1. Mở đầu
1.1. Lí do chọn đề tài
Chúng ta đã biết, nhà trường là cái nôi nuôi dưỡng mỗi con người, và người
giáo viên là một nhân tố quan trọng để nuôi dưỡng cái nôi đó. Không ai có thể
phủ nhận vai trò của người giáo viên trong việc phát triển tri thức và nhân cách
của người học sinh, đặc biệt là người giáo viên chủ nhiệm. Các thầy cô chủ
nhiệm vừa làm công tác giảng dạy, vừa làm công tác quản lý học sinh, vì vậy
các thầy cô có điều kiện gần gũi và hiều được tâm tư, nguyện vọng của học sinh
để kịp thời uốn nắn, động viên giúp các em nhận thức được vai trò của việc học
tập và rèn luyện đạo đức để trở thành con ngoan, trò giỏi. Thực chất vai trò của
một người giáo viên chủ nhiệm gần giống như người trồng cây, chăm sóc, vun
cây giống. Người làm vườn không thể cầm ngọn cây kéo lên mà phải chăm sóc,
tạo điều kiện cho hạt giống nảy mầm.
Trong những chuyến đò qua sông, người giáo viên chủ nhiệm có thể gặp
được những học sinh ngoan, hiền, học giỏi; những học sinh nhiệt tình, tự tin;
những học sinh rụt rè, nhút nhát, run rẩy khi trả lời câu hỏi của thầy cô. Bên
cạnh đó cũng sẽ có những học sinh nghiện game, nghiện thuốc lá; những học
sinh thích thể hiện mình qua nắm đấm; và lại có những học sinh coi trường học
là nơi vui chơi hợp lệ..v..v. Các em cần sự quan tâm, chăm sóc của các lực lượng
xã hội, của các thầy cô giáo thường xuyên dạy dỗ hàng ngày, đặc biệt là thầy cô
chủ nhiệm của các em. Hiện nay, khi nền kinh tế thị trường đang len lỏi vào từng
ngóc ngách của đời sống xã hội; các tệ nạn xã hội đang có xu hướng tấn công
vào giới học đường, đe dọa sự bình yên của các em thì vai trò của người giáo
viên chủ nhiệm lại càng quan trọng hơn bao giờ hết. Người giáo viên chủ nhiệm
sẽ tư vấn, định hướng để giúp học sinh của mình xây dựng một lý tưởng sống
đúng đắn, khơi dậy trong học sinh của mình tình yêu thương con người, niềm tin
ở bản thân, ở tương lai, ở chính các em, từ đó giúp các em nhận thức được giá trị
của bản thân, biết cố gắng vượt qua những khó khăn trong học tập, trong đời
sống.
Do ảnh hưởng của sự phát triển kinh tế xã hội ngày càng sâu sắc, đa dạng
và phức tạp thì đời sống tâm lý của học sinh nói chung, học sinh cấp THPT nói

THPT, lứa tuổi mà ở đó đặc điểm sinh lí khá phát triển, trí tuệ biến đổi cả về
chất và lượng. Các em biết quan sát nhạy bén và cảm nhận tinh tế , tư duy trừu
tượng ở mức cao. Nhưng lại rất dễ thay đổi tính nết, dễ sa ngã và bị lôi kéo, lứa
tuổi đang và muốn tự khẳng định mình trước mọi người.
Để làm tốt công tác chủ nhiệm trước hết GVCN phải nắm rõ nhiệm vụ của
GVCN trong điều lệ trường phổ thông. Vì GVCN có một vị trí quan trọng trong
việc giáo dục tư tưởng, ý thức đạo đức học sinh, tạo điểm nhấn góp một phần
trong phong trào xây dựng trường học thân thiện học sinh tích cực. Do đó
GVCN là một trong những nhân tố thúc đẩy sự hình thành nhân cách của học
sinh, mang lại một phần kết quả rèn luyện đạo đức, học tập của các em.
Học sinh THPT cần được trau dồi tư tưởng vững vàng, có nghị lực vượt
khó trong học tập và đời sống. mà các em còn đóng vai trò quan trọng trong chất
lượng, tỷ lệ thi TNTHPT của nhà trường, tỷ lệ học sinh đỗ đại học, cao đẳng. Vì
vậy, việc quản lí giáo dục học sinh THPT không phải là dễ. Hơn nữa, hầu hết
GVCN là kiêm nhiệm chưa qua lớp bồi dưỡng về nghiệp vụ làm GVCN, làm
việc với những kinh nghiệm sau nhiều năm làm công tác chủ nhiệm.
2.1.1. Vị trí của giáo viên chủ nhiệm lớp:
Ở nhà trường THPT, trong mỗi lớp học đều có một giáo viên chủ nhiệm
lớp. Giáo viên chủ nhiệm lớp là người được BGH bổ nhiệm, chịu trách nhiệm
quản lý công tác giáo dục và đào tạo học sinh ở lớp mình phụ trách là người chịu
toàn bộ trách nhiệm trước BGH và nhà trường về mọi vấn đề thuộc lớp mình.
- Giáo viên chủ nhiệm là người thay mặt hiệu trưởng, hội đồng nhà trường
và cha mẹ học sinh quản lý toàn diện học sinh lớp mình phụ trách. Điều này đòi
hỏi giáo viên chủ nhiệm vừa quản lý tập thể học sinh, vừa quan tâm đến từng cá
nhân trong lớp về mọi phương diện: Tư tưởng, học tập, tu dưỡng, lao động và
sinh hoạt tập thể.

3



- Có tầm hiểu biết rộng về văn hoá chung.
- Có tri thức sâu sắc, hiện đại về môn học phụ trách ở lớp chủ nhiệm.
- Có khả năng sáng tạo trong công tác giáo dục, dạy học.
- Có khả năng thu thập, tích luỹ tri thức, để ngày càng nâng cao hoặc mở
rộng tầm hiểu biết của mình.

4


- Có khả năng kích hoạt, gây hào hứng nhằm khơi dậy sự hứng thú và động
cơ học tập và rèn luyện đạo đức ở HS.
- GVCN cần tự trang bị cho mình nhiều thủ thuật lôi cuốn đa dạng để khi
cần có thể tung ra trước HS nhằm tạo sự gần gũi, thân mật giữa cô và trò, giữa
trò với trò.
- Có sự thành thạo trong các kỹ năng sư phạm như:
+ Giao tiếp sư phạm trước đám đông hay đối xử cá biệt.
+ Biểu lộ và kiềm chế các cảm xúc , tình cảm khi cần thiết.
+ Diễn đạt, trình bày các vấn đề có logic, tính truyền cảm có thuyết phục
của một nhà giáo, tri thức khoa học liên môn, tri thức xã hội.
+ Ứng xử các tình huống sư phạm.
+ Lập kế hoạch, tổ chức, chỉ đạo các hoạt động trong công tác chủ nhiệm.
2.1.5. Ý nghĩa của công tác chủ nhiệm lớp:
Công tác chủ nhiệm lớp là công tác chiến lược trong nhà trường, có ảnh
hưởng trực tiếp đến quá trình giáo dục và kết quả đào tạo ở nhà trường.
Công tác chủ nhiệm có tầm ảnh hưởng lớn và lâu dài đối với học sinh, ảnh
hưởng về mọi mặt chứ không chỉ là về học tập hay đạo đức.
Công tác chủ nhiệm lớp rất cần thiết cho lứa tuổi thanh niên THPT với
những đặc điểm sinh lý, trình độ hiểu biết và vốn sống còn hạn chế. Công tác
chủ nhiệm lớp sẽ đáp ứng cho nhu cầu có một chỗ dựa tinh thần của học sinh để
các em có thể nhận được sự hỗ trợ, giúp đỡ hoặc sự hướng dẫn, chỉ dạy, uốn nắn

giữa học sinh, phụ huynh, nhà trường quả không phải là dễ.
Đối với học sinh THPT vừa phải giáo dục tư tưởng, đạo đức, vừa phải giáo
dục ý thức học tập, hướng nghiệp, kể cả việc tham gia TDTT, văn hóa, vui chơi,
giải trí...
Trong những năm qua, tôi được phân công làm công tác chủ nhiệm các
lớp ở khối 10, về học lực đầu vào của các em lớp tôi chủ nhiệm không có học
sinh khá, giỏi, số học sinh có học lực trung bình chỉ khoảng 1/3 lớp, còn lại là
học lực yếu, một phần tư là học sinh thuộc diện chính sách: hộ nghèo, vùng đặc
biệt khó khăn, con TBB. Các em đều là con em gia đình nông dân, một số em
cha mẹ đi làm ăn xa . Vì vậy, đối với học sinh còn thiếu sự quan tâm của các bậc
phụ huynh.
Mặt khác, học sinh lớp 10 chưa có ý thức tự giác như học sinh khối lớp 11, 12.
Các em còn bỡ ngỡ khi mới vào trường. Sự hiểu biết giữa GVCN và học
sinh chưa có, giáo viên phải mất một khoảng thời gian nhất định để tìm hiểu các
em. Học sinh có học lực yếu chiếm đa số. Đây là những điều trăn trở của người
làm công tác chủ nhệm như chúng tôi.
Nhiều em có hoàn cảnh khó khăn : thiếu thốn tình cảm và sự quan tâm của
gia đình, thiếu sự quản lý sát sao của gia đình; việc đi lại để liên hệ với cha mẹ
học sinh cũng không thuận lợi, rất nhiều em đã có dấu hiệu lún sâu vào chuyện
tình cảm, bỏ học triền miên, nghiện games... Rất nhiều em có tư tưởng chưa ổn
định chuyển lớp để được gần bạn gần bè cũ, đôi khi còn chia bè phái. Mà một
tập thể lớp không đoàn kết thì mọi hoạt động không mang lại hiểu quả cao.
Môi trường mới, các em cần sự quan tâm của GVCN để giáo dục và hướng
dẫn cho các em ý thức học tập và rèn luyện, sẵn sàng vượt qua mọi khó khăn,
thử thách, GD cho các em ý thức xây dựng tập thể đoàn kết. Cần thời gian để
giúp các em ở các lớp khác nhau hòa nhập cộng đồng trường học, tạo sự gắn kết
cho một tập thể mới. Tuyên truyền cho các em hiểu biết về truyền thống của nhà
trường, gương người tốt việc tốt của nhà trường để các em có tinh thần nổ lực
phấn đấu, làm tốt nhiệm vụ của người học sinh.


+ Một số học sinh chưa chú tâm học tập, chưa hoàn thành nhiệm vụ học
tập như: không soạn bài, không học bài cũ, không phát biểu xây dựng bài, không
chú ý nghe giảng, không làm bài tập trước khi đến lớp, hay vi phạm nội quy, quy
định của nhà trường, tiếp thu bài còn quá chậm.
+ Các gia đình chưa thực sự quan tâm đến việc học tập của con em, nhiều
phụ huynh đi làm ăn xa nên chưa nắm bắt được tình hình học tập và rèn luyện
của con em mình nên chưa có giải pháp động viên, giáo dục kịp thời.
* Nắm bắt đặc điểm riêng của học sinh

7


Mỗi học sinh là một cá thể nên có hoàn cảnh sống riêng, thể chất, sinh lí
khác nhau và tâm lí, tính cách của mỗi học sinh cũng khác nhau. Việc nắm vững
những đặc điểm này, giúp giáo viên lựa chọn những biện pháp tác động sư phạm
phù hợp nhằm khơi dậy và phát huy được mặt mạnh sẵn có ở mỗi em, đồng thời
hình thành, phát triển những phẩm chất cần thiết, xây dựng cho từng em có cuộc
sống tâm hồn, tình cảm phong phú, trong sáng, cao cả và nhân hậu, có năng lực
và sức khỏe dồi dào thích ứng cuộc sống tự lập của bản thân.
2.3.2. Ổn định tổ chức lớp học:
* Lựa chọn ban cán sự lớp:
Căn cứ vào “sơ yếu lý lịch và bảng khảo sát chất lượng đầu năm học”.
GVCN chỉ định ban cán sự lớp lâm thời hoạt động 3 tuần đầu năm học,
theo dõi và tuần 4 cho lớp tiến hành đại hội công khai, bầu chọn. Căn cứ sự tín
nhiệm của tập thể lớp để lựa chọn ban cán sự thực sự có năng lực, tinh thần
trách nhiệm..
Cơ cấu ban cán sự lớp như sau:
LỚP TRƯỞNG

Lớp

3

Phó
bí
thư
chi
đoàn

Uỷ
viên
BCH
chi
đoàn

Thủ
quỹ
lớp

Giữ
sổ
đầu
bài

Thư
ký
lớp

Tổ
4


Do lớp có nhiều học sinh ở nhiều xã khác nhau vào thành một lớp nên việc
xếp chỗ ngồi cũng cần cân nhắc vì nếu để học sinh một xã ngồi cùng với nhau
thì sẽ hình thành các phe phái, gây mất đoàn kết trong lớp.
2.3.3. Lập kế hoạch công tác chủ nhiệm
Công tác chủ nhiệm lớp là một công tác khó khăn vất vả và đòi hỏi sự
làm việc khoa học. Tránh tình trạng tùy hứng, tùy tiện, thiếu kế hoạch. Vì
thế vấn đề xây dựng kế hoạch là một yêu cầu cần thiết để bảo đảm hiệu quả
giáo dục học sinh. Để có được kế hoạch cụ thể, khoa học người giáo viên phải
nắm được kế hoạch, chương trình giáo dục chung của nhà trường; nắm bắt tình
hình cụ thể của lớp chủ nhiệm. Từ các thông tin nói trên giáo viên chủ nhiệm dự

9


kiến kế hoạch, đặt ra các yêu cầu trọng điểm cho từng giai đoạn. Sau đó phác
thảo kế hoạch chủ nhiệm thông qua các hoạt động cụ thể theo trình tự thời gian.
Sau khi phác thảo kế hoạch, giáo viên chủ nhiệm cần tham khảo ý kiến đồng
nghiệp và cán sự lớp, cán bộ chi đoàn để thống nhất một số nội dung cần thiết.
* Kế hoạch cụ thể:
Thời
gian

Nội dung công việc
trọng tâm

Người
thực hiện

Biện pháp


cảnh được phân công
- Tổ chức Họp Phụ huynh
theo kế hoạch của nhà
trường

Tháng 10 - GD ý thức, trách nhiệm -Giáo viên - GV cho học sinh
nghĩa vụ công dân cho HS chủ nhiệm kí kết thực hiện nói
- Lao động theo kế hoạch
- Ban cán không với ma túy
- HĐNGLL theo chủ đề sự lớp.
tháng
-Ban Chấp - Phân công thực
chi hiện kế hoạch
- Chăm sóc bồn hoa cây hành
đoàn
NGLL.
cảnh được phân công
- Phát động thi đua chào
mừng ngày 20 -11

10


- Tổ chức Đại hội chi đoàn
năm học mới
- Thi đua học tốt chào -Giáo viên - Phân công cụ thể
mừng ngày 20/11
chủ nhiệm thực hiện kế hoạch
- HĐNGLL theo chủ đề - Ban cán NGLL.
Tháng 11 tháng

nghĩa vụ của người đoàn - Ban cán giá hạnh kiểm HKI
viên
sự lớp
- Phân công thực
Tháng 01

- HĐNGLL theo chủ đề -Ban Chấp hiện kế
tháng
hành
chi NGLL.
- Thi học sinh giỏi các đoàn

hoạch

môn văn hoá
- Thực hiện nghỉ Tết và tập
trung đúng thời gian
- Thi đua học tốt chào -Giáo viên
mừng ngày thành lập chủ nhiệm
Đảng.
- Ban cán
Tháng 02 - HĐNGLL theo chủ đề sự lớp
tháng
- Chăm sóc bồn hoa cây
cảnh được phân công

- Ổn định nề nếp
sau Tết
- Đẩy mạnh học
tập

- Thực hiện nghiêm chỉnh sự lớp
quy định của nhà trường

- Đẩy mạnh học
tập chuẩn bị kiểm
tra HKII

- Chăm sóc bồn hoa cây
cảnh được phân công

- Kỉ niệm những ngày lễ -Giáo viên - Đẩy mạnh nhóm
lớn: 30/4, 1/5, 19/5
chủ nhiệm học tập và đôi bạn
- Hướng dẫn HS ôn tập
- Ban cán học tập
Tháng 5

sự lớp

- Tổ chức thi
nghiêm túc và có
- Làm hồ sơ cuối năm cho -Ban Chấp chất lượng
hành
chi
học sinh
đoàn
- Tuyên truyền học
sinh học tập theo
tấm gương của Bác
- Tổng kết năm học

SL

%

SL

%

SL

%

Học kỳ 1

38

0

0,0

10 26,0

27

71,0

1

3,0


0

0,0

10 26,0

28

74,0

0

0,0

0

0,0

12


Xếp loại

Hạnh kiểm
Sĩ
số

Học kỳ

Tốt


38

19 50,0

10

26,3

7

18,4

2

5,3

0

0,0

Học kỳ 2

38

21 55,3

10

26,3


0

0,0

- Danh hiệu thi đua
+ Tập thể lớp: đạt lớp tiên tiến
+ Cá nhân:
. Học sinh giỏi: 0
. Học sinh tiến tiến: 10 em = 26 %
2.3.4. Phối hợp thống nhất biện pháp giáo dục học sinh với BGH, các giáo
viên bộ môn, BCH đoàn trường, với gia đình HS.
2.3.4.1. Phối hợp với BGH:
GVCN lấy chủ trương hoạt động của nhà trường do BGH cung cấp để lên
kế hoạch hoạt động lớp mình, chịu trách nhiệm truyền đạt cho CMHS và HS về
chủ trương của trường , sở…
Báo cáo thường xuyên với BGH về tình hình của lớp thường xuyên theo
định kì, hoặc đột xuất khi có vấn đề cần giải quyết.
2.3.4.2. Với các giáo viên bộ môn:
Ngoài việc theo dõi sát sao tình hình học tập của từng học sinh, tình hình
chung của lớp, đánh giá học sinh theo tuần, tháng, giáo viên chủ nhiệm cần phối
hợp với giáo viên bộ môn để giáo dục học sinh có hiệu quả hơn
-Thống nhất kế hoạch và chương trình giáo dục chung đối với cả lớp. Theo
dõi, kiểm tra và đôn đốc việc học tập của tập thể và cá nhân
- Giáo viên chủ nhiệm phải thường xuyên tập hợp ý kiến của các đồng
nghiệp về lớp mình và lớp bạn.

13



- Tuyên truyền việc đóng các khoản tiền theo qui định.
- Thiết lập mối quan hệ giữa nhà trường và gia đình qua sổ liên lạc.
2.3.5. Biện pháp giáo dục học sinh cá biệt

14


Hầu như trường nào, lớp nào cũng đều có HS đặc biệt (là những HS chưa
ngoan lắm hay bỏ tiết, nghỉ học không phép, vi phạm nội qui nhà trường hoặc có
hoàn cảnh đặc biệt).
Thực ra những học sinh chưa ngoan thường gây không ít khó khăn cho
GVCN, ảnh hưởng lớn đến kết quả thi đua của lớp, nhiều khi khiến cho GVCN
cảm thấy mệt mỏi thậm chí buông xuôi vì nói hoài mà các em không chuyển
biến, càng phạt, càng lỳ, chống đối ngầm, cố tình quậy hơn.
- Giáo viên chủ nhiệm phải tìm hiểu lý lịch, tính cách học sinh, tìm hiểu
điểm yếu của học sinh.
- Kết hợp với giáo viên bộ môn, nhà trường, gia đình.
- Giáo viên chủ nhiệm không được nóng vội, uốn nắn dần, khi đưa ra tập thể
lớp không nói nhiều, khi gặp riêng không được chì trích mà nhẹ nhàng tâm sự và
phân tích.
- Giao cho học sinh cá biệt một số việc và sau đó phải động viên khuyến
khích kịp thời những việc em làm tốt.
- Lập kế hoạch cho cán sự lớp để thành lập các đôi bạn cùng tiến.
- Luôn thông báo kịp thời các thông tin về học sinh với gia đình và ngược lại.
- Phải gần gũi, thân thiện để hs cá biệt giải bày được tâm tư, khúc mắc để
cùng GVBM và gia đình phối hợp giáo dục.
2.3.6. Giáo dục HS thông qua tiết sinh hoạt lớp:
Giáo viên chủ nhiệm nhất thiết phải dự giờ sinh hoạt lớp và xem trước kế
hoạch sinh hoạt lớp của lớp trưởng và các tổ, giáo viên chủ nhiệm lên một kế
hoạch sinh hoạt riêng cho mình. Khi dự sinh hoạt lớp dưới sự điều khiển riêng

Tổ 2.......................................................................................................
Tổ 3........................................................................................................
Tổ 4.......................................................................................................
- Đội tự quản................................................................................................
- Giáo viên chủ nhiệm..................................................................................
3. Xếp loại hạnh kiểm tuần: ..
Tổ 2
Tổ 3
Tổ 4
1
2
3…
4. ý kiến đề xuất.
- Ý kiến của học sinh:..................................................................................
.....................................................................................................................
- Lớp trưởng:................................................................................................
.....................................................................................................................
5. Kế hoạch tuần tới: (GVCN)....................................................
Cuộc họp kết thúc lúc......h.....phút cùng ngày.
Ngày...tháng....năm 20..
Giáo viên chủ nhiệm
Lớp trưởng
Thư ký
(Ký tên)
(Ký tên)
(Ký tên)

16



- Tham gia lao động tích cực.
- Biết giữu gìn vệ sinh chung, bảo vệ tài sản của công
- Kết quả kiểm phiếu như sau:
Hạnh kiểm
Sỉ
số

Tốt
SL

Khá
%

SL

TB
%

SL

Yếu
%

SL

%

17




%

Số lượng

%

Giỏi

0

0,0

0

0,0

Khá

10

26,0

10

26,0

T.bình

28


10

26,0

T.bình

8

21,4

7

18,4

yếu, kém

0

0,0

0

0,0

3. Kết luận, kiến nghị
Công tác chủ nhiệm rất phức tạp, khó khăn, đòi hỏi người giáo viên chủ
nhiệm phải bỏ nhiều công sức và thời gian. Để làm tốt vai trò của mình giáo
viên chủ nhiệm cần biết đặt tình thương, trách nhiệm để giải quyết các tình
huống của lớp phụ trách trên cơ sở nề nếp, kỷ cương của nhà trường, biết phối

Thanh Hóa, ngày 20 tháng 5 năm 2019
Tôi xin cam đoan đây là SKKN của
mình viết, không sao chép nội dung của
người khác

Tạ Thị Liên

19


TÀI LIỆU THAM KHẢO
1. Công tác giáo viên chủ nhiệm lớp ở trường THPT – Hà Nhật ThăngXNXB Giáo dục – năm 1999.
2. Nhiệm vụ GVCN trong điều lệ trường THPT theo quyết định số
07/2007/QĐ- Bộ GD - ĐT ngày 02/04/2007 của bộ trưởng bộ Giáo dục và đào tạo.
4. Hồ sơ lưu trữ của nhà trường THPT Thọ Xuân 4 về công tác chủ nhiệm.
5. Sổ chủ nhiệm các năm học; 2012 – 2013; 2013 – 2014; 2014 – 2015;
2015 – 2016; 2016 – 2017; 2017 - 2018.
6. Trao đổi, học hỏi kinh nghiệm của đồng nghiệp trong trường THPT Thọ
Xuân 4 và trường bạn.

20


MỤC LỤC
Trang
1. Phần mở đầu

01

1.1. Li do chọn đề tài


2.3. Các giải pháp thực hiện

07

2.4. Đánh giá kết quả thực nghiệm

17

3. Kết luận

18

DANH MỤC

21


SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM ĐÃ ĐƯỢC HỘI ĐỒNG SÁNG KIẾN
KINH NGHIỆM NGÀNH GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO HUYỆN, TỈNH VÀ
CÁC CẤP CAO HƠN XẾP LOẠI TỪ C TRỞ LÊN
Họ và tên tác giả: Tạ Thị Liên
Chức vụ và đơn vị công tác: Giáo viên - Trường THPT Thọ Xuân 4.

T
T

Tên đề tài SKKN

Kết

(A,
hoặc C)

B,

1.

Tỉnh

Tỉnh

Tỉnh

C

2010 2011

C

2012 2013

B

2016 2017

22