SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HOÁ

TRƯỜNG THPT THƯỜNG XUÂN 2

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

MỘT SỐ KINH NGHIỆM HƯỚNG DẪN, TỔ CHỨC, QUẢN LÝ
HOẠT ĐỘNG PHONG TRÀO TRONG CÔNG TÁC
CHỦ NHIỆM LỚP TẠI TRƯỜNG THPT THƯỜNG XUÂN 2

Người thực hiện: Trịnh Thị Minh.
Chức vụ: Giáo viên.
SKKN thuộc lĩnh mực (môn): Công tác chủ
nhiệm.

THANH HOÁ, NĂM 2018
0


MỤC LỤC
Mục lục ….…………………………………………………………................1
1. Mở đầu ..………………………………………………………....................2
1.1. Lí do lựa chọn đề tài….......………………………………………............2
1.2. Mục đích nghiên cứu …….......………………………………..................4
1.3. Đối tượng nghiên cứu ……...…………………………………….............4
1.4. Phương pháp nghiên cứu………...……………………………….............5
2. Nội dung sáng kiến kinh nghiệm ….…………...…………………..............6
2.1. Cơ sở lí luận ………………….…………………………………...........6
2.2. Thực trạng vấn đề trước khi nghiên cứu….…...……………....................7
2.3. Giải pháp thực hiện: Kinh nghiệm rút ra từ thực tiễn tổ chức, hướng dẫn,
quản lý hoạt động phong trào trong công tác chủ nhiệm lớp............................9

thoải mái, giúp cho mỗi cá nhân học sinh có điều kiện thuận lợi để phát huy
năng lực bản thân, phát triển toàn diện, cũng là hoạt động có ý nghĩa quan
trọng trong giáo dục học sinh THPT, lứa tuổi cận kề sự trưởng thành, những
nhận thức và định hướng của cuộc đời được hình thành và quyết định chủ yếu
ở giai đoạn này, đặc biệt trong bối cảnh Việt Nạm tích cực hội nhập quốc tế.
Học sinh Trường THPT Thường Xuân 2 đa phần là người dân tộc, lại
nằm vùng kinh tế đặc biệt khó khăn, thuộc khu vực miền núi phía Tây, thiếu
thốn vật chất, trình độ dân trí thấp, hạn chế nhiều trong giao tiếp, ứng xử, kỹ
2


năng sống không được trau dồi, năng lực học tập không cao nên việc rèn
luyện cho các em nhiều kỹ năng sống là vấn đề cấp thiết đối với nhà trường
và công tác chủ nhiệm.
Công tác tổ chức, hướng dẫn, quản lý hoạt động phong trào trong lớp
chủ nhiệm của các giáo viên chủ nhiệm chưa phải bao giờ, ở đâu, với ai cũng
được đề cao coi trọng. Vì để giúp lớp chủ nhiệm có thể hoạt động phong trào
hiệu quả góp phần hình thành môi trường giáo dục toàn diện cho học sinh,tôi
xin mạnh dạn lựa chọn đề tài: “ Một số kinh nghiệm hướng dẫn, quản lý, tổ
chức hoạt động phong trào trong công tác chủ nhiệm lớp tại trường THPT
Thường Xuân 2” để đồng nghiệp trao đổi, học hỏi thêm kinh nghiệm và
BGH tham khảo, góp ý kiến cho sáng kiến hoàn thiện hơn.

3


1.2. Mục đích nghiên cứu
Sáng kiến kinh nghiệm này cung cấp kinh nghiệm riêng trong việc tổ
chức, hướng dẫn, quản lý hoạt động phong trào vào việc chủ nhiệm lớp với
mục đích:

người viết còn sử dụng một số thao tác khác: nghiên cứu tài liệu, phân tích,
tổng hợp…
1.4.3. Phương pháp phân tích số liệu
- Kết quả cụ thể qua từng học kỳ của năm học và qua tổng kết của từng
năm học sẽ có sự thay đổi . GVCN sẽ tìm ra những hạn chế, và mặt tích cực
để có giải pháp phù hợp hơn cho năm chủ nhiệm tiếp theo.
1.4.4. Phương pháp tổng kết kinh nghiệm:
So sánh, đối chiếu kết quả hoạt đông phong trào và kết quả tu dưỡng
rèn luyện nói chung ở những tập thể lớp có được sự quan tâm chú trọng của
giáo viên chủ nhiệm lớp so với các lớp chưa được giáo viên chủ nhiệm quan
tâm phát huy khả năng hoạt động phong trào.
1.4.5. Phương pháp thử nghiệm
Đã áp dụng vào công tác chủ nhiệm lớp 10C2 và 11B2 trường THPT
Thường Xuân 2 năm học 2016 – 2017 và 2017 – 2018.

5


2. Nội dung sáng kiến kinh nghiệm.
2.1. Cơ sở lí luận:
2.1.1.Về vị trí, vai trò của giáo viên chủ nhiệm và công tác chủ nhiệm lớp
ở trường phổ thông:
Công tác chủ nhiệm có vai trò quan trọng trong giáo dục. Giáo viên chủ
nhiệm là người được Hiệu trưởng bổ nhiệm, phân công chịu trách nhiệm về
một lớp. Đây là nhân vật trung gian thiết lập các mối quan hệ hai chiều: Nhà
trường - tập thể HS, tập thể HS - xã hội. Như vậy, GVCN lớp vừa là đại diện
cho nhà trường để giáo dục HS, vừa là đại diện cho tập thể HS để liên lạc với
nhà trường, đồng thời là người quản lí giáo dục toàn diện HS một lớp trên cơ
sở quản lí học tập và quản lí sự hình thành, phát triển nhân cách [1]. Nếu thực
hiện thành công công tác chủ nhiệm sẽ góp phần giáo dục học sinh sau này

động do tập thể lớp, các tổ chức Đoàn, Đội, nhà trường... khởi xướng phát
động hoặc phát động theo chủ trương chỉ đạo của cấp trên nhằm mục đích vì
lợi ích của học sinh, tập thể lớp, nhà trường, xã hội, cộng đồng...thông qua đó
góp phần giáo dục đạo đức, nhân cách cho học sinh phát triể toàn diện và xây
dựng tổ chức Đoàn, Hội vững mạnh.
- Hoạt động phong trào có ý nghĩa rất quan trọng trong công tác chủ
nhiệm lớp, giúp tập thể học sinh gắn bó đoàn kết hơn; giúp GVCN có điều
kiện gần gũi thấu hiểu học sinh của mình hơn, giúp cho học sinh có điều kiện
phát huy, phát triển năng khiếu bản thân đồng thời thúc đẩy quá trình hình
thành và phát triển nhân cách của học sinh hoàn thiện hơn.
- Phát huy điểm tích cực trong các hoạt động phong trào thì sẽ hỗ trợ
rất tốt cho công tác làm chủ nhiệm lớp của giáo viên, tạo môi trường giáo dục
thân thiện, nâng cao dần chất lượng giáo dục dần đi đến mục tiêu của giáo dục
phổ thông là “giáo dục và hình thành nhân cách công dân tốt của nước Việt
Nam”.
2.2. Thực trạng vấn đề trước khi nghiên cứu:
Năm học 2013 -2014 và năm học 2016 - 2017, tôi được phân công làm
công tác chủ nhiệm các lớp ở khối 10, chủ yếu các em là HS dân tộc Thái,
7


Mường và một số ít là dân tộc Kinh. Các em sống ở vùng kinh tế đăc biệt khó
khăn, dân trí thấp, đời sống vất vả và còn nhiều phong tục riêng của dân tộc
mình. Khi làm công tác chủ nhiệm, tôi có nhiều thuận lợi và gặp nhiều khó
khăn do đặc điểm địa lý, dân tộc và từ chính phụ huynh, HS.
2.2.1. Thuận lợi:
- Được BGH tin tưởng phân công làm công tác chủ nhiệm lớp 10 đầu
cấp, nên mỗi năm lại có thêm kinh nghiệm và bài học cho lớp kế theo, được
sự hỗ trợ tích cực các Đoàn thể trong nhà trường: Đoàn thanh niên, Hội liên
hiệp Thanh niên, Hội Khuyến học....BGH rất quan tâm và chú trong công tác

làm chủ nhiệm còn chưa tâm huyết với công việc, ngại khó ngại khổ mặc dù
hiểu rõ tầm quan trọng của nhiệm vụ chủ nhiệm lớp. Lại cũng có những giáo
viên mà năng lực điều hành, quản lý lớp chủ nhiệm còn hạn chế...Có những
tập thể lớp chưa tìm được tiếng nói chung giữa GVCN với học sinh trong hoạt
động phong trào. Ví dụ như lớp thì rất muốn hoạt động phong trào thật sôi nổi
rầm rộ nhưng GVCN lại không muốn học sinh của mình tích cực tham gia vì
cho rằng chỉ tốn thời gian, lãng phí công sức và tiền của mà chẳng giúp ích gì
cho mục tiêu học tập để thi tốt nghiệp và vào được các trường CĐ- ĐH, vốn
là mục tiêu số một của bậc học THPT.
Về công tác tổ chức, hướng dẫn, quản lý hoạt động phong trào ở lớp chủ
nhiệm nói riêng lại càng ít được các lực lượng giáo dục và cả bản thân giáo
viên chủ nhiệm chú trọng đầu tư công sức và thời gian xứng đáng với tầm
quan trọng của nó. Hoặc chưa có phương pháp hiệu quả để phát huy các hoạt
động này đạt kết quả cao.
2.3. Giải pháp thực hiện:
2.3.1. Nắm bắt tình hình ban đầu của lớp chủ nhiệm.
Khi bắt đầu nhận lớp chủ nhiêm, GVCN cần tiến hành việc điều tra đặc
điểm tình hình lớp tới tùng học sinh bằng việc soạn một biểu mẫu điều tra để
học sinh trình bày đặc điểm tình hình của riêng mình theo mẫu. Phiếu điều tra
này có nhiều nội dung quan trọng, không thể thiếu nội dung giúp phát triển
các hoạt động phong trào sau này của lớp là:

9


+ Sở trường năng lực, năng khiếu của bản thân ( Chú ý đến những năng
khiếu múa, hát, đóng kịch, ngâm thơ, kể chuyện, thể dục thê thao, dẫn chương
trình, hài hước, vẽ tranh... )
+ Nghề nghiệp của gia đình ( Chú ý những gia đình có nghề làm nghệ
thuật, thủ công mĩ nghệ, ...)

lực
Lớp trưởng Khá

kiểm
Tốt

Hát, nhảy, MC, khả năng dẫn
dắt, tổ chức các trò chơi của
lớp.

10


Lê Trọng Tuyên

Bí thư

Khá

Tốt

Vẽ tranh, đóng kịch, nhảy,

Đan Phượng

Lớp phó

Khá

Tổt

phụ trách có trách nhiệm, có khả năng nắm bắt, hiểu rõ tính chất của nội dung
các hoạt động: Đội văn nghệ ( Đan Phượng phụ trách), đội vẽ ( Lê Tuyên- phụ
trách), đội thi trực tuyến( Cầm Bá Lâm – Phụ trách), đội kịch ( Hà Lệ - Phụ
trách).
- Tổ chức hoạt động tập thể ngay từ đầu năm học, nhất là với học sinh
đầu cấp khi còn chưa quen nhau lại càng cần các hoạt động chung để có điều
kiện thân quen hơn. Một số biện pháp cụ thể như:
+ Giao cho lớp trưởng thống kê ngày tháng năm sinh của từng học sinh
trong lớp, công chia trung bình để lấy một ngày làm ngày sinh nhật lớp. Hàng
năm sẽ tổ chức sinh nhật lớp. Việc làm này có tác dụng rất to lớn trong việc
đem đến cho học sinh trong lớp cảm giác gắn gó hơn với lớp học còn nhiều
mới mẻ và bỡ ngỡ này.
+ Hàng tháng lớp trưởng có nhiệm vụ thống kê các bạn sinh cùng một
tháng để tổ chức mừng sinh nhật các bạn theo tháng. Thời gian tổ chức vào
một giờ sinh hoạt trong tháng, có trang trí lớp,cắm hoa, ghi danh và ngày sinh
của từng bạn sinh nhật bằng danh sách công khai trên bảng, có chương trình
được chuẩn bị chu đáo từ trước (giáo viên chủ nhiệm sẽ quan tâm, tư vấn và
duyệt trước chương trình cho các em) để chúc mừng sinh nhật, có liên hoan
nhẹ bằng nguồn kinh phí trích từ quĩ lớp . Làm như vậy tất cả các bạn trong
lớp đều biết được ngày sinh của nhau rất dễ dàng, tiện cho việc tạo dựng mối
11


quan hệ bạn bè tốt đẹp trong tập thể lớp, phát huy được trí lực sáng tạo của
học sinh, tạo tâm lý yêu mến lớp học cùng các bạn cho mỗi học sinh...[3].
+ Trong các giờ sinh hoạt lớp, GVCN cần chuẩn bị kĩ lưỡng nội dung
công việc để việc sơ kết, kiểm điểm các hoạt động trong tuần hết ít thời gian
nhất, dành thời gian còn lại cho học sinh thảo luận, trình bày với tư cách cá
nhân hoặc theo nhóm các vấn đề mà các em quan tâm hoặc có ảnh hưởng trực
tiếp đến quyền lợi của các em. Giáo viên chủ nhiệm tổ chức hướng dẫn cho

hoạt động của lớp nói chung, hoạt động phong trào nói riêng để cha mẹ các
em nắm được tình hình cụ thể. Khi cha mẹ học sinh được nghe chính con em
mình nói lên mong muốn hoạt động tập thể mà lại là những hoạt động lành
mạnh thì các bậc cha mẹ sẽ luôn ủng hộ giúp đỡ nhiệt tình cho các hoạt động
phong trào. Vì thế hoạt động phong trào trong lớp sẽ thuận lợi hơn rất nhiều,
dễ dàng thành công hơn.
Đặc điểm khác biệt tập thể lớp 11B2, trong buổi họp phụ huynh, ngoài
GVCN, cha mẹ học sinh thì một thành phần nữa sẽ tham gia cùng để các em
và phụ huynh được tham gia đánh giá, tổng kết, trao đổi rút kinh nghiệm và
tìm kiếm biện pháp thỏa đáng, tích cực và thống nhất sự phối hợp giữa phụ
huynh và học sinh nhằm làm ý thức các em tốt hơn và tự giác, góp phần thúc
đẩy hoạt động phong trào tốt hơn.
- Nếu lớp chủ nhiệm không nỏi bật trong một phong trào hoạt động tập
thể nào thì người giáo viên chủ nhiệm cần phải gây dựng phong trào dần dần
từ những việc lamg cụ thể, nhỏ bé nhất từng tuần, từng tháng sao để học sinh
yêu thích hơn với các hoạt động phong trào. Khi đã yêu thích thì học sinh sẽ
đầu tư thời gian, công sức, trí tuệ để phát triển. Vì thế tình hình sẽ được cải
thiện. Kiên trì mới mong thành công…!
Các hoạt động phong trào trong nội bộ lớp như trên sẽ giúp học sinh
thêm tự tin, đoàn kết, giải tỏa những căng thẳng áp lực trong học tập, lại có
thêm kinh nghiêm tổ chức tiến hành các hoạt động phong trào khi thi đua
trong các đợt thi đua của trường và cả ở cấp cao hơn như cấp cụm, huyện
hoặc cấp tỉnh.

13


2.3.3. Kinh nghiệm hướng dẫn, tổ chức, quản lý hoạt động phong trào
trong các đợt thi đua của nhà trường:
Ở trường trung học phổ thông, một năm học có nhiều đợt thi đua lớn,

đạo đức Hồ Chí Minh, Hội thi Xây dựng tủ sách gia đình, Ngày hội Đoàn
Viên 26 -3 [4].
- Khi đã chọn được nội dung phù hợp để tham gia dợt thi đua thì giáo
viên chủ nhiệm phải là người tư vấn xây dựng kế hoạch hoạt động, triển khai
sao cho hợp lý cả về thời gian, công sức và cả tiền bạc. Không nên bỏ mặc
học sinh tự làm vì như vậy học sinh chưa biết lường trước các tình huống, khả
năng xảy ra và cách giải quyết nên sẽ dẫn tới lãng phí thời gian, công sức và
tiền bạc mà kết quả có khi lại không được như mong muốn.
- Trong quá trình thực hiện kế hoạch đã xây dựng, giáo viên chủ nhiệm
phải luôn luôn theo sát, động viên học sinh phát huy sức mạnh tập thể, điều
chỉnh kế hoach cho phù hợp nhất với tình hình cụ thể…Không nên áp đặt học
sing phải đạt được thành tích cao để học sinh không bị cảm giác lo lắng quá
làm mất hứng thú. Kinh nghiệm cho thấy, khi bị lo lắng, sợ sệt học sinh mất
tự tin, thoải mái và kết quả thường không như mong muốn. Cũng không nên
làm hết cho học sinh mà để học sinh tự sáng tạo, luyện tập…các em mới thích
thú. Giáo viên chủ nhiệm cần luôn quán triệt tư tưởng cho học sinh làm gì
cũng phải đoàn kết, làm hết khả năng của mình chứ không nên chạy đua bắt
chước các lớp khác mà phải hiểu rằng mình tham gia các hoạt động để phát
huy trí lực của lớp mình, làm sao đi đúng yêu cầu của ban tổ chức, trọng tâm,
thiết thực, độc đáo, giản dị mà ý nghĩa sâu sắc.
Khi tham gia hội thi Tiếng hát học sinh nhân ngày 20 -11, chủ điểm là ca
khúc ca ngợi về mái trường, thầy cô, bạn bè có mở rộng nội dung là ca ngợi
tình yêu, cảnh đẹp quê hương đất nước. Tôi định hướng cho học sinh chọn
hai nội dung: Hát đơn ca “Những điều thầy chưa kể”, sẽ có học sinh tham
gia minh họa câu chuyện theo nội dung bài hát, bản thân các em dựa vào bài
hát để dàn dựng thành hoạt cảnh có ý nghĩa, vào cuối bài là băng rôn
“CHÚC MỪNG NGÀY NHÀ GIÁO VIỆT NAM 20 -11”, gửi đến các thầy cô
toàn trường, thực hiện là đội kịch của lớp. Nội dung thứ 2 là múa bài
15


16


cho nhu cầu cá nhân ngày càng cao của các em. Chỉ một lần như vậy, lần sau
các em đều rất nhiệt tình trong những việc tương tự.
Sau tất cả những biện pháp trên, giáo viên chủ nhiệm cũng cần lưu ý.
Nếu học sinh lớp mình tham gia thi mà không giành được kết quả thành công
thì cũng không nên trách mắng nặng nề mà nên họp phân tích, tìm hiểu
nguyên nhân thất bại và động viên an ủi học sinh bởi chính các em là người
buồn nhất mà lúc này lại bị chỉ trích thì các em sẽ chán, không muốn tham gia
các hoạt động khác nữa về sau. Nhưng cũng không nên bỏ qua không đả động
gì tới nguyên nhân và kết quả của hoạt động thì học sinh cũng sẽ không rút
được kinh nghiệm cho lần hoạt động sau hoặc xuất hiện tâm lý chán nản, xem
thường các hoạt động phong trào. Tất cả đều không có lợi cho công tác hoạt
động phong trào của tập thể lớp.
2.4. Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm.
Từ thực tiễn công tác chủ nhiệm lớp và chịu khó học hỏi kinh nghiệm
của các thầy cô giáo đồng nghiệp, tôi đã đúc rút ra một số kinh nghiệm nhỏ để
hoạt động phong trào tích cực, hiệu quả:
- Lớp 10C5 ( 2013 – 2016): Giải khuyến khích văn nghệ ba năm liền, giải
ba Hội thi cắm hoa nghệ thuật, giải ba Hội thi vẽ tranh tuyên truyền phòng
chống ma túy, mại dâm, HIV/AIDS, giải khuyến khích môn điền kinh cấp
tỉnh ( em Hà Văn Thương), giải ba chạy việt dã cấp huyện ( em Hà Văn
Hưng).
- Lớp 10C2 ( 2016 – 2019): Giải nhì Hội thi vẽ tranh tuyên truyền phòng
chống ma túy, mại dâm, giải nhì Hội thi Xếp sách nghệ thuật, giải nhất tập
thể và giải ba cá nhân hội thi trực tuyến An toàn giao thông, giải nhất và giải
ba Hội thi Tiếng hát học sinh, giải nhì, giải ba và ba giải khuyến khích Hội thi
quốc phòng cấp trường, xếp thứ ba toàn trường về giải thưởng trong ngày hội
Đoàn viên.


2/40

5,0

8/40

20,0

30/40

75

0/40

0

Câu hỏi 2

20/40

50,0

15/40

37,5

4/40

10

Tỉ lệ
%

Đáp án C
Tỉ lệ
%

Đáp án D
Tỉ lệ
%

2/40

5,0

18/40

45

12/40

30

8/40

20

Câu hỏi 2

4/40

Câu hỏi 1

Kết quả trên cho thấy ở những lớp mà chưa có hoạt động phong trào sôi
nổi, và chưa đạt được thành tích đáng kể thì học sinh vẫn nhận thức được hoạt
động phong trào là rất cần thiết trong trường trong lớp nhưng các em chưa
nhận thức được lợi ích từ các hoạt động phong trào đem lại và cũng chưa cảm
thấy thích tham gia các hoạt động phong trào. Còn ở lớp có hoạt động phong

18


trào sôi nổi và có thành tích thì các em thấy rõ ý nghĩa tốt đẹp và tích cực của
hoạt động phong trào và thích tham gia các hoạt động phong trào hơn.

3. Kết luận và kiến nghị
3.1. Kết luận.
19


Công tác chủ nhiệm rất phức tạp, khó khăn, đặc thù và đầy sáng tạo,
phải phụ thuộc vào nhiều yếu tố, đòi hỏi người GVCN phải bỏ nhiều công sức
và thời gian. Do vậy, không thể có một khuôn mẫu nhất định cho hoạt động
của GVCN. Đề tài là kinh nghiệm của bản thân tôi, song nó vốn chủ yếu xuất
phát từ thực tiễn và đã được kiểm chứng bằng thực tiễn, không nặng tính giáo
điều sách vở nên tôi tin rằng nó có thể ứng dụng rộng rãi trong các lớp.
Vì thời gian và phạm vi nghiên cứu hạn chế, lại mang tính chủ quan nên
không tránh khỏi những thiếu sót rất mong đồng nghiệp đóng góp ý kiến để
sáng kiến hoàn thiện hơn. Mọi ý kiến góp ý xin gửi về địa chỉ email:

3.2. Kiến nghị:

Viết tắt
GVCN
HS
THPT
CMHS
BGH
BCH
GVBM

Diễn giải
Giáo viên chủ nhiệm
Học sinh
Trung học phổ thông
Cha mẹ học sinh
Ban giám hiệu
Ban chấp hành
Giáo viên bộ môn

PHIẾU ĐIỀU TRA
Họ và tên học sinh:………………………..
21


Lớp:………
Nội dung điều tra:
Điều tra tìm hiểu ý nghĩa của hoạt động phong trào đối với học sinh.
Yêu cầu thực hiện: Hãy khoanh tròn trước câu trả lời mà em cho là đúng, là
phù hợp với mình.
Câu hỏi 1: Hoạt động phong trào trong lớp em đã đem lại tác dụng như thế
nào đối với em?


Tiểu phẩm dự thi đạt giải nhất của lớp

24