SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TỈNH THANH HOÁ

TRƯỜNG THPT NGUYỄN TRÃI
--------------------&---------------------

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

MỘT SỐ BIỆN PHÁP GIÁO DỤC ĐOÀN VIÊN,
THANH NIÊN BẰNG HÌNH THỨC KỈ LUẬT TÍCH
CỰC TRONG TRƯỜNG THPT

Người thực hiện: Lưu Thị Thắng
Chức vụ: Bí thư Đoàn trường
SKKN thuộc : Công tác Đoàn

THANH HÓA NĂM 2019


MỤC LỤC
Nội dung

Trang
MỤC LỤC
1
1. MỞ ĐẦU........................................................................................................................................
2
1.1. Lí do chọn đề tài.....................................................................................................................
2
1.2. Mục đích nghiên cứu............................................................................................................
3
1.3. Đối tượng, phạm vi nghiên cứu.....................................................................................

2.3.2.3 Khuyến khích động viên tích cực........................................................................
9
2.3.2.4 Áp dụng những hình thức phạt phù hợp, công bằng và nhất quán
10
2.4. Hiệu quả.....................................................................................................................................
14
2.4.1. Về nhận thức........................................................................................................................
14
2.4.2. Kết quả cụ thể.....................................................................................................................
15
3. KẾT LUẬN, KIẾN NGHỊ.................................................................................................
16
3.1. Kết luận.......................................................................................................................................
16
3.2. Kiến nghị....................................................................................................................................
16

1


1. MỞ ĐẦU
1.1 Lý do lựa chọn đề tài
Luật Giáo dục năm 2005 (Điều 2) ghi rõ:
"Mục tiêu giáo dục là đào tạo con người Việt Nam phát triển toàn diện, có
đạo đức, tri thức, sức khoẻ, thẩm mỹ và nghề nghiệp, trung thành với lý tưởng
độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội; hình thành và bồi dưỡng nhân cách, phẩm
chất và năng lực của công dân, đáp ứng yêu cầu của sự nghiệp xây dựng và bảo
vệ Tổ quốc". [6]
Đối với Đoàn TNCS Hồ Chí Minh, thực hiện chức năng là trường học xã hội
chủ nghĩa của thanh niên, việc giáo dục lý tưởng cách mạng, đạo đức, lối sống

niên cá biệt, khó bảo, nên đã sử dụng bạo lực. Biện pháp này thiếu hiệu quả,
thậm chí có thể nói là biện pháp tiêu cực, phản giáo dục, chỉ có tác dụng trước
mắt, gây thương tổn về lâu dài đến tinh thần của đoàn viên, thanh niên. Cũng đã
có những nhà giáo dục phạt tiền cho mỗi lỗi vi phạm của đoàn viên, thanh niên.
Mặc dù ở mức độ nào đó hình phạt này có thể hạn chế sự vi phạm của đoàn
viên, thanh niên; được sự chấp thuận, đồng tình của tập thể lớp và phụ huynh
học sinh nhưng sẽ tác động tiêu cực đến nhận thức của các em. Vô hình chung
tạo nên ở đoàn viên, thanh niên nét suy nghĩ: mọi tội lỗi, sai phạm đều có thể
mua chuộc được bằng đồng tiền.
Khi cần xây dựng nhà trường thân thiện, rất cần có kỉ luật, nhưng kỉ luật
đoàn viên, thanh niên là kỉ luật mang tính giáo dục là chủ đạo, do vậy áp dụng
hình thức trừng phạt rõ ràng là biện pháp không phù hợp cần phải chấm dứt.
Bản thân sau nhiều năm đứng lớp, đặc biệt là làm công tác kiêm nhiệm hoạt
động Đoàn, tôi nhận thấy việc chú trọng giáo dục đạo đức cho đoàn viên, thanh
niên bằng hình thức kỉ luật tích cực đem lại những hiệu quả nhất định. Bên cạnh
nội dung cốt lõi là nâng cao chất lượng giáo dục của nhà trường, hình thức kỉ
luật tích cực còn đem đến các nội dung mang tính thời sự xã hội thiết thực, bổ
ích, nhằm đáp ứng yêu cầu hình thành ở học sinh tư tưởng, tình cảm, tốt đẹp để
từ đó, các em có những quan hệ ứng xử đúng đắn với những vấn đề của cuộc
sống.
Đó là lí do tôi chọn đề tài Một số biện pháp giáo dục đoàn viên, thanh niên
bằng hình thức kỉ luật tích cực trong trường THPT để trao đổi cùng đồng
nghiêp.
1.2. Mục đích nghiên cứu
- Nhằm nâng cao hiệu quả giáo dục đoàn viên, thanh niên từ việc sử dụng
các biện pháp giáo dục kỉ luật tích cực.
- Đề tài này có thể dùng làm tài liệu tham khảo cho giáo viên.
1.3. Đối tượng nghiên cứu
Giải pháp kỉ luật tích cực trong giáo dục đoàn viên, thanh niên.
1.4. Phương pháp nghiên cứu

cực nhất. [5]
Như vậy, các cách hiểu trên cho thấy kỉ luật là những quy định và hình
phạt, song trong giáo dục cần đưa ra những kỉ luật có tác dụng giáo dục tích cực
đến người học.
2.1.2 Biện pháp giáo dục kỉ luật tích cực
Theo quan điểm giáo dục kỉ luật tích cực, việc mắc lỗi của đoàn viên, thanh
niên khối THPT được coi như lẽ tự nhiên của quá trình học tập và phát triển.
Nhiệm vụ quan trọng của nhà giáo dục là làm thế nào để đoàn viên, thanh niên
tự nhận thức được bản thân, tự kiểm soát hành vi, thái độ trên cơ sở các quy
định, quy ước đã được xây dựng, thỏa thuận giữa người dạy và người học. Khi
đoàn viên, thanh niên mắc lỗi nhà giáo dục là người bạn, người chị, người bố,
người mẹ, chỉ cho các em nhận ra lỗi của mình để tự điều chỉnh. Việc tự nhận ra
lỗi để điều chỉnh bản thân là cơ sở cho sự phát triển hoàn thiện nhân cách. Đôi
khi giáo dục dựa trên sai lầm cũng mang lại tác dụng không nhỏ.

4


Có thể hiểu, biện pháp giáo dục kỉ luật tích cực là cách giáo dục dựa trên
nguyên tắc vì lợi ích tốt nhất của đoàn viên, thanh niên không làm tổn hại đến
thể xác và tinh thần của các em, có sự thỏa thuận giữa nhà giáo dục – đoàn
viên, thanh niên phù hợp với đặc điểm tâm sinh lí lứa tuổi THPT. [4]
Theo như khái niệm trên cho ta hai bước khi sử dụng kỉ luật tích cực trong
giáo dục đoàn viên, thanh niên cấp THPT:
Thứ nhất, đó là biện pháp giáo dục ý thức kỉ luật (ý thức tôn trọng nội quy
trường lớp, đáp ứng các yêu cầu của chương trình giáo dục của nhà trường) ở
đoàn viên, thanh niên một cách tích cực.
Thứ hai, đó là biện pháp giáo dục bằng các hình thức kỉ luật có tác động
một cách tích cực đến người học.
2.2 Thực trạng của vấn đề

Cụ thể quy trình hoạt động giáo dục đạo đức cho đoàn viên, thanh niên tại
Đoàn trường THPT Nguyễn Trãi đó là:
2.3.1 Nhóm hoạt động thứ nhất: Thay đổi quan điểm nhận thức đối với các
thành viên tham gia giáo dục đạo đức cho đoàn viên, thanh niên
2.3.1.1 Tổ chức tuyên truyền vận động, tập huấn, trao đổi: Tuyên truyền, vận
động, tập huấn là một trong những biện pháp quan trọng để Đoàn trường tác
động đến nhận thức của các giáo viên là đoàn viên tham gia công tác Đoàn, công
tác nền nếp. Công tác tuyên truyền càng rộng rãi, thường xuyên bằng nhiều hình
thức phong phú như thông qua các buổi trao đổi, tập huấn, sinh hoạt định kì theo
chủ đề... sẽ giúp giáo viên thay đổi nhận thức trong thời gian sớm nhất.
2.3.1.2 Cung cấp sách kham khảo, tài liệu
Một số đầu sách, và tài liệu Đoàn trường khuyến khích các thầy cô
nên tham khảo:

- Công văn số 1741/BGDĐT-GDTrH về hướng dẫn đánh giá kết quả
Trường học thân thiện – học sinh tích cực.
- Luật Giáo dục năm 2005 và sửa đổi năm 2009 về mục tiêu: Đào tạo con
người Việt Nam phát triển toàn diện, có đạo đức, tri thức, sức khỏe, thẩm mỹ và
nghề nghiệp trung thành với lý tưởng độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội, hình
thành và bồi dưỡng nhân cách, phẩm chất năng lực của công dân đáp ứng yêu
cầu của sự nghiệp xây dựng và bảo vệ tổ quốc.
- Thông tư số 12/2011/TT-BGDĐT về điều lệ trường phổ thông.
- Chỉ thị 40/CT-TW về việc xây dựng nâng cao chất lượng đội ngũ nhà
giáo và cán bộ quản lý giáo dục.
- Quyết định số 18/2008/QĐ-BGDĐT về việc quy định đạo đức nhà giáo.
- Thông tư 08/TT-BGDĐT hướng dẫn khen thưởng và thi hành kỉ luật học
sinh.

6



2.3.2.2 Phối hợp với giáo viên chủ nhiệm, hướng dẫn bí thư các chi đoàn xậy
dựng những quy tắc rõ ràng và nhất quán cho các chi đoàn: Không đề ra quá
nhiều các qui tắc sẽ khiến các em bị rối và cảm thấy gò bó khiến các em không
thể tập trung đến các qui tắc quan trọng. Hãy chọn ra các quy tắc quan trọng
nhất. Các quy tắc cần đề cập đến những chuẩn mực đạo đức và giá trị cơ bản
như: sự an toàn, sự tôn trọng lẫn nhau, lòng nhân ái, sự trung thực. Các quy tắc
đề ra cần có sự cân bằng hợp lý giữa lợi ích tập thể và lợi ích cá nhân.
Hướng dẫn các chi đoàn cùng nhau thống nhất các nội quy
NHỮNG QUY ĐỊNH CỦA CHÚNG TA
- Chúng ta luôn luôn bắt đầu với một hoạt động, một cuộc họp vui vẻ.
- Chúng ta chọn ra một thư ký để ghi chép lại những quyết định.
- Chúng ta chọn một người chủ tọa để điều khiển buổi họp. Mọi người sẽ
chỉ định mọi người phát biểu.
- Chúng ta giơ tay nếu muốn phát biểu. Khi một người đang phát biểu ý
kiến, những người khác yên lặng lắng nghe.
- Chúng ta tôn trọng ý kiến của nhau và tránh “chê bai”. Bất cứ ai sử dụng
những lời mang tính “chê bai” sẽ không được quyền đóng góp ý kiến trong
vòng mười lăm phút.
- Tất cả chúng ta đều cố gắng đóng góp ý kiến. Ngay cả khi cảm thấy e
ngại, hãy cố gắng bày tỏ những ý kiến của mình.

8


Hướng dẫn hành động khi có mâu thuẫn trong các chi đoàn.
CHÚNG TA SẼ ĐỐI XỬ VỚI NHAU NHƯ THẾ NÀO?
- Nếu như có sự bất đồng quan điểm giữa các thành viên trong lớp, chúng
ta sẽ cố gắng nói chuyện và dàn xếp. Nếu như chúng ta không thể tự mình
giải quyết, chúng ta sẽ nhờ giáo viên làm người phân xử.



Ảnh: Đoàn viên, thanh niên
đạt giải cao trong cuộc thi
990 năm Thanh Hóa.

Ảnh: Học sinh đạt điểm cao
trong kỳ tuyển sinh được nhà
trường hỗ trợ học phí 1 năm.

Ảnh: Bí thư C5 Trần Thị
Khánh Linh học giỏi- hoạt
động đoàn giỏi.

. Ngày hội 26/3 ý nghĩa: Hàng năm ngày 26/3 được đầu tư tổ chức
theo tiêu chí mới lạ, bổ ích, hấp dẫn và có tính giáo dục phù hợp với kế
hoạch hoạt động chung của Tỉnh đoàn, Thành đoàn trong năm cụ thể. Một
số gợi ý như: ngày hội đọc sách, ngày hội nấu ăn, hội thi “ Khi tôi là đoàn
viên, thanh niên THPT”, ngày hội thời trang, hội thi nét đẹp học sinh, hội
thi “ Nguyễn Trãi trong tim tôi”, thi Âm vang Nguyễn Trãi...
2.3.2.4 Áp dụng những hình thức phạt phù hợp, công bằng và nhất quán
Mục tiêu của giáo dục là phát triển con người một cách toàn diện, chú trọng
giáo dục, tác động, uốn nắn hành vi hơn là trừng phạt, răn đe. Trong một số
trường hợp đoàn viên, thanh niên cá biệt, vi phạm nội quy trường lớp thì các
hình thức kỉ luật bằng hình phạt mới được đưa vào để giáo dục. Như vậy, hình
phạt chỉ là biện pháp sau cùng nhằm mục đích điều chỉnh những sai phạm của
đoàn viên, thanh niên. Biện pháp kỉ luật bằng hình phạt phải vì lợi ích của đoàn
viên, thanh niên; không gây tổn hại đến thể xác và tinh thần của các em. Dưới
đây là một số hình phạt tích cực có thể tham khảo:
a. Lao động tích cực

cảnh quan cho lớp học, ngoài sự khích lệ, khen ngợi của cán bộ Đoàn phụ trách,
Đoàn trường cần tuyên dương trong giờ sinh hoạt dưới cờ những lớp học có
không gian sạch sẽ, dễ chịu và có thẩm mĩ…
b. Tham gia các hoạt động tình nguyện thường xuyên, tại chỗ
- Đối tượng bị phạt: đoàn viên, thanh niên vi phạm nội quy về ý thức tôn
trọng tập thể đó là nói chuyện riêng trong giờ học, bỏ buổi hoạt động chung của
lớp, không trực nhật theo lịch, trang phục không theo quy định. Cũng có thể áp
dụng đối vói các đoàn viên, thanh niên đang sử dụng quỹ thời gian không tốt đó
là chơi điện tử, gây gổ đánh nhau, đánh bài, sử dụng mạng xã hội quá nhiều...
- Cách thức thực hiện: Ban chấp hành Đoàn trường tập hợp danh sách đoàn
viên, thanh niên vi phạm, đồng thời căn cứ các chủ đề hoạt động của nhà trường,
Thành đoàn và Tỉnh đoàn, kế hoạch tháng của Đoàn trường để huy động những
đoàn viên, thanh niên này tham gia các này hoạt động tình nguyện thường
xuyên, tại chỗ: đội an toàn giao thông tự quản, đội nền nếp Đoàn, đội tình
nguyện cổ động lễ giao, nhận quân nhân; đội tình nguyện hưởng ứng Ngày Chủ
nhật Đỏ; đội tình nguyện hưởng ứng Giờ Trái đất; tiếp sức mùa thi THPT Quốc
gia; hưởng ứng năm tình nguyện…
-Tác dụng của biện pháp: Khi tham gia vào các hoạt động tình nguyện thường
xuyên và tại chỗ sẽ giúp đoàn viên, thanh niên trải nghiệm các hoạt động gắn kết
và ý thức tổ chức kỉ luật tập thể; một mặt các em sẽ tự có ý thức nâng cao tổ

11


chức kỉ luật tập thể, mặt khác sẽ giáo dục các em ý thức sử sụng thời gian của
bản thân một cách có ý nghĩa nhất.

Ảnh: Mô hình an toàn giao thông tự quản

Ảnh: Mô hình an toàn giao thông tự quản

may mắn, thấy ở họ một tấm gương về nghị lực vươn lên trong cuộc sống. Từ
đó, hướng đoàn viên, thanh niên đến nhận thức thái độ sống, cách cư xử chưa
đúng đắn của mình. Kết quả hướng tới từ biện pháp giáo dục này là bồi dưỡng
tinh thần tương thân tương ái, lá lành đùm lá rách và sự tự ý thức ở đoàn viên,
thanh niên.
d. Đọc sách
- Đối tượng bị phạt :
VD: Đối với đoàn viên, thanh niên có thái độ vô lễ với GV, nói tục chửi bậy,
đánh nhau, gây mất đoàn kết trong lớp, GV có thể đưa ra những chủ đề về tình
thầy trò, tình bạn hoặc hướng đoàn viên, thanh niên đến những cuốn sách trong
tủ sách Hạt giống tâm hồn: Giá trị của yêu thương, tấm lòng vàng, quà tặng
cuộc sống, hay một số sách: Tinh hoa xử thế, Nghệ thuật sống, 365 ngày sống,
Rèn luyện đức khiêm tốn…
VD: Đối với những đoàn viên, thanh niên lười học, ngủ hoặc làm việc riêng
trong giờ, không soạn và không ghi chép bài đầy đủ, thường xuyên nghỉ học,
cúp tiết, GV hướng đoàn viên, thanh niên đến những cuốn sách: Khoa học vui,
Những bài toán dân gian đố vui, Danh nhân thế giới, Câu chuyện về các nhà
khoa học...
- Cách thức thực hiện: Yêu cầu đoàn viên, thanh niên vi phạm đến thư viện
của trường tìm đọc một cuốn sách mà cán bộ Đoàn phụ trách giới thiệu. Trong
thời gian 1 tuần đoàn viên, thanh niên phải đọc và chia sẻ những điều mà mình
đã đọc và học được ở cuốn sách đó trong giờ sinh hoạt Đoàn thanh niên hoặc
trước lớp.
- Tác dụng của biện pháp: Giá trị của biện pháp này là giúp đoàn viên,
thanh niên hiểu được vai trò, tầm quan trọng của sách, ý nghĩa của việc đọc
sách, kích thích ở đoàn viên, thanh niên khả năng tự đọc, tự học, hình thành ở
đoàn viên, thanh niên thói quen đọc sách và tra cứu tài liệu. Việc giới thiệu
những điều mình đọc được với các bạn trong lớp sẽ rèn luyện thêm cho đoàn

13

thanh niên tạo được sự tin tưởng, ủng hộ nơi đoàn viên, thanh niên. Điều quan
trọng nữa là xây dựng được mối quan hệ thân thiện giữa thầy và trò trong môi
trường giáo dục.
* Đối với nhà trường, gia đình và xã hội: Nhà trường trở thành môi
trường học tập thân thiện an toàn, tạo được niềm tin đối với xã hội. Sử dụng các
biện pháp giáo dục tích cực sẽ giảm thiểu được tệ nạn, bạo hành và bạo lực; xã
hội có được những công dân tốt, giàu khả năng phục vụ, cống hiến cho gia đình
và xã hội trong tương lai.

14


2.4.2. Kết quả cụ thể
Những kết quả đạt được đối chứng ở 3 thời điểm, qua các chỉ số để thấy
sự tiến bộ trong giáo dục của nhà trường qua việc thực hiện các giải pháp giáo
dục tích cực.

Thời điểm

Sĩ số

Cuối năm học 2017-2018
Cuối kì I năm học 2018-2019
Cuối năm học 2018-2019

1043
1114
1114

Tốt, khá

10
7

%
0,96
0.63

1

0,1


3. KẾT LUẬN, KIẾN NGHỊ
3.1. Kết luận
Giáo dục đoàn viên, thanh niên bằng biện pháp kỉ luật tích cực là phương
pháp giáo dục tiến bộ. Phương pháp này chủ yếu hướng tới sự tự giác, tự nhận
thức và tự điều chỉnh hành vi của HS hơn là các áp dụng các hình phạt. Thực
hiện tốt phương pháp này sẽ góp phần xây dựng được môi trường giáo dục lành
mạnh, tích cực; góp phần phát triển con người một cách toàn diện, xây dựng xã
hội công bằng, dân chủ, văn minh.
Tuy nhiên, phương pháp giáo dục kỷ luật tích cực không phải là cây đũa
thần, do vậy bên cạnh việc sử dụng nó như một giải pháp chủ công thì còn phải
kết hợp với hệ thống các giải pháp đi kèm; sao cho việc kỷ luật học sinh vẫn
phải diễn ra nghiêm túc, đúng luật.
3.2. Kiến nghị
Sở cần tổ chức báo cáo chuyên đề hàng năm để các trường học hỏi kinh
nghiệm những phương pháp hay và luôn có cái nhìn mới mẻ, tích cực về phương
pháp kỉ luật tích cực bậc trung học phổ thông. Qua đó cũng cần có sự tổng kết,
đánh giá kết quả cũng như những khó khăn trong quá trình thực hiện các phương
pháp đó.

thông về dạy học tích cực, giáo dục kỉ luật tích cực.
[5]. Nguyễn Thị Thu, Kỉ luật không nước mắt.
[6]. Quốc hội, Luật Giáo dục năm 2005.
[7]. Tham khảo một số tài liệu trên mạng internet.
[8]. TW Đoàn TNCS Hồ Chí Minh, Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn
quốc Đoàn TNCS Hồ Chí Minh lần thứ X .

[9]. Viện ngôn ngữ học, Từ điển Tiếng Việt.


PHỤ LỤC
Nội quy chi đoàn có sự thống nhất của đoàn viên, thanh niên và phụ
huynh
TRƯỜNG THPT NGUYỄN TRÃI
CHI ĐOÀN 11B7
NHỮNG QUY ĐỊNH, NỘI QUY TRONG NỀ NẾP
I. YÊU CẦU CHUNG
- Tất cả đoàn viên, thanh niên lớp 11B7 phải thực hiện đúng những nội
quy, quy định của nhà trường và lớp đề ra.
- Ban cán sự lớp theo dõi nề nếp và đọc kết quả thi đua, xếp loại trước tổ,
trước lớp vào cuối hàng tuần, và cuối hàng tháng.
- GVCN nhận xét, chốt thi đua xếp loại và lớp ghi vào biên bản hàng
tuần, hàng tháng.
II. NHỮNG QUY ĐỊNH TIÊU CHÍ CỘNG VÀ TRỪ ĐIỂM TRONG
THI ĐUA
1, Đối với điểm cộng (số điểm trên 1 lần vi phạm)
Tích cực xây dựng bài được giáo viên tuyên dương ghi trong
sổ đầu bài

10 đ

kiểm
yếu/tháng


động của lớp, trường
Đi học muộn
30đ
Vắng có phép
10đ
Vi phạm đồng phục, phù hiệu, giày dép, đánh
20đ
son,....
Bị giáo viên - Cán bộ lớp nhắc nhở từ hai lần trở
10đ
lên
Không trực nhật, làm bẩn vệ sinh lớp, ăn quà
10đ
trong lớp, viết bút xóa bậy bạ
Không học bài, ghi bài, bị điểm kém
20đ
Không xếp ghế, tập trung muộn trong các buổi
10đ
sinh hoạt, ngồi không đúng quy định
Vi phạm nề nếp nhà trường khi kiểm tra đột
30đ
xuất
Làm hỏng đồ dùng thiết bị của lớp, nhà trường
20đ
(đền nguyên giá trị 100%)
III. ĐIỂM QUY ĐỔI XẾP LOẠI (theo tuần)