I. PHẦN MỞ ĐẦU
1. Lí do chọn đề tài
Trong xu thế phát triển của xã hội hiện nay, đặc biệt là thời kì đổi mới và hội
nhập thì giáo dục được coi là chiếc chìa khóa vàng để tiến tới tương lai.
Với sự phát triển của khoa học kĩ thuật như hiện nay đã mang lại rất nhiều thành
tựu, nhưng bên cạnh đó kéo theo những hệ lụy không hề nhỏ. Sự lạm dụng các chất
hóa học trong trồng trọt, chăn nuôi, trong chế biến thực phẩm, nạn ô nhiễm môi
trường, sự tác động của các tia phóng xạ...là nguyên nhân chính dẫn đến tỉ lệ trẻ
khuyết tật ngày càng tăng.
Trong những năm gần đây trường Tiểu học Tế Thắng có nhiều học sinh
khuyết tật học hòa nhập tại trường. Cụ thể như năm học 2013- 2014 có 9 học sinh
khuyết tật học hòa nhập, năm học 2014 - 2015 có 10 học sinh khuyết tật học hòa
nhập, năm học 2015 - 2016 có 10 học sinh khuyết tật học hòa nhập, năm học 2016 2017 có 9 học sinh khuyết tật học hòa nhập và năm học 2017 - 2018 có 9 học sinh
khuyết tật học hòa nhập,trong đó có nhiều dạng khuyết tật khác nhau nhưng đại đa
số các em thiểu năng trí tuệ là chính.
Cũng như tất cả trẻ em khác, trẻ khuyết tật phải được hưởng mọi quyền lợi,
được học tập và vui chơi , thể hiện quyền bình đẳng mà Công ước quốc tế, Luật bảo
vệ và chăm sóc bà mẹ trẻ em thừa nhận. Chính vì lẽ đó mà Đảng và nhà nước ta
cũng đã rất quan tâm đến trẻ khuyết tật qua nhiều chính sách hỗ trợ về mặt vật chất
cũng như tinh thần.
Để góp phần nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện, giáo dục hòa nhập trẻ
khuyết tật là một việc làm không thể thiếu được. Nó vừa đảm bảo sự công bằng
trong giáo dục vừa mang tính nhân văn sâu sắc. Không ai khác ngoài lực lượng
đội ngũ cán bộ, giáo viên nói chung, giáo viên chủ nhiệm nói riêng là nòng cốt để
góp phần làm nên sự thành công trong công tác giáo dục hòa nhập cho trẻ khuyết
tật. Những việc làm cần thiết là tìm ra giải pháp, biện pháp tích cực nhằm hỗ trợ
giáo viên chủ nhiệm làm tốt công tác giáo dục hòa nhập cho trẻ khuyết tật. Một khi
đã có biện pháp giáo dục hòa nhập cho trẻ khuyết tật phù hợp thì chất lượng giáo
dục toàn diện cho học sinh khuyết tật sẽ nâng cao. Tạo cơ hội cho các em học sinh
khuyết tật giảm bớt thiệt thòi và có điều kiện học tập, vui chơi, hòa nhập với bạn bè
cùng trang lứa.

b. Phạm vi nghiên cứu
Giáo viên, Học sinh khuyết tật trường tiểu học Tế Thắng.
4. Phương pháp nghiên cứu
a. Phương pháp nghiên cứu lý luận
Nghiên cứu các tài liệu về giáo dục hòa nhập và một số văn bản Nhà nước liên
quan đến đề tài để tạo cơ sở cho lý luận.
b. Phương pháp quan sát
Thông qua việc dự giờ, kiểm tra về kết quả dạy và học của giáo viên và học sinh.
c. Phương pháp điều tra
Dùng phiếu điều tra, thăm dò, phỏng vấn giáo viên và học sinh nhằm tìm ra thực
trạng và nguyên nhân dẫn đến chất lượng dạy học.
e. Phương pháp thống kê và nghiên cứu sản phẩm
Nghiên cứu hồ sơ giáo viên, giáo án để rút ra những kết luận cần thiết cho đề
tài. Theo dõi đánh giá sự tiến bộ, các hoạt động trên lớp của trẻ khuyết tật học
hòa nhập.
Tổng kết kinh nghiệm dạy hòa nhập trẻ khuyết tật thực tế những năm qua.
2


II. PHẦN NỘI DUNG
1. Cơ sở lý luận
Giáo dục hòa nhập là xu hướng chung của hầu hết các nước trên thế giới và
đã được Bộ GD-ĐT Việt Nam xác định là con đường chủ yếu để thực hiện những
quyền cơ bản của mọi trẻ em, đặc biệt là quyền được giáo dục. Đây cũng là cơ hội
để mọi trẻ em, trong đó chú trọng đến trẻ khuyết tật, trẻ khó khăn được tiếp cận nền
giáo dục bình đẳng, có chất lượng.
Quan tâm đến giáo dục hòa nhập trẻ khuyết tật là một chủ trương đúng đắn
của Đảng, Nhà nước Việt Nam ta, thể hiện sự quan tâm đúng mức đến Quyền trẻ
em, thể hiện giàu tính nhân văn và thực sự có ý nghĩa đối với trẻ khuyết tật trong
toàn xã hội. Giáo dục hoà nhập trẻ khuyết tật ngày càng được Đảng, Nhà nước quan

cộng đồng và là những người con có ích cho xã hội, cho đất nước thì mỗi giáo viên
với lòng yêu nghề mến trẻ, tận tụy với nghề nghiệp chúng ta không thể không trăn
trở.
2. Cơ sở thực tiễn
Cùng với sự phát triển giáo dục nói chung, giáo dục hòa nhập trẻ khuyết tật
trong trường Tiểu học nói riêng đã có bước chuyển biến khá tốt. Hầu hết các trẻ
khuyết tật đều ra lớp học hòa nhập. Đến lớp học, các em tự tin hơn, được thể hiện
mình mà không rụt rè sợ sệt... Vì vậy về phía phụ huynh có con học hòa nhập cũng
rất yên tâm khi đưa con mình đến trường học. Nhà trường chúng tôi cũng được cấp
trên đánh giá là trường có công tác Giáo dục hòa nhập trẻ khuyết tật đạt kết quả tốt.
2. Thực trạng
a. Thuận lợi và khó khăn
* Thuận lợi
- Đảng và Nhà nước rất quan tâm đến chế độ, chính sách trong công tác giáo dục
hòa nhập cho trẻ khuyết tật.
- Ban giám hiệu nhà trường có kinh nghiệm trong công tác chỉ đạo giáo dục hòa
nhập cho trẻ khuyết tật.
- Công tác tuyên truyền, động viên của Ban Giám hiệu; Các tổ chức đoàn thể
ngày càng quan tâm hơn tới đội ngũ giáo viên chủ nhiệm có học sinh khuyết tật
học hòa nhập; Chỉ đạo sâu sát trong các buổi sinh hoạt chuyên môn về các giải pháp
hữu hiệu nhằm hỗ trợ giáo viên chủ nhiệm có thêm kinh nghiệm.
- Được sự ủng hộ, giúp đỡ nhiệt tình của đồng nghiệp, cha mẹ học sinh và có
nhiều tài liệu để tìm hiểu, tham khảo, tra cứu.
- Một số giáo viên chủ nhiệm có năng lực, nhiệt tình , có tinh thần trách nhiệm,
tận tụy yêu thương học sinh khuyết tật, tâm huyết với công tác giáo dục hòa nhập
cho trẻ khuyết tật. Thường xuyên tự học tự rèn và sáng tạo góp phần nâng cao chất
lượng giáo dục hòa nhập cho trẻ khuyết tật của nhà trường hàng năm.
- Một số phụ huynh thể hiện sự quan tâm con em khuyết tật học hòa nhập.
* Khó khăn:
Trường Tiểu học Tế Thắng là một trong những trường hàng năm có tỉ lệ học

- Mặc dù đã có những chính sách của đảng và nhà nước, quy định của ngành giáo
dục cho học sinh khuyết tật nhưng còn một số chính sách chưa được thực hiện như
việc quy định 1 em khuyết tật tính bằng 5 em học sinh bình thường trong một lớp
chưa được thực hiện .
3. Các giải pháp, biện pháp
a. Mục tiêu của giải pháp, biện pháp
- Giúp giáo viên chủ nhiệm có thêm kinh nghiệm để làm tốt công tác giáo dục
hòa nhập cho trẻ khuyết tật trong nhà trường.
- Góp phần nâng cao chất lượng giáo giáo dục hòa nhập cho trẻ khuyết tật, đạt
được mục tiêu giáo dục và hoàn thành thắng lợi nhiệm vụ chính trị nhà trường đặt
ra trong năm học.
- Giúp học sinh khuyết tật học hòa nhập có thêm niềm vui, phần nào giảm bớt
thiệt thòi mà các em đang phải gánh chịu.
- Góp phần tác động đến các tổ chức, cá nhân, cộng đồng và xã hội để có sự
5


quan tâm hơn nữa trong công tác giáo dục hòa nhập cho trẻ khuyết tật.
- Từ mục tiêu trên, tôi đã nghiên cứu và đúc rút một số kinh nghiệm nhằm giúp
giáo viên chủ nhiệm làm tốt công tác giáo dục hòa nhập cho trẻ khuyết tật qua
những giải pháp, biện pháp cụ thể .
b. Nội dung và cách thức thực hiện giải pháp, biện pháp
b.1. Giáo viên chủ nhiệm thường xuyên tổ chức, hướng dẫn trò chơi cho học
sinh khuyết tật luyện tập giao tiếp trong các hoạt động giáo dục.
+ Thông qua các trò chơi, hướng dẫn các em nói theo, làm các động tác theo
cô và các bạn, việc đóng các vai khác nhau, học sinh khuyết tật sẽ được luyện tập
giao tiếp trong các tình huống có thể xảy ra trong cuộc sống hàng ngày. Quá trình
nhập vai sẽ tạo ra những cảm xúc tốt cho các em, với các học sinh khác trong lớp.
+ Hướng dẫn các trò chơi đóng vai có chủ đề giúp cho trẻ khuyết tật phát triển về
hành vi, về vận động trí tuệ, vận động cơ thể bởi vì nó giúp các em phần nào hiểu

tiếng và đã nghe, hiểu được những câu đơn giản. Gặp thầy cô và những người lớn
em đã biết chào hỏi.
b.2. Tăng cường sự phối hợp giữa nhà trường, gia đình và xã hội trong công
tác giáo dục hòa nhập cho trẻ khuyết tật.
+ Giáo dục hoà nhập trẻ khuyết tật là một quá trình đòi hỏi cần có sự kết hợp chặt
chẽ giữa các lực lượng trong và ngoài nhà trường, trong đó nhà trường đóng vai trò
quan trọng nhất, phối hợp tốt giữa nhà trường, gia đình và xã hội thì giáo dục trẻ hòa
nhập sẽ tạo nên kết quả như mong muốn. Chính vì thế mà giáo viên chủ nhiệm cần
phải tăng cường sự phối hợp chặt chẽ giữa nhà trường, gia đình và xã hội trong
công tác giáo dục hòa nhập cho trẻ khuyết tật, cụ thể: Giáo viên chủ nhiệm có học
sinh học hòa nhập thường xuyên trao đổi, cập nhật, nắm bắt các kênh thông tin đa
chiều để có những điều chỉnh kịp thời, phù hợp về phương pháp giảng dạy, hình
thức tổ chức dạy học, các hoạt động vui chơi, chăm sóc sức khỏe. Thường xuyên
theo dõi diễn biến sức khỏe bệnh lý, sự tiến bộ của các em dù là rất nhỏ để trao đổi
với phụ huynh để cùng phối hợp với giáo viên chủ nhiệm làm tốt công tác giáo dục
hòa nhập cho trẻ khuyết tật, thường xuyên trao đổi thông tin về các lĩnh vực giáo
dục môn học và hoạt động giáo dục, năng lực, phẩm chất của các em với ban giám
hiệu nhà trường để có sự giúp đỡ trong việc đánh giá hay không đánh giá các em.
Tích cực trong công tác dân vận, tham mưu với các tổ chức đoàn thể nơi cư trú:
Đoàn thanh niên, Hội phụ nữ, Hội khuyến học, Trung tâm Y tế, chính quyền địa
phương quan tâm giúp đỡ kịp thời về quyền lợi, chính sách như tặng quà nhân các
dịp lễ, tết, khám sức khỏe định kỳ cho các em, tạo điều kiện tốt nhất cho trẻ khuyết
tật đến trường học hòa nhập.
+ Để có sự phối hợp chặt chẽ giữa nhà trường , gia đình và xã hội trong công
tác giáo dục hoà nhập cho trẻ khuyết tật hiệu quả thì người giáo viên chủ nhiệm
phải làm tốt công tác dân vận, biết lựa chọn thời điểm thích hợp, tạo mối quan hệ
thân thiện, thể hiện sự nhiệt tình trong công tác giáo dục hòa nhập cho trẻ khuyết
tật. Cùng với gia đình tạo cho các em niềm hứng thú học tập, rèn tính kiên trì bền bỉ
Ví dụ : Em Viên Hải Nam là học sinh lớp 2B năm học 2017-2018, em bị thiểu
năng trí tuệ, khả năng ghi nhớ kém. Nhờ sự phối hợp tốt giữa gia đình và giáo viên

dung hoạt động ngoài giờ lên lớp, tâm lý của trẻ, nhân điển hình kinh nghiệm giáo
dục hoà nhập thành công cho trẻ khuyết tật của một số giáo viên chủ nhiệm năm học
trước.
+ Tìm hiểu tâm lý, bệnh lý của học sinh khuyết tật
+ Lập kế hoạch giáo dục cá nhân
+ Huy động sự quan tâm giúp đỡ, phối hợp chặt chẽ, nhịp nhàng của nhà trường ,
gia đình và xã hội.
+ Giáo dục các học sinh bình thường phải thân thiện, sẵn sàng giúp đỡ các bạn
khuyết tật học hòa nhập, không phân biệt, kỳ thị, chọc ghẹo,… các bạn khuyết
tật học hòa nhập trong lớp cũng như trong trường.
+ Thường xuyên tổ chức chuyên đề trao đổi kinh nghiệm: sử dụng phương pháp
dạy học, các hình thức tổ chức dạy học phù hợp, hiệu quả và kỹ năng sư phạm
8


giáo dục hòa nhập cho trẻ khuyết tật, đặc biệt kỹ năng giáo dục học sinh khuyết
tật dạng thiểu năng trí tuệ.
+ Ban giám hiệu tập huấn cho giáo viên chủ nhiệm nắm rõ khái niệm, đối tượng, các
nguyên nhân, dấu hiệu để nhận biết, phân loại các dạng khuyết tật: trí tuệ, hệ vận
động, khiếm thị, khiếm thính, khó khăn về ngôn ngữ,…
+ Tư vấn cho giáo viên chủ nhiệm nhận biết những khó khăn về thể chất và tinh
thần thường đi kèm với trẻ khuyết tật: Ví dụ: Học sinh Lê Minh Thức bị bại não có
thể chậm phát triển về cơ thể và chậm phát triển trí tuệ, hoặc học sinh Viên Anh
Tuấn khó khăn về ngôn ngữ (không nói được) có thể khó khăn về thính giác (không
nghe được) nhưng cơ thể có thể phát triển bình thường,...
+ Tùy theo đối tượng học sinh khuyết tật học hòa nhập, tùy theo sự tiến bộ của
các em, giáo viên chủ nhiệm nghiên cứu, thường xuyên thay đổi phương pháp
dạy học phù hợp, chú trọng phương pháp trực quan, minh họa, động tác, cử chỉ,
làm mẫu,…cho học sinh dễ tri giác.
+ Theo dõi sát sao sự tiến bộ của các em trong các lĩnh vực giáo dục dù là rất

thực hiện một số nội dung trong phong trào thi đua xây dựng Trường học thân thiện,
học sinh tích cực. Thông qua những hoạt động đã tác động rất lớn đến sự hình thành
và tiến bộ dần nhân cách của các em cả về thể chất lẫn tinh thần. Nhờ giáo viên chủ
nhiệm linh hoạt tổ chức tốt các hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp mà các em
năng động hơn trong mọi sinh hoạt, tiến bộ hơn trong học tập , có những em đầu
năm không đánh giá đã tiến bộ dần và cuối học kì I được đánh giá, quan trọng hơn
là tạo sân chơi lành mạnh bổ ích và thân thiện cho các em, tránh được sự tự ti, mặc
cảm, sợ đến trường học hòa nhập. Các em mạnh dạn vui chơi, mạnh dạn trong giao
tiếp và tự tin hơn rất nhiều, chủ động hòa nhập với các bạn học sinh bình thường,
bạn bè vui vẻ, đoàn kết, thích gần gũi với cô giáo chủ nhiệm để chia sẻ, nói lên
những ước mơ, mong muốn trong tương lai,...
c. Điều kiện thực hiện giải pháp, biện pháp
Để thực hiện được giải pháp, biện pháp đòi hỏi cán bộ quản lí phải có kinh
nghiệm, nhiệt huyết, tinh thần trách nhiệm cao, có kinh nghiệm trong công tác chỉ
đạo giáo dục hòa nhập cho trẻ khuyết tật, tìm hiểu kĩ và nắm rõ các nguyên nhân,
thực trạng, mặt mạnh, mặt yếu của vấn đề nghiên cứu, nắm kĩ các văn bản chỉ đạo
của các cấp ngành, luôn tự học tự rèn, học hỏi đồng nghiệp, nắm bắt điều kiện thực
tế,… để từ đó vận dụng đưa ra các biện pháp, giải pháp phù hợp giúp giáo viên chủ
nhiệm làm tốt công tác giáo dục hòa nhập cho trẻ khuyết tật đạt hiệu quả cao hơn
những năm học trước.
Động viên giáo viên chủ nhiệm khắc phục khó khăn, luôn tự học tự rèn, tự
nghiên cứu, học hỏi kinh nghiệm từ đồng nghiệp, tâm huyết với công việc, nêu cao
tinh thần trách nhiệm hơn nữa để hòa thành nhiệm vụ được giao.
Tích cực tham mưu với các cấp có thẩm quyền quan tâm tạo điều kiện, hỗ trợ
về mọi mặt, đặc biệt phối hợp chặt chẽ giữa nhà trường, gia đình và các tổ chức
đoàn thể trong xã hội, làm tốt công tác xã hội hóa giáo dục giáo dục.
Chất lượng giáo dục toàn diện của học sinh khuyết tật ngày càng được nâng
lên, tạo được niềm tin yêu trong lòng các em, phụ huynh và các tầng lớp xã hội
trong địa bàn xã. Các em hứng thú đến trường học tập, nhiều học sinh có tiến bộ rõ
rệt . Một số em được đánh giá như học sinh bình thường (Môn học và hoạt động

III. PHẦN KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
1.

Kết luận

Qua một thời gian nghiên cứu và thực hiện các biện pháp " Nâng cao chất
lượng giáo dục hoà nhập trẻ khuyết tật ở trường Tiểu học", tôi nhận thấy đây là một
nhiệm vụ hết sức khó khăn của cha mẹ, giáo viên và các lực lượng khác trong cộng
đồng. Chỉ có giáo dục hoà nhập trẻ khuyết tật tốt trong môi trường giáo dục bình
thường thì trẻ mới có những cơ hội để phát triển hết khả năng và phát huy hết năng
lực học hỏi của mình.
11


Chớnh vỡ vy m ngi giỏo viờn cn phi quan tõm c bit n vic t chc
cỏc hot ng hc, hot ng hng ngy, giỏo dc tr mi lỳc, mi ni bng tỡnh
thng, trỏch nhim, s kiờn trỡ gúp phn hon thnh tt mc tiờu v ni dung
giỏo dc hũa nhp tr khuyt tt giỳp tr phỏt trin ton din nhõn cỏch nh nhng
a tr bỡnh thng.
t c kt qu nh trờn l nh s ch o sỏt sao ca cỏc cp lónh o, ca
Ban giỏm hiu ó quan tõm to iu kin v c s vt cht , s on kt quyt tõm
ca tt c giỏo viờn ó n lc trong vic to mụi trng giỏo dc tt nht, phự hp
nht cho tr kộm may mn. Bờn cnh ú l s quan tõm, phi hp ca cỏc bc ph
huynh hc sinh.
Trng Tiu hc Tế Thắng trong nhng nm qua ó tp trung nhiu cho vic
dy học hũa nhp cho tr khuyt tt nh : T chc cỏc chuyờn , trao i kinh
nghim trong t khi ti cỏc bui sinh hot chuyờn mụn, vit sỏng kin kinh nghim
v ti giỏo dc hũa nhp tr khuyt ttL mt giỏo viờn tại địa phơng, tụi
ó tớch cc tham gia v xut mt s gii phỏp c th ci thin v cụng tỏc
giỏo dc hũa nhp tr khuyt tt, s phi kt hp gia giỏo viờn v ph huynh. Sau

tật. Để những đóng góp này thu được kết quả tốt nhất, nhằm góp phần vào việc thực
hiện mục tiêu giáo dục hiện nay của địa phương, rất mong nhận được những ý kiến
xây dựng và góp ý quý báu của các đồng nghiệp và các cấp quản lí.
Xin chân thành cảm ơn!
( Tôi xin cam đoan đề tài này do tôi tự nghiên cứu, không sao chép của ai hay tài
liệu khác)
Tác giả

Lê Thị Yến

MỤC LỤC
TT

Tên mục

Trang
13


1

Phần mở đầu

2

Lí do chọn đề tài

1

3


4

9

Các giải pháp , biện pháp

6

10

Hiệu quả cúa SKKN

12

11

Phần kết luận và kiến nghị

12

Kết luận

12

13

Kiến nghị

13