.2.1. Phân tích khám phá EFA cho biến độc lập .......................................................... 55
4.1.2.2. Phân tích khám phá EFA cho biến phụ thuộc “Lựa chọn chính sách kế toán ở các
Doanh nghiệp sản xuất gạch ngói tỉnh Bình Dương” ........................................................ 58
4.2.
4.2.1.

Phân tích hồi quy ..................................................................................................... 59
Phương trình hồi quy tuyến tính .......................................................................... 59

4.3 Kiểm định các giả thiết cần thiết trong mô hình phân tích hồi quy ............................ 62


4.3.1. Kiểm định giả thuyết về ý nghĩa của các hệ số hồi quy. ......................................... 62
4.3.2. Kiểm định hiện tượng đa cộng tuyến ...................................................................... 62
4.3.3. Kiểm định về phân phối chuẩn của phần dư ........................................................... 63
4.3.4. Kiểm định về tính độc lập của phần dư ................................................................... 63
4.4. Kiểm tra các giả định mô hình hồi quy bội ................................................................ 64
4.4.1.

Kiểm định giả định phương sai của sai số (phần dư) không đổi ......................... 64

4.4.2.

Kiểm tra giả định các phần dư có phân phối chuẩn ............................................. 65

4.5 Bàn luận kết quả nghiên cứu ....................................................................................... 67
KẾT LUẬN CHƯƠNG 4 .................................................................................................. 69
CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ .................................................................... 70

Bảng 3.2: Thang đo nghiên cứu......................................................................................... 40
Bảng 3.3 Bảng kết quả đánh giá của chuyên gia đối với thang đo nghiên cứu………….44
Bảng 3.4: Thống kê số lượng bảng câu hỏi thu về hợp lệ ................................................. 46
Bảng 3.5: Kết quả thống kê mẫu khảo sát ......................................................................... 46
Bảng 4.1. Kết quả độ tin cậy thang đo biến “Thuế” .......................................................... 50
Bảng 4.2. Kết quả độ tin cậy thang đo biến “Nhu cầu thông tin của người sử dụng thông
tin” ..................................................................................................................................... 51
Bảng 4.3. Kết quả độ tin cậy thang đo biến “Trình độ nhân viên kế toán”....................... 51
Bảng 4.4. Kết quả chạy lần 2 độ tin cậy thang đo biến “Trình độ nhân viên kế toán” ..... 52
Bảng 4.5. Kết quả độ tin cậy thang đo biến “Hình ảnh của doanh nghiệp” ...................... 53
Bảng 4.6. Kết quả chạy lần 2 độ tin cậy thang đo biến “Hình ảnh doanh nghiệp ............. 53
Bảng 4.7. Kết quả độ tin cậy thang đo biến “Mức vay nợ”............................................... 54
Bảng 4.8. Kết quả độ tin cậy thang đo biến “Lựa chọn chính sách kế toán ở các doanh
nghiệp sản xuất gạch ngói tỉnh Bình Dương” ................................................................... 55
Bảng 4.9 Hệ số KMO và kiểm định Bartlett các thành phần ........................................... 56
Bảng 4.10 Bảng phương sai trích ...................................................................................... 57
Bảng 4.11. Ma trận xoay ................................................................................................... 58
Bảng 4.12 Hệ số KMO và kiểm định Bartlett các thành phần .......................................... 58
Bảng 4.13 Phương sai trích ............................................................................................... 59


Bảng 4.14 Kiểm tra độ phù hợp của mô hình .................................................................... 60
Bảng 4.15 Bảng phân tích ANOVA .................................................................................. 60
Bảng 4.16 Bảng kết quả hồi quy ....................................................................................... 61
Bảng 4.17 Kết quả chạy Durbin-Watson ........................................................................... 63
Bảng 5.1 Mức độ tác động của các nhân tố đến lựa chọn chính sách kế toán ở các doanh
nghiệp sản xuất gạch ngói tỉnh Bình Dương ..................................................................... 70


DANH MỤC HÌNH VẼ

enterprises in Binh Duong province.
ABSTRACT
The study contributes to an overview of previous studies including domestic and
foreign studies related to the topic of accounting policy selection in enterprises from
research methods, research content and research results. rescued as a basis to inherit their
research results and identify research gap for the thesis. Relevant background theories
such as representation theory, stakeholder theory, asymmetric information theory are also
presented about the content and application of background theory to the research model.
The author presents a research model proposing factors affecting the selection of
accounting policies of brick and tile enterprises in Binh Duong province. By using mixed
research methods, combining qualitative research methods and quantitative research,
research results show that there are 5 influencing factors including: Enterprise image,
accounting staff level, debt, tax, information needs of users.
Based on the impact of factors, the author makes recommendations to improve
the efficiency of accounting policy selection of brick and tile production enterprises in
Binh Duong province. Finally, the author presents the limitations and directions for
further research of the topic.
Keywords: Accounting policy, selection, manufacturing enterprises, brick and tile, Binh
Duong.


1

PHẦN MỞ ĐẦU
1. Tính cấp thiết của đề tài nghiên cứu
Theo VAS 29 (2005) thì CSKT là các nguyên tắc, cơ sở và phương pháp kế toán
cụ thể được DN áp dụng trong việc lập và trình bày BCTC, khi các nghiệp vụ kinh tế
phát sinh, kế toán viên của đơn vị dựa vào các CSKT làm cơ sở để xử lý các nghiệp vụ
theo đúng chuẩn mực, chế độ kế toán, các văn bản pháp luật liên quan và theo các chính
sách của DN. Bên cạnh đó CSKT với DN còn có vai trò vô cùng quan trọng thể hiện ở

- Mục tiêu tổng quát: Nghiên cứu các nhân tố ảnh hưởng đến việc lựa chọn CSKT
của các DNSX gạch ngói trên địa bàn tỉnh Bình Dương.
- Mục tiêu cụ thể: nghiên cứu này được thực hiện nhằm đáp ứng các mục tiêu cụ
thể như sau:
+ Xác định các nhân tố ảnh hưởng đến việc lựa chọn CSKT của các DNSX gạch
ngói trên địa bàn tỉnh Bình Dương.
+ Đo lường mức độ ảnh hưởng của các nhân tố đến việc lựa chọn CSKT của các
DNSX gạch ngói trên địa bàn tỉnh Bình Dương.
3. Câu hỏi nghiên cứu
Nghiên cứu được thực hiện nhằm trả lời các câu hỏi nghiên cứu chính:
+ Câu hỏi 1: Các nhân tố nào ảnh hưởng đến lựa chọn CSKT của các DNSX gạch
ngói trên địa bàn tỉnh Bình Dương?
+ Câu hỏi 2: Mức độ ảnh hưởng của các nhân tốđ ến việc lựa chọn CSKT của các
DNSX gạch ngói trên địa bàn tỉnh Bình Dương như thế nào?
4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
- Đối tượng nghiên cứu: Đối tượng nghiên cứu của luận văn này là các nhân tố
ảnh hưởng đến việc lựa chọn CSKT của các DNSX gạch ngói trên địa bàn tỉnh Bình
Dương.
- Phạm vi nghiên cứu:
+ Về không gian nghiên cứu: Tập trung nghiên cứu tại các DNSX gạch ngói trên
địa bàn tỉnh Bình Dương.
+ Về thời gian nghiên cứu: nghiên cứu được thực hiện từ tháng 06/2018 đến
tháng 12/2018.


3

5. Phương pháp nghiên cứu
Luận văn áp dụng kết hợp hai phương pháp nghiên cứu định tính và định lượng
như sau:

việc lựa chọn CSKT nhằm nâng cao chất lượng BCTC mà còn là hỗ trợ các cơ quan quản
lý hành chính tham khảo khi thực hiện thanh tra, rà soát.
7. Kết cấu luận văn
Ngoài phần mở đầu và kết luận, luận văn bao gồm 5 chương như sau:
Chương 1: Tổng quan các nghiên cứu trước
Chương 2: Cơ sở lý thuyết
Chương 3: Phương pháp nghiên cứu
Chương 4: Kết quả nghiên cứu và bàn luận
Chương 5: Kết luận và kiến nghị


5

CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN CÁC NGHIÊN CỨU TRƯỚC
Ở chương này, tác giả sẽ trình bày một số các nghiên cứu được thực hiện trong và
ngoài nước có liên quan đến việc lựa chọn CSKT của các DN, cụ thể như sau:
1.1 Các nghiên cứu nước ngoài
Bosnyák (2003) với nghiên cứu Számviteli értékelési eljárások hatása a
vállalkozásokvagyoni,

jövedelmi

és

pénzügyi

helyzetére

[The


14.468

3

Nhu cầu thông tin kế toán

9.583

4

Tính nghề nghiệp

6.706

5

Cách ghi nhận nghiệp vụ kế toán

6.147

Tổng

63.078
(Nguồn: Tác giả tổng hợp)

Christos Tzovas (2006) với nghiên cứu “Factors influencing a firm's accounting
policy decisions when tax accounting and financial accounting coincide”, Managerial
Auditing Journal, Vol. 21 Issue: 4, pp.372-386. (Tạm dịch: Các yếu tố ảnh hưởng đến
quyết định CSKT của DN khi kế toán thuế và kế toán tài chính trùng khớp). Nghiên cứu
này được thực hiện với mục đích là xác định các nhân tố ảnh hưởng đến quyết định

Okpala, Kenneth Enoch (2016) với nghiên cứu “Factors influencing accounting
policy choices under IFRS in Airline-GSA companies”. Ilorin Journal of Accounting
(IJA). Tạm dịch: Các yếu tố ảnh hưởng đến các lựa chọn CSKT theo IFRS trong các công


7

ty hàng không-GSA. Mục tiêu của nghiên cứu này là để đánh giá các yếu tố ảnh hưởng
đến việc lựa chọn các CSKT trong các công ty Đại lý bán hàng hàng không (GSA) với
mẫu khảo sát gồm 101 nhân viên. Dữ liệu được thu thập bằng phiếu khảo sát gửi đến các
đối tượng, tiếp đó phân tích bằng phương pháp phân tích tương quan và ANOVA một
chiều. Kết quả đã kết luận rằng quy mô của DN không có mối quan hệ đáng kể với lựa
chọn CSKT. Động cơ thu nhập; và mục tiêu trách nhiệm thuế của công ty có mối quan hệ
đáng kể với lựa chọn CSKT. Từ kết quả đã nghiên cứu, tác giả cũng đề xuất một số kiến
nghị như: CSKT được các công ty GSA áp dụng và áp dụng phải được công bố một cách
rõ ràng; bất kể động cơ đằng sau việc lựa chọn CSKT là gì thì quản lý GSA cần lưu ý đến
quan điểm đúng đắn và công bằng của thông tin trình bày trên BCTC. Các mục tiêu quản
lý và trách nhiệm thuế cần phải được xem xét trong việc lựa chọn CSKT.
1.2 Các nghiên cứu trong nước
Hoàng Tâm Vân Anh (2016) với nghiên cứu “Các nhân tố ảnh hưởng đến sự lựa
chọn CSKT của các DNSX phần mềm trên địa bàn TP.HCM”. Luận văn thạc sĩ kinh tế,
trường đại học kinh tế TP.HCM. Để thực hiện nghiên cứu này, tác giả sử dụng PPNC hỗn
hợp, trong đó có sự kết hợp giữa PPNC định tính và nghiên cứu định lượng, chọn mẫu
theo phương pháp chọn mẫu thuận tiện, phi xác suất. Nghiên cứu này trước hết góp phần
hệ thống hóa cơ sở lý thuyết về lựa chọn CSKT của các DN, đồng thời hệ thống các
nghiên cứu thuộc trong và ngoài nước trước đây có liên quan đến việc lựa chọn CSKT.
Bên cạnh đó, kết quả nghiên cứu cũng xác định và đánh giá các nhân tố ảnh hưởng đến
sự lựa chọn CSKT của DNSX phần mềm trên địa bàn TP.HCM và đưa ra các đề xuất
kiến nghị đối với DN và cơ quan quản lý nhà nước về vấn đề lựa chọn CSKT nhằm nâng
cao chất lượng BCTC. Kết quả nghiên cứu cho thấy sự lựa chọn CSK chịu sự tác động

đối với các DN trên địa bàn TP. Đà Lạt. Kết quả nghiên cứu được thể hiện theo mô hình
dưới đây:


9

Người làm kế toán (= 0.403)

Mục tiêu (= 0.349)

Đặc trưng (= 0.361)

Nguyên tắc (= 0.293)

Sự lựa chọn
chính sách kế
tóan - bằng
chứng thực
nghiệm tại các
DN trên địa bàn
TP. Đà Lạt

Thông tin (= 0.191)

Nhu cầu (= 0.159)

Hình 1.1: Tóm tắt kết quả nghiên cứu của Nguyễn Thị Ngọc Lan (2016)
(Nguồn: Tác giả tổng hợp)
Kết quả nghiên cứu cho thấy sự lựa chọn CSKT của các DN chịu ảnh hưởng của
các nhân tố như: người làm kế toán, mục tiêu, đặc trưng, nguyên tắc, thông tin, nhu cầu.

Trần Quốc Dũng (2017) với nghiên cứu “Các nhân tố tác động đến lựa chọn
CSKT ảnh hưởng đến lợi nhuận DN tại TP. Cần Thơ”. Luận văn thạc sĩ kinh tế, trường
đại học kinh tế TP. HCM. Việc thực hiện nghiên cứu này giúp giải quyết các câu hỏi như:
thực trạng sự lựa chọn CSKT của các DN trên địa bàn TP. Cần Thơ như thế nào; nhân tố
nào và mức độ tác động của nó đến sự lựa chọn CSKTnhư thế nào, các kiến nghị nào có
thể thực hiện để lựa chọn CSKT cho phù hợp. Qua lược khảo các nghiên cứu trước, và
tổng hợp cơ sở lý thuyết, tác giả đề xuất mô hình nghiên cứu các nhân tố tác động đến lựa
chọn CSKT gồm: quy mô DN, hợp đồng nợ, tài chính nội bộ, thuế, thâm dụng vốn và tỷ
lệ sở hữu nhà nước. Tiếp đó bằng việc sử dụng PPNC hỗn hợp và thu thập dữ liệu nghiên
cứu từ BCTC của 153 DNSX kinh doanh trên địa bàn TP. Cần Thơ, tác giả đã giải quyết
được các câu hỏi nghiên cứu đặt ra. Cụ thể, nghiên cứu đã tìm ra 3 nhân tố tác động đến
sự lựa chọn CSKT, đó là: Thuế (=– 0,971), Hợp đồng nợ (=0,035) và Quy mô DN (=


11

– 0,001), tuy nhiên mức độ phù hợp của mô hình nghiên cứu này chỉ khoảng trên 30%,
như vậy còn khoảng 70% sự thay đổi của lựa chọn CSKT là do các nhân tố khác quyết
định nhưng chưa được nghiên cứu trong đề tài này.
1.3 Nhận xét và khe hổng nghiên cứu
Trước hết tác giả xin trình bày hệ thống hóa các kết quả của các nghiên cứu trước
thực hiện trong và ngoài nước theo bảng dưới đây:
Bảng 1.2: Tổng hợp các nghiên cứu trước trong và ngoài nước có liên quan đến đề
tài


12

STT


(2006)

accounting coincide. Tạm dịch: Các yếu tố tiêu liên quan đến lợi nhuận, mục tiêu giảm thiểu trách
ảnh hưởng đến quyết định CSKT của DN khi nhiệm pháp lý của công ty là các nhân tố ảnh hưởng
kế toán thuế và kế toán tài chính trùng khớp.

3

đến lựa chọn CSKT ở các công ty Hy Lạp.

Szilveszter Explaining Accounting Policy Choices of Qua nghiên cứu các tác giả khẳng định thuế vẫn là yếu
FEKETE

SME’s: An Empirical Research on the tố ảnh hưởng mạnh nhất đến lựa chọn CSKT của DN,

(2010)

Evaluation Methods. Tạm dịch: Giải thích lựa tuy nhiên nhận thức của DN trong tính đúng đắn và
chọn các CSKT của SME: Một nghiên cứu công bằng khi thực hiện nghĩa vụ về thuế vẫn còn hạn
thực nghiệm về các phương pháp đánh giá.

4

chế.

Okpala,

Factors influencing accounting policy choices Kết quả đã kết luận rằng quy mô của DN không có mối

Kenneth