1. Mở đầu.
1.1. Lý do chọn đề tài:
“Trẻ em hôm nay thế giới ngày mai”[1]. Trẻ em là niềm vui niềm hạnh
phúc của gia đình – là tương lai của đất nước, chính vì vậy việc bảo vệ chăm sóc
giáo dục trẻ là trách nhiệm của mỗi gia đình và toàn xã hội. Vì vậy giáo dục
mầm non là bậc học đầu tiên trong hệ thống giáo dục quốc dân. Nếu làm tốt việc
chăm sóc giáo dục thế hệ trẻ ngay từ thời thơ ấu sẽ tạo ra cơ sở quan trọng của
con người Việt Nam mới, con người lao động làm chủ tập thể. Để đứa trẻ phát
triển nhân cách một cách toàn diện thì ngay từ lứa tuổi nhà trẻ, trẻ phải được
giáo dục một cách tốt nhất và một trong các mục tiêu phát triển của trẻ nhà trẻ
đó là phát triển ngôn ngữ.
Phát triển ngôn ngữ cho trẻ là một trong năm mục tiêu cơ bản nhằm
hướng đến việc phát triển trẻ thành một chỉnh thể toàn diện. Sự phát triển ngôn
ngữ ở lứa tuổi này đóng vài trò quan trọng làm phương tiện cho các hoạt động
khác ở lứa tuổi mầm non. Hoạt động phát triển ngôn ngữ theo chương trình hiện
nay được tổ chức như một hoạt động “Học với động cơ chơi” thông qua cách
thức học như thế, các kỹ năng ngôn ngữ được hình thành ở trẻ sẽ tự nhiên và bền
vững. Hoạt động phát triển ngôn ngữ cho trẻ theo thực tế hiện nay đòi hỏi giáo
viên phải có kinh nghiệm tốt, linh hoạt trong mọi tình huống, vừa biết chủ động
và sáng tạo không ngừng, trên cơ cở nắm vững các phương pháp dạy học[2].
Phát triển ngôn ngữ cho trẻ là một trong những nhiệm vụ quan trọng nhất
ở trường mầm non. Hoạt động này không những nhằm giúp trẻ hình thành và
phát triển các năng lực ngôn ngữ như: nghe, nói, tiền đọc và tiền viết mà còn
giúp trẻ phát triển khả năng tư duy, nhận thức, tình cảm... Đó là chiếc cầu nối
giúp trẻ bước vào thế giới lung linh, huyền ảo, rực rỡ sắc màu của xã hội loài
người.
Sự phát triển ngôn ngữ của trẻ 24-36 tháng tuổi có những đặc điểm khác
nhau tùy thuộc vào từng giai đoạn tuổi của trẻ. Việc nắm vững những đặc điểm
này sẽ giúp cho người giáo viên có được những kiến thức và kĩ năng tốt nhất
trong quá trình hỗ trợ trẻ phát triển ngôn ngữ, đặt ra những phương pháp phù
hợp, linh hoạt để đạt được những mục tiêu cho giai đoạn nền móng này[3].

phải đi sâu tìm hiểu kỹ vấn đề này để từ đó rút ra nhiệm vụ giáo dục cho phù
hợp với yêu cầu phát triển của lứa tuổi. Chính vì vậy mà tôi chọn đề tài: “Một
số giải pháp phát triển ngôn ngữ cho trẻ 25-36 tháng tuổi tại trường mầm
non Điền Lư, huyện Bá Thước”. Nhằm phát triển vốn từ cho trẻ.
1.2. Mục đích nghiên cứu:
Nghiên cứu về quá trình phát triển ngôn ngữ của trẻ từ đó đề ra một số
biện pháp nhằm giúp trẻ 24-36 tháng tuổi phát triển khả năng nói mạch lạc,
nghe, hiểu, trả lời câu hỏi một cách chính xác, có trình tự.
1. 3. Đối tượng nghiên cứu:.
Nghiên cứu các giải pháp phát triển ngôn ngữ của trẻ 24 -36 tháng tuổi
tại trường mầm non Điền Lư.
1.4. Phương pháp nghiên cứu:.
- Phương pháp nghiên cứu xây dựng cơ sở lý thuyết: Đọc và sử dụng các
tài liệu, sách báo, tạp chí giáo dục mầm non có liên quan đến đề tài.
- Phương pháp khảo sát thực tiễn: Khảo sát các hoạt động của trẻ trong
lớp để nhận biết về khả năng tiếp thu, nhận thức và giao tiếp của trẻ.
- Phương pháp thu thập thông tin: Trao đổi với đồng nghiệp, với phụ
huynh của trẻ để nắm bắt về đặc điểm tâm sinh lý của trẻ và hoàn cảnh gia đình,
điều kiện khách quan để từ đó cô giáo có những biện pháp phù hợp hiệu quả.
- Phương pháp thực hành: Tổ chức các hoạt động vui chơi bằng nhiều
hình thức khác nhau, trẻ được tham gia hoạt động trải nghiệm nhiều.
- Phương pháp thống kê và sử lý số liệu.
- Phương pháp quan sát và đàm thoại.
2. Nội dung sáng kiến kinh nghiệm.
2.1. Cơ sở lý luận của sáng kiến kinh nghiệm:
Chương trình giáo dục mầm non được biên soạn trên cơ sở quy định của
luật giáo dục và đã được bộ trưởng bộ giáo dục và đào tạo kí ban hành theo
"Thông tư số 17/2009/TT-BGDDT ngày 25/7/2009 và được sửa đổi bổ sung một
số nội dung theo thông tư số 28/2016/TT-BGDĐT ngày 30/12/2016"[4]. Chương
trình giáo dục mầm non được tiến hành nghiên cứu xây dựng theo quy định khoa

Ngay từ đầu năm học nhà trường đã có kế hoạch cụ thể giáo viên thực
hiện theo quy chế chuyên môn nhà trường đề ra.
Bản thân tôi là một giáo viên trẻ, khoẻ, nhiệt tình với công việc, luôn có
tinh thần học hỏi để nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ.
Sưu tầm các nguồn phế liệu sẵn có ở địa phương hấp dẫn và phù hợp với
trẻ. Tham khảo thêm sách báo tạp chí có nội dung liên quan đến việc phát triển
ngôn ngữ cho trẻ nhà trẻ. Vận dụng thơ ca hò vè, ca giao, đồng dao, câu đố, để
lồng ghép tích hợp vào bài học.
Năm nay tôi được nhà trường phân công phụ trách nhóm trẻ 25 - 36 tháng
tại khu trung tâm. Tổng số: 14 cháu ( trong đó 8 cháu nam và 6 cháu nữ). Đa số
trẻ là dân tộc thiểu số.
Trẻ đi học chuyên cần đạt 90% nên cũng thuận lợi cho việc phát triển
ngôn ngữ cho trẻ tại trường.
2.2.2. Khó khăn:
Về cơ sở vật chất trang thiết bị trong và ngoài nhóm lớp chưa đầy đủ. Do
điều kiện kinh tế khó khăn, phụ huynh phải đi làm ăn xa gửi con cho ông bà
chăm sóc dẫn đến việc chăm sóc giáo dục cũng như đưa trẻ đến trường còn gặp
khó khăn.
3


Hơn nữa đa số trẻ trong trường đều là con em của những gia đình làm
nông nghiệp điều kiện kinh tế khó khăn, vốn kinh nghiệm của trẻ còn nghèo
nàn, phạm vi tiếp xúc của trẻ còn hạn hẹp và kỹ năng giao tiếp của trẻ còn yếu.
Đa số trẻ còn nói tiếng địa phương, tiếng dân tộc khả năng nghe và hiểu đối với
trẻ còn rất ít. Phần lớn trẻ đến 25 tháng tuổi trở lên mới bắt đầu đi học nên trẻ
hay còn uốn khóc, chưa theo cách hướng dẫn của cô.Trẻ nhút nhát chưa thoải
mái khi tham gia hoạt động.Trẻ còn nói tiếng dân tộc (tiếng mẹ đẻ).Vốn từ của
trẻ còn nghèo nàn. Trí thức của trẻ còn hạn chế, trẻ chưa nhớ được nhiều từ cùng
một lúc hay các câu dài nên khi nhắc lại câu của người lớn trẻ thường nói đảo vị


T
Tổng
số trẻ

14

Khả năng giao
tiếp.

4

ỷ lệ %

3

14

Khá
T

SL

14

Khả năng nói
đúng ngữ pháp.

Tốt


21,5
1,4
1
4,3
2
1,4

Chưa đạt

Trung bình
Tỷ lệ %

SL

4

28,6

4

6

42,8

3
3

5
4


Cô giáo sắp xếp phòng, lớp học, góc chơi đảm bảo thẩm mỹ thân thiện an
toàn với trẻ, với nội dung giáo dục.
Ở khu hoạt động với đồ vật cô trang trí bằng hình ảnh với những màu sắc
đẹp mắt thu hút sự chú ý của trẻ qua đó giúp trẻ giao lưu với nhau nhằm phát
huy ngôn ngữ cho trẻ
Ví dụ 1: chủ đề những con vật đáng yêu có nhánh: những con vật nuôi
trong gia đình. Cô và trẻ trang trí hình ảnh các con vật của từng nhánh nhỏ theo
phân phối chương trình cô nên hỏi trẻ các con thích chọn hình ảnh nào để dán
lên mảng trên tường sao cho tiên lợi khi trẻ tham gia trò chơi, khi quan sát
tranh… Các con hãy tìm cho con vật kêu “gâu gâu” thì trẻ có thể tự lấy con chó.
Con chó kêu như thế nào? Gâu gâu.
Ví dụ 2: “Hoạt động với đồ vật” ở chủ đề “Gia đình” đồ dùng tự tạo đó
chính là những hột hạt đã đục sẵn lỗ và những sợi dây để sâu, tôi đã cho trẻ lấy
dây xâu qua những lỗ đó và tôi sẽ hỏi trẻ:
+ Bảo Anh ơi, con đang xâu gì vậy? (Con đang xâu vòng tặng bà ạ).
+ Con xâu vòng bằng gì đấy? (Con xâu bằng dây xâu ạ).
+ Minh Đăng ơi, vòng này đã xâu được chưa con? ( Chưa được ạ).
+ Muốn xâu được phải làm thế nào? (xâu thêm nhiều hạt ạ).
+ Khi xâu xong con để sản phẩm của mình nhẹ nhàng vào khay nhé! Hay
các cháu chơi trò chơi gọi hình cô giơ hình con vật nào trẻ gọi tên con vật đó.Từ
đó phát triển ngôn ngữ cho trẻ.
Ví dự 3: Khi cô cho trẻ quan sát tranh quả dưa hấu trẻ biết được quả dưa
có màu xanh và ruột dưa có màu đỏ. Các con xem cô có quả gì đây? Quả dưa
hấu quả dưa hấu màu gì? Màu xanh , Khi bổ quả dưa ra co màu gì? Màu đỏ, khi
trẻ tham gia cô giáo luyện phát âm cho trẻ để vốn từ của trẻ ngày càng phong
phú hơn.

( Hoạt động nhận biết tập nói của trẻ)
5


- Giáo án điện tử Tôi tiến hành như sau:
Kể chuyện lần 1: kể diễn cảm bằng lời.
Có một quả trứng ai đánh rơi gà trống thấy liền hỏi:
Ò ó o… quả trứng gi to…to!
Lợn con chạy đến ngắm nghía quả rứng rồi bảo:
- Ụt ịt, ụt ịt! Trứng gà trứng vịt
- Thế rồi quả trứng lúc lắc, lúc lắc rồi vỡ tách một cái. Vịt con ở trong
trứng ló đầu ra kêu: vít, vít, vít….
- Kể chuyện lần 2 (kết hợp diễn rối tay)
- Kể chuyện lần 3 (trẻ xem tranh trên màn hình)
Như vậy, qua các lần kể chuyện cháu đã hiểu được nội dung câu chuyện .
Tôi đàm thoại: Trong quá trình đàm thoại,tôi tập cho trẻ trả lời trọn câu,
đủ ý
Ví dụ: Tôi đặt câu hỏi: Cô vừa kể câu chuyện gì?
Tập cho trẻ trả lời:
-Thưa cô, cô vừa kể chuyện : “Quả trứng ạ”
6


- Trong câu chuyện “Quả trứng ” có những bạn nào?
- Bạn gì đã đã thấy quả trứng đầu tiên?
- Khi thấy quả trứng bạn gà đã nói như thế nào
Cô và trẻ cùng bắt chước tiếng gà trống nào?
- Sau đó ai đã chạy tới?
- Lợn con thấy quả trứng và nói như thế nào?
- Chúng mình cùng bắt chước tiếng lợn con nào?
- Lúc này quả trứng như thế nào?
Tất cả các câu hỏi đều tập cho trẻ trả lời trọn câu, đủ ý và cho nhiều trẻ
được trả lời. Sau đó tập cho trẻ kể lại từng đoạn truyện theo tranh. Ở đây cô giáo
gợi ý để trẻ nhớ và kể theo ngôn ngữ diễn đạt của từng trẻ. Như vậy khả năng

quan sát những từ, những câu cần dạy, những câu hỏi yêu cầu trẻ trả lời, những
phương pháp, biện pháp cần tích cực hóa ngôn ngữ cho trẻ.
VD: cho trẻ quan sát cây xanh tôi chọn vị trí để trẻ quan sát, chuẩn bị hệ
thống câu hỏi đẻ trẻ trả lời.
+ Đây là cây gì? (cây lưỡi hổ)
+ Lá cây này các con thấy như thế nào? (lá dài)
Và viền của lá cây có màu gì? (màu vàng)
+ Trồng cây lưỡi hổ để lam gì (làm cảnh ạ)
+ Muốn có nhiều cây phải làm gì? (Trồng cây và chăm sóc ạ)
Giáo dục:
+ Các con ạ cây xanh rất tốt cho sức khoẻ của con người các con không
được hái hoa, bẻ cành mà phải tưới cây để cây mau lớn nhé! (Vâng ạ)
Ngoài cây lưỡi hổ xung quanh sân trường còn rất nhiều cây xanh có loại
trồng để làm cảnh, có loại trồng để cho bóng mát nữa đấy
- Qua những câu hỏi cô đặt ra sẽ giúp trẻ tích luỹ được những vốn từ mới
ngoài ra còn giúp trẻ phát triển ngôn ngữ chính xác, mạch lạc, rõ ràng hơn.
- Ở lứa tuổi này trẻ nhiều khi hay hỏi và trả lời trống không hoặc nói
những câu không có nghĩa. Vì vậy bản thân tôi luôn chú ý lắng nghe và nhắc
nhở trẻ, nói mẫu cho trẻ nghe và yêu cầu trẻ nhắc lại.

( Cô và trẻ hoạt động ngoài trời )
8


* Qua giờ ăn:
Trước khi ăn cô cùng trẻ hát bài “mời bạn ăn” để mau lớn các con phải ăn
đầy đủ chất dinh dưỡng
Thế trong bài hát có những loại thức ăn nào ( cho trẻ kể có thit, rau, trứng,
đậu. cá, tôm)
- Ai giỏi kể các món ăn hằng ngày cho cô nào? Trẻ kể

Ngoài ra tôi còn phối kết hợp với phụ huynh sưu tầm những quyển thơ
truyện có hình ảnh to, rõ nét nội dung phù hợp với lứa tuổi nhà trẻ để cho trẻ
làm quen và để xây dựng góc thư viện sách truyện của lớp.
2.4. Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm.
* Bảng 1: ( khảo sát tháng 9 năm 2018)
Nội dung
đánh giá

Khả năng nghe
hiểu ngôn ngữ
và phát âm.
Vốn từ của trẻ.

T
Tổng
số trẻ

Tốt
ỷ lệ
%

L

14

Khá

2

3

1,4

4

2

2

4,3

Tỷ lệ
%

SL

1,5

3

4,3

1

Tỷ lệ %

3

1,4

1


L

2

ỷ lệ %

2

4

8,6
4

3

2,8
3

8,6
21,4

3 21,4

5,7
2

4

8,5

10

14
14
14

Đạt
Khá
L

S
Tỷ lệ

3

1,4

1
1

7

71,4

1 7,2
7

2
2


7

1 7,2

4,2

1

SL
7

6

1
10

Trung bình

7
71,4

9

10

S

Chưa đạt

1

trẻ đã xây dựng được môi trường cho trẻ phát triển ngôn ngữ. Tham gia dự giờ
nhiều tiết dạy của động nghiệp để học hỏi kinh nghiệm . Vận động phụ huynh
ủng hộ cơ sở vật chất phục vụ cho hoạt động.
Thiết kế được nhiều giờ dạy phát triển ngôn ngữ cho trẻ theo chương trình
giáo dục mầm non.
3. Kết luận và kiến nghị:
3. 1. Kết luận :
Trên đây là SKKN : “Một số giải pháp phát triển ngôn ngữ cho trẻ 25-36
tháng” tại trường Mầm non Điền Lư, huyện Bá Thước nhằm giúp trẻ phát triển
ngôn ngữ tốt, giúp giáo viên có kế hoạch và cách tổ chức tốt giúp trẻ phát triển
ngôn ngữ.
Có thể nói: “Phát triển ngôn ngữ” cho trẻ ở trường mầm non là vấn đề rất
quan trọng và cần thiết, mức độ phát triển ngôn ngữ của trẻ còn tuỳ thuộc vào
nhiều yếu tố khác nhau.“Phát triển ngôn ngữ” giữ vai trò quan trọng trong cuộc
sống giao tiếp hàng ngày và hoạt động nhận thức của con người nói chung, sự
phát triển tâm lý nhận thức của trẻ nói riêng, đặc biệt là trẻ lứa tuổi 24- 36 tháng
tuổi khả năng ngôn ngữ phát triển rất nhanh.
Tôi nhận thấy rằng việc rèn luyện và phát triển ngôn ngữ cho trẻ là cả quá
trình liên tục và có hệ thống đòi hỏi giáo viên phải kiên trì, bền bỉ khắc phục khó
khăn để tìm ra phương tiện, điều kiện cần thiết cho sự phát triển toàn diện của
trẻ, hơn nữa cô giáo phải người gương mẫu để trẻ noi theo, điều này đã góp phần
bồi dưỡng thế hệ măng non của đất nước.
Muốn có được kết quả trong việc phát triển ngôn ngữ cho trẻ qua quá
trình thực hiện:
Giáo viên cần nắm vững đặc điểm tâm sinh lý và sự phát triển ngôn ngữ
của trẻ nhà trẻ. Qua việc nghiên cứu nắm vững đặc điểm tâm sinh lý và sự phát
triển ngôn ngữ của trẻ. Tôi đã có biện pháp kích thích trẻ qua các bài thơ, qua đó
11



ngôn ngữ của trẻ ngày càng phong phú.
3.2. Kiến nghị:
Để các cháu nhỏ nói chung và cháu 24-36 tháng tuổi trường mầm non
Điền Lư nói riêng được những thuận lợi nhất trong khi học khi chơi. Dựa trên cơ
sở nghiên cứu tôi có kiến nghị như sau:
Tạo điều kiện bổ sung những tài liệu tham khảo, trang thiết bị đồ dùng
phục vụ trong công tác phát trển ngôn ngữ cho trẻ.
Ban giám hiệu cần có kế hoạch bồi dưỡng cho giáo viên về kiến thức
chăm sóc giáo dục trẻ trong quá trình phát triển ngôn ngữ và có những biện pháp
hữu hiệu hơn nữa để giáo viên thực hiện tốt hơn.
Cần tạo môi trường thuận lợi về các yếu tố cho trẻ luyện tập như: yếu tố
về không gian, nên để cho trẻ có một vườn cổ tích ở ngoài sân trường trong đó
có môi trường ngôn ngữ cho trẻ học tập. Cần tuyên truyền mạnh mẽ về bậc học
mầm non đến toàn xã hội.
12


Mỗi giáo viên phải có ý thức hơn về tầm quan trọng của việc phát triển
ngôn ngữ đối với quá trình hình thành nhân cách cho trẻ sau này.
Giáo viên cần giáo dục trẻ những cảm xúc tích cực khi tham gia các hoạt
động phát triển ngôn ngữ. Thường xuyên tổ chức nhiều hơn nữa những chuyên
đề, các buổi thao giảng để qua đó giáo viên có thể học hỏi trao đổi kinh
nghiệm giảng dạy nâng cao hiểu biết cho bản thân.
Tôi rất mong sự quan tâm hơn nữa của các cấp lãnh đạo đối với viêc
chăm sóc và giáo dục trẻ.
XÁC NHẬN
Điền Lư, ngày 02 tháng 03 năm 2019
CỦA THỦ TRƯỞNG ĐƠN VỊ
Tôi xin cam đoan trên đây là SKKN
của mình không sao chép nội dung của

TT
Tên đề tài SKKN
loại
(A, B,
hoặc C)
Một số biện pháp nhằm
Ngành giáo dục
B
nâng cao hiệu quả trong
huyện Bá
1
việc giúp trẻ làm quen với Thước
chữ cái
Một số biện pháp nâng
Ngành giáo dục
C
cao hiệu quả trong việc
tỉnh Thanh Hóa
2
giúp trẻ làm quen với chữ
cái
Cấp đánh giá
xếp loại
(Ngành GD cấp
huyện/tỉnh;
Tỉnh...)

Năm học
đánh giá
xếp loại