SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HOÁ

PHÒNG GD&ĐT NGA SƠN

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

MỘT SỐ BIỆN PHÁP DẠY HỌC PHÂN HÓA TRONG
MÔN TOÁN NHẰM PHÁT HUY TÍNH TÍCH CỰC, CHỦ
ĐỘNG, SÁNG TẠO CHO HỌC SINH LỚP 5

Người thực hiện: Chu Quốc Huy
Chức vụ: Giáo viên
Đơn vị công tác: Trường Tiểu học Nga Phú
SKKN thuộc lĩnh mực: Môn Toán

THANH HOÁ NĂM 2018


MỤC LỤC
Nội dung
I. Mở đầu
1. Lí do chọn đề tài
2. Mục đích nghiên cứu
3. Đối tượng nghiên cứu
4. Phương pháp nghiên cứu
II. Nội dung sáng kiến kinh nghiệm
1. Cơ sở lí luận
2. Thực trạng của vấn đề
2.1. Thuận lợi
2.2. Khó khăn
2.3. Kết quả của thực trạng

6
7
10
15
16
18
19
19
19
21
22


I. MỞ ĐẦU
1. Lí do chọn đề tài.
Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ IX của Đảng (năm 2001) đã khẳng
định: “đầu tư cho giáo dục là đầu tư cho phát triển”, “phát triển giáo dục và đào
tạo là một trong những động lực quan trọng thúc đẩy sự nghiệp công nghiệp hóa,
hiện đại hóa”. Qua đây, ta thấy được sứ mệnh cao cả của sự nghiệp giáo dục
trong việc phát triển nguồn nhân lực – nhân tố quyết định mọi thành công; góp
phần thúc đẩy quá trình phát triển đất nước, xây dựng nền văn hóa và con người
Việt Nam.
Trong điều 2.5, Luật giáo dục (6 – 2005) đã chỉ rõ: “Phương pháp giáo
dục phải phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động, tư duy sáng tạo của người
học, bồi dưỡng cho người học năng lực tự học, khả năng thực hành, lòng say mê
học tập và ý chí vươn lên”. Điều 28.2 còn ghi: “Bồi dưỡng phương pháp tự học,
khả năng làm việc theo nhóm; rèn luyện kỹ năng vận dụng kiến thức vào thực
tiễn; tác động đến tình cảm, đem lại niềm vui, hứng thú học tập cho học sinh”.
Nhưng thực tế cho thấy, giáo dục nhằm đến sự bình quân về nhân cách;
tất cả theo một khuôn mẫu, nếu có trường hợp vượt ra, lại dùng biện pháp

dụng kết hợp được với nhiều phương pháp dạy học khác như: Dạy học nêu vấn
đề, dạy học theo nhóm, dạy học trực quan,... Sự vận dụng linh hoạt, hợp lý các
phương pháp sẽ đem lại thành công trong bài giảng của thầy và đạt được hiệu
quả cao nhất trong học tập của trò.
Dạy học phân hoá là một quan điểm dạy học tập trung vào việc thiết kế
giảng dạy xuất phát từ tình hình thực tế của học sinh, dựa vào đặc điểm cá nhân,
tâm lí, sinh lí, nhu cầu, động cơ, hứng thú, nguyện vọng, điều kiện hoàn cảnh...
của các em mà tìm cách dạy cho phù hợp, giúp cho mọi học sinh đều có cơ hội
phát triển toàn diện năng lực tiềm tàng của bản thân.
Đặc thù của dạy học phân hóa là dạy sao cho vừa sức với đối tượng: Học
sinh ở mức độ hoàn thành tốt thì dạy sao cho các em hứng thú, đam mê với việc
học; Đối với học sinh ở mức độ hoàn thành thì tạo động lực để các em vươn lên;
Với học sinh ở mức chưa hoàn thành thì phải bù đắp được chỗ hổng về kiến thức
để các em lĩnh hội được những kiến thức cơ bản.
Trong việc thực hiện các mục tiêu giáo dục của nhà trường, môn Toán có
vị trí vô cùng quan trọng; vai trò của nó còn được khẳng định rõ ràng trong đời
sống và cả các ngành khoa học khác – tất cả các môn khoa học đều nghiên cứu
dựa trên nền tảng của toán học. Bản thân tôi luôn trăn trở: làm sao giúp học sinh
nắm được một cách chính xác, vững chắc, có hệ thống những kiến thức và kỹ
năng toán học phổ thông cơ bản hiện đại, sát với thực tiễn; sao cho các em có
thể phát huy tối đa năng lực học tập, tính tích cực của bản thân.
Đây cũng chính là những lí do tôi đã mạnh dạn, đi sâu tìm hiểu về “Một
số biện pháp dạy học phân hóa trong môn Toán nhằm phát huy tính tích
cực, chủ động, sáng tạo cho học sinh lớp 5.”
2. Mục đích nghiên cứu
Đề xuất một số biện pháp dạy học phân hóa trong môn Toán nhằm phát
huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo cho học sinh lớp 5.
3. Đối tượng nghiên cứu
Quá trình dạy học Toán lớp 5 ở Tiểu học Nga Phú, Nga Sơn, Thanh Hóa.
4. Phương pháp nghiên cứu

pháp phân hóa thích hợp với các đối tượng khác nhau trong cùng một lớp học,
trong cùng khoảng thời gian, đảm bảo thống nhất một chương trình và kế hoạch
dạy học. Nhìn bề ngoài “dạy học phân hóa trong” không có gì khác biệt so với
các lớp học thông thường. “Dạy học phân hóa ngoài” là sử dụng những biện
pháp phân hóa thích hợp để phân hóa rõ rệt về nội dung và cả hình thức tổ chức
dạy học, tức là hình thành những nhóm ngoại khóa, lớp chọn, trường chuyên, sử
dụng chương trình chuyên biệt, nội dung và kế hoạch dạy học không lệ thuộc
chặt chẽ vào SGK.
Trong thực tiễn dạy học hiện nay, thường có hai hình thức dạy học phân
hóa gọi là “dạy học phân hóa trung gian” và “dạy học phân hóa bộ phận”. Dạy
học phân hóa trung gian là dạy học phân hóa dựa trên sự thống nhất của mục
tiêu dạy học cho tất cá các đối tượng học sinh. Học sinh có thể chọn một môn
học hay lĩnh vực học tập mà mình ưa thích hoặc có sở trường để học chuyên sâu
theo chương trình và tài liệu riêng. Hình thức này ở tiểu học được gọi là dạy học
theo chương trình tự chọn. Dạy học phân hóa bộ phận là dạy học phân hóa diễn
ra ở cấp độ tổ chức hoạt động dạy học. Trong cùng một nội dung học tập, giáo
viên vận dụng các phương pháp và kĩ thuật dạy học tích cực để tạo cơ hội cho
học sinh được học tập phù hợp với nhịp độ phát triển của cá nhân, nhằm đạt hiệu
quả học tập cao nhất ở mỗi học sinh. Như vậy có thể coi dạy học phân hóa trung
gian là một cấp độ của dạy học phân hóa ngoài và dạy học phân hóa bộ phận là
một cấp độ của dạy học phân hóa trong.
Trong phạm vi của sáng kiến, tôi chỉ đề cập đến những hình thức phân
hóa ở cấp vi mô, hay còn gọi là phân hóa nội tại (phân hóa trong, phân hóa theo
trình độ).
Phân hóa nội tại là dùng những biện pháp phân hóa thích hợp trong
một lớp học, thống nhất với cùng một kế hoạch học tập, cùng một chương
3


trình và sách giáo khoa; dựa trên những khác biệt về năng lực, sở thích, các

mới thực hiện dạy học phân hóa. Một bộ phận không nhỏ giáo viên vẫn còn thực
hiện dạy học đồng loạt, chưa thực sự phát huy tiềm năng của học sinh. Tỉ lệ giáo
viên nhận thức đúng về những thuận lợi và khó khăn khi vận dụng dạy học phân
hóa nhằm phát huy tính tích cực học tập của học sinh là chưa cao. Việc lên kế
hoạch và tổ chức giảng dạy cũng như áp dụng các biện pháp dạy học phân hóa còn
đơn điệu và mờ nhạt.
- Sĩ số lớp học hiện nay khá đông (mỗi lớp thường trên dưới 30 HS), nên
việc dạy học phù hợp với từng đối tượng HS rất khó. Chưa kể đến việc HS có
thể học tốt môn này nhưng chưa tốt môn khác nên cần phải có nhiều cách chia
nhóm, phân loại đối tượng HS phù hợp theo từng môn học.
- Cơ sở vật chất còn thiếu thốn; thiếu chương trình, tài liệu tham khảo;
thiếu phương tiện kĩ thuật, đồ dùng dạy học,...
- Trình độ đào tạo và năng lực sư phạm của đội ngũ GV tiểu học hiện nay
chưa đồng đều, chưa có nhiều GV có năng lực và kinh nghiệm trong việc dạy
học phân hóa.
- GV tiểu học phải dạy nhiều môn nên khó khăn trong việc chuẩn bị kế
hoạch bài dạy theo định hướng phân hóa.
- Có thể xuất hiện những biểu lộ mất tự tin hay mặc cảm về tâm lí đối với
HS khi bị xếp vào nhóm yếu, kém cũng như tâm lí lo lắng của phụ huynh HS.
2.2.2. Khó khăn do điều kiện thực tế của lớp:
- Nga Phú là một xã thuần nông với 64% dân số theo đạo thiên chúa, số
học sinh theo đạo của lớp chiếm 48,6%. Đó là khó khăn không nhỏ, ảnh hưởng
đến việc học của học sinh do các em phải tham gia các hoạt động của nhà thờ.
- Điều kiện kinh tế của địa phương còn thấp, tỉ lệ % hộ nghèo, tỉ lệ tăng
dân số còn cao, chất lượng cuộc sống chưa được cải thiện nhiều. Chính vì thế,
nhiều gia đình bố mẹ phải đi làm ăn xa, để con cái ở nhà với ông bà nên không
có điều kiện trông nom nhắc nhở con cái như em: Mai Văn Bình, Mai Thùy
5



SL
11

%
29.7

Qua giảng dạy tôi thấy, phần lớn các em chưa nhận thức đúng vai trò của
môn Toán. Học sinh chưa ý thức được nhiệm vụ của mình, chưa chịu khó, tích
cực tư duy suy nghĩ tìm tòi cho mình những phương pháp học đúng để biến tri
thức của thầy thành của mình. Cho nên sau khi học xong bài, các em chưa nắm
được lượng kiến thức thầy giảng, rất nhanh quên và kỹ năng tính toán chưa
nhanh. Tinh thần hợp tác học tập chưa cao nhiều em còn chưa tự tin, học thụ
động.
3. GIẢI PHÁP VÀ TỔ CHỨC THỰC HIỆN.
3.1. Tìm hiểu về quá trình dạy học phân hóa trong dạy học môn Toán
ở lớp 5
3.1.1. Mục đích dạy học phân hóa trong dạy học môn Toán ở lớp 5:
Dạy học phân hoá trong dạy học Toán được coi là một hướng đổi mới
phương pháp dạy học nhằm phát huy tính tích cực, chủ động và sáng tạo của học
sinh được hiểu là quá trình giáo viên tổ chức và hướng dẫn các hoạt động học
tập của học sinh bao gồm:
- Huy động mọi khả năng của từng học sinh để tự học sinh tìm tòi, khám
phá ra những nội dung mới.
- Phân hoá học sinh theo trình độ nhận thức, giao nhiệm vụ phù hợp với
từng nhóm đối tượng tạo điều kiện để học sinh tự phát hiện ra các tình huống có
vấn đề, tự mình hoặc cùng các bạn trong nhóm, trong lớp lập kế hoạch hợp lý
nhất để giải quyết vấn đề.
- Tập trung mọi cố gắng để phát triển năng lực, sở trường của mỗi cá
nhân, tạo cho học sinh có niềm tin và niềm vui trong học tập.
Dạy học phân hoá trong dạy học Toán khuyến khích giáo viên chủ động

nhất giữa dạy học cá nhân với đồng loạt. Cần phối hợp các phương pháp, hình
thức tổ chức dạy học. Trong đó đặc biệt chú trọng hoạt động nhóm, phát huy ích
lợi của tương tác giữa người học với nhau. Đồng thời, trong khâu kiểm tra đánh
giá cũng thể hiện tinh thần phân hoá, phù hợp đối tượng.
Dạy học phân hóa là quá trình dạy học dựa trên những khác biệt của
người học về năng lực, sở thích,… Do đó, muốn tổ chức luyện tập theo hướng
phân hoá thì trước hết giáo viên phải nắm và phân loại được trình độ học sinh.
Tiếp theo là xây dựng kế hoạch bài học phù hợp với trình độ đó, và tất nhiên
không được xa rời mục tiêu bài học. Khi kế hoạch bài học đã được thực thi thì
giáo viên đối chiếu kết quả đạt được với mục tiêu và trình độ học sinh lúc đầu để
có những tác động cần thiết. Đồng thời, lại tiếp tục phân loại trình độ học sinh
làm cơ sở để tổ chức các hoạt động dạy học tiếp theo. Như vậy, dạy học phân
hóa trong dạy học Toán ở lớp 5 có thể tiến hành theo các bước sau:
+ Giáo viên xác định, phân tích trình độ học sinh.
+ Lập kế hoạch bài học theo hướng phân hoá (căn cứ vào mục tiêu bài
học và trình độ học sinh).
+ Tiến hành tiết học phân hoá.
+ Kiểm tra, đánh giá thường xuyên sự tiến bộ và trình độ của học sinh.
3.2. Biện pháp dạy học phân hóa
- Biện pháp dạy học phân hóa là cách thức tổ chức các hoạt động dạy học
mà trong đó, nội dung, phương pháp, hình thức tổ chức phù hợp với đặc điểm
riêng của người học nhằm phát huy tối đa năng lực của họ.
7


- Một số biện pháp dạy học phân hóa:
3.2.1. Đối xử cá biệt ngay trong những pha dạy học đồng loạt.
Do việc dạy học Toán lấy trình độ phát triển chung của học sinh trong lớp
làm nền tảng nên những pha cơ bản là những pha dạy học đồng loạt. Tuy nhiên,
dạy học đồng loạt không hoàn toàn tách biệt với dạy học phân hóa. Những yếu

Ra bài tập phân hóa:
Hoạt
các học trò:
- Phân bậc
động học
- Thảo luận trong lớp
-Số lượng phân hóa
sinh
- Học theo cặp
- Học theo nhóm
Điều khiển phân hóa của thầy giáo
- Phân hóa mức độ độc lập hoạt động
- Quan tâm cá biệt

8


Những khả năng phân hoá biểu thị trong sơ đồ còn có thể được tổ hợp với
nhau và như vậy chúng khá đa dạng. Chúng có thể được áp dụng ở tất cả các
chức năng điều hành quá trình dạy học nhưng thuận lợi nhất là ở chức năng củng
cố và chức năng đảm bảo trình độ xuất phát.
3.2.3. Ra bài tập phân hoá.
Mục đích: Ra bài tập phân hoá nhằm giúp những học sinh khác nhau có
thể tiến hành những hoạt động khác nhau phù hợp với trình độ khác nhau của
họ.
Cách thức:
- Sử dụng những bài tập phân bậc: học sinh đồng thời thực hiện những
hoạt động cùng nội dung nhưng trải qua hoặc ở những mức độ yêu cầu khác
nhau.
- Phân hoá về số lượng bài tập: để nắm được kiến thức hay đạt được một



- Ra riêng những bài tập nhằm đảm bảo trình độ xuất phát cho những học
sinh yếu kém để chuẩn bị cho bài học sau.
- Ra riêng những bài tập nâng cao cho học sinh giỏi.
3.3. Phân hóa nhóm đối tượng trong thiết kế kế hoạch bài dạy môn
Toán phù hợp với khả năng của từng đối tượng học sinh lớp 5
Dạy học là một nghề khá đặc biệt vì để đánh giá kết quả giảng dạy của
một giáo viên, người ta dựa vào thành tích đạt được của những cá nhân khác, mà
cụ thể ở đây là học sinh. Quá trình giảng dạy bao gồm ba bước chính: Giáo viên
chuẩn bị kế hoạch giảng dạy; tổ chức tiết học và kiểm tra đánh giá kết quả quá
trình học tập của học sinh.
Qua kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của học sinh, ta kết luận được hiệu
quả giờ dạy của giáo viên cũng như thành tích của học sinh. Để làm được điều
này ta dựa vào các tiêu chí phân loại học sinh.
Phân loại học sinh theo trình độ phù hợp với dạy học phân hóa. Cách phân
loại này dựa vào 3 tiêu chí sau:
- Kết quả học tập: Kết quả học tập của học sinh trong các môn học ở các
giai đoạn học tập được gọi là thành tích học tập. Thành tích học tập của học sinh
thể hiện trình độ nhận thức, tính sáng tạo, sự cố gắng vươn lên của các em. Dựa
vào thang điểm của các môn học giáo viên sẽ dễ dàng xác định được trình độ
nhận thức và kỹ năng thực hành của học sinh.
- Tính tích cực độc lập nhận thức: Tính tích cực độc lập nhận thức theo
nghĩa rộng là khả năng tự học bao gồm năng lực, động cơ và thái độ học tập.
Tính độc lập của học sinh được hình thành trong quá trình học tập. Tính độc lập
của học sinh được thể hiện trong mọi khâu của quá trình học tập và nó phụ thuộc
vào việc hướng dẫn của giáo viên và tự rèn luyện của học sinh khi phù hợp với
logic của quá trình học tập. Tính độc lập của học sinh có thể quan sát được trong
quá trình học tập với những biểu hiện của tư duy sắc sảo có tính phê phán,
không dựa vào bạn bè, không nói theo, làm theo mẫu, kiên trì vượt khó để học

+ Tư duy không có sự linh hoạt. Thường gặp khó khăn khi thay đổi từ
thao tác tư duy này sang thao tác tư duy khác hoặc từ môn học này sang môn
học khác các em khó bắt kịp nhịp độ học tập của các bạn. Trong một chừng mực
nào đó các em cũng có thể giải được một bài toán bằng cách “bắt chước” theo
các mẫu có sẵn.
+ Sự tập trung chú ý chưa cao.
+ Không tự tin vào bản thân ngay cả khi giải đúng bài toán nhưng khi
được hỏi lại vẫn ngập ngừng không tin vào kết quả bài làm của mình.
+ Thiếu sự cố gắng trong học tập, đôi khi có thái độ thờ ơ. Khả năng làm
việc độc lập thấp, cần nhiều thời gian để hoàn thành một nhiệm vụ.
+ Trong nhóm này có thể có cả những học sinh chậm tiến về trí tuệ, lệch
lạc về chuẩn mực xã hội.
Theo sự phân loại trên ta thấy quá trình dạy học phân hóa trong môn Toán
ở lớp 5 chủ yếu dựa vào sự phân loại định lượng (dựa vào điểm số) kết hợp với
sự phân loại định tính (tính độc lập nhận thức và hứng thú học tập) của học sinh.
Học sinh có những đặc điểm rất đa dạng vì vậy việc tổ chức dạy học phân hóa
là thực sự cần thiết, cần sử dụng những phương pháp dạy học một cách linh
hoạt, hữu hiệu đối với từng nhóm và với những đặc thù khác biệt của mỗi cá
nhân.
Trong lớp học thường phân ra ba nhóm đối tượng chính. Cả ba nhóm cùng
học một chương trình với những yêu cầu tối thiểu đặt ra theo mục tiêu đào tạo.
Những yêu cầu tối thiểu được tính toán trên cơ sở của học sinh nhóm 2; làm sao
để nhóm 2 đạt được yêu cầu cơ bản từ đó vươn lên cao hơn, nhóm 1 không cảm
thấy nhàm chán, phát huy được hết năng lực bản thân và nhóm 3 được giúp đỡ
để từng bước vươn lên đạt yêu cầu. Hay nói cách khác, phân loại đối tượng học
sinh nhằm mục đích kết hợp hài hòa giữa giáo dục “ đại trà” với giáo dục “mũi
nhọn”, giữa phổ cập với nâng cao trong dạy học.
Muốn đạt được điều này, dựa trên cơ sở những kiến thức và yêu cầu
chung quy định trong chương trình, giáo viên cố gắng khai thác khả năng tiềm
tàng của học sinh bằng cách đặt ra mức độ yêu cầu thích hợp với từng loại đối

động dạy học nhất thiết phải xuất phát từ mục tiêu của bài học.
- Đảm bảo tính chính xác, có hệ thống những kiến thức và kỹ năng cơ
bản.
- Hệ thống câu hỏi, hệ thống bài tập đưa ra phải có sự liên kết, thống nhất
nhằm thực hiện mục tiêu của tiết dạy. Các nội dung ở sách giáo khoa đều có mối
liên hệ chặt chẽ, logic với nhau; kiến thức cũ làm nền tảng, cơ sở cho việc hình
thành kiến thức mới. Trong cùng một bài, các đơn vị kiến thức cũng có mối liên
hệ chặt chẽ với nhau thành một chỉnh thể thống nhất. Do vậy, hệ thống câu hỏi,
các bài tập phải cụ thể hoá được nội dung của bài học. Các câu hỏi và bài tập
giúp học sinh vừa vận dụng tri thức vừa lĩnh hội được và rèn kỹ năng phù hợp
với từng đối tượng, ngoài ra biết vận dụng được vào các tình huống thay đổi và
vận dụng những kiến thức vào thực tiễn cuộc sống.
- Hình thức tổ chức phải phù hợp, phải linh hoạt trong việc kết hợp các
phương pháp dạy học, giúp học sinh tích cực, tự chủ chiếm lĩnh tri thức.
- Để tránh việc lặp lại câu hỏi gây cho học sinh sự nhàm chán, với mục
đích giúp học sinh vừa nắm được vấn đề vừa biết vận dụng trong các tình huống
12


khác nhau, một nội dung nên sử dụng các câu hỏi dưới nhiều hình thức khác
nhau. Hệ thống câu hỏi phân hóa với từng loại đối tượng học sinh. Câu hỏi dễ
cho các em kém đồng thời sự phát triển tiếp theo là các câu hỏi khó vì vậy ngay
cả những em khá giỏi cũng phải theo dõi câu dễ thì mới có thể trả lời được các
câu hỏi khó hơn sau này.
Ví dụ 1:Bài : Cộng hai số thập phân – Lớp 5
Khi hình thành quy tắc cộng hai số thập phân, giáo viên có thể áp dụng
dạy học phân hoá như sau:
- Hình thành kiến thức cộng hai số thập phân, giáo viên nêu vấn đề: Làm
thế nào để thực hiện được phép cộng đó.
- Giáo viên gọi học sinh khá, giỏi đưa ra ý tưởng để thực hiện phép cộng,

+ Mục tiêu có tính chất phát triển, thể hiện các con đường đi tới mục tiêu
chứ không phải là các điểm cuối cùng.
13


+ Mục tiêu phải thực tế và bao gồm những gì được hiện thực hóa thành
kinh nghiệm ngay trong lớp học.
+ Phạm vi mục tiêu phải đủ rộng để chứa các loại kết quả đầu ra mà nhà
trường chịu trách nhiệm
- Ra hệ thống bài tập phù hợp với trình độ các nhóm học sinh:
Từ các mục tiêu cần đạt, giáo viên xây dựng hệ thống các bài tập phân
hoá theo trình độ nhận thức của học sinh - một hệ thống bài tập rèn luyện kỹ
năng thực hành giúp học sinh luyện tập.
Tùy thuộc vào trình độ của mỗi lớp học khác nhau mà giáo viên xây dựng
hệ thống bài tập phù hợp với khả năng, trình độ và mục tiêu cần rèn cho lớp học
ấy. Các bài tập cho học sinh yếu - kém với các kiến thức cơ bản, các phép tính
trong một bài tập ít hơn để trong cùng một thời gian tất cả học sinh đều cùng
làm việc. Với học sinh khá giỏi bài tập với số lượng phép tính nhiều hơn và có
các bài tập với độ khó nâng cao.
Vì vậy, cần có sẵn một hệ thống các bài tập thực hành với các cấp độ khác
nhau, với đa dạng các hình thức thể hiện, với nhiều bài tập cùng loại...giúp giáo
viên sẵn sàng cho tiết học phân hóa một cách thuận lợi và nhanh chóng nhất,
tránh mất thời gian chuẩn bị bài dạy.
Các bài tập có thể được xây dựng dưới dạng trắc nghiệm khách quan
thông qua các hình thức: đúng sai; nhiều lựa chọn; ghép đôi; điền khuyết hoặc
trắc nghiệm tự luận.
Để xây dựng được hệ thống các bài tập phân hóa đảm bảo các yêu cầu cho
cả ba nhóm đối tượng học sinh, đòi hỏi người giáo viên cần phải nắm chắc nội
dung, kiến thức trọng tâm của từng bài, đầu tư công sức và thời gian cho bài
soạn một cách chu đáo, kỹ lưỡng. Các bài tập xây dựng trên cơ sở học sinh trung

dạy học Toán.
Trong quá trình dạy học, điểm tập trung là bản thân người học, tức là hoạt
động dạy học cần dựa trên nhu cầu, hứng thú, thói quen và năng lực của người
học mà trong một lớp học bao giờ cũng có đủ các nhóm đối tượng học sinh: giỏi,
khá, trung bình, yếu (và có thể có đối tượng là học sinh khuyết tật học hoà nhập
cộng đồng). Do đó nhu cầu, hứng thú, thói quen và năng lực của từng nhóm đối
tượng học sinh là hoàn toàn khác nhau.
Điều căn bản nhất là giáo viên tổ chức các hoạt động, tạo cơ hội và hướng
dẫn các em tham gia tích cực, chủ động vào quá trình học tập, giúp các em thu
nhận kiến thức kĩ năng một cách sâu sắc bằng chính nội lực của bản thân.
Như vậy, khi đưa ra các hoạt động học tập làm việc nhóm đòi hỏi các yêu
cầu, nhiệm vụ đối với mỗi nhóm đối tượng học sinh có mức độ khác nhau nhằm
đáp ứng trình độ khác nhau của mỗi nhóm. Thông thường nên giao nhiệm vụ ở 3
mức:
- Khó cho nhóm học sinh giỏi(nhóm 1).
- Vừa phải cho nhóm học sinh khá, trung bình(nhóm2).
- Dễ cho nhóm học sinh yếu(nhóm 3).
Hoặc:
- Những yêu cầu đơn giản cho nhóm 2, nhóm 3.
- Những yêu cầu phức tạp hơn cho nhóm 1.
Khi kiểm tra, đánh giá giáo viên cần đòi hỏi cao ở nhóm đối tượng học
sinh giỏi; đúng chuẩn đối với học sinh còn lại; nếu có nâng yêu cầu cũng chỉ nên
ở mức khuyến khích học sinh.
Việc đưa ra yêu cầu, tiếp nhận thông tin hay kiểm tra đánh giá học sinh,
thái độ giáo viên cũng cần đúng mực: khen, tuyên dương khi các em nhóm 1
làm tốt; khuyến khích, động viên đối với nhóm 2 và đặc biệt là nhóm 3.
Đặc biệt, khi nêu một câu hỏi, giao một bài tập có thể đối với học sinh
khá, giỏi các em tự làm bài mà không cần hướng dẫn thêm nhưng đối với học
sinh trung bình-yếu đừng cắt ngang khi các em ấp úng, giáo viên có thể gợi ý
bằng một số câu hỏi nhỏ.

từng cá nhân. Giáo viên chỉ định ngẫu nhiên học sinh thay mặt nhóm lớn trình
bày kết quả thảo luận và đặt câu hỏi kiểm tra sự hiểu bài của học sinh sao cho
phù hợp với đối tượng. Ví dụ về cách xây dựng một tiết luyện tập.[3]
Vận dụng dạy học phân hóa cũng giúp cho các em có kỹ năng làm việc
độc lập và làm việc theo nhóm. Các em được tham gia tổ chức cho nhóm làm
việc, được nhận xét, cùng nhau thống nhất kết quả làm việc của nhóm và nhận
xét nhóm bạn đồng thời được nghe nhóm bạn nhận xét nhóm mình giúp HS có
thêm tự tin, khẳng định mình góp phần nâng cao sự tham gia của trẻ trong cuộc
sống hàng ngày.
3.5. Kết hợp nhiều hình thức kiểm tra môn Toán để chẩn đoán phân
loại đối tượng và nâng cao nhận thức cho học sinh theo trình độ.
Phần kiểm tra đánh giá giúp giáo viên có được những nhận xét chính xác
về mức độ nắm vững kiến thức, kỹ năng của môn Toán ở từng giai đoạn của quá
trình dạy học. Từ đó có kế hoạch bổ sung, củng cố những kiến thức, kỹ năng
chưa nắm vững hoặc chuẩn bị cho việc học tập ở các giai đoạn tiếp theo. Phần
kiểm tra đánh giá giúp cho học sinh phải không ngừng cố gắng trong học tập,
khuyến khích các em quyết tâm học tập để đạt kết quả cao hơn.
Đối với phần kiểm tra đánh giá, sự chuẩn bị của giáo viên phải rất cẩn
thận và có sự cân nhắc kỹ khi ra đề kiểm tra. Yêu cầu của đề kiểm tra phải đảm
2
3

Xem phần phụ lục 2
Xem phần phụ lục 3

16


bảo kiến thức cơ bản ngoài ra còn một số kiến thức nâng cao đối với các em khá
giỏi. Định kiểm tra nội dung kiến thức nào, giáo viên ra đề theo trình độ của học

phần nguyên, tên hàng của các số thập phân.
+ HS trong nhóm nhận xét kết quả của từng bạn.
+ GV kết luận.
- Kiểm tra từng cá nhân học sinh:
Giáo viên chuẩn bị đề kiểm tra có các mức độ khó dễ khác nhau[4]. Yêu cầu
của đề kiểm tra là học sinh khá - giỏi phải hoàn thành tất cả các bài tập; học sinh
trung bình và yếu - kém hoàn thành phần dễ hơn của đề. Việc kiểm tra được thực
hiện thường xuyên và liên tục theo từng nội dung kiến thức, từng thời gian học cụ
thể(theo tuần, theo tháng). Từ đó, xây dựng đề kiểm tra[5] để nâng bậc chất lượng
4
5

Xem phần phụ lục 4
Xem phần phụ lục 5

17


đối với học sinh: từ nhóm 2 có thể vươn lên nhóm 1, từ nhóm 3 có thể vươn lên
nhóm 2 giúp học sinh mạnh dạn, tự tin hơn vào chính năng lực học tập của mình.
4. HIỆU QUẢ CỦA SÁNG KIẾN:
Với việc vận dụng các biện pháp trên trong quá trình dạy học môn Toán,
học sinh rất hứng thú và tích cực học tập. Tất cả học sinh đều tập trung chú ý khi
giáo viên giao nhiệm vụ. Tiết học sinh động và hiệu quả. Không có hiện tượng
học sinh làm bài xong rồi ngồi chơi hay học sinh không biết làm thì nhìn bài bạn
chép theo hoặc chán nản bỏ ngang, làm lấy có, viết lung tung cho xong không
định hướng. Tất cả học sinh đều được làm việc theo sức của mình và các em
hoàn thành bài rất tốt. Cũng có trường hợp học sinh gặp khó khăn khi giải quyết
nhiệm vụ học tập nhưng khó khăn đó đã được giáo viên hoặc bạn bè kịp thời
giúp đỡ. Hướng dẫn của giáo viên mang tính định hướng, chứ không áp đặt,

Hoàn thành
SL
13

TL
35,1%

Chưa hoàn thành
SL
4

TL
10,8%

Thống kê kết quả học tập môn Toán cuối học kì 1 lớp 5A
năm học 2017 - 2018 :

Sĩ
số
37

Hoàn thành tốt
SL
24

TL
64,9%

Hoàn thành
SL

9

TL
24,3%

Chưa hoàn thành
SL
0

TL
0%

Trong những năm học vừa qua, nhờ áp dụng hình thức dạy học phân hóa,
tôi đã có những kết quả hết sức khả quan: Tất cả các đối tượng học sinh đều trở
nên thích thú, say mê với mỗi nhiệm vụ được giao. Số lượng học sinh đạt mức
Hoàn thành tốt được nâng cao, mở rộng kiến thức. Những học sinh khả năng
toán học còn yếu và thiếu, chưa đạt yêu cầu được rèn luyện từ những bài tập vừa
sức và dần dần làm chủ được những kiến thức cơ bản.
Từ những kết quả trên, tôi tin rằng việc vận dụng dạy học phân hóa nhằm
phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo của học sinh trong dạy học nói chung và
trong dạy học toán nói riêng là có tính khả thi, có thể áp dụng được trong quá
trình dạy học môn Toán ở lớp 5.
III. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
1. Kết luận:
Mỗi con người trong xã hội, mỗi học sinh trong lớp học là những cá nhân
rất khác biệt nhau về tính cách, sở thích, nhu cầu, khả năng nhận thức, năng lực
trí tuệ,.... Và xã hội cũng không đặt ra những yêu cầu nhất mực hoàn toàn giống
nhau cho tất cả mọi người. Chính vì thế, chủ trương dạy phân hóa là phù hợp.
Dạy học phân hóa đem lại sự phát triển và thành công cho mỗi học sinh, khiến
việc học trở nên lí thú và hiệu quả.

Trên đây là một số biện pháp dạy học phân hóa nhằm phát huy tính tích
cực, chủ động, sáng tạo trong dạy học Toán cho học sinh lớp 5. Trong suốt thời
gian qua, bản thân tôi đã nghiên cứu, vận dụng vào thực tế giảng dạy và chất
lượng học tập của học sinh đã nâng lên rõ rệt. Các em đã thực sự phấn khởi, tự
tin khi học Toán. Đối với tôi, cách dạy trên đã góp phần không nhỏ vào việc dạy
học và giáo dục các em – những mầm non tương lai của đất nước.
Tuy nhiên trong quá trình nghiên cứu và thực hiện sẽ không tránh khỏi
những mặt hạn chế, thiếu sót. Vì vậy, tôi rất mong nhận được sự giúp đỡ, đóng
góp ý kiến quý báu của Hội đồng Khoa học ngành và đồng nghiệp để kinh
nghiệm nhỏ này của tôi được hoàn thiện và đạt kết quả cao hơn, đồng thời được
áp dụng rộng rãi trong việc dạy học môn Toán ở Tiểu học.
Tôi xin chân thành cảm ơn!
XÁC NHẬN CỦA THỦ TRƯỞNG ĐƠN VỊ

Nga Sơn, ngày 02 tháng 4 năm 2018
Tôi xin cam đoan đây là SKKN của
mình viết, không sao chép nội dung
của người khác.

Chu Quốc Huy

20


TÀI LIỆU THAM KHẢO
1. Bộ Giáo dục và Đào tạo (2007). Dạy lớp 5 theo chương trình Tiểu học
mới, Nhà xuất bản Đại học Sư phạm.
2. Bộ Giáo dục và Đào tạo (2010), Dạy và học tích cực Một số phương
pháp và kĩ thuật dạy học, Nhà xuất bản Đại học Sư phạm.
3. Bộ Giáo dục và Đào tạo (2007), Sách giáo khoa Toán 5, Nhà xuất bản

Tên đề tài SKKN

1

Một số giải pháp nâng cao chất
lượng cho HS yếu kém toán 4.

2
3
4

Một số phương pháp giải các bài
toán bằng sơ đồ đoạn thẳng cho
học sinh lớp 5.
Một số biện pháp giúp học sinh
khá, giỏi lớp 5 học tốt dạng toán
“chuyển động đều”.
Phương pháp dạy dạng toán: Sự
tăng giảm tử số và mẫu số của
phân số cho HS giỏi lớp 5.

5

Một số phương pháp dạy học
toán 4 theo hướng tích cực hóa
hoạt động học tập của học sinh.

6

Một số biện pháp về công tác

Năm học
đánh giá
xếp loại

B

2006 - 2007

C

2007 - 2008

B

2008 - 2009

B

2009 - 2010

B

2011 - 2012

C

2013 - 2014

22