BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƢỜNG ĐẠI HỌC NGOẠI THƢƠNG

LUẬN VĂN THẠC SĨ

HOÀN THIỆN HOẠT ĐỘNG CHUYỂN TIỀN QUỐC TẾ TẠI
NGÂN HÀNG TMCP NGOẠI THƢƠNG VIỆT NAM – CHI
NHÁNH SỞ GIAO DỊCH

Chuyên ngành : Tài Chính – Ngân Hàng

NGUYỄN ĐỨC THÀNH

HÀ NỘI - 2018


BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƢỜNG ĐẠI HỌC NGOẠI THƢƠNG

LUẬN VĂN THẠC SĨ

HOÀN THIỆN HOẠT ĐỘNG CHUYỂN TIỀN QUỐC TẾ TẠI
NGÂN HÀNG TMCP NGOẠI THƢƠNG VIỆT NAM – CHI
NHÁNH SỞ GIAO DỊCH

Chuyên ngành : Tài Chính – Ngân Hàng

NGUYỄN ĐỨC THÀNH

HÀ NỘI - 2018



TÁC GIẢ LUẬN VĂN

Nguyễn Đức Thành


D NH MỤC TỪ VIẾT TẮT
STT

Ký kiệu

Nguyên nghĩa

1

AML

2

FATCA

3

FFI

Tổ chức tài chính nước ngoài

4

IRS


Phòng giao dịch

10

SGD

Sở giao dịch

11

TCTD

Tổ chức tín dụng

12

TTQT

Thanh toán quốc tế

13

VCB

Vietcombank – Ngân hàng TMCP Ngoại Thương Việt Nam

14

XNK


4

Bảng 2.2

5

Bảng 2.3

6

Bảng 2.4

7

Bảng 2.5

8

Bảng 2.6

Danh sách các quốc gia và tổ chức bị cấm vận
Danh sách các quốc gia có rủi ro cao, không hợp tác
và thiếu hụt về chính sách và chiến lược phòng
chống rửa tiền
Doanh số Thanh toán quốc tế của chi nhánh Sở Giao
Dịch
Thị phần Thanh toán quốc tế của chi nhánh Sở Giao
Dịch
Doanh số Thanh toán quốc tế theo sản phẩm tại chi

37
49
50
51
53
56


D NH MỤC SƠ ĐỒ
STT

Sơ đồ

Nội dung

1

Sơ đồ 1.1

Quy trình nghiệp vụ chuyển tiền quốc tế

9

2

Sơ đồ 1.2

Cách thức thực hiện FATCA

30


D NH MỤC TỪ VIẾT TẮT
STT

Ký kiệu

Nguyên nghĩa

1

AML

2

FATCA

3

FFI

Tổ chức tài chính nước ngoài

4

IRS

Sở thuế vụ Hoa Kỳ

5


SGD

Sở giao dịch

11

TCTD

Tổ chức tín dụng

12

TTQT

Thanh toán quốc tế

13

VCB

Vietcombank – Ngân hàng TMCP Ngoại Thương Việt Nam

14

XNK

Xuất nhập khẩu

Phòng chống rửa tiền
Đạo luật tuân thủ thuế đối với các tài khoản ở nước ngoài của

giải pháp phát triển dịch vụ chuyển tiền quốc tế theo chiều rộng và nhóm giải pháp
phát triển dịch vụ chuyển tiền quốc tế theo chiều sâu. Bên cạnh đó, luận văn cũng


nêu lên một số kiến nghị với Vietcombank Trụ sở chính nhằm hỗ trợ các chi nhánh
trong việc phát triển tốt nhất dịch vụ chuyển tiền quốc tế.


MỤC LỤC
LỜI MỞ ĐẦU ......................................................................................................................... 1
CHƢƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CHUYỂN TIỀN QUỐC TẾ VÀ CÁC VẤN
ĐỀ LIÊN QUAN .................................................................................................................... 6
1.1.

Phương thức chuyển tiền quốc tế ............................................................................... 6

1.1.1. Thanh toán quốc tế và vị trí của chuyển tiền quốc tế trong thanh toán quốc tế ...... 6
1.1.2 Khái niệm và các trường hợp áp dụng chuyển tiền quốc tế ..................................... 8
1.1.3. Vai trò của chuyển tiền quốc tế ............................................................................. 11
1.1.4. Ưu và nhược điểm của chuyển tiền quốc tế .......................................................... 12
1.1.5. .Những điểm cần lưu ý khi áp dụng ...................................................................... 13
1.1.6. Những nội dung cơ bản của chuyển tiền quốc tế .................................................. 15
1.1.7. Các tiêu chí đánh giá hoạt động chuyển tiền quốc tê ............................................ 18
1.2.

Các vấn đề liên quan đến nghiệp vụ chuyển tiền quốc tế ........................................ 21

1.2.1. Các vấn đề liên quan đến cấm vận ........................................................................ 21
1.2.2.


2.6.4. Các rủi ro thường gặp trong chuyển tiền quốc tế tại Ngân hàng TMCP Ngoại
Thương Việt Nam – Chi nhánh Sở Giao Dịch ................................................................ 59
2.6.5. Nguyên nhân của các hạn chế, rủi ro. ................................................................... 66
CHƢƠNG 3: CÁC GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN HOẠT ĐỘNG CHUYỂN TIỀN
QUỐC TẾ TẠI NGÂN HÀNG TMCP NGOẠI THƢƠNG VIỆT NAM – CHI
NHÁNH SỞ GIAO DỊCH ................................................................................................... 68
3.1. Định hướng phát triển của Ngân hàng TMCP Ngoại Thương Việt Nam đến năm
2020 ................................................................................................................................. 68
3.2. Định hướng phát triển của Ngân hàng TMCP Ngoại Thương Việt Nam – Chi
nhánh Sở Giao Dịch............................................................................................................ 69
3.3. Những giải pháp hoàn thiện hoạt động chuyển tiền quốc tế tại Ngân hàng TMCP
Ngoại Thương Việt Nam - Chi nhánh Sở Giao Dịch ......................................................... 70
3.3.1. Nhóm giải pháp hoàn thiện hoạt động chuyển tiền quốc tế theo chiều rộng ........ 70
3.3.2. Nhóm giải pháp hoàn thiện dịch vụ chuyển tiền quốc tế theo chiều sâu .............. 74
3.3.3. Tham khảo giải pháp từ các ngân hàng khác. ....................................................... 81
3.4. Một số kiến nghị với Trụ sở chính .............................................................................. 82
3.4.1. Đầu tư phát triển công nghệ, cải tiến quy trình thủ tục, nghiên cứu tăng tiện
ích cho dịch vụ chuyển tiền quốc tế ................................................................................ 82
3.4.2. Mở rộng hệ thống ngân hàng đại lý, hỗ trợ các chi nhánh trong các hoạt động
đào tạo, xây dựng chính sách khách hàng nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh ............. 84
3.4.3. Tạo môi trường cạnh tranh lành mạnh giữa các chi nhánh trong cùng hệ thống
Vietcombank ................................................................................................................... 85
KẾT LUẬN CHUNG ........................................................................................................... 86
TÀI LIỆU THAM KHẢO ................................................................................................... 88


1

LỜI MỞ ĐẦU
1.



2

Sở Giao Dịch”. Với mục tiêu đi sâu tìm hiểu bản chất dịch vụ này, từ đó đưa ra một
vài đánh giá và góp phần nào đó giải quyết một số tồn tại để hoàn thiện dịch vụ
chuyển tiền quốc tế tại ngân hàng TMCP Ngoại Thương Việt Nam - chi nhánh Sở
Giao Dịch.

2.

Mục đích nghiên cứu:

- Tìm hiểu sâu về dịch vụ chuyển tiền quốc tế và quy trình áp dụng tại ngân hàng
TMCP Ngoại Thương Việt Nam, một số hồ sơ thủ tục áp dụng cho các mục đích
chuyển tiền điển hình.
- Tìm hiểu thực trạng và tìm ra các giải pháp hoàn thiện hoạt động chuyển tiền quốc
tế, từ đó giúp hạn chế rủi ro, nâng cao chất lượng dịch vụ, lợi nhuận, thị phần và uy
tín của ngân hàng TMCP Ngoại thương Việt Nam – chi nhánh Sở Giao Dịch trong
thanh toán quốc tế.

3.

Tình hình nghiên cứu đề tài

Trong những năm gần đây, khi nền kinh tế đất nước phát triển mạnh mẽ trong
khu vực kinh tế Châu Á -Thái Bình Dương được đánh giá là năng động nhất thế giới,
việc xuất nhập khẩu hàng hóa và giao thương với nước ngoài trở nên phổ biến, các
phương thức thanh toán trong hoạt động quốc tế cũng phát triển nhanh chóng. Một
trong các phương thức thanh toán quốc tế hiệu quả đó chính là phương thức chuyển

“Giải pháp nâng cao chất lượng hoạt động thanh toán quốc tế tại Agribank Hải

Dương” – Luận văn ThS của Nguyễn Thị Hồng Duyên, 2012
-

“Một số giải pháp triển khai hoạt động thanh toán quốc tế tại Ngân hàng Phát

triển Việt Nam” – Luận văn Ths của Lê Thị Thu Minh, 2011
-

“Phát triển hoạt động thanh toán quốc tế tại Ngân hàng TMCP Công Thương

Việt Nam chi nhánh Bến Thủy” – Luận văn ThS của Nguyễn Thị Mai Anh, 2012
-

“Mở rộng và nâng cao chất lượng dịch vụ thanh toán quốc tế tại ngân hàng

TMCP Sài Gòn” – Luận văn ThS của Nguyễn Thị Đông Phương, 2012
-

“Thanh toán quốc tế tại Ngân hàng TMCP Phương Đông” – Luận văn ThS của

Trương Thanh Hồng, 2013
Nhóm 3: Các nghiên cứu riêng về các phần nhỏ trong phương thức chuyển tiền
quốc tế

- “Tìm hiểu một số nội dung về SWIFT” – Tác giá Đinh Thu Hương – Lê Thị Thu
Minh (Trung tâm thanh toán ngân hàng Phát triển Việt Nam) 2012



+ Thời gian: 2013 - 2017


5

5.

Nhiệm vụ nghiên cứu:

- Nghiên cứu cơ sở pháp lý về chuyển tiền quốc tế, quản lý ngoại hối, cấm vận và
phòng chống rửa tiền và tài trợ khủng bố tại Việt Nam.
- Điều tra, phân tích thực trạng của hoạt động chuyển tiền quốc tế tại ngân hàng
TMCP Ngoại Thương Việt Nam – chi nhánh Sở Giao Dịch.
- Đề xuất giải pháp hoàn thiện hoạt động chuyển tiền quốc tế tại ngân hàng TMCP
Ngoại Thương Việt Nam – chi nhánh Sở Giao Dịch.

6.

Phƣơng pháp nghiên cứu:

- Phương pháp nghiên cứu lý thuyết:
+ Phương pháp phân tích và tổng hợp lý thuyết.
+ Phương pháp lịch sử.
- Phương pháp nghiên cứu thực tiễn:
+ Phương pháp thu thập dữ liệu.
+ Phương pháp phỏng vấn.
+ Phương pháp phân tích và tổng hợp kinh nghiệm.

7.


động xuất nhập khẩu giữa các nước diễn ra một cách trôi chày và hiệu quả. Ngược
lại. thanh toán quốc tế quyết định đến hiệu quả và tăng trưởng ngoại thương bởi vì
chỉ khi hoạt động thanh toán an toàn và trôi chảy thì người bán mới thu được tiền và
người mua mới trả được tiền, đây chính là cơ sở nền tảng bậc nhất cho hoạt động
xuất nhập khẩu tồn tại phát triển.
Đặc điểm của Thanh toán quốc tế
- Thanh toán quốc tế chịu sự điều chỉnh của luật pháp và các tập quán quốc tế. Hoạt
động thanh toán quốc tế liên quan đến các chủ thể ở hai hay nhiều quốc gia, do đó,
các chủ thể khi tham gia vào hoạt động thanh toán quốc tế không những chịu sự điều
chỉnh của pháp luật quốc gia mà còn phải tuân thủ các văn bản pháp lý quốc tế, các
tập quán quốc tế do phòng thương mại quốc tế ban hành. Những văn bản này tạo ra


7

một khung pháp lý bình đẳng công bằng cho các chủ thể khi tham gia vào hoạt động
thương mại và thanh toán quốc tế, tránh những hiểu lầm và tranh chấp đáng tiếc xảy
ra.
- Hoạt động thanh toán quốc tế được thực hiện phần lớn qua hệ thống ngân hàng.
Trừ một lượng rất nhỏ hàng hóa xuất nhập khẩu được mua bán qua con đường tiểu
ngạch thì hầu hết kim ngạch xuất nhập khẩu của một nước được phản ánh qua doanh
số thanh toán quốc tế của hệ thống ngân hàng thương mại. Trong thanh toán quốc tế
sẽ có ít nhất hai ngân hàng tham gia, một ngân hàng phục vụ người xuất khẩu và một
ngân hàng phục vụ người nhập khẩu ở hai nước khác nhau. Việc thanh toán qua ngân
hàng đảm bảo cho các khoản chi trả được thực hiện một cách an toàn, nhanh chóng
và hiệu quả.
- Tiền mặt hầu như không được sử dụng trực tiếp trong thanh toán quốc tế mà thay
vào đó là các phương tiện thanh toán như hối phiếu, kỳ phiếu và séc.
- Trong thanh toán quốc tế, ít nhất một trong hai bên (hoặc người xuất khẩu hoặc
người nhập khẩu) có liên qua đến ngoại tệ (trừ khu vực sử dụng đồng tiền chung châu

+ Nhờ thu kèm chứng từ - Documentary Collection
+ Tín dụng chứng từ - Documentary Credit
+ Thư ủy thác mua – Letter of Authority to Purchase

-

Nhóm phương thức thanh toán kèm chứng từ phi thương mại:
+ Thư tín dụng dự phòng – Standby Letter of Credit
+ Bảo lãnh theo yêu cầu – Demand Guarantee
Như vậy, phương thức chuyển tiền quốc tế nằm trong nhóm các phương thức

thanh toán không kèm chứng từ. Nó được xem là phương thức thanh toán khá đơn
giản và ngân hàng chỉ tham gia với vai trò trung gian chuyển hộ và nhận hộ để hưởng
phí dịch vụ mà không cam kết hay chịu trách nhiệm gì về nội dung thanh toán giữa
các bên. Đối với phương thức này, khi thanh toán phải tuân thủ những nội dung thỏa
thuận giữa các bên liên quan và pháp luật hiện hành. Để tránh rủi ro và tranh chấp
xảy ra, các bên phải thỏa thuận nội dung thanh toán càng rõ ràng càng tốt. Nếu không
thật tin tưởng vào đối tác thì chuyển sang sử dụng phương thức thanh toán nhờ thu
hay tín dụng chứng từ. Do có quá nhiều rủi ro cho các bên, nên trong thực tế các
phương thức này thường chỉ được sử dụng khi các bên thực sự tin tưởng nhau và sử
dụng nhiều trong thanh toán chuyển tiền phi thương mại.
1.1.2 Khái niệm và các trƣờng hợp áp dụng chuyển tiền quốc tế
Khái niệm chuyển tiền quốc tế
Phương thức chuyển tiền quốc tế là phương thức mà trong đó khách hàng
(người yêu cầu chuyển tiền) yêu cầu ngân hàng của mình chuyển một số tiền nhất
định cho một người khác (người hưởng lợi) ở một địa điểm nhất định bằng phương
thức chuyển tiền do khách hàng quy định.


9

nước ngoài. Nó có thể là ngân hàng ở nước người hưởng lợi nhưng cũng có thể là
ngân hàng ở nước thứ ba.
Sơ đồ 1.1. Quy trình nghiệp vụ chuyển tiền quốc tế

(1)

Người hưởng lợi thực hiện nghĩa vụ quy định trong hiệp định, hợp đồng

hoặc các thỏa thuận.


10

(2)

Người yêu cầu ra lệnh cho ngân hàng của nước mình chuyển ngoại tệ ra

bên ngoài.
(3)

Ngân hàng chuyển tiền báo nợ tài khoản ngoại tệ của người yêu cầu

chuyển tiền.
(4)

Ngân hàng chuyển tiền phát lệnh thanh toán cho ngân hàng người hưởng

(trực tiếp hoặc gián tiếp qua ngân hàng trung gian).
(5)


hiện trên các phương tiện đo lường chuyên dụng.
Các trường hợp áp dụng phương thức này trong thanh toán phi thương mại:
-

Chuyển tiền thanh toán cung ứng dịch vụ.

-

Chuyển kiều hối, tiền cho du học sinh, tham quan, chữa bệnh, tiền thừa kế tài

sản.


11

-

Chuyển tiền đầu tư ra nước ngoài hoặc là đầu tư trực tiếp hoặc là đầu tư gián

tiếp.
-

Chuyển kinh phí hoạt động cho các tổ chức chính phủ và phi chính phủ thường

trú ở nước ngoài.
-

Chuyển tiền viện trợ tài chính không hoàn lại cho nước ngoài.

-

mà còn bổ sung và hỗ trợ các mặt hoạt động khác của ngân hàng.


12

Chuyển tiền quốc tế giúp cho ngân hàng thu hút thêm khách hàng có nhu cầu,
trên cơ sở đó ngân hàng tăng được quy mô hoạt động của mình.
Đối với những khách hàng có tài khoản tại ngân hàng thì trong quá trình thanh
toán ngân hàng có thể sử dụng nguồn vốn tạm thời nhàn rỗi, đồng thời cũng giúp cho
ngân hàng phát triển được các nghiệp vụ khác như kinh doanh ngoại tệ, tài trợ xuất
nhập khẩu cho các khách hàng không đủ khả năng chi trả,…
Chuyển tiền quốc tế tạo môi trường ứng dụng các công nghệ ngân hàng tiên
tiến, hiện đại trên thế giới. Thông qua việc nối mạng thông tin, ngân hàng thương mại
đã ứng dụng được các tiến bộ trong công nghệ thông tin và xử lý dữ liệu.
Hoạt động này giúp cho ngân hàng tăng cường quan hệ đối ngoại, tăng cường
khả năng cạnh tranh trong cơ chế thị trường, giúp cho hoạt động ngân hàng vượt ra
khỏi phạm vi quốc gia và hòa nhập với cộng đồng ngân hàng thế giới,…
Đối với khách hàng
Chuyển tiền quốc tế là một sản phẩm hữu ích đáp ứng được nhu cầu chuyển tiền
đi khắp mọi nơi trên thế giới với nhiều mục đích khác nhau của rất nhiều khách hàng.
Ngày nay ngoài nhu cầu chuyển tiền quốc tế phục vụ cho hoạt động xuất nhập
khẩu còn rất nhiều nhu cầu khác của con người cần đến hoạt động chuyển tiền, như
chuyển tiền cho người thân để du học, chữa bệnh,… nhất là nhu cầu gửi tiền về nước
của những người làm ăn xa ngày càng lớn, sự phát triển của hoạt động chuyển tiền đã
giúp cho những yêu cầu đó của khách hàng được đáp ứng một cách nhanh chóng,
chính xác, an toàn, tiện lợi, và tiết kiệm tối đa chi phí.
1.1.4. Ƣu và nhƣợc điểm của chuyển tiền quốc tế
Đối với ngân hàng, dịch vụ chuyển tiền quốc tế có một số ưu điểm vượt trội hơn
so với các dịch vụ khác như:
-


ngữ tốt hơn dịch vụ chuyển tiền trong nước.
-

Rủi ro đối với ngân hàng ít nhưng rủi ro đối với khách hàng nhiều hơn vì phương

thức này được sử dụng dựa trên sự tin tưởng của các bên liên quan, nếu một trong các
bên không thực hiện đúng hợp đồng thì ngân hàng cũng không có quyền can thiệp
1.1.5. Những điểm cần lƣu ý khi áp dụng
1.1.5.1.

Văn bản pháp lý điều chỉnh phƣơng thức chuyển tiền

Hiện nay trên thế giới chưa có luật quốc tế cũng như các tập quán quốc tế của
ICC điều chỉnh phương thức chuyển tiền. Năm 1992, Ủy ban luật thương mại của
Liên Hợp quốc (UNCITRAL) đã ban hành “Model Law on International Credit
Transfer” và mong đợi các quốc gia của UN phê chuẩn nhằm tạo ra một hành lang
pháp lý quốc tế thống nhất trong lĩnh vực chuyển tiền quốc tế, nhưng đáng tiếc thay,
Luật mẫu chuyển tiền quốc tế này không đủ số nước phê chuẩn, cho nên cho đến nay,
trên quốc tế không có luật áp dụng cho phương thức chuyển tiền quốc tế.
Việc chuyển tiền tất nhiên sẽ được điều chỉnh bằng luật quốc gia của nước
chuyển tiền và các thỏa thuận đại lý ký kết giữa ngân hàng các nước nếu có. Chính vì
vậy, trong vận hành phương thức chuyển tiền sẽ phát sinh nhiều tranh chấp không
những về mặt nghiệp vụ mà đặc biệt là về mặt pháp lý.
1.1.5.2. Thời điểm chuyển tiền phải đƣợc quy định rõ trong hiệp định,
hợp đồng hoặc các thỏa thuận khác
Có hai loại thời điểm chuyển tiền:
-

Chuyển tiền trước khi người hưởng lợi hoặc người được trả tiền thực hiện nghĩa