I.

MỞ ĐẦU

1. LÍ DO CHỌN ĐỀ TÀI
Chúng ta đang sống trong một thời đại mà việc dạy học làm sao cho HS
của mình nên người thực sự là một thách thức. Ở lứa tuổi HS THPT, các em
đang hình thành những giá trị nhân cách, giàu ước mơ, ham hiểu biết, thích tìm
tòi, khám phá nhưng lại thiếu hiểu biết sâu sắc về xã hội, thiếu kinh nghiệm
sống. HS ngày nay luôn bị bủa vây bởi game online, internet, những bộ phim
đầy ắp những cảnh quay bạo lực, lừa lọc, sex… đi ngược với thuần phong mĩ tục
của người Việt Nam… nên dễ bị kích động, bị lôi kéo vào các tệ nạn xã hội, gây
tổn hại cho bản thân, gia đình và xã hội.
Điều 2, Luật giáo dục năm 2005 nêu rõ: “Mục tiêu giáo dục là đào tạo
con người Việt Nam phát triển toàn diện, có đạo đức, tri thức, sức khoẻ, thẩm
mỹ và nghề nghiệp, trung thành với lý tưởng độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã
hội; hình thành và bồi dưỡng nhân cách, phẩm chất và năng lực của công dân,
đáp ứng yêu cầu của sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc”. Là một người giáo
viên, tôi luôn cố gắng xây dựng, rèn luyện cho HS của mình những đức tính tốt
đẹp và những kỹ năng cần thiết cho cuộc sống. Vì HS ngoài việc học kiến thức
nhằm trang bị cho mình những điều kiện để mưu sinh trong cuộc sống, các em
cũng cần phải biết nên sống ra sao, làm thế nào để ứng phó trước những tình
huống xảy ra trong cuộc sống, phải giao tiếp với mọi người xung quanh như thế
nào, giải quyết mâu thuẫn trong các mối quan hệ ra sao, làm thế nào để thể hiện
bản thân một cách tích cực, lành mạnh? Đây thực sự là một thách thức lớn mà
những người làm công tác giáo dục đang phải đối mặt.
Là một GVCN lớp, tôi có điều kiện, thời gian tiếp xúc nhiều với HS lớp
mình chủ nhiệm, theo sát quá trình học tập và rèn luyện của HS trong suốt 3
năm học THPT. Đây là cơ hội tốt để giúp các em hoàn thiện nhân cách, rèn
luyện các KNS cơ bản để các em có thể tự tin, vững vàng hơn trong cuộc sống.
Thấy được tầm quan trọng của nội dung giáo dục này, tôi đã chọn đề tài:

trình độ, khả năng nhận thức, những kĩ năng sống được biểu hiện và vận dụng
trong thực tế giao tiếp.
- Phương pháp thống kê toán học:
Lập bảng biểu, thống kê, phân tích, xử lí các số liệu của đề tài, giúp đánh giá
vấn đề chính xác, khoa học.
- Phương pháp phân tích và tổng kết kinh nghiệm:
Đánh giá hiệu quả của việc ứng dụng các giải pháp của sáng kiến kinh nghiệm.
5. NHỮNG ĐIỂM MỚI CỦA SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM:
- Rèn luyện KNS cho HS để giúp các em đối phó có hiệu quả với những vấn đề
cấp thiết đối với HS hiện nay như An toàn giao thông, Nghiện hút, Bạo lực học
đường, Giới tính và chăm sóc sức khỏe sinh sản vị thành niên, Xâm hại tình dục.
- Tổ chức rèn luyện KNS cho HS thông qua tiết sinh lớp hoạt theo chủ đề.
II. NỘI DUNG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM:
1. CƠ SỞ LÍ LUẬN:
1.1. Khái quát chung về kỹ năng sống:
- KNS là năng lực tâm lí – xã hội tất yếu mà con người sống trong xã hội hiện đại
cần phải có để làm chủ bản thân, ứng phó tích cực với những thách thức, rủ ro mà
con người gặp phải trong cuộc sống.
- Theo Lewis L. Dunnington “Ý nghĩa của cuộc sống không phải ở chỗ nó đem
đến cho ta điều gì mà ở chỗ ta có thái độ đối với nó ra sao; không phải ở chỗ
điều gì xảy ra với ta mà ở chỗ ta phản ứng với những điều đó như thế nào”. Nếu
con người có kiến thức, có thái độ tích cực mới đảm bảo 50% sự thành công, 50%
còn lại là những kỹ năng cần thiết cho cuộc sống. KNS không chỉ góp phần nâng
cao chất lượng cuộc sống của cá nhân mà còn giúp giảm thiểu các tệ nạn xã hội,
các vấn đề xã hội.
- Theo WHO (1), KNS được chia thành 3 nhóm:
+ Kỹ năng nhận thức, bao gồm các kỹ năng cụ thể như: tư duy phê phán,
tư duy phân tích, khả năng sáng tạo, giải quyết vấn đề, nhận thức hậu quả, ra
quyết định, tự nhận thức, đặt mục tiêu, xác định giá trị…
+ Kỹ năng đương đầu với xúc cảm, bao gồm: ý thức trách nhiệm, cam

- Sau một tuần học tập thì ngày thứ 7 cuối tuần thường có tiết sinh hoạt lớp.
Mục đích chủ yếu của buổi sinh hoạt này là để tổng kết đánh giá kết quả học tập,
rèn luyện của HS trong cả tuần, cả tháng và triển khai những công việc của tuần
tiếp theo. Nếu tuần nào, tháng nào tiết sinh hoạt lớp cũng chỉ với từng ấy nội
dung thì sẽ gây sự nhàm chán ở HS khiến hiệu quả giáo dục không cao. Chính vì
thế cần thay đổi hình thức sinh hoạt lớp để vừa tạo hứng thú cho HS vừa lồng
ghép giáo dục, rèn luyện kỹ năng sống cho các em. GVCN có thể lựa chọn 1
buổi/tháng để thực hiện nội dung giáo dục này.
- Ở lứa tuổi HS THPT, tâm sinh lý đang ở giai đoạn phát triển mạnh, ưa tò
mò, thích khám phá nhưng hiểu biết còn rất hạn chế và đặc biệt là thiếu KNS
nên các em thường gặp khó khăn trong giao tiếp xã hội, dễ vấp ngã hay bị cuốn
vào các tệ nạn xã hội nếu không được quan tâm kịp thời của người lớn. Thế
nhưng nhiều phụ huynh HS vì hoàn cảnh kinh tế gia đình còn khó khăn nên mải
mê làm ăn hay đi làm xa nhà nên không có điều kiện quan tâm nhiều tới cuộc
sống của con cái. Việc học tập và rèn luyện của HS đều “trăm sự nhờ các thầy
cô” đặc biệt là GVCN lớp.
- Mặt khác, HS của trường đa số là có đầu vào thấp, lực học trung bình, ít có
HS khá giỏi nên thường thích chơi hơn thích học. Trong khi đó, xã hội ngày
càng phức tạp, nhiều vấn đề xã hội đang và đang đặt ra rất cấp bách đòi hỏi mỗi
3


người, đặc biệt là HS cần có nhiều kiến thức và KNS để ứng phó. Nếu không thì
rất có thể gặp phải hậu quả đang tiếc.
- HS lớp 10B1 năm học 2016 – 2017, tổng số 43 HS gồm có 15 nữ và 28
nam. Trong đó, 03 HS là con mồ côi, 01 HS khuyết tật, HS nghèo và cận nghèo
chiếm 28%, 26 HS có bố mẹ đi làm ăn xa ở với ông bàn nên rất cần sự quan tâm
của GVCN lớp.
Từ thực trạng trên, khi nhận lớp chủ nhiệm tôi đã tìm đọc tài liệu, học hỏi đồng
nghiệp, đầu tư thời gian, chuẩn bị phương tiện, lập kế hoạch thực hiện rèn luyện

Tháng 10
lá
của thuốc lá, ma túy
lá, ma túy
Nghiện
- Tranh ảnh về tác hại - Tình hình hút thuốc
hút
Ma
của thuốc lá, ma túy
lá và sử dụng ma túy
Tháng 11
túy
trong trường học
Bài giảng về bạo lực Tìm hiểu về bạo lực
Tháng 12 Bạo lực học đường học đường
học đường trong và
ngoài trường
Tháng 1
- Nội dung tư vấn:
- Câu hỏi về giới tính
Giới tính và sức khỏe
- Các câu hỏi về sức
Giáo dục giới tính sinh sản vị thành niên khỏe sinh sản vị
Tháng 2
- Tranh ảnh minh họa thành niên

Thời gian Chủ đề hoạt động

4


cổng trường mới đội, còn khi tham gia giao thông trên đường vẫn để đầu trần.
Để khắc phục tình trạng trên, nâng cao ý thức về an toàn giao thông, ý thức
về tự bảo vệ bản thân, bảo vệ mọi người, tôi đã tổ chức buổi sinh hoạt lớp với
chủ đề “An toàn giao thông” như sau:
Hoạt động 1: Cùng xem và suy ngẫm
Bước 1: Cùng xem những hình ảnh, video clip về tai nạn giao thông

5


(Nguồn Internet)
Bước 2: Suy ngẫm
- HS nhận xét về những đoạn video clip, hình ảnh và thống kê về tai nạn giao
thông vừa được xem.
+ Tai nạn giao thông kinh hoàng
+ Hậu quả nặng nề về người và của
+ Số lượng các vụ tai nạn giao thông được thống kê trong 5 tháng đầu năm
2016 là quá cao, chưa kể những vụ tai nạn không được thống kê trên cả nước.
+ An toàn là bạn, tai nạn là thù.
- Chỉ ra nguyên nhân của tai nạn giao thông.
+ Khách quan: Do phương tiện giao thông không an toàn; chất lượng cơ sở
hạ tầng chưa tốt, chưa đáp ứng được nhu cầu…
+ Chủ quan: Do người tham gia giao thông thiếu ý thức đảm bảo an toàn;
uống rượu bia khi điều khiển phương tiện; phóng nhanh vượt ẩu…
- Suy ngẫm về hậu quả của tai nạn giao thông.
+ Thiệt hại về người: bị chết, bị thương tật, mất sức khỏe, mất khả năng lao
động, tổn thương tinh thần…
+ Thiệt hại về của: Mất, hỏng phương tiện giao thông; mất tiền chữa trị cho
bản thân hoặc cho người bị hại; phải đền bù thiệt hại về người và xe ….
+ Làm mất trật tự an toàn xã hội…

tra tình hình sử dụng thuốc lá trong học sinh từ 13-15 tuổi năm 2014, tỷ lệ hút
thuốc lá trong học sinh nam là 4,9% và học sinh nữ là 0,2% (Nguồn Internet).
Ở độ tuổi thích khám phá, thích “bắt chước” người lớn, các em cho rằng,
hút thuốc là cách thể hiện bản thân, trông sành điệu và “ngầu” đời hơn.
Mặc cho tác hại về sức khỏe do hút thuốc lá và khói thuốc gây ra đã được cảnh
báo liên tục, nhưng HS vẫn hút thuốc lá đang có chiều hướng gia tăng. Đây là
vấn đề đáng lo ngại.
Bước 2: Cảnh báo về tác hại của thuốc lá

Nhiều nghiên cứu chỉ ra rằng, thuốc lá là nguy cơ lớn nhất đối với sức khỏe
con người, là nguyên nhân hàng đầu dẫn đến tử vong sớm trên toàn thế giới. Các
bệnh có nguyên nhân chính từ sử dụng thuốc lá như đột quỵ, mạch vành và hơn
90% ca ung thư phổi, 75% ca bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính do sử dụng thuốc lá
gây ra. Đáng báo động, gần 11% tổng số ca tử vong ở nam giới Việt Nam là do
các bệnh liên quan đến thuốc lá…(Nguồn Internet).
7


Hoạt động 2: Phát động phong trào “Vì một 10B1 khỏe mạnh: Hãy nói không
với thuốc lá”.
Bước 1: Phát động phong trào.
- Ban cán sự lớp phát động phong trào“Vì một 10B1 khỏe mạnh: Hãy nói không
với thuốc lá”.
- Các thành viên của 4 tổ (cả nam và nữ) cùng kí cam kết nói “không” với thuốc lá.
- Ban cán sự lớp theo dõi việc thực hiện cam kết của các thành viên 10B1 cả
trong và ngoài trường đặc biệt là một số thành viên cá biệt của lớp.
Bước 2: Biểu dương khen thưởng và xử lí vi phạm
- Nếu trong cả năm không có HS vi phạm hút thuốc lá sau khi đã cam kết,
GVCN biểu dương và nêu gương trước toàn trường.
- Khi có HS vi phạm 01 đến 02 lần, ban cán sự lớp đề nghị xếp hạnh kiểm yếu

Bước 2: Tìm hiểu những dấu hiệu nhận biết người sử dụng ma túy
1. Thay đổi bất thường giờ giấc sinh hoạt: thức khuya, đêm ít ngủ, dậy
muộn, ngày ngủ nhiều.
2. Hay tụ tập, đi lại với những người không có công ăn việc làm, không lao
động, không học hành, hay chơi thân với người nghiện ma túy.
3. Đi lại có quy luật, mỗi ngày cứ đến một giờ nhất định nào đó dù có đang
bận việc gì cũng tìm cách kiếm cớ để "đi".
4. Thích ở một mình, ít hoặc ngại tiếp xúc với mọi người (kể cả người thân
trong gia đình).
5. Tâm trạng thường lo lắng, bồn chồn, đôi khi nói nhiều, nói dối, hay có
biểu hiện chống đối, cáu gắt.
6. Hay ngáp vặt, người lừ đừ, mệt mỏi, lười lao động, không chăm lo vệ
sinh cá nhân, nếu là học sinh thì thường đi muộn, trốn học, lực học giảm sút,
ngồi học trong lớp hay ngủ gà ngủ gật.
7. Nhu cầu tiêu tiền ngày một nhiều, sử dụng tiền không có lý do chính
đáng, thường xuyên xin tiền người thân, hay bán đồ đạc cá nhân và của gia đình,
nợ nần nhiều, ăn cắp vặt.
9


8. Túi quần, áo, cặp sách, phòng ở thường có nhiều thứ như: giấy bạc,
thuốc lá, kẹo cao su, bật lửa ga, bơm xi lanh, kim tiêm, ống thuốc, thuốc phiện,
gói nhỏ hêrôin.
9. Có dấu kim tiêm trên mạch máu ở mu bàn tay, cổ tay, mặt trên khủy tay,
mặt trong mắt cá chân, bẹn, ở cổ.
10. Đối với người đã nghiện nặng, ngoài các dấu hiệu trên còn biểu hiện:
sức khỏe giảm sút rõ rệt; thường xuyên ngáp vặt; mắt lờ đờ, da tái, môi thâm, cơ
thể hôi hám, ít tắm giặt, ăn mặc luộm thuộm.
Hoạt động 2: Tìm hiểu về ma túy đá
Bước 1: Khái quát chung về ma túy đá

mất kiểm soát hành vi, nặng hơn sẽ mắc tâm thần và hậu quả cá nhân là suy kiệt
thể chất và suy giảm khả năng tình dục.
Khi không dùng, người nghiện sẽ có cảm giác lo lắng, sợ hãi, khó chịu
ở não và toàn cơ thể, khiến họ luôn tự xa lánh mọi người. Cùng với đó, cảm giác
như bị sâu bọ bò trong da sẽ làm họ khó chịu, khiến họ cào cấu mặt mũi, chân
tay để giải tỏa sự hành hạ của ma túy.
Bước 2: Thảo luận

Sau khi "ngáo
đá", Nguyễn Văn
Hải leo lên ôvăng
cửa sổ tầng 3 của
ngôi nhà, thi gan
hơn 8 giờ với lực
lượng công an
(Báo lao động
14/7/2013)

Nam thanh niên ngáo đá ở cầu Vân
Bất ngờ nhảy xuống cống bùn vùng
Đồn - Quảng Ninh
vẫy, la hét điên loạn do hậu quả của
(Báo Tiền Phong 18/7/2015)
việc sử dụng ma túy đá.
(Trích báo Vnexpress 8/3/2014)
Câu hỏi 1: Em có suy nghĩ gì khi xem những hình ảnh về những người sử
dụng ma túy, đặc biệt là ma túy đá?
11



 Khái niệm:
Bạo lực học đường là những hành vi gây hấn, đánh nhau, hay những hành
vi mang tính miệt thị, đe dọa, hành hung người khác (thường xảy ra giữa HS,
SV, giữa GV với GV, giữa GV với HS, SV, thậm chí có sự giúp sức của đối
tượng khác) để lại thương tích trên cơ thể, thậm chí có thể tử vong hoặc gây tổn
thương đến tâm lý, tinh thần cho HS, SV và GV, ảnh hưởng đến chuẩn mực xã
hội, đến công tác giáo dục của nhà trường và trật tự, an toàn xã hội.
 Tình trạng bạo lực học đường hiện nay
Tại Việt Nam, số liệu được Bộ GD&ĐT đưa ra, trong một năm học, toàn
quốc xảy ra gần 1.600 vụ việc HS đánh nhau ở trong và ngoài trường học
(khoảng 5 vụ/ngày). Cứ khoảng trên 5.200 HS thì có một vụ đánh nhau; cứ hơn
11.000 HS thì có một em bị buộc thôi học vì đánh nhau...

12


Theo Báo cáo của Tổng cục Cảnh sát phòng chống tội phạm (Bộ Công
an), từ năm 2013 - 2015, đã xử lý hơn 25.000 vụ phạm pháp hình sự, xử lý trên
42.000 đối tượng, trong đó có hơn 75% là thanh, thiếu niên, HS, SV. Điều đáng
nói là so với những năm trước, đối tượng phạm tội ngày càng trẻ hóa và hành vi
phạm tội cũng như tính chất mức độ phạm tội ngày càng nghiêm trọng hơn.
Những hành vi bạo lực trong trường học ngày càng tăng và đa dạng. Đáng lưu ý
là các vụ như giết người, hiếp dâm, cướp tài sản của HS, SV cũng xảy ra nhiều.
 Đối tượng tham gia

Thường khi nới tới hai từ “bạo
lực” chúng ta chỉ nghĩ tới các bạn HS nam
đánh nhau, những người ưa thích dùng
sức mạnh cơ bắp với người khác…
… nhưng trên thực tế hiện nay cho

Ví dụ như vụ em Bùi Quang Huy (học sinh lớp 8, trường THCS Âu Lâu,
TP Yên Bái) bị phụ huynh của bạn học đánh, sỉ nhục trước đám đông nên đã treo
cổ tự vẫn vào ngày 25-9. Mới đây nhất là vụ nữ sinh lớp 8 Trần Thị Ngọc T.
(Ninh Thọ, TX Ninh Hòa, Khánh Hòa) vì lỡ chơi trò “câu like” trên facebook
theo trào lưu “Đủ like là làm” bị các đối tượng dọa đánh, mua xăng ép phải đốt
trường và nữ sinh này đã buộc phải thực hiện hành vi “đốt trường” ở trường
THCS Phạm Ngũ Lão vào ngày 9-10 (Nguồn Internet).
Vậy khi bị bạo lực học đường HS cần phải làm gì để được an toàn? Dưới
đây là một số kỹ năng xử lý tình huống bạo lực học đường:
 Xử lý tình huống bị bạn học trêu ghẹo
Bình thường trêu ghẹo cho vui và người bị trêu ghẹo không bị ức chế
chưa được xem là bạo lực học đường. Tuy nhiên, khi hành vi trêu ghẹo diễn ra
thường xuyên gây ức chế cho người bị trêu ghẹo thì đó cũng chính là hành vi
bạo lực học đường.
Khi bị bạn trêu ghẹo, nếu cảm thấy khó chịu, muốn chấm dứt tình trạng
này, các bạn cần phải bình tĩnh, lảng tránh đi ra nơi khác, không nên phản ứng
gay gắt càng kích thích đối tượng trêu ghẹo. Dùng lời lẽ nhẹ nhàng yêu cầu
không trêu ghẹo. Nếu tình trạng vẫn tiếp diễn cần phản ảnh đến GVCN, với cha
mẹ… Tránh xử lý tiêu cực như nhờ bạn bè ngoài xã hội can thiệp hoặc trêu ghẹo
lại sẽ dẫn đến hậu quả nghiêm trọng hơn.
 Xử lý tình huống khi bị đe dọa dùng vũ lực
Đe dọa dùng vũ lực cũng là một trong những hành vi bạo lực học đường
phổ biến, hành vi này thường do bạn học, người ngoài xã hội thực hiện nhằm ép
buộc HS làm theo ý muốn của mình.
Khi bị đe dọa dùng vũ lực, cần phải bình tĩnh tỏ thái độ phối hợp. Sau
khi tạm thời thoát ra khỏi sự đe dọa của đối tượng cần phải báo ngay
những người có trách nhiệm để ngăn chặn, chấm dứt đe dọa dùng vũ lực của
các đối tượng. Nếu đối tượng là người ngoài xã hội, cần báo sự việc cho cảnh sát
khu vực hoặc công an nơi gần nhất để ghi nhận sự việc và răn đe đối tượng.
Ngoài ra, để an toàn hơn cần phải bố trí phụ huynh đưa đón, tạm thời

cực như trả thù, bỏ học, tự vẫn mà phải đối mặt với vấn đề của mình, nhờ sự
trợ giúp của phụ huynh, thầy cô, cơ quan chức năng.
Nhận xét: Với chủ đề này, HS ý thức được sự nguy hiểm của bạo lực học
đường và có thêm một số kỹ năng xử lí tình huống khi bản thân hoặc những
người xung quanh gặp phải các tình trạng bạo lực trên.
3.3.4. Chủ đề 4: Giáo dục giới tính (Triển khai trong tháng 1 và tháng 2/2017)
Trong sự phát triển mạnh mẽ của xã hội hiện nay thì sự hiểu biết cơ bản về
giới tính của mỗi người có ý nghĩa rất quan trọng. Đây là kiến thức không thể thiếu
để mỗi người tự bảo vệ sức khỏe của mình và của cộng đồng; biết quan hệ, ứng xử
với người khác phù hợp với chuẩn mực giới tính và đạo đức xã hội, đồng thời biết
bảo vệ hạnh phúc gia đình, phòng chống các bệnh xã hội…
Hoạt động 1: Thảo luận về giới tính
(GV trao đổi với HS về vấn đề giới tính qua hình thức đặt các câu hỏi để HS trả lời).
Câu hỏi 1: Em hiểu giới tính(3) là gì?
Trả lời: - Giới tính là tất cả những đặc điểm riêng biệt tạo nên sự khác nhau giữa nam
và nữ. Những đặc điểm ấy giúp ta phân biệt được dễ dàng giữa giới nam và giới nữ.
- Giới tính hình thành từ 2 nguồn gốc.
+ Sinh học: nam là nhiễm sắc thể XY, nữ là XX. Nhiễm sắc thế quy
định tình trạng nam nữ là Y và X .
+ Nguồn gốc thứ hai là từ xã hội: Tình cảm, ý thức nó hình thành
qua giao tiếp dưới ảnh hưởng của giáo dục xã hội.
Câu hỏi 2: Tuổi dậy thì(4) là giai đoạn nào của con người? Dấu hiện của uổi dậy thì?
Trả lời: - Tuổi dậy thì là giai đoạn phát triển, trong đó trẻ em phát triển thành
người lớn và có khả năng sinh sản.
- Tuổi bắt đầu dậy thì thường kéo dài từ 3 đến 5 năm và chia làm hai
giai đoạn nhỏ:
+ Giai đoạn trước dậy thì : từ 11-13 tuổi ở nữ và 13-15 tuổi ở nam.
15



cung dày xốp và xung huyết để làm tổ và
phát triển thành thai.

Hoạt động 2: Thảo luận về chăm sóc sức khỏe sinh sản vị thành niên
(GV trao đổi với HS qua hình thức đặt câu hỏi để HS trả lời).
Câu hỏi 1: Em hãy cho biết những nguy có thể gặp phải nếu quan hệ tình dục sớm?
Trả lời: Quan hệ tình dục sớm ở lứa tuổi vị thành niên gây ra nhiều tác hại
như: có thai ngoài ý muốn, nạo phá thai không an toàn, lây nhiễm các bệnh lây
qua đường tình dục,… gây nên những hậu quả nghiêm trọng cả về thể chất lẫn
tinh thần như: tử vong, vô sinh, tự ti, mặc cảm, tinh thần suy sụp, bỏ học, kết
hôn sớm và chịu rất nhiều áp lực khác từ phía gia đình và xã hội…
Câu hỏi 2: Tuổi vị thành niên nếu mang thai sẽ gặp phải những nguy hiểm gì?
16


Trả lời: - Trẻ vị thành niên chưa phát triển toàn diện về thể chất. Sinh con lần
đầu có rủi ro cao. Xương chậu còn nhỏ nên đẻ khó và con dễ bị ngạt. Khi đẻ dễ
bị mất máu, nhiễm trùng hoặc tử vong mẹ hoặc con hoặc cả hai.
- Nữ vị thành niên mang thai dễ có nguy cơ sẩy thai, đẻ non, lưu thai
nhiều hơn so với những người đã trưởng thành; có nguy cơ bị nhiễm độc thai
nghén ảnh hưởng đến tính mạng. Con của các bà mẹ vị thành niên thường thiếu cân
và nguy cơ tử vong cao hơn rất nhiều so với con của các bà mẹ đã trưởng thành.
Câu hỏi 3: Nguy cơ, hậu quả của việc nạo phá thai (6)?
Trả lời: - Có thể bị choáng do đau, do sợ hoặc do chảy máu nhiều.
- Dễ chảy máu nhiều do cổ tử cung nhỏ, khó cặp.
- Thủng tử cung: thủng tử cung nhỏ có thể điều trị bảo tồn. Nếu thủng rộng,
chảy máu trong, có thương tổn ruột…thì phải mổ. Trường hợp phải cắt tử cung khi
chưa có gia đình là một tổn thất không có gì bù đắp nổi đối với vị thành niên.
- Những sẹo thủng do nạo được điều trị bảo tồn có thể là nguyên nhân
gây vỡ tử cung khi chuyển dạ.

buổi sinh hoạt để cho các em nhận diện các hành vi xâm hại tình dục, trang bị
các kỹ năng để tự bảo vệ, ứng phó trước nguy cơ bị xâm hại.
17


Hoạt động 1: Tìm hiểu về xâm hại tình dục đối với trẻ em
 Khái niệm:“Xâm hại tình dục trẻ em là một hành vi lôi kéo trẻ vào các
hoạt động liên quan đến tình dục mà trẻ không đủ khả năng (hoặc không
hiểu), hoặc không đủ tâm thế để đưa ra quyết định đối với các hành vi
này hoặc các hành vi đó vi phạm đến luật pháp hay các giá trị văn hóa
của cộng đồng sở tại” (UNICEF).
 Thực trạng về xâm hại tình dục trẻ em
- Theo số liệu từ Bộ Lao động, Thương binh và Xã hội, trong 5 năm từ
2011- 2015, cả nước có 5.300 vụ xâm hại tình dục trẻ em. Trung bình, cứ 8 giờ
trôi qua lại có một trẻ em Việt Nam bị xâm hại. Tuy nhiên, con số này chỉ là
những vụ việc được báo cáo, còn rất nhiều vụ nạn nhân bị chính kẻ xâm hại dọa
dẫm hoặc vì lý do nào đó đã không được thống kê (Nguồn Internet).
- Thủ phạm xâm hại tình dục trẻ em có thể
là bất cứ ai thuộc mọi giới tính, mọi quốc
gia, mọi lứa tuổi.
 Hậu quả:
Trẻ bị xâm hại tình dục thường bị tổn
thương nặng nề cả về thể chất và tâm lí
trong một thời gian dài.
Cơ thể
- Tổn thương bộ phận sinh dục hay hậu
môn
- Mang thai (đối với em gái)
- Mắc bệnh lây qua đường tình dục
- Nhiễm trùng đường tiết niệu

chuyện hướng đến các vấn đề quan hệ tình dục nam nữ và chia sẻ những tài liệu
đồi trụy khiến trẻ trở nên “mất cảnh giác”.
Bước 5: Thực hiện/ xâm hại: Đây là giai đoạn thủ phạm tiến hành xâm hại trẻ.
Hoạt động 2: Thảo luận cách ứng phó với xâm hại tình dục cho HS
Những cách ứng phó nên hay không nên sử dụng:
- Phớt lờ: coi như không có chuyện gì. -> Đây là cách thức được nhiều người sử
dụng nhất nhưng thực tế, hành động đó không tự biến mất.
- Chối bỏ: Tự nhủ với bản thân rằng họ chỉ đùa, vô tình, đang tán tỉnh mình; mình
nhạy cảm quá… -> Sử dụng cách thức này chỉ làm cho mình cảm thấy thoải mái
hơn một chút về tinh thần chứ không thay đổi được thực tế.
- Né tránh: xin nghỉ; xin chuyển lớp; hạn chế những tình huống có nguy cơ phải
đối diện với kẻ quấy rối. -> Cách thức này không bền vững và sẽ gây ra rất
nhiều bất tiện trong cuộc sống của các em.
- Tham gia: Thành kẻ hưởng ứng và cũng đi quấy rối người khác. -> Nhiều bạn
đã sử dụng cách này để làm cho mình cảm thấy an toàn hơn nhưng trên thực tế
hành vi của các em là sai lầm.
- Đương đầu: -> Hành vi đó không chấp nhận được. Đây là cách ứng phó tích
cực đòi hỏi các em cần có sự dũng cảm và luyện tập trước kỹ năng ứng biến.
- Báo cáo: Báo cáo những hành vi này với những người có trách nhiệm. -> Đây
cũng là hình thức ứng phó tích cực; giải quyết vấn đề một cách bền vững và có
thể ngăn ngừa sự lặp lại trong tương lai.
Hoạt động 3: Xử lý an toàn khi bị dụ dỗ, cưỡng bức sex

Đây là hình thức xâm hại tình dục rất nghiêm trọng, kẻ xâm hại thường
dùng lợi ích vật chất, lợi dụng quan hệ quen biết dụ dỗ trẻ quan hệ tình dục, đưa
trẻ vào tình huống khó có khả năng bảo vệ bản thân như đến nơi vắng vẻ, uống
rượu say, sử dụng ma túy… để khống chế, ép buộc trẻ quan hệ tình dục.
- HS cần phải cánh giác không để đối tượng
dụ dỗ đến nơi vắng vẻ, riêng tư dễ thực hiện
hành vi cưỡng bức quan hệ tình dục, không để

trong một thời gian dài.
=> Tóm lại: để an toàn, tránh bị xâm hại tình dục, HS cần phải nâng cao ý
thức cảnh giác trước hành vi xâm hại tình dục, bình tĩnh, khôn khéo thoát ra
khỏi tình huống nguy hiểm và cần phải báo ngay với người thân, cơ quan chức
năng để có hình thức can thiệp, xử lý, tuyệt đối không được thỏa hiệp, làm theo
yêu cầu của kẻ xâm hại sau khi bị hành vi xâm hại tình dục.
4. HIỆU QUẢ CỦA SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM ĐỐI VỚI HOẠT
ĐỘNG GIÁO DỤC, VỚI BẢN THÂN VÀ NHÀ TRƯỜNG:
- Việc giáo dục, rèn luyện KNS cho HS qua hình thức sinh hoạt lớp theo chủ đề
đã thu được kết quả tốt. HS đã hiểu biết hơn về những vấn đề cấp thiết đe dọa đến tuổi
trẻ của các em hiện nay. Qua các buổi sinh hoạt lớp theo chủ đề như thế, HS lại được
rèn luyện kỹ năng sống, kỹ năng giải quyết tình huống một cách nhanh nhạy và có
hiệu quả. Các em biết cách chăm sóc sức khỏe, đảm bảo an toàn cho bản thân. Không
một HS nào của lớp hút thuốc lá, nghiện ma túy, quan hệ tình dục không an toàn hay
bị lạm dụng tình dục. 100% HS đều đội mũ bảo hiểm khi đi xe đạp điện, xe máy điện.
- Kết quả học tập và rèn luyện cuối năm lớp 10B1 đạt được như sau:
Tốt
Khá
TB
Yếu
Kết quả
SL
%
SL
%
SL
%
SL
%
Hạnh kiểm

01
3
23
53
18
42
01
3
- Thành tích khác:
+ Giải nhì nề nếp năm học 2016 - 2017.
+ Giải ba văn nghệ 20/11
+ Giải ba cắm hoa chào mừng ngày Quốc tế Phụ nữ 8/3 .
+ Giải nhì kéo co, giải khuyến khích đi xe đạp chậm 26/3
=>Đây là một thành quả rất đáng ghi nhận và biểu dương.
Học lực

SL
0

%
0

III. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ:
1. KẾT LUẬN:
- Việc rèn luyện KNS cho HS là điều hết sức cần thiết. Cách thực hiện ở trên
của tôi đã thu được kết quả tốt. HS sau khi được tiếp thu các chuyên đề đều có
lối sống trong sạch, lành mạnh, biết tự bảo vệ và chăm sóc cho bản thân, không
sa vào các tệ nạn xã hội.
- Việc thực hiện rèn luyện KNS cho HS của GVCN lớp cần phải có thời gian;
phải thực sự quan tâm mọi mặt đến từng HS trong lớp; phải có kế hoạch và

4. Nguyễn Công Khanh, Giao tiếp ứng xử tâm lý tuổi học đường, NXB
Thanh niên, 2007.
5. Giáo trình Tâm lí học sư phạm, phần tâm lí lứa tuổi HS THPT.
6. Trần Xuân Nhĩ, Giải phẫu sinh lí người, NXB Giáo dục – 2001.
7. Giáo dục dân số – sức khỏe sinh sản vị thành niên – Bộ Giáo dục và Đào
tạo – Ủy ban dân số, gia đình và trẻ em – Hà Nội – 2005.
8. Tài liệu hướng dẫn phòng ngừa xâm hại tình dục trẻ em – World Vision
9. Mạng Internet

CHÚ THÍCH
(1), (2): Sách đã dẫn: Giáo dục kỹ năng sống cho học sinh THPT- Nguyễn
Thanh Bình (Modul 35 THPT)
(3), (4) : Tham khảo Giáo dục dân số – sức khỏe sinh sản vị thành niên - Ủy
ban dân số, gia đình và trẻ em
(5): Sách đã dẫn: Giải phẫu sinh lí người – Trần Xuân Nhĩ
(6): Tham khảo Giáo dục dân số – sức khỏe sinh sản vị thành niên - Ủy ban
dân số, gia đình và trẻ em

22


MỤC LỤC
NỘI DUNG
I. MỞ ĐẦU

Trang
1

1. Lí do chọn đề tài


3

2. Thực trạng của vấn đề trước khi áp dụng SKKN

3

3. Các SKKN đã áp dụng để giải quyết vấn đề

4

III.1. Lập kế hoạch giáo dục, rèn luyện KNS cho HS ngay từ

đầu năm học lớp 10.

4

III.2. Chuẩn bị triển khai kế hoạch thực hiện

5

III.3. Thực hiện theo kế hoạch

5

3.1.1. Chủ đề 1: An toàn giao thông

5

3.1.2. Chủ đề 2: Nghiện hút


21

TÀI LIỆU THAM KHẢO

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HÓA

TRƯỜNG THPT TRIỆU SƠN 6
----------

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

TÊN ĐỀ TÀI:
NÂNG CAO HIỆU QUẢ RÈN LUYỆN KỸ NĂNG SỐNG
CHO HỌC SINH LỚP 10B1 TRƯỜNG THPT TRIỆU SƠN 6
QUA HÌNH THỨC SINH HOẠT LỚP THEO CHỦ ĐỀ

Người thực hiện: Lê Văn Luật
Chức vụ: Giáo viên
SKKN thuộc lĩnh vực: Công tác chủ nhiệm

24


THANH HÓA NĂM 2017

DANH MỤC
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM ĐÃ ĐƯỢC HỘI ĐỒNG SÁNG KIẾN KINH
NGHIỆM NGÀNH GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO HUYỆN, TỈNH VÀ CÁC
CẤP CAO HƠN XẾP LOẠI TỪ C TRỞ LÊN



2014 - 2015

C

2015 - 2016

trường THPT Triệu Sơn 6
2.

Một số biện pháp giáo dục
giá trị sống, rèn luyện kỹ

Tỉnh

năng sống cho học sinh qua
các hoạt động của Đoàn
Thanh niên ở trường THPT
25