ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƯỜNG ĐẠI HỌC NÔNG LÂM
––––––––––––––––––––

NGỌ THỊ THU PHƯƠNG

SẢN XUẤT VÀ THỊ TRƯỜNG TIÊU THỤ RAU
AN TOÀN TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ
BẮC NINH TỈNH BẮC NINH

LUẬN VĂN THẠC SĨ PHÁT TRIỂN NÔNG THÔN

THÁI NGUYÊN - 2018


ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƯỜNG ĐẠI HỌC NÔNG LÂM
––––––––––––––––––––

NGỌ THỊ THU PHƯƠNG

SẢN XUẤT VÀ THỊ TRƯỜNG TIÊU THỤ RAU
AN TOÀN TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ BẮC
NINH TỈNH BẮC NINH
Ngành: Phát triển nông thôn
Mã số: 8.62.01.16

LUẬN VĂN THẠC SĨ PHÁT TRIỂN NÔNG THÔN

Người hướng dẫn khoa học: PGS TS. DƯƠNG VĂN SƠN




iii
MỤC LỤC

LỜI CAM ĐOAN ............................................................................................ i
LỜI CẢM ƠN ................................................................................................. ii
MỤC LỤC ..................................................................................................... iii
DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT .............................................................. vi
DANH MỤC CÁC BẢNG, HÌNH VÀ SƠ ĐỒ ............................................... vii
MỞ ĐẦU...................................................................................................... vii
1. Tính cấp thiết của đề tài .............................................................................. 1
2. Mục tiêu nghiên cứu ................................................................................... 2
3. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài...................................................... 3
CHƯƠNG 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ PHÁT TRIỂN SẢN
XUẤT VÀ THỊ TRƯỜNG TIÊU THỤ RAU AN TOÀN .............................. 4
1.1. Cơ sở khoa học của đề tài ......................................................................... 4
1.1.1. Một số khái niệm cơ bản liên quan đến đề tài ........................................ 4
1.1.2. Đặc điểm sản xuất và tiêu thụ rau an toàn ............................................ 10
1.1.3. Các yếu tố ảnh hưởng đến sản xuất và tiêu thụ rau an toàn ................... 11
1.1.4. Nguyên nhân gây ô nhiễm sản phẩm .................................................... 16
1.1.5. Quy trình sản xuất rau an toàn ............................................................. 17
1.2. Cơ sở thực tiễn ....................................................................................... 19
1.2.1. Tình hình sản xuất và tiêu thụ rau trên thế giới ................................... 19
1.2.2. Tình hình sản xuất và tiêu thụ rau ở Việt Nam ..................................... 20
1.2.3. Một số bài học rút ra ........................................................................... 28
Chương 2. NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU ................... 32
2.1. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu ........................................................... 32
2.2. Nội dung nghiên cứu .............................................................................. 32
2.3. Tiếp cận và phương pháp nghiên cứu ...................................................... 33

3.4.2. Áp dụng khoa học kỹ thuật vào sản xuất .............................................. 93
3.4.3. Xây dựng hệ thống giám sát chất lượng rau ......................................... 94
3.4.4. Giải pháp về tiêu thụ sản xuất .............................................................. 95
3.4.5.Các giải pháp về chính sách .................................................................. 96
KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ ...................................................................... 98
1. Kết luận .................................................................................................... 98


v
2. Kiến nghị .................................................................................................. 99
2.1. Đối với Nhà nước ................................................................................... 99
2.2. Đối với thành phố Bắc Ninh ................................................................. 100
TÀI LIỆU THAM KHẢO ......................................................................... 101
PHỤ LỤC


vi
DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT

BVTV

: Bảo vệ thực vật

DT

: Diện tích

ĐVT

: Đơn vị tính

vii
DANH MỤC CÁC BẢNG, HÌNH VÀ SƠ ĐỒ

Bảng 3.1. Hiện trạng sử dụng đất nông nghiệp ở thành phố Bắc Ninh ....................38
Bảng 3.2. Giá trị sản xuất giai đoạn 2015-2017........................................................39
Bảng 3.3. Diện tích và sản lượng rau của tỉnh năm 2012 - 2017 ..............................44
Bảng 3.4. Phân bố trồng rau ở thành phố Bắc Ninh năm 2017 ................................45
Bảng 3.5. Diện tích, cơ cấu các nhóm rau năm 2012 - 2017 ....................................46
Bảng 3.6. Diện tích và sản lượng rau an toàn của Thành phố Bắc Ninh năm
2012 - 2017 ...............................................................................................................48
Bảng 3.7. Diện tích sản lượng, năng suất RAT phân bố các phường tại thành phố
Bắc Ninh năm 2015 - 2017 .......................................................................................50
Bảng 3.8. Hệ thống tổ chức sản xuất, cung ứng rau an toàn.....................................52
tại thành phố Bắc Ninh năm 2017 .............................................................................52
Bảng 3.9. Diện tích canh tác RAT giai đoạn 2015 -2017 phân theo hình thức tổ
chức sản xuất .............................................................................................................52
Bảng 3.10. Chủng loại rau trong hệ thống sản xuất RAT tại thành phố Bắc Ninh
năm 2017 ..................................................................................................................53
Bảng 3.11. Thị trường tiêu thụ rau an toàn tại thành phố Bắc Ninh .........................54
Bảng 3.12. Khối lượng và tỉ trọng của Doanh nghiệp, HTX, và hộ điều tra phân theo
tiêu thụ năm 2017 ......................................................................................................57
Bảng 3.13. Chênh lệch giá RAT và RTT tại thành phố Bắc Ninh ............................58
Bảng 3.14. Tình hình tiêu thụ rau an toàn sản xuất tại thành phố Bắc Ninh
năm 2017 ...................................................................................................................59
Bảng 3.15. Tình hình chung của các hộm bảo cho người nông dân không bị thua lỗ khi có rủi ro.
2.2. Đối với thành phố Bắc Ninh
Tổ chức triển khai các công tác của Tỉnh, thành phố trong sản xuất và tiêu
thụ RAT. Thường xuyên giám sát, kiểm tra việc thực hiện quy trình sản xuất RAT
tại địa phương
Tổ chức thành lập hoặc củng cố các HTX sản xuất và tiêu thụ RAT ở từng

của hộ nông dân vùng đồng bằng sông Hồng, Luận án phó tiến sỹ kinh tế,
Đại học Nông nghiệp I, Hà Nội.
12. Giáo trình kinh tế chính trị học Mác - Lê nin (2006), NXB Chính trị quốc gia.
13. Phạm Thanh Hải (chủ biên) (2012). Giáo trình hướng dẫn sản xuất rau an toàn
theo hướng VietGap, NXB Nông nghiệp, Hà Nội
14. Luật hợp tác xã số 23/2012/QH13 của Quốc hội.
15. Trần Viết Mỹ (2012). Cẩm nang trồng RAT, Trung tâm Khuyến nông, Sở nông
nghiệp và phát triểtn nông thôn thành phố Hồ Chí Minh.


102

16. Nghị định 57/2018/NĐ – CP ngày 17/4/2018, Bộ NN &PTNT ban hành về cơ
chế, chính sách khuyến khích doanh nghiệp đầu tư vào nông nghiệp, nông thôn.
17. Quyết định 20/2012/QĐ –TTg ngày 04 tháng 1 năm 2012 của thủ tướng Chính phủ
phê duyệt đề án Quốc gia an toàn thực phẩm giai đoạn 2010 – 2020, hướng tới
2030.
18. Quyết định 740/QĐ – UBND 2016 phê duyệt “ Quy hoạch vùng sản xuất rau an
toàn tập trung tỉnh Bắc Ninh đến năm 2025 ,định hướng đến năm 2030
19. Quyết định 379/QĐ – BNN – KHCN ngày 28/01/2008, Bộ trưởng BNN &
PTNT ban hành quy trình thực hành sản xuất nông nghiệp tốt cho rau quả
tươi an toàn tại Việt Nam (Vietgap)
20. Sở Nông nghiệp và phát triển nông thôn (2015). Xây dựng và triển khai mô hình
tổ chức sản xuất và tiêu thụ rau an toàn trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh
21. Vũ Đình Thắng (2006), Giáo trình kinh tế Nông nghiệp, NXB ĐH Kinh tế quốc dân.
22. Thông tư 59/2012/BNN-PTNT ban hành ngày 09 tháng 11 năm 2012, quy định
về quản lý sản xuất rau, quả và chè an toàn
23. Trần Khắc Thi, Trần Ngọc Hùng (2005). Kỹ thuật trồng rau sạch, Nhà xuất
bản Nông Nghiệp, Hà Nội.
24. Trần Khắc Thi, (2007), Sản xuất RAT ở Việt Nam - Hiện trạng và giải pháp kỹ

PHIẾU ĐIỀU TRA NGƯỜI SẢN XUẤT
Mã số phiếu :
Ngày :
Họ tên:
Địa chỉ:
Điện thoại:
Giới tính:

Tuổi………………………………

Trình độ học vấn:………………………………
Số nhân khẩu /hộ:………………………………Số lao động chính/ hộ…………….
Thu nhập bình quân (đồng/tháng): …………….
1. Gia đình anh/chị thuộc loại hộ trồng RAT(RAT ) hay rau thông thường (RTT):
a. RAT

b. RTT

1. Diện tích canh tác của hộ là bao nhiêu m2: …………..
2. Diện tích trồng rau của hộ là bao nhiêu m2:…………..
3. Các loại rau đã trồng:
Xà lách

Rau gia vị

Rau cải

Bầu ,bí, dưa

Rau ăn lá khác


8. Lượng thuốc BVTV dùng cho mỗi sào là bao nhiêu?
………………………………………………………………...
9. Theo anh/chị những loại thuốc đó có ảnh hưởng đến môi trường không?
a. Có

b. Không

10. Rau sản xuất ra thường được tiêu thụ ở đâu?
…………………………………………………………………
11. Những vấn đề khó khăn trong tiêu thụ rau hiện tại là gì?
…………………………………………………………………
12. Anh/ chị thường sản xuất bao nhiêu vụ/ năm?
1 vụ

2 vụ 3 vụ

4 vụ

5 vụ

trên 5 vụ

13. Những vụ đó anh/chị thường sản xuất những loại rau gì là chủ yếu?
…………………………………………………………………
14. Rau sau khi thu hoạch thường được bảo quản như thế nào?
…………………………………………………………………
15. Anh/ chị hiểu thế nào về RAT.
……………………………………………………………………………...........
16. Theo anh/chị rau hiện tại gia đình đang sản xuất đã an toàn chưa?

Loại rau

Thu nhập bình

Diện tích

quân/sào

21. Thu nhập của gia đình anh (chị) từ trồng RTT?
Loại rau

Diện tích

Thu nhập bình
quân/sào


22. Tổng thu bình quân của hộ gia đình từ sản phẩm RAT của gia đình
Loại rau

Giá bán

Sản lượng bình
quân/sào

Thu nhập

Diện tích

Bắp cải


Xin chân thành cảm ơn sự giúp đỡ của anh/ chị!

Khác


PHỤ LỤC 2
PHIẾU ĐIỀU TRA NGƯỜI TIÊU DÙNG
Mã số phiếu :

Ngày :

Họ tên:
Địa chỉ:
Điện thoại:
Giới tính:

Tuổi:

Thu nhập bình quân (đồng/tháng): …………….
1.Anh/ chị biết những điểm bán RAT tại Bắc Ninh?
……………..
2. Xin anh/ chị cho biết anh/ chị thường mua rau ở đâu nhất ?
……………………….
Tỉ lệ nơi anh/ chị thường mua rau được phân bổ như thế nào?
a. Chợ %
b. Siêu thị

%


b. Giá cả rau
c. Địa điểm mua rau
d. Khác
6. Những thuộc tính (vd: tươi, sạch..) nào của rau mà anh/ chị chọn mua?
……………….
7. Anh/ chị hiểu như thế nào về khái niệm “RAT”?.............................................
8. Theo anh/ chị thì RAT khác RTT ở điểm nào?
a. Dư lượng thuốc BVTV
b. Dư lượng kim loại nặng
c. Dư lượng Nitrat
d. Kí sinh trùng, vi sinh vật
e. Không biết
f. Khác
9. Anh/ chị có phân biệt được RAT và RTT không?
a. Có
b. Không
Nếu có, anh/ chị phân biệt như thế nào?
10. Tại cửa hàng có treo bảng “ RAT”, anh/ chị có tin tưởng đó là RAT không?
a. Có
b. Không
Nếu có, thì tại sao Có? Và nếu không thì tại sao Không?
11. Theo anh/ chị thì giá RAT hiện nay so với giá RTT như thế nào?
a. Cao
b. Trung bình
c. Có thể chấp nhận
12. Nếu rau thực sự là RAT thì anh/ chị có sẵn lòng mua không?
a. Có
b. Không




PHỤ LỤC 3
PHIẾU ĐIỀU TRA NHÀ CUNG ỨNG
Mã số phiếu : …………………………….

Ngày :………………………

Họ tên:……………………………………
Địa chỉ:……………………………………
Điện thoại:………………………………..
Giới tính:…………. Tuổi:………………..
Thu nhập bình quân (đồng/tháng): …………….
1. Anh/ chị có bao nhiêu điểm bán RAT?.............................................
2. Nguồn gốc RAT anh chị lấy từ đâu?
Chợ
Thương lái
Người trồng rau
3. Tại sao anh/chị lựa chọn rau của người cung cấp hiện nay?
a. Gần nhà, thuận tiện
b. Ở đó thường bán rẻ hơn
c. Mua ở đó thoải mái hơn
d. Chất lượng đảm bảo hơn
e. Người bán quen
f. Nơi bán sạch sẽ
g. Khác
4. Tỉ lệ các loại RAT anh/ chị cung ứng ra thị trường trong tổng số lượng rau cung
ứng?
a. Rau lá (mồng tơi, cải ngọt):

%

b. Trung bình
c. Có thể chấp nhận
10. Theo anh/ chị thì chủng loại và chất lượng RAT hiện nay trên thị trường như thế
nào?
Về chủng loại:
Về chất lượng:
Anh/ chị tin tưởng vào chất lượng RAT khoảng bao nhiêu %? %
11. Tổng thu bình quân của hộ thu gom từ sản phẩm RAT
Loại rau
Bắp cải
Su hào
Cà chua
Súp lơ

Giá mua thu
gom

Giá bán

Thu nhập


Khác

Câu 12: Chi phí thu gom của các loại RAT
Loại rau

Thuế

Vận