BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

BỘ TƯ PHÁP

TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT HÀ NỘI

DƯƠNG MAI TÙNG

PHÁP LUẬT XỬ LÝ VI PHẠM HÀNH CHÍNH TRONG
LĨNH VỰC ĐẤT ĐAI VÀ THỰC TIỄN THI HÀNH
TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH LẠNG SƠN

LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC

HÀ NỘI - 2018


BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

BỘ TƯ PHÁP

TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT HÀ NỘI

DƯƠNG MAI TÙNG

PHÁP LUẬT XỬ LÝ VI PHẠM HÀNH CHÍNH
TRONG LĨNH VỰC ĐẤT ĐAI VÀ THỰC TIỄN THI HÀNH
TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH LẠNG SƠN

LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC


PHẠM HÀNH CHÍNH TRONG LĨNH VỰC ĐẤT ĐAI

8

1.1. Lý luận về vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai và xử lý vi
phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai
1.2. Lý luận về chế định xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai

8
19

Chương 2: THỰC TRẠNG PHÁP LUẬT VỀ XỬ LÝ VI PHẠM HÀNH
CHÍNH TRONG LĨNH VỰC ĐẤT ĐAI VÀ THỰC TIỄN THI
HÀNH TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH LẠNG SƠN

31

2.1. Nội dung của pháp luật về xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực
đất đai

31

2.2. Đánh giá thực tiễn thi hành pháp luật về xử lý vi phạm hành chính
trong lĩnh vực sử dụng đất tại tỉnh Lạng Sơn

53

Chương 3: GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN PHÁP LUẬT VỀ XỬ LÝ VI
PHẠM HÀNH CHÍNH TRONG LĨNH VỰC ĐẤT ĐAI VÀ
NÂNG CAO HIỆU QUẢ THI HÀNH TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH

TN&MT : Tài nguyên và môi trường
UBND

: Ủy ban nhân dân

VPHC

: Vi phạm hành chính

VPPL

: Vi phạm pháp luật

XHCN

: Xã hội chủ nghĩa


1

MỞ ĐẦU
1. Tính cấp thiết của đề tài
Xử lý vi phạm hành chính (VPHC) trong lĩnh vực đất đai là một chế định
cơ bản của pháp luật đất đai. Việc xử lý VPHC trong lĩnh vực đất đai góp phần nâng
cao hiệu quả quản lý nhà nước về đất đai; bởi lẽ, trong quản lý và sử dụng đất
(SDĐ) có một bộ phận đáng kể tổ chức, cá nhân bị cám dỗ bởi những lợi ích vật
chất thu được từ đất đai nên có hành vi vi phạm pháp luật (VPPL) đất đai. Những
hành vi này phá vỡ trật tự quản lý hành chính về đất đai, thể hiện sự coi thường kỷ
cương, phép nước gây lãng phí tài nguyên đất đai; xâm phạm quyền, lợi ích hợp
pháp của tổ chức, cá nhân và của Nhà nước. Vì vậy, việc xử lý VPHC trong lĩnh

vẫn còn là tỉnh nghèo song thời gian qua, Đảng bộ, chính quyền, quân và dân tỉnh
Lạng Sơn đã nỗ lực vượt khó trong phát triển kinh tế - xã hội theo cơ chế thị trường
định hướng xã hội chủ nghĩa (XHCN) và đạt được những kết quả tích cực. Trong 05
năm trở lại đây (từ năm 2013 - năm 2017), tốc độ phát triển kinh tế của tỉnh Lạng
Sơn năm sau cao hơn năm trước, hệ thống cơ sở hạ tầng kỹ thuật và hạ tầng xã hội
được đầu tư xây dựng đồng bộ không chỉ làm thay đổi căn bản bộ mặt đô thị mà còn
góp phần cải thiện đáng kể cuộc sống của người dân ở khu vực nông thôn, miền núi.
Kinh tế phát triển kéo theo giá đất ngày càng tăng. Đây là một nguyên nhân khách
quan dẫn đến việc VPPL đất đai. Dẫu cho tỉnh Lạng Sơn đã áp dụng đồng bộ các
biện pháp để phát hiện, ngăn chặn và xử lý kịp thời VPHC trong lĩnh vực đất đai
song tình hình vẫn chưa được cải thiện và đạt hiệu quả mong muốn. Muốn đi tìm
nguyên nhân và xác lập cơ chế phù hợp để giải quyết căn cơ, hiệu quả vấn đề này
thì không thể không nghiên cứu, đánh giá toàn diện, hệ thống, khách quan, khoa học
về pháp luật xử lý VPHC trong lĩnh vực đất đai tham chiếu từ thực tiễn thi hành tại
tỉnh Lạng Sơn hiện nay.
Với những lý do cơ bản trên, học viên lựa chọn đề tài "Pháp luật xử lý vi
phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai và thực tiễn thi hành trên địa bàn tỉnh
Lạng Sơn" làm luận văn thạc sĩ luật học.
2. Tình hình nghiên cứu
Xử lý VPHC nói chung và xử lý VPHC trong lĩnh vực đất đai nói riêng là
một vấn đề hết sức phức tạp và nhạy cảm. Vấn đề này nhận được sự quan tâm tìm
hiểu của giới luật học nước ta. Thời gian qua, nhiều công trình khoa học nghiên cứu
liên quan đến đề tài luận văn được công bố mà tiêu biểu phải kể đến các công trình
cụ thể sau đây: i) Hoàng Xuân Hoan - Nguyễn Trí Hòa (1993), Pháp luật về xử phạt
vi phạm hành chính, Nxb Thành phố Hồ Chí Minh; ii) Đặng Thanh Sơn - Hà Thị
Nga (1996), Hỏi đáp về Pháp lệnh Xử phạt vi phạm hành chính, Nxb Chính trị quốc
gia, Hà Nội; iii) Phạm Dũng - Hoàng Sao (1998), Tìm hiểu về xử phạt vi phạm hành
chính, Nxb Pháp lý, Hà Nội; iv) Vũ Thư (2000), Chế tài hành chính - Lý luận và



năm 2013, Đà Nẵng; xix) Bộ TN&MT (2012), Báo cáo số 193/BC-BTNMT ngày
06/09/2012, Báo cáo tổng kết tình hình thi hành Luật đất đai 2003 và định hướng
sửa đổi Luật đất đai, Hà Nội; xx) Bộ TN&MT (2015), Báo cáo công tác quản lý
nhà nước về đất đai năm 2014, 06 tháng đầu năm 2015 và tình hình triển khai thi


4
hành Luật đất đai và những vấn đề cần giải quyết tháo gỡ, Hà Nội; xxi) Nguyễn
Văn Tài (chủ nhiệm) (2012), Cơ sở khoa học cho việc sửa đổi Luật đất đai năm
2003 - Đề tài nghiên cứu khoa học cấp Bộ, Viện Chính sách, Chiến lược TN&MT Bộ TN&MT, Hà Nội v.v...
Các công trình nghiên cứu trên đây đã giải quyết được một số vấn đề lý
luận và thực tiễn về VPPL nói chung và VPHC (trong đó có VPHC trong lĩnh vực
đất đai) nói riêng, bao gồm phân tích khái niệm, đặc điểm, hậu quả của VPPL và
VPHC; đánh giá thực trạng và đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả phòng chống
VPPL. Hơn nữa, một phần kết quả của các công trình này đã giải quyết được một số
vấn đề lý luận và thực tiễn về VPHC và xử lý VPHC trong lĩnh vực đất đai… Tuy
nhiên, nghiên cứu pháp luật về xử lý VPHC trong lĩnh vực đất đai một cách có hệ
thống, đầy đủ và toàn diện trên phương diện lý luận, thực tiễn đặt trong mối quan hệ
tham chiếu với Luật đất đai năm 2013, Luật xử lý VPHC năm 2012 nói chung và
thực tiễn thi hành lĩnh vực pháp luật này trên địa bàn tỉnh Lạng Sơn hiện nay nói
riêng thì dường như vẫn còn thiếu một công trình như vậy. Trên cơ sở kế thừa
những kết quả nghiên cứu của các công trình khoa học có liên quan đến đề tài đã
công bố, luận văn đi sâu tìm hiểu pháp luật về xử lý VPHC trong lĩnh vực đất đai và
thực tiễn thi hành trên địa bàn tỉnh Lạng Sơn.
3. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu
3.1. Mục đích nghiên cứu
Mục đích nghiên cứu tổng quát của luận văn là đưa ra các giải pháp góp
phần hoàn thiện và nâng cao hiệu quả thi hành pháp luật về xử lý VPHC trong lĩnh
vực đất đai trên địa bàn tỉnh Lạng Sơn.
3.2. Nhiệm vụ nghiên cứu

- Thực tiễn thi hành pháp luật về xử lý VPHC trong lĩnh vực đất đai trên địa
bàn tỉnh Lạng Sơn …
4.2. Phạm vi nghiên cứu
Pháp luật về xử lý VPHC trong lĩnh vực đất đai ở Việt Nam là một đề tài có
phạm vi nghiên cứu rộng và liên quan đến nhiều lĩnh vực pháp luật khác nhau. Tuy
nhiên trong khuôn khổ của một bản luận văn thạc sĩ luật, tác giả giới hạn phạm vi
nghiên cứu của luận văn ở những nội dung cụ thể sau:
- Nghiên cứu, tìm hiểu các quy định về xử lý VPHC trong lĩnh vực đất đai
của Luật đất đai năm 2013 và các văn bản hướng dẫn thi hành;
- Đánh giá thực tiễn thi hành các quy định về xử lý VPHC trong lĩnh vực
đất đai của Luật đất đai năm 2013 và các văn bản hướng dẫn thi hành trên địa bàn
tỉnh Lạng Sơn.
Mặt khác, trên thực tế, VPHC trong lĩnh vực đất đai có thể do người SDĐ
gây ra và cũng có thể do người quản lý đất đai và các đối tượng khác thực hiện. Tuy
nhiên, xem xét, tìm hiểu VPHC trong lĩnh vực đất đai cho thấy phần lớn các vi


6
phạm này do người SDĐ thực hiện. Vì vậy, trong khuôn khổ luận văn này, tác giả
nghiên cứu, tìm hiểu VPHC trong lĩnh vực đất đai và xử lý VPHC trong lĩnh vực
đất đai giới hạn ở phạm vi VPPL trong lĩnh vực đất đai do người SDĐ thực hiện.
Đồng thời, đối tượng mà luận văn này nghiên cứu khu trú vào VPPL trong lĩnh vực
đất đai đai bị xử lý bằng biện pháp hành chính mà chưa đến mức bị truy cứu trách
nhiệm hình sự giới hạn trong phạm vi không gian là địa bàn tỉnh Lạng Sơn.
5. Phương pháp nghiên cứu
Khi thực hiện đề tài này, tác giả sử dụng các phương pháp nghiên cứu cơ
bản sau đây:
- Phương pháp luận nghiên cứu khoa học duy vật biện chứng và duy vật
lịch sử của chủ nghĩa Mác - Lênin;
- Ngoài ra, luận văn còn sử dụng các phương pháp nghiên cứu cụ thể sau:

luận văn gồm 3 chương:
Chương 1. Những vấn đề lý luận pháp luật về xử lý vi phạm hành chính
trong lĩnh vực đất đai.
Chương 2. Thực trạng pháp luật về xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực
đất đai và thực tiễn thi hành trên địa bàn tỉnh Lạng Sơn.
Chương 3. Giải pháp hoàn thiện pháp luật về xử lý vi phạm hành chính
trong lĩnh vực đất đai và nâng cao hiệu quả thi hành trên địa bàn tỉnh Lạng Sơn.


8
Chương 1
NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN PHÁP LUẬT VỀ XỬ LÝ VI PHẠM HÀNH CHÍNH
TRONG LĨNH VỰC ĐẤT ĐAI
1.1. Lý luận về vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai và xử lý vi
phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai
1.1.1. Khái niệm vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai
1.1.1.1. Khái niệm vi phạm pháp luật
Vi phạm pháp luật là một khái niệm được sử dụng phổ biến trong các sách,
báo, tài liệu pháp lý ở nước ta. Khái niệm VPPL được nhiều công trình của giới
nghiên cứu khoa học pháp lý nước ta tìm hiểu, giải mã.
- Theo Giáo trình Lý luận chung Nhà nước và Pháp luật của Khoa Luật
thuộc Đại học Quốc gia Hà Nội năm 2001 định nghĩa: "Vi phạm là một sự kiện
pháp lí đặc biệt, đó là hành vi do các chủ thể pháp luật thực hiện trái với các yêu
cầu của quy phạm pháp luật, xâm hại tới các quan hệ xã hội được pháp luật bảo
vệ". Có bốn loại VPPL: Vi phạm hình sự, vi phạm dân sự, VPHC, vi phạm kỷ luật,
tương ứng với mỗi loại vi phạm là một hình thức truy cứu trách nhiệm pháp lý cụ thể.
Vi phạm pháp luật là: Hành vi chủ thể thực hiện trái với các quy định của
quy phạm pháp luật, gây tổn hại cho xã hội.
Theo Từ điển Luật học: "Vi phạm pháp luật: 1. Nghĩa rộng: các việc sai,
trái pháp luật nói chung; 2. Nghĩa hẹp: các việc sai, trái pháp luật chưa cấu thành

phạt VPHC trong lĩnh vực đất đai: "Vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai quy
định trong Nghị định này là hành vi cố ý hoặc vô ý của người SDĐ, tổ chức, cá
nhân có liên quan, tổ chức hoạt động dịch vụ về đất đai vi phạm các quy định của
pháp luật về đất đai mà chưa đến mức bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo quy
định của pháp luật"5.
Như vậy, pháp luật nước ta sử dụng hai thuật ngữ để chỉ hành vi vi phạm
các quy định trong lĩnh vực đất đai, bao gồm: i) VPPL đất đai, theo thuật ngữ này,
người có hành vi trái pháp luật đất đai được thực hiện với lỗi cố ý hoặc vô ý xâm
phạm các khách thể mà pháp luật đất đai bảo vệ; ii) VPHC trong lĩnh vực đất đai là
hành vi cố ý hoặc vô ý của người SDĐ, tổ chức, cá nhân có liên quan vi phạm các
quy định của pháp luật đất đai nhưng chưa đến mức bị truy cứu trách nhiệm hình sự
mà chỉ bị xử lý bằng biện pháp hành chính. Cho dù được sử dụng với hai thuật ngữ
khác nhau song giữa chúng có nội dung tương đồng đều biểu đạt hành vi trái pháp
luật đất đai của người SDĐ được thực hiện với lỗi cố ý hoặc vô ý xâm phạm các
khách thể được pháp luật đất đai bảo vệ nhưng chưa đến mức bị truy cứu trách
nhiệm hình sự mà chỉ bị xử lý bằng biện pháp hành chính. Vi phạm hành chính
trong lĩnh vực đất đai là một dạng cụ thể của VPPL đất đai; đó là hành vi trái pháp
luật đất đai xâm phạm trật tự quản lý hành chính về đất đai. Vì vậy, VPHC trong
lĩnh vực đất đai là một dạng của VPPL đất đai. Khái niệm VPPL đất đai hàm chứa
trong đó VPHC trong lĩnh vực đất đai.
Từ những quan niệm trên đây về VPPL đất đai hay VPHC trong lĩnh vực
đất đai (sau đây gọi chung là VPPL đất đai), theo tác giả, những dấu hiệu nhận biết
của một VPPL đất đai bao gồm:
4. Trường Đại học Luật Hà Nội (2010), Giáo trình Luật đất đai, Nxb Công an nhân dân, Hà Nội, tr. 479.
5. Khoản 2 Điều 1 Nghị định số 105/2009/NĐ-CP ngày 11/11/2009 của Chính phủ về xử phạt VPHC trong
lĩnh vực đất đai.


11
Thứ nhất, VPPL đất đai là hành vi trái pháp luật đất đai của một cá nhân.

và nhận thức được điều đó; vô ý do quá tự tin là người có hành vi vi phạm nhận
6. C.Mác và Ănghen (1980), Tuyển tập, tập 1, Nxb Sự thật, Hà Nội, tr. 19.


12
thức được điều này nhưng do quá tự tin cho rằng có thể ngăn ngừa được dễ dàng
hậu quả của hành vi trái pháp luật của mình.
Yếu tố lỗi là một dấu hiệu không thể thiếu được trong việc nhận biết một
hành vi VPPL nói chung và hành vi VPPL đất đai nói riêng. Bởi lẽ, mục đích cao cả
của chế tài pháp luật (hình phạt) không phải là trừng trị, xử lý hành vi VPPL của
một người mà là hướng tới việc giáo dục người vi phạm tự giác sửa chữa lỗi lầm để
trở thành công dân tốt, người có ích cho xã hội. Thông qua chế tài xử lý đối với
hành vi vi phạm của một người mà làm cho họ nhận biết được sai lầm của mình;
đồng thời, giúp người có hành vi vi phạm tự giác cải tạo để trở thành người công
dân có ích. Hơn nữa, thông qua việc xử lý hành vi VPPL của một người mà có tác
dụng giáo dục, răn đe người khác không nên có hành vi VPPL tương tự. Như vậy,
mục đích giáo dục của pháp luật sẽ không thể thực hiện được nếu không xác định
được ý thức chủ quan, tâm lý của người có hành vi VPPL thông qua việc nhận biết
được yếu tố lỗi của họ. Như vậy, lỗi là yếu tố không thể thiếu được khi xác định
một hành vi VPPL nói chung và VPPL đất đai nói riêng. Lỗi thể hiện về mặt nhận
thức chủ quan, thái độ của người vi phạm. Vì thế sẽ không bị coi là có lỗi nếu bản
thân người thực hiện hành vi VPPL không nhận thức được hành vi của mình xâm
phạm các quan hệ xã hội mà pháp luật bảo vệ. Xét yếu tố lỗi một cách chính xác sẽ
giúp lựa chọn hình thức xử lý phù hợp đối với một hành vi VPPL.
Ở đây chúng ta cũng cần lưu ý một vấn đề thuộc về khái niệm VPPL đất
đai; đó là, VPPL đất đai được nhận biết thông qua dấu hiệu hành vi trái pháp luật đất
đai và được thực hiện do lỗi của người vi phạm mà không xem xét đến thiệt hại thực tế
xảy ra và mối quan hệ "nhân - quả" giữa hành vi trái pháp luật đất đai với hậu quả thiệt
hại do hành vi này gây ra. Việc xem xét thiệt hại thực tế xảy ra và mối quan hệ giữa
hành vi trái pháp luật đất đai với hậu quả thiệt hại do hành vi này gây ra chỉ có ý nghĩa

Thứ hai, khách thể của VPPL đất đai là các quyền và lợi ích hợp pháp của
Nhà nước với tư cách đại diện chủ sở hữu toàn dân về đất đai; quyền và lợi ích hợp
pháp của người SDĐ và chế độ sử dụng các loại đất được pháp luật đất đai bảo vệ.
Thứ ba, do đất đai là tư liệu sản xuất đặc biệt, là địa bàn phân bố các khu
dân cư, xây dựng cơ sở kinh tế, văn hóa, xã hội, an ninh - quốc phòng v.v và là
thành phần quan trọng hàng đầu của môi trường sống nên VPPL đất đai không chỉ
xâm phạm đến quyền và lợi ích hợp pháp của người SDĐ mà còn xâm phạm đến
quyền và lợi ích hợp pháp của Nhà nước, của cộng đồng, của xã hội.
Hậu quả của VPPL đất đai để lại những tác động tiêu cực trên nhiều
phương diện về chính trị, kinh tế - xã hội và môi trường... Việc khắc phục hậu quả
của VPPL đất đai tiến hành rất khó khăn, phức tạp và rất tốn kém; thậm chí có
trường hợp VPPL đất đai để lại hậu quả không thể khắc phục được.
Thứ tư, việc SDĐ thường liên quan chặt chẽ đến việc sử dụng nhà ở, công trình
xây dựng và các tài sản khác gắn liền với đất. Do đó VPPL đất đai thường kéo theo


14
VPPL về nhà ở, về lĩnh vực xây dựng; về lĩnh vực dân sự hoặc VPPL đất đai ảnh hưởng
tiêu cực đến vấn đề môi trường, tiềm ẩn nguy cơ đe dọa sự phát triển bền vững v.v...
1.1.2. Khái niệm xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai
Như phần trên đã phân tích xử lý VPHC trong lĩnh vực đất đai được hiểu
đồng nhất với xử lý VPPL đất đai của người SDĐ (sau đây được gọi chung là xử lý
VPPL đất đai). Để đảm bảo tính nghiêm minh của pháp luật, mọi VPPL đều bị phát
hiện và xử lý kịp thời; theo đó, người có hành vi VPPL sẽ bị xử lý bằng một chế tài
pháp lý. Vậy xử lý VPPL là gì?. Theo Từ điển Luật học của Viện Khoa học Pháp lý
(Bộ Tư pháp) xuất bản năm 2006: "Xử lý vi phạm pháp luật: Xem xét, quyết định áp
dụng các hình thức trách nhiệm pháp lí đối với các cá nhân, tổ chức phạm pháp
luật. Việc xử lý phạm pháp luật, phải dựa vào các yếu tố cấu thành hành vi phạm
pháp luật. Mỗi hành vi phạm pháp luật bao gồm bốn yếu tố cấu thành là chủ thể,
khách thể, mặt chủ quan và mặt khách quan.

đai trong lĩnh vực đất đai.
1.1.3. Hình thức xử lý vi phạm pháp luật trong lĩnh vực đất đai
Cơ sở áp dụng trách nhiệm hành chính đối với hành vi VPPL đất đai được
quy định tại Điều 206, Điều 207, Điều 208 và Điều 209 Luật đất đai năm 2013 và
Nghị định số 102/2014/NĐ-CP về xử phạt VPHC trong lĩnh vực đất đai do Chính
phủ ban hành ngày 10/11/2012 (sau đây gọi là Nghị định số 102/2014/NĐ-CP).
1.1.3.1. Đối tượng bị xử lý vi phạm pháp luật đất đai
Theo Nghị định số 102/2014/NĐ-CP, người có hành vi VPPL trong lĩnh
vực đất đai bị xử phạt VPHC bao gồm các đối tượng dưới đây có hành vi VPHC
trong SDĐ hoặc trong việc thực hiện các hoạt động dịch vụ về đất đai: Một là, hộ
gia đình, cộng đồng dân cư; cá nhân trong nước, cá nhân nước ngoài, người Việt
Nam định cư ở nước ngoài (sau đây gọi chung là cá nhân); Hai là, tổ chức trong
nước, tổ chức nước ngoài, doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài (sau đây gọi
chung là tổ chức); Ba là, cơ sở tôn giáo.
Tổ chức, cá nhân được áp dụng quyền ưu đãi, miễn trừ dành cho cơ quan
đại diện ngoại giao, cơ quan lãnh sự nước ngoài và cơ quan đại diện của tổ chức
quốc tế tại Việt Nam theo quy định của pháp luật không thuộc đối tượng bị xử phạt
VPHC trong lĩnh vực đất đai8. Như vậy, người SDĐ và những người khác nếu có
hành vi trái pháp luật trong SDĐ, xâm hại trực tiếp đến quyền đại diện chủ sở hữu
đất đai của Nhà nước, quyền và lợi ích của người sử dụng như: lấn chiếm đất đai,
không SDĐ hoặc SDĐ không đúng mục đích, chuyển mục đích SDĐ trái phép, hủy
hoại đất đai… Những hành vi vi phạm này thực hiện lần đầu hoặc thiệt hại do hành
vi vi phạm gây ra không lớn, khả năng phục hồi thiệt hại dễ dàng và người gây thiệt
hại đã kịp thời khắc phục, tự nguyện bồi thường thiệt hại… nên chưa cần thiết phải
truy cứu trách nhiệm hình sự thì sẽ bị áp dụng hình thức xử phạt VPHC.
Đối với cá nhân nước ngoài, người Việt Nam định cư ở nước ngoài, doanh
nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài nếu có hành vi VPHC trong SDĐ đai trên lãnh thổ
Việt Nam thì cũng bị xử phạt theo Nghị định số 102/2014/NĐ-CP (trừ trường hợp
Điều ước quốc tế mà Việt Nam ký kết hoặc tham gia có quy định khác).
Mục đích của xử phạt VPHC trong lĩnh vực đất đai là nhằm xử lý kịp thời

ngành đang thi hành công vụ có quyền phạt tiền đến 500 nghìn đồng.
1.1.3.3. Hình thức xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai
Hình thức xử phạt VPHC trong lĩnh vực đất đai, bao gồm: Một là, hình thức
xử phạt chính gồm: i) Cảnh cáo; ii) Phạt tiền; Hai là, hình thức xử phạt bổ sung
gồm: i) Tước quyền sử dụng giấy phép từ 06 tháng đến 09 tháng hoặc đình chỉ hoạt
động từ 09 tháng đến 12 tháng, kể từ ngày quyết định xử phạt VPHC có hiệu lực
theo quy định tại Khoản 3 Điều 25 của Luật Xử lý VPHC; ii) Tịch thu tang vật
VPHC, phương tiện được sử dụng để VPHC trong lĩnh vực đất đai (sau đây gọi
chung là tang vật, phương tiện VPHC). Để "định lượng" một cách chính xác mức


18
độ, hậu quả của hành vi VPPL đất đai và trên cơ sở đó áp dụng hình thức xử phạt
thích hợp, pháp luật đất đai đã xác lập nguyên tắc:
- Tính chất, mức độ của hành vi VPHC quy định tại các điều 6, 7, 8, 15,
Khoản 1 Điều 16 và Điều 17 của Nghị định số 102/2014/NĐ-CP được xác định theo
quy mô diện tích đất bị vi phạm.
- Tính chất, mức độ của hành vi VPHC quy định tại Điều 26 của Nghị định
số 102/2014/NĐ-CP được xác định theo số lượng hộ gia đình bị ảnh hưởng.
- Tính chất, mức độ của hành vi VPHC quy định tại Điều 9 và Điều 24 của
Nghị định số 102/2014/NĐ-CP được xác định theo nguyên tắc quy đổi giá trị quyền
đất đai đối với diện tích đất bị vi phạm thành tiền theo giá đất trong bảng giá do
UBND tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương nơi có đất ban hành tại thời điểm lập
biên bản VPHC và chia thành 04 mức sau đây:
a) Mức 1: Giá trị quyền đất đai đối với diện tích đất bị vi phạm quy thành
tiền dưới 60.000.000 đồng đối với đất nông nghiệp, dưới 300.000.000 đồng đối với
đất phi nông nghiệp;
b) Mức 2: Giá trị quyền đất đai đối với diện tích đất bị vi phạm quy thành
tiền từ 60.000.000 đồng đến dưới 200.000.000 đồng đối với đất nông nghiệp, từ
300.000.000 đồng đến dưới 1.000.000.000 đồng đối với đất phi nông nghiệp;

đất tương ứng trong bảng giá đất do UBND cấp tỉnh ban hành để xác định và quy
đổi giá trị quyền đất đai đối với diện tích đất vi phạm.
1.2. Lý luận về chế định xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai
1.2.1. Cơ sở xây dựng chế định xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực
đất đai
Dưới sự lãnh đạo của Đảng, nước ta đang chuyển đổi sang nền kinh tế thị
trường định hướng XHCN. Khâu đột phá trong chính sách kinh tế cho bước chuyển
này là việc ban hành và thực hiện những chính sách mới trong lĩnh vực quản lý đất
đai. Để giải phóng mọi năng lực sản xuất của người lao động trong sản xuất nông
nghiệp nhằm giải quyết vững chắc vấn đề an ninh lương thực quốc gia, pháp luật
đất đai đã xác định và đề cao vai trò của hộ gia đình, cá nhân: Thừa nhận hộ gia
đình, cá nhân là đơn vị kinh tế tự chủ trong sản xuất nông nghiệp. Nhà nước trao
QSDĐ cho người SDĐ nói chung và hộ gia đình, cá nhân nói riêng sử dụng ổn định
lâu dài. Hộ gia đình, cá nhân được chuyển QSDĐ trong thời hạn giao đất9. Những
quy định này đã phát huy hiệu quả tích cực: Người SDĐ yên tâm gắn bó lâu dài với
đất đai, khuyến khích nông dân đầu tư, nâng cao hiệu quả SDĐ. Nước ta từ một
nước thiếu lương thực, hàng năm phải nhập hàng vạn tấn lương thực đã tự túc được
vấn đề lương thực và vươn lên trở thành nước xuất khẩu gạo lớn thứ 2 thế giới.
Những quy định của Luật đất đai năm 2013 về trao QSDĐ cho hộ gia đình, cá nhân
sử dụng ổn định lâu dài và cho phép chuyển QSDĐ đã làm cho người SDĐ ngày
9. Điều 4, Điều 6 và Điều 167 Luật đất đai năm 2013.


20
càng thấy được giá trị của đất đai. Trong điều kiện kinh tế thị trường do chạy theo
lợi nhuận mà không ít người SDĐ đã không từ bỏ bất kỳ thủ đoạn nào kể cả việc
thực hiện hành vi VPPL đất đai. Vì vậy những hành vi VPPL đất đai cần phải bị xử
lý kịp thời, nghiêm minh bằng pháp luật; bởi vì:
Thứ nhất, hành vi VPPL nói chung và hành vi VPPL đất đai nói riêng đã
gây ra những hệ quả tiêu cực đối với đời sống kinh tế - xã hội; cụ thể: