SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HOÁ
TRƯỜNG THPT QUẢNG XƯƠNG 1


SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
LỰA CHỌN MỘT SỐ BÀI TẬP PHÁT TRIỂN SỨC MẠNH TỐC ĐỘ NHẰM
NÂNG CAO THÀNH TÍCH CHẠY 100M CHO HỌC SINH LỚP 10

Họ và tên tác giả:

Lê Văn Thập

Chức vụ:

Giáo viên

Đơn vị công tác:

Trường THPT Quảng xương 1

SKKN thuộc môn:

Thể dục

-1-


Thanh hóa năm 2019

-2-



Song thực tế cho thấy rằng môn chạy cự ly 100m ở trường THPT Quảng Xương 1
nói riêng cũng như các trường THPT nói chung hiện nay vẩn chưa mang lại hiệu quả
tối ưu, nhiều học sinh vẫn chưa nhận thấy được tác dụng của môn học này. Song các
em vẫn cho rằng môn học chạy 100m không học thì cũng biết. Từ đó các em cảm thấy
chán nản, thiếu cố gắng, tích cực trong tập luyện. Vì thế mà ảnh hưởng đến kết quả học
tập. Vậy nguyên nhân nào gây nên hiện tượng này? Làm sao để cho các em đạt được
thành tích tốt nhất trong môn học này?
Vì vậy với tư cách là một giáo viên có tâm huyết với nghề, tôi nhận thấy việc học
nội dung 100m có nhiều ý nghĩa thiết thực nhằm nâng cao thành tích tất cả các môn thể
thao, rèn luyện thể lực, đạt đến thể thao đỉnh cao và nâng cao chất lượng dạy và học ở
trường THPT.
Hơn nữa, việc nghiên cứu đưa ra một số bài tập phát triển sức mạnh tốc độ nhằm
nâng cao thành tích chạy 100m ở trường THPT chưa được quan tâm nhiều.
Chính vì những lý do trên mà tôi mạnh dạn chọn đề tài: “Lựa chọn một số bài tập
phát triển sức mạnh tốc độ nhằm nâng cao thành tích chạy 100m cho học sinh lớp
10 ” để làm đề tài nghiên cứu của mình, với mong muốn sẻ góp phần nâng cao thành
tích chạy 100m cho các em học sinh.
II. MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU.
Mục đích nghiên cứu của đề tài là lựa chọn một số bài tập phát triển sức mạnh tốc
độ, nhằm nâng cao thành tích chạy 100m cho học sinh lớp 10 trường THPT Quảng
Xương 1. Nhằm góp phần thúc đẩy chất lượng dạy và học môn chạy 100m đạt thành
tích tốt hơn. Đồng thời rút ra một số kinh nghiệm để giảng dạy nội dung chạy ngắn các
năm sau được tốt hơn.
Ngoài ra, còn giúp học sinh nâng cao sức khỏe, thể lực, hoàn thiện khả năng vận
động và yêu thích môn học hơn.
III. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU.
1. Phương pháp sử dụng lời nói: phân tích, giảng giải.
2. Phương pháp kiểm tra sư phạm.
-4-

nhân cách cho học sinh. Làm cho học sinh có nếp sống lành mạnh, vui tươi học tập và
làm việc có khoa học, phòng chống và hạn chế một số bệnh về tim mạch, làm cho
xương tiếp thu máu một cách đầy đủ hơn. Các tế bào xương phát triển nhanh và trẻ
lâu, xương phát triển tạo ra vẻ đẹp và dáng đi khỏe mạnh đặc biệt là ở lứa tuổi đang
phát triển như học sinh THPT. Ngoài ra học tập nội dung này còn giúp làm cho tim
khỏe, dẫn đến sự vận chuyển máu trong hệ tim mạch đi nuôi cơ thể và thải các chất
cặn bã ra ngoài được thực hiện nhanh hơn. Nhờ vậy khí huyết được lưu thông, giúp cho
người tập ăn ngon ngủ tốt, sức khỏe tăng lên. Đồng thời hạn chế thời gian rảnh tránh
được một số tệ nạn như nghiện cờ bạc, rượu chè, ma túy và một số tệ nạn khác.
II. CƠ SỞ THỰC TIỄN CỦA VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU.

-6-


Chạy cự ly ngắn là một nội dung đơn giản, cần ít phương tiện và dụng cụ để tiến
hành. Chạy 100m đòi hỏi phải chạy với tốc độ cực đại và cố gắng duy trì tới đích. Là
quá trình phối hợp nhuần nhuyễn của bốn giai đoạn kỹ thuật: xuất phát, chạy lao, chạy
giữa quảng, về đích. Đây là nội dung thể hiện đầy đủ các yếu tố nhanh nhẹn, khỏe
mạnh, khéo léo. Đặc biệt là ở lứa tuổi này, các em muốn khẳng định mình trước tập thể.
Tuy nhiên đa số các em còn coi nhẹ, ngại tập luyện. Ngoài ra ở lứa tuổi này các em cần
có một lượng vận động hợp lý hơn. Đặc biệt tình trạng học sinh không đáp ứng được
yêu cầu về thể lực ngày càng tăng. Do ý thức yếu kém của các em trong tập luyện ở
trường cũng như ở nhà. Hơn nữa trình độ thể lực và ngoại hình giữa các học sinh là
không đồng đều; một số em có trình độ thể lực rất tốt bên cạnh đó có một số em có thể
lực yếu hơn. Vì vậy việc đưa vào những bài tập với lượng vận động phù hợp với hai
đối tượng học sinh này là vấn đề cần quan tâm.
III. LỰA CHỌN MỘT SỐ BÀI TẬP PHÁT TRIỂN SỨC MẠNH.
1. Một số khái niệm:
+ Khái niệm sức mạnh tốc độ:
Sức mạnh tốc độ là sự phối hợp giữa sức nhanh và sức mạnh gọi là sức mạnh tốc độ.

được gọi là sức mạnh tốc độ.
+ Chạy 100m (là hoạt động có chu kỳ), là bài tập có cả sức nhanh và sức mạnh.
Sức mạnh thể hiện ở động tác đạp sau và giữ trương lực cơ lưng. Còn sức nhanh thể
hiện qua tần số bước chạy và động tác đánh tay.
• Phương pháp phát triển sức nhanh:
Cơ sở sinh lý để phát triển sức nhanh là tăng cường độ linh hoạt và tốc độ dẫn
truyền hưng phấn ở trung tâm thần kinh và bộ máy vận động, tăng cường sự phối hợp
giữa các sợi cơ, nâng cao tốc độ thả lỏng cơ. Yêu cầu này có thể đạt được bằng cách sử
dụng bài tập có tần số cao, trọng tải nhỏ, thời gian nghĩ giữa dài.
2. Nguyên lý kỹ thuật chạy.
a. Khái niệm.
Chạy là phương pháp di chuyển tự nhiên của con người bằng các bước chân. Động
lực chính để con người di chuyển là động tác đạp sau xuống mặt đất. Trong khi chạy
các hoạt động của thân người và của tay liên quan với các bước chân và lặp lại nhiều
lần liên tục theo thứ tự nhất định. Vì vậy đi và chạy là hoạt động mang tính chất chu kỳ.

-8-


Thực hiện di chuyển hai bước (chân phải và chân trái) tạo thành một chu kỳ hoạt động
chạy.
b. Cơ sở các động tác trong chu kỳ chạy.
- Nội lực: Là những lực sinh ra do hoạt động của cơ bắp, nhưng các hoạt động đó
không tự nó làm cho con người di chuyển được mà phải thông qua ngoại lực.
- Ngoại lực: Là những lực bên ngoài tác động vào cơ thể. Ngoại lực chiếm vai trò
quan trọng trong việc di chuyển của con người. Lực này xuất hiện do mối quan hệ này
tác động của cơ thể với điểm lực sinh ra phản lực. Phản lực bằng lực tác dụng nhưng
ngược chiều với nó (định luật III Newtơn). Ngoại lực còn do sức cản của không khí.
- Trọng lực: Là lực hút của trái đất. Nó có tác dụng hỗ trợ cho hoạt động khi di
chuyển xuống dưới, khi hoạt động hướng lên trên thì trọng lực kiềm chế hoạt động.

3. Lựa chọn một số bài tập phát triển sức mạnh tốc độ trong chạy 100m.
Trong quá trình giảng dạy nội dung chạy 100m , có rất nhiều bài tập bổ trợ nhằm
nâng cao thành tích cho các em học sinh. Tuy nhiên, căn cứ vào điều kiện thực tế của
nhà trường, trình độ của các em học sinh cũng như nguyên lý của kỹ thuật chạy tôi sẽ
đưa vào một số bài tập bổ trợ như sau:
a. Một số bài tập bổ trợ.
- Chạy bước nhỏ:
Mục đích nhằm tăng tần số bước chạy phối hợp động tác toàn thân nhịp nhàng.
- Chạy nâng cao đùi:
Mục đích nhằm tăng tần số bước chạy và giúp các cơ đùi tham gia tích cực vào
động tác nâng cao đùi khi đưa về trước.
- Chạy đạp sau:
Mục đích nhằm tăng hiệu quả động tác đạp sau, phối hợp dùng sức hợp lý giữa các
bộ phận cơ thể khi chạy.
- Chạy tăng tốc 30m:
Mục đích nhằm củng cố kỹ thuật chạy và phát triển cả thể lực chuyên môn.
- Tại chỗ thực hiện động tác đánh tay:
Mục đích nhằm thực hiện động tác đánh tay hợp lý.
- 10 -


- Vịn tay vào tường và thực hiện động tác đạp chân:
Mục đích tăng sức mạnh của động tác đạp chân đồng thời tăng tần số bước khi
chạy.
- Chạy nhanh tại chỗ:
Mục đích nhằm phát triển tần số động tác và phối hợp hoạt động của hai chân.
- Thực hiện kỹ thuật sau các lệnh: vào chỗ- sẵn sàng- chạy, và chạy tốc độ cao cự
ly 20m.
Mục đích nhằm tăng sức mạnh của lực đạp chân và sức nhanh phản xạ.
- Chạy biến tốc các đoạn 20- 30m.

+ Chạy đạp sau: Phương pháp tổ chức và tập luyện giống chạy bước nhỏ.
+ Chạy tốc độ 30m: Phương pháp tổ chức và tập luyện giống chạy bước nhỏ.
+ Tại chỗ thực hiện động tác đánh tay: Cả lớp tập trung thành 4 hàng ngang, giản
cách, xen kẻ nhau. Đứng tư thế chân trước, chân sau, khụy gối, người khom tự nhiên.
Ban đầu thực hiện chậm, sau đó thực hiện tăng dần theo hiệu lệnh của giáo viên. Cứ
luân phiên nhanh- chậm như vậy trong khoảng thời gian hai phút.
+ Chạy biến tốc các đoạn 20- 30m: Cả lớp thực hiện. Ban đầu cả lớp thực hiện chạy
nhẹ nhàng. Khi nghe hiệu lệnh của giáo viên thì các em lập tức chạy nhanh với tốc độ
tối đa có thể. Sau khi chạy khoảng 20- 30m thì cho học sinh chạy chậm lại. Khi cả lớp
đã chạy đồng đều nhau thì tiếp tục cho học sinh chạy nhanh trở lại. Cứ như vậy thực
hiện trong khoảng 5 phút. Yêu cầu học sinh thực hiện tích cực theo hiệu lệnh của giáo
viên.
+ Vịn tay vào tường thực hiện động tác đạp chân: Mỗi nhóm tám học sinh thực hiện
theo hiệu lệnh giáo viên. Lúc đầu thực hiện chậm sau đó thực hiện nhanh dần, cứ luân
phiên như vậy trong khoảng thời gian một phút, sau đó đỗi nhóm tập. Yêu cầu thực
hiện động tác đạp chân liên tục.
+ Chạy nhanh tại chổ: Lớp đứng thành bốn hàng ngang giãn cách, xen kẻ nhau.
Thực hiện theo hiệu lệnh giáo viên. Cứ luân phiên chậm- nhanh trong khoang 2 phút.
Yêu cầu thực hiện bài tập tích cực.
+ Thực hiện kỹ thuật sau các lệnh: vào chỗ - sẵn sàng - chạy và chạy cự ly 20m:
Mỗi lần bốn học sinh thực hiện theo hiệu lệnh của giáo viên. Mỗi học sinh thực hiện kỹ
thuật từ 2- 3 lần.

- 12 -


+ Bật cao tại chỗ ôm gối: Lớp tập trung thành bốn hàng ngang giản cách, xen kẻ.
Ngồi xuống hai tay chống hông. Khi nghe hiệu lệnh của giáo viên thì dùng sức mạnh
của chân bật cao tại chổ. Cứ thực hiện như vậy trong khoảng 2 phút. Yêu cầu thực hiện
tích cực.

+ Nhóm thực nghiệm: Ngoài những bài tập theo phân phối chương trình chuẩn thì
tôi có sử dụng thêm những bài tập phát triển sức mạnh tốc độ để nâng cao thành tích
cho học sinh.
+ Nhóm đối chứng: Tôi soạn theo phân phối chương trình chuẩn của Bộ Giáo Dục
và Đào Tạo.
• Nhiệm vụ cụ thể của hai nhóm như sau:
-

Nhiệm vụ 1: Xây dựng khái niệm cụ thể kỹ thuật chạy 100m và tìm hiểu đặc
điểm chạy của học sinh. Một số bài tập bổ trợ kỹ thuật xuất phát thấp, chạy lao,
chạy giữa quảng, bài tập bổ trợ thể lực.

-

Nhiệm vụ 2: Một số bài tập hoàn thiện kỹ thuật xuất phát thấp, chạy lao, chạy
giữa quảng, bài tập bổ trợ phát triển thể lực. Phối hợp hoàn thiện ba giai đoạn kỹ
thuật: xuất phát- chạy lao- chạy giữa quảng.

- Nhiệm vụ 3: Kỹ thuật đánh đích, hoàn thiện kỹ thuật chạy 100m, luật điền kinh,
bài tập bổ trợ phát triển thể lực.
- Nhiệm vụ 4: Kiểm tra, đánh giá quá trình tập luyện của học sinh.
+ Do đặc thù riêng của môn học nên một buổi học sẽ học 2 tiết. Theo phân phối
chương trình chuẩn thì nội dung chạy 100m sẽ học trong 12 tiết, tiết 13 sẽ kiểm tra và
học chung với nội dung thể dục nhịp điệu. Ở đây tôi chỉ đưa vào những bài tập của nội
dung chạy ngắn. Còn nội dung của thể dục nhịp điệu thì dạy theo phân phối chương
trình và tôi không đưa vào. Như vậy nội dung chạy ngắn sẻ học trong 6 buổi. Phần mở
đầu ở mỗi buổi học của 2 nhóm là giống nhau. Bài tập cụ thể của 2 nhóm ở mỗi buổi
học như sau:
• Nhóm đối chứng.
- Buổi học 1:

ly khoảng 100m.
- Buổi học 4:
- 15 -


+ Chạy bước nhỏ.
+ Chạy nâng cao đùi.
+ Chạy đạp sau.
+ Thực hiện kỹ thuật sau các lệnh: “vào chỗ”, “sẵn sàng”, “chạy”.
+ Xuất phát thấp với bàn đạp chạy 15m.
+ Chạy tốc độ cao đoạn ngắn cự ly 20m.
Bài tập về nhà: Chạy đạp sau, chạy tốc độ cao đoạn ngắn cự ly 20m, chạy nâng cao
đùi.
-

Buổi học 5:

+ Luật điền kinh (phần chạy ngắn).
+ Chạy bước nhỏ.
+ Chạy nâng cao đùi.
+ Chạy đạp sau.
+ Chạy tốc độ cao đoạn ngắn cự ly 20m.
+ Kỹ thuật đánh đích.
Bài tập về nhà: Chạy đạp sau, chạy tốc độ cao đoạn ngắn cự ly 20m, chạy nâng cao
đùi, luật điền kinh (phần chạy ngắn).
- Buổi học 6:
+ Xuất phát thấp với bàn đạp hoàn thành cự ly 100m.
+ Phối hợp 4 giai đoạn kỹ thuật, hoàn thành cự ly 100m.
Bài tập về nhà: Chạy đạp sau, chạy tốc độ cao đoạn ngắn cự ly 20m, phối hợp 4 giai
đoạn kỹ thuật, hoàn thành cự ly 100m.

+ Tại chỗ thực hiện động tác đánh tay.
+ Chạy nhanh tại chỗ.
+ Kỹ thuật xuất phát thấp có bàn đạp cự ly 20m tốc độ tối đa.
+ Chạy tốc độ 30m.
+ Chạy tốc độ 60m.
+ Chạy có giới hạn độ dài bước.
Bài tập về nhà: Thực hiện động tác đánh tay, bật xa tại chỗ, bật cao tại chỗ ôm gối,
chạy nhanh tại chỗ, xuất phát thấp không bàn đạp chạy tốc độ cao cự ly 60m.
- Buổi học 4:
+ Chạy nhanh tại chỗ.
- 17 -


+ Thực hiện kỹ thuật xuất phát thấp có bàn đạp chạy cự ly 20m tốc độ tối đa.
+ Chạy có giới hạn độ dài bước.
+ Chạy lặp lại các đoạn 30m tốc độ tối đa.
+ Xuất phát thấp với bàn đạp hoàn thành cự ly 100m.
Bài tập về nhà: Thực hiện động tác đánh tay, bật xa tại chỗ, bật cao tại chỗ ôm gối,
chạy nhanh tại chỗ, xuất phát thấp không bàn đạp chạy tốc độ cao cự ly 100m.
- Buổi học 5:
+ Chạy nhanh tại chỗ.
+ Vịn tay vào tường thực hiện động tác đạp chân.
+ Thực hiện kỹ thuật xuất phát thấp có bàn đạp chạy cự ly 20m tốc độ tối đa.
+ Chạy biến tốc 20m tốc độ tối đa.
+ Xuất phát thấp với bàn đạp hoàn thành cự ly 100m.
+ Kỹ thuật đánh đích.
Bài tập về nhà: Thực hiện động tác đánh tay, bật xa tại chỗ, bật cao tại chỗ ôm gối,
xuất phát thấp không bàn đạp chạy tốc độ cao cự ly 100m.
- Buổi học 6:
+ Giới thiệu luật điền kinh nội dung chạy ngắn.

6
7
8
9
10
Nữ 20.20 20.00 19.80 19.60 19.40 19.20 19.00 18.60 18.20 18.00
Nam 18.20 18.00 17.80 17.60 17.40 17.20 17.00 16.60 16.20 16.00
Kết quả thu được trong quá trình kiểm tra kết thúc nội dung học của học sinh như sau:
Bảng 1: Tỷ lệ điểm của học sinh trước khi học nội dung chạy ngắn:
Lớp

Sĩ số

Giỏi
9- 10

Khá
7- 8

Đạt
5- 6

Không đạt

10C5
10C6
10C7

41
46
42

Giỏi
9- 10
2=4%
12=26%
14=33%

Khá
7- 8
5=12%
24=52%
21=50%

Đạt
5- 6
22=53%
9=20%
7=17%

Với bảng 2 thì tôi có biểu đồ tương ứng:

- 20 -


Tóm lại:
Môn thể dục là một môn quan trọng đối với nền giáo dục hiện đại, là một mặt
của giáo dục toàn diện. Để nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện. để nâng cao chất
lượng giảng dạy học tập người giáo viên phải có kế hoạch cụ thể cho quá trình giảng
dạy, khảo sát chất lượng đánh giá tình hình. Chuẩn bị tốt nội dung, phương pháp, hình
- 21 -


thức tổ chức, chuẩn bị về sân bãi dụng cụ luyện tập. Luôn đưa học sinh vào tình huống
có vấn đề đòi hỏi các em phải hoạt động để giải quyết vấn đề. Diễn đạt gợi cảm có hình
ảnh minh hoạ cụ thể kèm theo. Khi phân tích kỹ thuật động tác cần kết hợp với kiến
thức của các môn học khác để các em hiểu rõ cơ sở khoa học của TDTT. Đưa vào giờ
học một số bài tập ở mức cao hơn cho phép học sinh thực hiện theo cách riêng của
mình. Thường xuyên đổi mới phương pháp luyện tập trách sự lặp lại nhàm chán. Phân
nhóm tập luyện và cho học sinh quan sát đánh giá lẫn nhau. Tạo không khí vui vẻ và
gần gũi. Kích thích sự hăng say tập luyện của các em bằng động viên, khích lệ. Tổ chức
thi đấu thể thao thúc đẩy phong trào tập luyện TDTT.
II. KIẾN NGHỊ ĐỀ XUẤT.
Như vậy sau hơn 6 tuần áp dụng đổi mới phương pháp tập luyện để nâng cao thành
tích chạy 100m cho nhóm thực nghiệm với việc áp dụng các bài tập phát triển sức
mạnh tốc độ, tăng dần lượng vận động phù hợp thì thành tích đã tăng cao rõ rệt so với
nhóm đối chứng.
Từ những vấn đề trên tôi mạnh dạn đưa ra những đề xuất để tăng cường hứng thú
tập luyện cho học sinh, giúp học sinh có được những thành tích nhất định trong quá
trình học bộ môn thể dục nói chung và nội dung cự ly ngắn nói riêng. Qua đó giúp học
sinh có được sức khỏe để học những môn khác đạt được hiệu quả tốt hơn.
Thứ nhất: Nhà trường quan tâm nhiều hơn nữa đến việc trang bị sân bãi bảo đảm cho
học sinh tập luyện. Đồng thời tổ chức các cuộc thi đấu điền kinh có khen thưởng để
khích lệ tinh thần tập luyện của học sinh.
Thứ hai: Giáo viên giảng dạy bộ môn không ngừng trau dồi phẩm chất, thái độ, đổi

3. Những vấn đề chung về đổi mới giáo dục THPT môn thể dục – Nhà xuất bản
giáo dục.
4. Tài liệu bồi dưỡng giáo viên môn thể dục lớp 10 – Nhà xuất bản giáo dục
5. Sách giáo viên thể dục lớp 10 – Nhà xuất bản giáo dục.

- 23 -


MỤC LỤC
Trang
A. ĐẶT VẤN ĐỀ……………………………………………………………..2
I. LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI………………………………………………….2
II. MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU……………………………………………3
III. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU……………………………………...3
IV. THỜI GIAN – ĐỊA ĐIỂM NGHIÊN CỨU……………………………4
B. GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ…………………………………………………...5
I. CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU……………………..5
II. CƠ SỞ THỰC TIỄN CỦA VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU…………………5
III. LỰA CHỌN MỘT SỐ BÀI TẬP PHÁT TRIỂN SỨC MẠNH. ……....6
1.Một số khái niệm………………………………………………………....6
- 24 -


2. Nguyên lý kỹ thuật chạy…………………………………………………7
3.Lựa chọn một số bài tập phát triển sức mạnh tốc độ trong chạy 100m….9
4. Nội dung, biện pháp thực hiện…………………………………………..12
C. KẾT LUẬN………………………………………………………………...18
I. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU………………………………………………18
II. KIẾN NGHỊ ĐỀ XUẤT………………………………………………...20