3

LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan đây là công trình
nghiên cứu của riêng tác giả. Các số liệu,
kết quả nêu trong luận án là trung thực, có
nguồn gốc, xuất xứ rõ ràng, không trùng
lặp với các công trình khoa học đã công bố.

TÁC GIẢ LUẬN ÁN

Phạm Trung Thành


4

MỤC L ỤC
Trang
TRANG PHỤ BÌA
LỜI CAM ĐOAN
DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
MỤC LỤC
MỞ ĐẦU
Chương 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU CÓ LIÊN QUAN
ĐẾN ĐỀ TÀI
1.1.
Các công trình nghiên cứu của nước ngoài có liên quan đến đề tài luận án
1.2.
Các công trình khoa học nghiên cứu ở trong nước có liên quan đề
tài luận án
1.3.

đội nhân dân Việt Nam hiện nay
4.2.
Những giải pháp tăng cường xây dựng đội ngũ cán bộ cơ quan chính trị ở
các học viện, trường sĩ quan Quân đội nhân dân Việt Nam hiện nay
KẾT LUẬN
CÁC CÔNG TRÌNH CỦA TÁC GIẢ ĐÃ CÔNG BỐ LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ
TÀI LUẬN ÁN

5
9
9
18
28

32
32
59

82
92
105

121
121
131
172
174


5


Công tác đảng, công tác chính trị

CTĐ,CTCT

4

Đảng Cộng sản Việt Nam

ĐCSVN

5

Đội ngũ cán bộ

ĐNCB

6

Học viện, trường sỹ quan

HV,TSQ

7

Lực lượng vũ trang

LLVT

8

những trung tâm giáo dục, đào tạo và nghiên cứu khoa học về quân sự quốc phòng
của quốc gia, có vai trò rất quan trọng trong sự nghiệp đào tạo cán bộ quân đội của
Đảng, đáp ứng yêu cầu của sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam XHCN.
Cơ quan chính trị các HV,TSQ là một bộ phận cấu thành hệ thống tổ chức của các
HV,TSQ, là cơ quan đảm nhiệm CTĐ,CTCT; hoạt động dưới sự lãnh đạo, chỉ đạo trực
tiếp của đảng ủy, chính ủy và sự quản lý, điều hành của chỉ huy nhà trường về hành
chính, quân sự; là cơ quan tham mưu cho đảng ủy, chính ủy, chỉ huy HV,TSQ lãnh đạo,
chỉ đạo, tổ chức tiến hành CTĐ,CTCT trong đơn vị; đồng thời hướng dẫn, kiểm tra cấp
ủy, các cơ quan, đơn vị trong triển khai thực hiện CTĐ,CTCT; trực tiếp thực hiện một số
nội dung, hình thức, biện pháp CTĐ,CTCT gắn với chức năng, nhiệm vụ. Để hoàn thành
tốt chức năng, nhiệm vụ đó, cơ quan chính trị phải có đội ngũ cán bộ tương xứng với vị
trí, vai trò và yêu cầu tiến hành CTĐ,CTCT ở các HV,TSQ đặt ra.
Đội ngũ cán bộ cơ quan chính trị ở các HV,TSQ là lực lượng nòng cốt, có vai trò
quan trọng hàng đầu trong việc thực hiện chức năng, nhiệm vụ của cơ quan chính trị; liên
quan trực tiếp đến chất lượng, hiệu quả CTĐ,CTCT ở các HV,TSQ; góp phần đảm bảo
cho các HV,TSQ hoàn thành thắng lợi mọi nhiệm vụ được giao. Đây là lực lượng trực
tiếp tham mưu, đề xuất với đảng ủy, chỉ huy HV,TSQ các chủ trương, biện pháp lãnh đạo


6

thực hiện các nhiệm vụ, xây dựng đảng bộ HV,TSQ trong sạch vững mạnh gắn với xây
dựng HV,TSQ vững mạnh toàn diện; chỉ đạo, hướng dẫn và tổ chức thực hiện các hoạt
động CTĐ,CTCT trong các nhà trường. Vì vậy, vấn đề có ý nghĩa đặc biệt quan
trọng là phải thường xuyên quan tâm, chăm lo xây dựng ĐNCB của cơ quan
chính trị đảm bảo cho đội ngũ này thực sự vững mạnh, có số lượng đủ, cơ cấu
hợp lý, chất lượng cao có ý nghĩa quyết định.
Nhận thức đúng đắn vị trí, vai trò ĐNCB cơ quan chính trị, trong những năm
qua, đảng ủy, chỉ huy các HV,TSQ đã quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo xây dựng ĐNCB cơ
quan chính trị vững mạnh, trực tiếp góp phần nâng cao chất lượng, hiệu lực

vấn đề đặt ra luận án tập trung nghiên cứu giải quyết.
- Luận giải làm rõ những vấn đề cơ bản về ĐNCB cơ quan chính trị và
xây dựng ĐNCB cơ quan chính trị ở các HV,TSQ trong Quân đội nhân dân
QĐND Việt Nam.
- Đánh giá đúng thực trạng, chỉ rõ nguyên nhân và rút ra một số kinh nghiệm xây
dựng ĐNCB cơ quan chính trị ở các HV,TSQ trong Quân đội nhân dân Việt Nam.
- Xác định yêu cầu và đề xuất những giải pháp tăng cường xây dựng ĐNCB
cơ quan chính trị ở các HV,TSQ trong Quân đội nhân dân Việt Nam hiện nay.
3. Đối tượng, phạm vi nghiên cứu
Đối tượng nghiên cứu: Xây dựng ĐNCB cơ quan chính trị ở các HV,TSQ
trong Quân đội nhân dân Việt Nam là đối tượng nghiên cứu của luận án.
Phạm vi nghiên cứu
Luận án tập trung nghiên cứu những vấn đề lý luận, thực tiễn hoạt động lãnh đạo,
chỉ đạo, tổ chức xây dựng ĐNCB cơ quan chính trị ở các HV,TSQ trong quân đội ( trừ
Học viện Quốc phòng).
Đối tượng tiến hành điều tra, khảo sát bằng phiếu trưng cầu ý kiến: đại diện cán bộ
của các cơ quan chức năng của các HV,TSQ, đội ngũ cán bộ chính trị ở các hệ, tiểu đoàn.
Các số liệu, tư liệu điều tra, khảo sát thực tiễn phục vụ cho luận án được
giới hạn chủ yếu từ năm 2010 đến nay.
4. Cơ sở lý luận, thực tiễn và phương pháp nghiên cứu
Cơ sở lý luận
Hệ thống lý luận chủ nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, quan điểm của
Đảng Cộng sản Việt Nam về cán bộ, công tác cán bộ, về xây dựng quân đội cách
mạng của giai cấp công nhân; về cơ quan chính trị, cán bộ chính trị; các văn kiện,
nghị quyết của Đảng, pháp luật của Nhà nước, Quân ủy Trung ương về cán bộ, xây
dựng cơ quan chính trị, ĐNCB chính trị và CTĐ,CTCT trong quân độị


8



9

- Luận án có thể sử dụng làm tài liệu tham khảo nghiên cứu, giảng dạy và
học tập trong các HV,TSQ quân đội.
7. Kết cấu của luận án
Luận án gồm: Mở đầu, 4 chương (9 tiết), kết luận, các công trình của tác giả
đã công bố liên quan đến đề tài luận án và danh mục tài liệu tham khảo, phụ lục.

Chương 1
TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU CÓ LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI

1.1. Các công trình nghiên cứu của nước ngoài có
liên quan đến đề tài luận án
1.1.1. Các công trình nghiên cứu về đội ngũ cán bộ và
xây dựng đội ngũ cán bộ
Nhiều nhà khoa học nước ngoài quan tâm nghiên cứu về cán bộ và xây
dựng ĐNCB nói chung, cũng như cán bộ và xây dựng ĐNCB trong lực lượng vũ
trang nói riêng. Đã có nhiều công trình khoa học được công bố, tiêu biểu là:
Tác giả Tăng Ngọc Thành, Chu La Canh (1997) trong cuốn “Đẩy mạnh
cải cách mở cửa, tiến lên phía trước” [120], đã tổng kết những kinh nghiệm
và thành tựu trong công cuộc cải cách mở cửa của Trung Quốc, những thách
thức mà Trung Quốc đang phải đối mặt. Một trong những vấn đề nghiên cứu
được tác giả cuốn sách nêu lên là: để vượt qua thách thức đưa công cuộc cải
cách mở cửa tiếp tục tiến lên cần phải quan tâm xây dựng ĐNCB cách mạng,
năng động, sáng tạo. Kinh nghiệm cốt tử là công tác cán bộ phải phục tùng
Đảng. Đảng phải xây dựng ĐNCB cho cả hệ thống chính trị bao gồm cả
người trong Đảng và người ngoài Đảng. Trung Quốc kiên trì phương châm
“bốn hóa” trong xây dựng ĐNCB. Bốn hóa bao gồm: Cách mạng hóa, trẻ
hóa, tri thức hóa, chuyên môn hóa. Trung Quốc coi đó là một khái niệm

dùng người một cách khoa học, xác lập định hướng công tác cán bộ đúng đắn; đi
sâu cải cách chế độ lựa chọn và bổ nhiệm cán bộ lãnh đạo đảng và chính quyền
các cấp; thiết thực tăng cường giám sát đối với cán bộ lãnh đạo.
Chu Phúc Khởi (2004), trong bài “Xuất phát từ đại cục, hướng tới lâu dài, cố
gắng xây dựng một đội ngũ cán bộ dự bị tố chất cao” [77], đã làm rõ những vấn đề
về ý nghĩa chiến lược của việc xây dựng ĐNCB dự bị; những cách làm chính về việc
xây dựng ĐNCB này. Trong bài viết, tác giả đã làm rõ những nội dung: Tuyển chọn,
đào tạo, sử dụng và quản lý cán bộ dự bị. Cách làm chính gồm: Xuất phát từ đòi hỏi
thực tế của việc xây dựng ban lãnh đạo, phải xây dựng quy hoạch thiết thực, khả thi


11

về xây dựng ĐNCB dự bị; tăng cường xây dựng chế độ hóa, quy phạm hóa chặt chẽ
về tiêu chuẩn, quy trình và yêu cầu đối với các khâu của công tác cán bộ dự bị; thực
hiện quản lý sự biến động, bảo đảm số lượng và chất lượng cán bộ dự bị; kiên trì dự
trữ, kết hợp với sử dụng, kịp thời tuyển chọn cán bộ dự bị chín muồi vào ban lãnh
đạo các cấp; đào tạo đa dạng, theo nguyên tắc “thiếu gì bù nấy”; tăng cường xây
dựng tài nguyên chiến lược cán bộ dự bị, nắm từ đầu nguồn, tuyển chọn từ các
trường đại học và cao đẳng những sinh viên tốt nghiệp đại học vừa giỏi, vừa có đạo
đức tốt để đào tạo và rèn luyện tại cơ sở một cách có kế hoạch.
Thẩm Vĩnh Hoa, Ngô Quốc Diệu (chủ biên) (2008), trong cuốn sách “Tôn
trọng trí thức, tôn trọng nhân tài, kế lớn trăm năm chấn hưng đất nước” [67], đã
nghiên cứu toàn diện, hệ thống tư tưởng Đặng Tiểu Bình về cán bộ, công tác cán bộ
và sự vận dụng của Đảng Cộng sản Trung Quốc trong cải cách, mở cửa và hội nhập
quốc tế. Công trình nhấn mạnh, việc coi công tác cán bộ, công tác nhân tài là “kế lớn
trăm năm” chấn hưng đất nước. Những vấn đề về đường lối tổ chức cán bộ, công tác
cán bộ; việc lựa chọn lớp người kế tục; vấn đề xây dựng ĐNCB theo phương châm
“bốn hóa”, nguyên tắc và tiêu chuẩn cán bộ trong thời kỳ mới; công tác tuyển chọn,
đào tạo, bồi dưỡng, giáo dục và bố trí, sử dụng nhân tài; việc thực hiện chế độ nhân

nghiệm. Dự báo những nhân tố tác động, mục tiêu, phương hướng và đề xuất
giải pháp chủ yếu nâng cao chất lượng ĐNCB, công chức này hiện nay.
Các công trình khoa học nước ngoài nêu trên đã tiếp cận và bàn đến các
khía cạnh khác nhau với các mức độ khác nhau của phạm trù cán bộ, công tác
cán bộ, xây dựng, nâng cao chất lượng ĐNCB, trong đó đã luận giải khá sâu
sắc vị trí, vai trò của cán bộ, công tác quy hoạch, đào tạo, đánh giá, sử dụng
và chính sách đối với ĐNCB, nhân tài đất nước, khẳng định rõ muốn phát
triển đất nước nhất thiết phải quan tâm và xây dựng, nâng cao chất lượng
ĐNCB có đầy đủ phẩm chất, năng lực, trình độ đáp ứng được yêu cầu. Mỗi
giai đoạn khác nhau thì yêu cầu về xây dựng ĐNCB, về chất lượng và nâng
cao chất lượng của ĐNCB đặt ra có sự khác nhau. Các công trình khoa học
nêu trên chủ yếu bàn dưới góc độ phương pháp luận và kinh nghiệm công tác
cán bộ ở nước ngoài, có ý nghĩa nhất định đối với việc nghiên cứu của đề tài.
1.1.2. Nhóm công trình nghiên cứu về đội ngũ cán bộ và xây dựng đội
ngũ cán bộ quân đội


13

Trong lĩnh vực hoạt động quân sự, nghiên cứu về cán bộ và xây dựng
ĐNCB quân đội luôn được quan tâm, với nhiều công trình nghiên cứu dưới các
góc độ khác nhau song cơ bản tập trung làm rõ vị trí, vai trò của con người nói chung
và ĐNCB, sĩ quan nói riêng trong sức mạnh chiến đấu của quân đội, khẳng định đây
là nhân tố quyết định sự thành bại của hoạt động quân sự. Tuy nhiên, do tính chất đặc
thù và tính bảo mật cao nên các công trình nghiên cứu về cán bộ, xây dựng ĐNCB
của quân đội các nước trên thế giới ít được công bố rộng rãi; chủ yếu được công bố
gắn liền với các sản phẩm là bài viết đăng trên các tạp chí, sách,... tiêu biểu là:
Trong cuốn Lịch sử Công tác đảng, công tác chính trị trong các lực lượng vũ
trang Liên Xô 1918-1973, (1976), Đại tướng A.A. Êpisép, Chủ nhiệm Chính
trị Quân đội và Hải quân Liên Xô (chủ biên) [58], đã đặc biệt quan tâm đến

Một là, tính kiên định cộng sản chủ nghĩa, lòng trung thành vô hạn với Đảng
và nhân dân; Hai là, kỷ luật và ý thức chấp hành cao: sự tập trung tinh thần, sự sẵn
sàng và khả năng có thể thực hiện một cách chính xác và kịp thời mệnh lệnh của cấp
trên; Ba là, sáng kiến và tính chủ động; Bốn là, ý chí chỉ huy và năng lực tổ chức;
Năm là, trình độ nghiệp vụ cao, trình độ văn hóa chung và trình độ kỹ thuật - quân sự
cao; Sáu là, biết huấn luyện và giáo dục những người dưới quyền của mình.
Trong "Giáo trình Công tác đảng, công tác chính trị của Quân giải phóng
nhân dân Trung quốc” (1987) (dùng trong học viện, nhà trường trong thời kỳ
mới, do Trương Tử Nghị chủ biên, Nxb Đại học Quốc phòng Quân giải phóng
nhân dân Trung Quốc, 1986, người dịch Dương Minh Hào, Dương Thùy Trang)
[103], các tác giả đã đề cập chủ trương xây dựng cán bộ, sĩ quan quân đội theo
nguyên tắc “đức tài song toàn” và phương châm “Bốn hoá” là: Cách mạng hoá, trẻ
hoá, tri thức hoá và chuyên nghiệp hoá. Đây là yêu cầu cơ bản, là thước đo
để Trung Quốc lựa chọn, bồi dưỡng, giáo dục, đề bạt, sử dụng, giữ lại, thay thế cán
bộ. Việc thực hiện nguyên tắc, phương châm đó có ý nghĩa rất quan trọng đối với
công tác xây dựng ĐNCB quân đội.
Trong phần 4, từ chương 13 đến chương 16 là nội dung về xây dựng ĐNCB,
cán bộ quân đội. Trong đó, khẳng định: Con người là gốc của mọi sự sáng nghiệp,
đối với quân đội, công tác cán bộ là cái gốc của công tác xây dựng quân đội, xây
dựng hiện đại hóa quân đội phải dựa vào cán bộ. Đảng Cộng sản Trung Quốc, từ
trước tới nay luôn lấy việc tăng cường xây dựng ĐNCB là một nhiệm vụ tổ chức
quan trọng, là một bộ phận cấu thành công tác chính trị của quân đội. Đảng phải
có đủ ĐNCB “bốn hóa” lớn mạnh dồi dào sinh lực, vừa hồng, vừa chuyên để
làm lực lượng cốt cán hoàn thành nhiệm vụ chung, làm thay đổi sâu sắc xã hội


15

của giai đoạn hiện nay. Nếu như Đảng không có ĐNCB như vậy làm cốt cán, sự
nghiệp của Đảng rất khó có thể phát trển đi lên


uỷ phải dày công tu dưỡng lý luận chủ nghĩa Mác - Lênin; phải có trình độ lý luận
chủ nghĩa Mác và chính sách để thực hiện chức trách; nghiêm túc thực hiện tư
tưởng quan trọng “Ba đại diện”, kiên định niềm tin, lý tưởng; có tính đảng kiên
cường và ý thức tổ chức kỷ luật, kiên quyết chấp hành đường lối, phương châm của
Đảng và mệnh lệnh, chỉ thị của cấp trên; có kinh nghiệm công tác chính trị phong
phú, có năng lực tổ chức lãnh đạo và khả năng sáng tạo; có tố chất quân sự và trình
độ văn hoá, khoa học cao; có tác phong và phẩm chất đạo đức tốt; có tinh thần
chiến đấu anh dũng, quả cảm; có khả năng phân tích toàn diện, kiên trì nguyên tắc,
mở rộng phê bình và tự phê bình; có khả năng đoàn kết đồng chí, liên hệ mật thiết
với quần chúng; coi trọng sự thật, công bằng đúng mực, trong sạch, tự kiềm chế
làm gương cho người khác [55, tr.47].
Trong tác phẩm “Hoạt động của Đảng Cộng sản Liên Xô trong lĩnh vực
đào tạo cán bộ quân đội” (1979), Tiến sĩ sử học Loblev.A.M. [84], đã chỉ rõ việc
muốn xây dựng một quân đội mạnh phải xây dựng được ĐNCB mạnh, trên cơ sở
tiến hành đồng bộ tất cả các khâu, các bước của công tác cán bộ, trong đó, chú
trọng khâu đào tạo, bồi dưỡng ĐNCB. Kinh nghiệm lớn của Đảng Cộng sản Liên
Xô trong cuộc chiến tranh giữ nước vĩ đại chiến thắng phát xít (1941 - 1945), đó
là: “Đảng thường xuyên chăm lo giáo dục, xây dựng ĐNCB sĩ quan vững về tư
tưởng, giỏi về quân sự và kỹ thuật” [84; tr.3]. Tác giả nhấn mạnh, phải luôn đổi
mới mục tiêu, chương trình, nội dung đào tạo của các học viện, nhà trường của
quân đội Xô-Viết. Công tác xây dựng, bồi dưỡng cán bộ phải làm thường xuyên,
liên tục, ráo riết về bản lĩnh chính trị, chuyên môn, nghiệp vụ tác chiến, cách đánh
và kinh nghiệm chiến đấu phù hợp với đặc điểm của từng thời kỳ, từng mặt trận của
Quân đội và Hải quân Liên Xô. Để nâng cao trình độ, phẩm chất, năng lực toàn
diện cho đội ngũ sĩ quan quân đội, tác giả cho rằng việc tuyển chọn, đào tạo có
vị trí, vai trò đặc biệt quan trọng.
Neang Phat (2016), trong luận án tiến sỹ “Xây dựng đội ngũ cán bộ Quân
đội Hoàng gia Campuchia hiện nay”[102], cho rằng: trong Quân đội Hoàng gia
Campuchia, ĐNCB có vị trí, vai trò đặc biệt quan trọng, trực tiếp góp phần xây

lược. Trên cơ sở đó đánh giá thực trạng xây dựng phẩm chất, năng lực của đội
ngũ cán bộ cấp chiến dịch, chiến lược quân đội Hoàng gia Campuchia; Chỉ ra
các nguyên nhân của ưu điểm, khuyết điểm, rút ra một số kinh nghiệm xây
dựng phẩm chất, năng lực của đội ngũ cán bộ cấp chiến dịch, chiến lược quân
đội Hoàng gia Campuchia. Luận án phân tích những yếu tố tác động, đề xuất


18

yêu cầu và những giải pháp tăng cường xây dựng phẩm chất, năng lực của đội
ngũ cán bộ cấp chiến dịch, chiến lược quân đội Hoàng gia Campuchia hiện
nay. Đây là những đóng góp mới khi nghiên cứu vấn đề.
Bun Lon Sa Luôi Sắc (2014) trong bài "Xây dựng đội ngũ cán bộ Quân
đội nhân dân Lào ngày càng vững mạnh và có chất lượng cao", [27], khẳng
định: ĐNCB giữ các cương vị, trọng trách lãnh đạo, chỉ huy, quản lý các cơ
quan, đơn vị trong toàn quân là lực lượng nòng cốt trong tổ chức thực hiện
đường lối quân sự, quốc phòng của Đảng; có vai trò quyết định trong tổ chức
thực hiện thắng lợi nhiệm vụ huấn luyện, sẵn sàng chiến đấu, xây dựng chính
quy, rèn luyện kỷ luật và trong thực hiện các nhiệm vụ khác của quân đội. Vì
vậy, Đảng nhân dân cách mạng Lào luôn coi trọng lãnh đạo công tác cán bộ,
bảo đảm cho ĐNCB thực sự là lực lượng nòng cốt trong công tác xây dựng
Đảng, xây dựng quân đội, làm cho quân đội thực sự là lực lượng chính trị tuyệt
đối trung thành, tin cậy của Đảng, Nhà nước và nhân dân các bộ tộc Lào.
Khi bàn về nâng cao chất lượng, hiệu quả lãnh đạo, chỉ huy, quản lý
đơn vị của ĐNCB, tác giả chỉ rõ: thực hiện các nội dung trong công tác cán
bộ, nâng cao trình độ mọi mặt của ĐNCB phải gắn với trách nhiệm lãnh đạo,
quản lý chỉ huy đơn vị; lấy kết quả thực hiện chức trách, nhiệm vụ được giao
của cán bộ để đánh giá chất lượng công tác xây dựng ĐNCB.
Các công trình nêu trên tiếp cận nghiên cứu về quân đội các nước có chế độ
chính trị khác nhau, song cơ bản đều nhấn mạnh vai trò quan trọng của việc xây

huấn luyện, đào tạo, bồi dưỡng cán bộ; công tác kiểm tra, quản lý và chính sách
đối với cán bộ. Các tác giả đã rút ra những kinh nghiệm xây dựng ĐNCB qua các
thời kỳ cách mạng dưới sự lãnh đạo của Đảng, trong đó kinh nghiệm cơ bản,
xuyên suốt là phải xuất phát từ lập trường giai cấp công nhân, vì lợi ích dân tộc,
chuẩn bị đường lối chính trị đồng thời phải chuẩn bị đường lối tổ chức và chiến
lược cán bộ, coi trọng tiêu chẩn cán bộ và trọng dụng nhân tài.
Luận giải sâu sắc cơ sở lý luận của xây dựng tiêu chuẩn cán bộ, đưa ra
và phân tích rõ những kinh nghiệm xây dựng tiêu chuẩn cán bộ trong từng giai
đoạn cách mạng, trong đó nhấn mạnh những tiêu chuẩn về phẩm chất chính trị,
lòng trung thành với Đảng, sự nghiệp cách mạng và với nhân dân, phẩm chất
đạo đức, lối sống, năng lực tổ chức thực tiễn... đồng thời, xác định yêu cầu
chung về chất lượng của đội ngũ cán bộ trong thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp


20

hóa, hiện đại hóa đất nước, gồm: Trí tuệ hóa - chuyên gia hóa - văn hóa hóa
đội ngũ cán bộ; yêu cầu về phẩm chất chính trị, đạo đức cách mạng (bao gồm
đạo đức cá nhân và đạo đức nghề nghiệp). Đề xuất quan điểm, phương hướng,
giải pháp nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, trong đó, tập trung vào nâng cao
chất lượng đào tạo, bồi dưỡng, đánh giá, sử dụng và đãi ngộ đối với cán bộ.
Mặc dù công trình chưa nghiên cứu sâu về cán bộ chính trị nói chung và đội
ngũ cán bộ cơ quan chính trị nói riêng, nhưng đây là công trình có sự đầu tư nghiên
cứu toàn diện về cán bộ, công tác cán bộ nước ta ở phạm vi rộng, cung cấp cơ sở
khoa học để tiếp tục nghiên cứu các đối tượng trong các lĩnh vực khác, trong đó có
đội ngũ cán bộ cơ quan chính trị ở các HV,TSQ trong quân đội.
Vũ Văn Hiền (2007), trong cuốn sách “Xây dựng đội ngũ cán bộ lãnh đạo,
quản lý nhằm đáp ứng yêu cầu của sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất
nước” [65] cho rằng, đội ngũ cán bộ lãnh đạo, quản lý trong thời kỳ công nghiệp
hóa, hiện đại hóa đất nước, một mặt phải có những phẩm chất chung của người cán

của các cấp ủy đảng, chính quyền, lãnh đạo đơn vị về vị trí, vai trò của
thi đua, khen thưởng và việc xây dựng ĐNCB này trong tình hình mới;
xây dựng tiêu chuẩn từng chức danh cán bộ phù hợp với yêu cầu hiện
nay; đẩy mạnh việc tạo nguồn, quy hoạch, đào tạo, bồi dưỡng và luân
chuyển cán bộ; thực hiện tốt việc quản lý, đánh giá, bổ nhiệm cán bộ;
phát huy vai trò tự giác phấn đấu học tập, rèn luyện của bản thân cán bộ
và thực hiện tốt chính sách đối với đội ngũ cán bộ này.
Những công trình khoa học nêu trên, đã cung cấp những cơ sở khoa
học cho việc tiếp cận, luận giải những vấn đề về cán bộ, và xây dựng ĐNCB.
Đây, là một nội dung quan trọng bảo đảm cho công tác cán bộ luôn đi đúng
hướng, tuân thủ sự lãnh đạo của Đảng, đạt hiệu quả cao. Các chủ trương, giải
pháp xây dựng ĐNCB phải được tiến hành đồng bộ, làm tốt tất cả các khâu,
các bước từ tạo nguồn, tuyển chọn, đào tạo, bồi dưỡng đến bố trí, sử dụng cán
bộ. Xây dựng ĐNCB phải bảo đảm cả số lượng và chất lượng chính trị. Những
công trình khoa học trên là cơ sở để vận dụng vào việc xác định các nội dung,
yêu cầu, giải pháp xây dựng ĐNCB của cơ quan chính trị ở các HV,TSQ trong
QĐND Việt Nam hiện nay.
1.2.2. Nhóm công trình nghiên cứu về đội ngũ cán bộ quân đội và
xây dựng đội ngũ cán bộ Quân đội nhân dân Việt Nam


22

* Công trình nghiên cứu về bồi dưỡng, nâng cao chất lượng
ĐNCB quân đội
Trong cuốn “Nâng cao chất lượng đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ cán bộ
chính trị Quân đội nhân dân Việt Nam trong thời kỳ mới”, (2002), Nxb
QĐND [131] , các tác giả đã nghiên cứu và khẳng định vị trí, vai trò của đào
tạo, bồi dưỡng đối với xây dựng ĐNCB chính trị quân đội trong các thời kỳ
cách mạng. Nhấn mạnh và phân tích sâu sắc những vấn đề có tính quy luật

chính ủy, chính trị viên trong thời kỳ mới. Tuy nhiên, vị trí, vai trò của mỗi
yếu tố không ngang bằng nhau, trong đó, phẩm chất chính trị, đạo đức là gốc,
là cơ sở nền tảng cho việc hình thành, phát triển các yếu tố khác” [115, 55].
* Công trình nghiên cứu về xây dựng ĐNCB quân đội
Đề tài của Tổng cục Chính trị (2000) “Xây dựng đội ngũ cán bộ quân
đội đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong giai đoạn cách mạng mới” [127], là kết quả
nghiên cứu khoa học công phu, tương đối hệ thống cơ sở lý luận, thực tiễn, đề xuất
các giải pháp xây dựng ĐNCB quân đội trong thời kỳ mới. Ban đề tài đã đưa ra quan
niệm về cán bộ, ĐNCB và phân tích khá sâu sắc tiêu chuẩn cán bộ quân đội; tổng kết
sáu bài học kinh nghiệm xây dựng ĐNCB quân đội qua các thời kỳ xây dựng, chiến
đấu, công tác của quân đội. Đánh giá thực trạng đội ngũ cán bộ về cơ cấu, chất lượng,
những hạn chế của ĐNCB quân đội. Đánh giá thực trạng ĐNCB khoa học công nghệ
quân sự, cán bộ khoa học nghệ thuật quân sự, cán bộ khoa học kỹ thuật quân sự, cán
bộ y dược học quân sự và cán bộ khoa học xã hội và nhân văn.
Đề tài đưa ra năm giải pháp lớn về xây dựng đội ngũ cán bộ quân đội
trong thời kỳ mới: Tăng cường sự lãnh đạo của Đảng, phát huy sức mạnh của
hệ thống chính trị; quy hoạch tổng thể đội ngũ cán bộ quân đội; quy hoạch tạo
nguồn cán bộ chủ trì, đầu ngành cấp chiến lược, cán bộ phía Nam, cán bộ dân
tộc ít người; đổi mới đào tạo, bồi dưỡng cán bộ và củng cố hệ thống nhà
trường; tiếp tục sủa đổi, bổ sung, hoàn thiện hệ thống chính sách đối với cán
bộ và gia đình cán bộ. Đề tài, nghiên cứu làm rõ về cán bộ, công tác xây dựng
đội ngũ cán bộ trong quân đội, đề tài là cơ sở rất quan trọng để vận dụng và
tiếp tục bổ sung, phát triển, cụ thể hoá khi nghiên cứu về xây dựng đội ngũ
cán bộ của cơ quan chính trị ở các học viện, trường sĩ quan quân đội.
Trần Danh Bích (1996), trong luận án tiến sĩ: “Xây dựng cơ cấu hợp lý
đội ngũ cán bộ Quân đội nhân dân Việt Nam trong giai đoạn cách mạng mới”
[17], đã đề cập, nghiên cứu về vị trí, vai trò của cán bộ và khẳng định, đội ngũ


24

mạng; đào tạo, bồi dưỡng phải toàn diện, chú trọng nâng cao đạo đức cách mạng;


25

có phương pháp đánh giá đúng, khéo bố trí sử dụng cán bộ; quan tâm đến đời sống
vật chất, tinh thần để cán bộ phát huy hết khả năng trong công tác của mình.
Ngô Xuân Lịch, (2010), trong bài “Tăng cường công tác cán bộ trong
quân đội đáp ứng yêu cầu của sự nghiệp bảo vệ Tổ quốc” [83], cho rằng:
những năm qua công tác cán bộ, công tác cán bộ trong quân đội đã đạt được
nhiều kết quả quan trọng, đáp ứng yêu cầu xây dựng quân đội trong thời kỳ
mới. Tuy nhiên, vẫn còn những hạn chế, khuyết điểm: công tác quy hoạch,
bồi dưỡng tài năng; công tác đào tạo còn chậm đổi mới nội dung, chương
trình và chưa gắn chặt với mục tiêu sử dụng; chưa kết hợp chặt chẽ giữa đào
tạo theo chức vụ với đào tạo theo trình độ học vấn, giữa bồi dưỡng chuyên
môn với phát triển nhân cách....Đồng thời, tác giả đưa ra biện pháp nâng cao
chất lượng công tác đào tạo, bồi dưỡng góp phần xây dựng ĐNCB vững
mạnh. ĐNCB phải được đào tạo, bồi dưỡng, nâng cao chất lượng toàn diện.
Đối với cán bộ chỉ huy, quản lý phải chú ý kiến thức, năng lực toàn diện; cán
bộ chuyên môn, nghiệp vụ phải chú ý trình độ chuyên môn sâu; đào tạo càng
cao càng phải nhuần nhuyễn giữa kiến thức khoa học xã hội nhân văn với
kiến thức chuyên ngành và tạo được tiềm năng phát triển lâu dài. Trong quá
trình đào tạo, cùng với việc nâng cao trình độ lý luận, cần hết sức chú ý bồi
dưỡng năng lực thực tiễn, truyền thụ kinh nghiệm chiến đấu; kết hợp giữa đào
tạo tại nhà trường với bồi dưỡng tại chức, gắn đào tạo với tự đào tạo.
Những kết quả nghiên cứu của các trên công trình có ý nghĩa thiết thực
đối với công tác quy hoạch, đào tạo, bồi dưỡng cán bộ chính trị nói chung,
cán bộ cơ quan chính trị nói riêng. Tuy nhiên, cần phải nghiên cứu bổ sung,
phát triển cho đầy đủ theo yêu cầu chất lượng đào tạo, xây dựng đội ngũ cán
bộ hiện nay. Với những vấn đề chưa được đề cập nghiên cứu như tạo nguồn