1. PHẦN MỞ ĐẦU
1.1 Lý do chọn đề tài
Như chúng ta đã biết việc “Phát triển giáo dục và đào tạo là quốc sách hàng
đầu, là một trong những động lực quan trọng thúc đẩy sự nghiệp công nghiệp hoá,
hiện đại hoá đất nước, là điều kiện để phát huy nguồn lực con người. Đây là trách
nhiệm của toàn Đảng, toàn dân, trong đó giáo dục là lực lượng nồng cốt có vai tro
quan trọng” để làm tốt được điều đó việc nâng cao chất lượng làm quen với chữ cái
cho trẻ 5 tuổi là một trong những nhiệm vụ quan trọng nhất ở trường mầm non.
Hoạt động này không những nhằm giúp trẻ hình thành và phát triển năng lực
ngôn ngữ như nghe, nhận biết và phát âm chuẩn chính xác âm của chữ cái khi nói
mà còn tạo cho trẻ hứng thú học, tiền đọc, tiền viết, còn giúp trẻ phát triển khả năng
tư duy, nhận thức, tình cảm, trí tuệ, thẩm mĩ, óc quan sát, ghi nhớ, chú ý có chủ
định…Đó là nhịp cầu nối giúp trẻ bước vào thế giới lung linh, huyền ảo, rực rỡ sắc
màu của xã hội loài người. Làm quen với chữ cái không phải là một môn học độc
lập, riêng biệt mà nó là một phần, một bộ phận của việc phát triển ngôn ngữ trong
chương trình chăm sóc giáo dục trẻ 5-6 tuổi; giáo viên nắm vững kiến thức và kĩ
năng tốt nhất trong quá trình hỗ trợ trẻ nâng cao chất lượng làm quen với chữ cái,
đặt ra những phương pháp, kết quả mong đợi phù hợp, linh hoạt để đạt được những
mục tiêu cho giai đoạn nền móng vững chắc một cách nghiêm túc và cấp bách mà
các bậc cha mẹ và những người làm công tác giáo dục cần quan tâm và tìm cách
giải quyết thật thỏa đáng, không nên ép buộc trẻ học trước chương trình lớp Một. Vì
ở độ tuổi này trẻ chỉ “Chơi mà học - Học bằng chơi” Chuẩn bị sẵn sàng cho trẻ
bước vào lớp Một không bở ngỡ là một yêu cầu trọng tâm của việc nâng cao chất
lượng làm quen với chữ cái cho trẻ ở trường mầm non.
Nhận thức được tầm quan trọng đó bản thân tôi là một giáo viên luôn băn
khoăn, trăn trở phải tìm ra những giải pháp trong việc cho trẻ làm quen chữ cái nên
tôi đã đi sâu nghiên cứu để tìm ra“Một số biện pháp nâng cao chất lượng làm quen
với chữ cái cho trẻ 5 tuổi” một cách tốt nhất và hiệu quả nhất.
1.2 Điểm mới của đề tài: Đề tài “Một số biện pháp nâng cao chất lượng
làm quen với chữ cái cho trẻ 5 tuổi” mà tôi nghiên cứu là tìm ra những biện pháp
tốt nhất để áp dụng vào quá trình giảng dạy và cho trẻ làm quen với chữ cái tron g

sớm, thích được hòa mình trong thế giới trong những câu chuyện lý thú hay những
bài thơ, bài đồng dao, ca dao mượt mà, tình cảm. Vì thế tôi đã dành nhiều thời gian
cho hoạt động này.
Đối với trẻ trong lớp: Trẻ ngoan, đa số cháu đều biết Tiếng Việt nên việc phát
âm cũng có phần dễ uốn nắn.
Một số phụ huynh nhiệt tình ủng hộ khi giáo viên tuyên truyền vận động, sưu
tầm nguyên phế liệu sẵn có ở địa phương để làm đồ dùng, đồ chơi phục vụ chuyên
đề.
2.3. Khó khăn
Cơ sở vật chất, trang thiết bị dạy học tuy có tăng trưởng nhưng vẫn còn thiếu,
chưa phong phú về chủng loại.
Trẻ tuy cùng một độ tuổi nhưng mức độ phát triển chưa đồng đều; Vì trẻ ở
rãi rác các bản khác nhau và đều là con em Bru Vân Kiều. Vì thế nên sự tiếp thu của
các cháu trong lớp chưa đồng đều, còn có những hạn chế; Một số trẻ phát âm chưa
2


chuẩn còn nói lắp, nói ngọng nói chưa đầy câu, chưa đủ ý, diễn đạt từ còn lí nhí
trong miệng như cháu (Thiên ,Thuyên, Sỹ Lâm, v.v…).
Các em đều là con em Bru Vân Kiều nói hai thứ tiếng nên các cháu gặp nhiều
khó khăn trong việc giao tiếp.
Một số phụ huynh chưa nhận thức được tầm quan trọng của việc phát triển
ngôn ngữ cho con em mình.
2.4. Kết quả khảo sát đầu năm.
Vào đầu năm học tôi đã tiến hành khảo sát chất lượng trẻ và kết quả như sau:
Đạt
Không
Số lượng
%
Số lượng

Để nâng cao chất lượng cho trẻ làm quen với chữ cái đạt hiểu quả cao, trước hết
tôi coi trọng việc lập kế hoạch. Vì lập kế hoạch ngay từ đầu năm học sẽ giúp cho
giáo viên vạch định tốt toàn bộ những công việc định làm trong suốt năm học nhằm
thúc đẩy giáo viên tìm tòi nghiên cứu kỹ chương trình GD Mầm non mới, nắm bắt
đặc điểm tâm - sinh lý trẻ, kiểm tra lại đồ dùng học tập và đồ dùng phục vụ cho hoạt
động. Triển khai lập kế hoạch năm, tháng, tuần, ngày cụ thể rỏ ràng sau mỗi chủ đề,
ở hoạt động góc và mỗi tiết học…Tôi đã căn cứ vào kế hoạch năm của nhà trường
để xây dựng kế hoạch tháng, tuần, ngày và kế hoạch ngày cho lớp mình phụ trách
nhằm tích hợp lồng ghép các hoạt động làm quen chữ cái không chỉ trên tiết học mà
còn cho trẻ làm quen mọi lúc mọi nơi.
VD: Kế hoạch tháng 9 “LQCC o, ô, ơ; a ă, â” thì chủ đề “trường mầm non” và chủ
đề “bản thân” tôi sẽ căn cứ vào kế hoạch tháng để xây dựng kế hoạch tuần và kế
hoạch ngày cụ thể cho trẻ làm quen đồng thời căn cứ vào kế hoạch đã xây dựng tôi
đã vạch ra kế hoạch làm những đồ dùng đồ chơi gì để cho trẻ dễ làm quen.
3


Hàng tháng, hàng tuần và sát nhất là hàng ngày tôi luôn xác định những từ ngữ gần
gủi trẻ và những từ khó hiểu để tôi có biện pháp rèn luyện cho trẻ.
Sau mỗi chủ đề đánh giá kết quả đạt được so với kế hoạch đặt ra từ trước để có
biện pháp khắc phục bổ sung kịp thời vào chủ đề tiếp có hiệu quả cao cho cô và trẻ.
* Biện pháp 2: Tạo môi trường cho trẻ hoạt động
* Tạo môi trường trong lớp.
Trang trí lớp học cho trẻ 5 tuổi khác hẳn với trang trí lớp mẫu giáo 3-4 là trên
mỗi bức tranh, góc đồ chơi đều có chữ viết để trẻ có thể làm quen với việc “đọc”,
tạo môi trường cho trẻ làm quen với chữ nhằm giúp trẻ nhận biết và ghi nhớ, chú ý
có chủ định.
Ví dụ: Dưới bức tranh trang trí của lớp chủ đề “Danh lam thắng cảnh ”, có dòng
chữ “Đá nhảy” hoặc tranh về “Động phong nha” có từ “Động phong nha”, hay ở
các giá góc có tên của góc chơi như “Góc: xây dựng, phân vai, học tập v.v…Vấn đề

có thể nói rằng việc tổ chức cho trẻ làm quen trên tiết học là biện pháp chủ chốt
quan trọng nhất. Trong từng nhóm chữ nó có sự khác nhau về mục đích, yêu cầu. Vì
vậy tương ứng với mỗi loại tiết thì phải có phương pháp hướng dẫn và tổ chức hoạt
động phù hợp. Để tiết dạy đạt kết quả tốt trước hết tôi nghiên cứu kỹ nội dung, nắm
chắc yêu cầu, kiến thức của môn học, nắm bắt đặc điểm tình hình, khả năng của trẻ
ở lớp để xác định mục đích yêu cầu và lựa chọn nội dung phù hợp, cung cấp kiến
thức đảm bảo yêu cầu, đảm bảo sự hứng thú của trẻ. Tôi thường tổ chức cho trẻ
“Học bằng chơi, chơi bằng học” là một khoảng thời gian 25 đến 30 phút trên 1tiết
học cho trẻ mẫu giáo 5 tuổi; đưa “Ứng dụng công nghệ thông tin” vào bài dạy, qua
các trò chơi xen kẽ giữa trò chơi động, trò chơi tĩnh. Ví dụ: Trò chơi động tôi cho
trẻ chơi “Tro chơi tìm đúng nhà, thi xem đội nào nhanh…” có kí hiệu các chữ cái
đang học hôm nay; Trò chơi tĩnh: “Tro chơi xếp hột hạt, ô của bí mật…” các chữ
cái vừa học. Qua đó giúp trẻ nhận biết chữ cái và phát âm chính xác các âm chữ cái
ví dụ: Cho trẻ làm quen với chữ cái “m - n” trẻ nhận biết chữ cái m- n; phát âm
đúng âm của chữ cái m - n. Mỗi trẻ phải có bộ thẻ chữ cái, lô tô về đồ vật, các loại
hoa, quả, con vật… có chứ chữ cái m - n. Cô giáo phải có tranh hoặc hình ảnh về đồ
vật, hoa quả, con vật để trẻ được quan sát và yêu cầu trẻ nói xem có chữ cái nào đã
học rồi trong từ “hoa sen” “hoa mai” … sau đó trẻ chỉ vào những những cái đã học
cùng phát âm. Cô giới thiệu chữ cái mới hôm nay được làm quen như chữ n và cô
chỉ vào chữ n cho trẻ đọc “nờ”. Cô cho trẻ quan sát để từ đó trẻ dễ dàng nhận biết
đặc điểm của các chữ cái. Việc này không chỉ trên tiết học chữ cái mà còn thông
qua việc phát triển ngôn ngữ, hoạt động vui chơi và mọi lúc mọi nơi.
*. Biện pháp 4: Lồng ghép tích hợp các môn học khác:
Cô giáo là người xác định chủ đề lên kế hoạch tổ chức lồng ghép tích hợp các
môn học một cách hợp lý để trẻ phát huy hứng thú khuyến khích trẻ tích cực chủ
động say mê trong tiết học.
Ngoài việc dẫn dắt bằng ngôn ngữ thì sự linh hoạt sáng tạo ứng xử nhanh của cô
giáo trong một tiết dạy mang lại sự chú ý cho trẻ, cô giáo phải kết hợp nhuần
nhuyễn các bộ môn khác vào chi tiết học làm quen chữ cái và phù hợp với chủ đề.
* Tích hợp văn học:

Sau khi trẻ đã hoạt động nhiều thì bộ môn tạo hình rất phù hợp với trạng thái
tĩnh. Tôi cho trẻ màu khoảng trống có chứa các chữ cái gì đó theo yêu cầu của cô
hoặc trẻ được cắt ra dán, xé dán các chữ cái.
* Tích hợp bộ môn làm quen với toán:
Bộ môn này đối với tiết chữ cái thường được đưa vai trò chơi như: “Thi đội nào
nhanh” trẻ thi đua nhau gắn chứa đó đếm số lượng và cùng kiểm tra kết quả đội nào
nhiều hơn, nhiều hơn là mấy. Đối với trẻ mầm non thì học phải đi đôi với hành kết
hợp với cuộc sống, không những trên tiết học mà tôi thường dụng kiến thức kỹ năng
ở mọi nơi mọi lúc rèn luyện sự khéo léo của đôi tay. Đây là việc làm rất cần thiết
trong tiết làm quen chữ cái.
*. Biện pháp 5: Thông qua hoạt động vui chơi
6


Vui chơi đặc biệt là trò chơi học tập đóng một vai trò quan trọng trong việc giáo
dục trí tuệ và dạy học cho trẻ mẫu giáo. Trò chơi học tập được sử dụng như một
hình thức, một phương pháp, một biện pháp để dạy học cho trẻ mẫu giáo. Đối với
hoạt động cho trẻ làm quen với chữ cái thì có thể sử dụng trò chơi học tập là một
hình thức tổ chức dạy học, bởi vì nó có thể thay thế được toàn bộ hoạt động của cô
và trẻ trong tiết học.
Cho trẻ làm quen với chữ cái thông qua các trò chơi giúp trẻ tiếp thu, cũng cố
những tri thức và kĩ năng một cách nhẹ nhàng không có chủ định như một giờ học.
Trẻ có cảm giác chơi nhưng thực chất là học. Ví dụ trò chơi “Thi xem ai nhanh” với
mục đích cho trẻ làm quen với thứ tự các chữ cái trong bảng chữ cái tiếng Việt,
nhưng thực chất là trẻ chơi với các chữ cái. Thông qua các hình vẽ, trẻ điền thêm
các chữ còn thiếu, bằng cách phát âm (gọi tên các đồ vật) để nhận ra chữ cái, mà trẻ
không biết rằng mình đang phải thực hiện một nhiệm vụ là phải tìm được chữ cái
trong bảng chữ cái tiếng Việt. Nếu ngay từ đầu năm chúng ta đặt ra nhiệm vụ này
đối với trẻ thì sẻ cảm thấy rất khó khăn và nặng nề.
Ngoài ra còn thông qua các trò chơi: xếp hình, xâu hạt, lắp ráp, chơi với đất

với chữ cái thông qua rèn luyện phát âm. Thông qua việc phát âm các từ, tiếng có
các chữ cái (đặc biệt các chữ cái khó, là âm đầu của tiếng, từ) giúp trẻ phát triển khả
năng bắt âm. Ví dụ: Trò chơi “Tai ai thính” khi nghe âm thanh trẻ biết được đó là
chữ gì. Ví dụ “hoa sen” trẻ nghỉ ngay đến chữ S. Khi cô giáo phát âm trẻ phải chú
ý nhìn vào miệng của cô để phát âm cho chuẩn âm của chữ cái đó như thế nào cho
đúng và cho trẻ phát âm cùng với cô.
*. Biện pháp 7: Phối kết hợp với phụ huynh.
Để nâng cao chất lượng cho trẻ làm quen với chữ cái đạt kết quả tốt không
thể chỉ có giáo viên thực hiện trên lớp, tổ chức tiết học tốt hay rèn cho trẻ mọi lúc
mọi nơi mà tôi xác định phải làm tốt công tác tuyên truyền, phối kết hợp với phụ
huynh mặc dầu phụ huynh ở vùng cao nhận thức còn thấp; hàng ngày tôi thường
trao đổi với phụ huynh thông qua các thời điểm đón, trả trẻ, đến nhà phụ huynh
chơi, tôi trao đổi với phụ huynh về việc học của trẻ. Sau khi làm quen chữ cái mới
xong tôi phát cho những chữ cái đã học cho phụ huynh về nhà rèn luyện thêm cho
trẻ để trẻ nhớ lâu hơn. Nhận thức rõ được tầm quan trọng của việc nâng cao chất
lượng làm quen chữ cái cho trẻ. Từ đó phụ huynh góp ủng hộ những nguyên vật
liệu sẵn có ở nhà như: lịch củ, các loại vỏ hộp mì tôm hoặc bìa cát tông... để làm
tranh (thơ, truyện, chữ cái cho trẻ tri giác; đồ dùng đồ chơi cho các cháu các cháu
chơi ở góc văn học. Phụ huynh đã hiểu ra được phương pháp học tập của mỗi tiết
học chương trình GDMN mới tuy đơn giản nhưng mang lại kết quả cao nhằm tạo cơ
hội cho trẻ phát triển về mọi mặt.
Hàng ngày, tuần, tháng sau chủ đề, chủ điểm thông báo kết quả học tập của
trẻ cho phụ huynh qua bảng biểu tuyên truyên, giờ đón trả trẻ, qua sổ ghi bé ngoan
hàng tháng, kết hợp khen ngợi phụ huynh từ đó trẻ học tốt hơn.
Sau thời gian thực hiện những biện pháp đã nêu trên trẻ lớp tôi đã có nhiều
tiến bộ rõ rệt, tự tin, nhận biết chữ các nhanh, phát âm chữ cái chuẩn, trẻ hứng thú
học chữ cái hơn. Kết quả khảo sát như sau:
8




1

3

31

100

0

0

Từ những kết quả trên tôi rất tự tin và có nhiều sáng tạo hơn khi dạy trẻ, biết
kết hợp đan xen các hình thức cũng như lồng ghép trong phương pháp giảng dạy,
biết tận dụng những cái mới lạ vào các hoạt động để các cháu hứng thú vào hoạt
động trên 96%. Các tiết dạy thực tập, thao giảng, dự giờ đều được nhà trường xếp
loại tốt.
100% phụ huynh ở lớp tôi phụ trách đã hiểu được việc học tập của các cháu
theo chương trình GDMN mới tuy đơn giản như trò chơi nhưng mang lại kết quả
thiết thực, đây là một chương trình mở tạo cơ hội cho trẻ phát triển toàn diện về mọi
mặt.
3. PHẦN KẾT LUẬN
* Ý nghĩa của đề tài.
Trên đây là một số biện pháp tôi áp dụng vào đề tài“Một số biện pháp nâng
cao chất lượng làm quen với chữ cái cho trẻ 5 tuổi” trong hoạt động nâng cao chất
lượng làm quen chữ cái ở lớp mẫu giáo lớn mà mình phụ trách. Bản thân tôi đã tích
lũy góp nhặt trong quá trình CSGD trẻ và đã vận dụng vào thực tiễn trong giảng dạy
có hiệu quả. Mặc dù kinh nghiệm tuy còn ít nhưng đó là sự cố gắng của bản thân
tôi. Đây là một công việc mà tôi thực hiện và tôi vẫn còn đang tiếp tục nghiên cứu

bằng chơi”.
- Tận dụng mọi nguyên vật liệu đơn giản sẵn có ở địa phương để làm nhiều học
liệu, đồ dùng đồ chơi và cho trẻ học ở mọi lúc mọi nơi: Bằng giấy mềm, hột hạt …
- Một điều cơ bản nữa là giáo viên trong bất kỳ điều kiện nào cũng luôn tạo được
phong trào tốt, gây được lòng tin yêu của các bậc phụ huynh vì phụ huynh là điểm
tựa vững vàng giúp cô giáo luôn hoàn thành kế hoạch để từ đó có điều kiện thực
hiện tốt việc tuyên truyền vận động cùng kết hợp chặt chẽ mối quan hệ gia đình,
nhà trường tạo nên sức mạnh trong việc chăm sóc giáo dục trẻ.
Giáo viên phải được bồi dưỡng thường xuyên đầy đủ cả lý thuyết lẫn thực hành
thông qua các đợt tấp huấn của trường của phòng, thường xuyên xây dựng các tiết dạy
mẫu, tổ chức dạy thực tập, thường xuyên dự giờ rút kinh nghiệm đây là biện pháp phát
huy sức mạnh
- Trước hết cô giáo phải thực sự có kinh nghiệm trong việc sử dụng các thủ thuật
để thu hút trẻ vào hoạt động làm quen chữ cái.

10


- Cô giáo phải phát âm chuẩn tiếng việt. Bản thân tôi đã nắm vững các phương
pháp lý luận về đọc, và phát âm các chữ cái, có kỹ năng vận dụng thành thạo và
sáng tạo các phương pháp trên trong quá trình dạy trẻ
- Tích lũy được nhiều trò chơi để tổ chức hoạt động đàm thoại cho trẻ, giúp cho
quá trình tổ chức hoạt động này đem lại hiệu quả cao.
- Thiết kế đồ dùng trực quan đẹp, sinh động để thu hút sự hứng thú tích cực của
trẻ.
- Tổ chức các trò chơi chữ cái sao cho khoa học, gần gũi, hấp dẫn để nâng cao
khả năng cảm thụ tác phẩm văn học cho trẻ.
Trên đây là một số giải pháp và những kinh nghiệm nhằm nâng cao chất
lượng làm quen với chữ cái cho trẻ 5 tuổi mà bản thân tôi đã tìm tòi nghiên cứu và
đưa vào áp dụng trong việc giảng dạy và mang lại hiệu quả cao. Song, không tránh